Memorieboek der stad Ghent

Over Memorieboek der stad Ghent

Memorieboek der Stad Gent van ’t jaar 1301 tot 1793. Andreas van Heule, 1852. Memorie in het kort hoe de stad geregeerd en met welk bestuur, met bijzonderheden van het jaar 1301 tot 1793. Niet alle plaatsen zijn bekend. https://www.dbnl.org/tekst/heul008memo01_01/heul008memo01_01_0203.php

Memorieboek der stad Ghent.

Dit naervolghende es Memorie int curte hoe ende in wat manieren de stede van Ghent gheghouvernert ende beleedt es gheweest nopende den wethauders ende der politie der selver stede.

Item, in den tyt van grave Baudewyn, grave van Vlaenderen ende van Heneghauwe, waeren te Ghent maer xiij scepenen, te wiens berechte stonden alle de inwoonende van der selvere poorte ende waerent tot haeren fyne, ende alsser een staerf soo cooren dander xij eenen anderen in syn stede, de welcke gheprevelegiert waeren van den voornoemden grave Baudewyn. [pagina 2] Item, naer dat de grave Ferrant ende de graefnedinne zyn wyf ordonerden int djaer duust twee hondert ende xij dat men de voornoemde xiij, die t'haeren lyve hadden tscependom, vermaeken saude van jaer te jaere up Sente Lauwereis-dach by vier kiessers, die men nemen saude uut den vier prochien van der poort, te wetene Sente Jans, Sente Niclaus, Sente Jacops ende Sente Michiels, de welcke sweeren sauden te kiesene xiij seepenen van den notabelsten van der stede gheen scepenen dat jaer gheweest hebbende noch gheen kiessers synde; ende also men vint by naervolghenden artyklen soo cooren ende naemen de kiessers uut Sente Jans prochie vier scepenen, uut Sente Niclaus-prochie vier scepenen, uut Sente Jacops-prochie drye scepenen ende twee scepenen uut Sente Michiels-prochie, die doen ter tyt seere cleene was binnen den scependomme van Ghent, ende dese maniere van scepenen te maeckene duerde ontrent sestien jaeren.

Item, daer naer als de grave Ferrant voornoemd commen was uuter vanghenesse van den coninc van Vranckerycke daer hy xij ofte xiij jaeren in gheleghen hadde, emmers int jaer xijc xxviij, de voorseide grave Ferrant ende vrauwe Joanne syn ghesellenede veranderden tselve prevelegie van den jaere xij, maecten ende ordonerden de xxxix in deser manieren, te wetene dat de xiij scepenen die doen waeren kiessen sauden uut haerelieder gheselscepe ofte uut den ghemeenen banck van der stede vyf goede mannen, elcanderen ten derden lede niet bestaende oft naerdere, de welcke vyve nemen sauden tot hemlieden noch xxxiiij personen van den besten ende notabelsten van der stede, maekende tsaemen xxxix, om die te deelen in drywaerf xiij, daer [pagina 3] af dat deen dertiene dat jaer sauden syn scepenen ende dander xiij raeden ende de derde xiij wepelinghen, ende int jaer daer naer die raeden gheweest hadden sauden syn scepenen ende de wepelinghen sauden syn raeden ende de scepenen sauden syn wepelinghen, ende also by ghebuerte van jaere te jaere in eeuwicheden, ende alser iemant storve soo sauden de scepenen eenen anderen kiesen in syn plaetse.

Item, in den tyt van dese voorseide xxxix was tscependom seer ghebreet ende sy regierden seer scerpelic ende wyselic; zy daeden delven de Lieve by octroeye van der graefnedinne Margriete int jaer duust twee hondert seven en vyftich, ende sy cochtent quaertier van Overscelde int jaer xijc liiij ende dedent apliquieren an tscependom; so deden sy ooc alle de regetten ende upstallen van Sente Baefs tot an den wech van der brugghen; sy cochten ooc Roeyghem int jaer lxix ende de Hauburch met Sente Verhilden-plaetse totter Hooftbrugghe, int jaer lxxiiij de Burchstraete ende de Mude ende meer ander plaetsen; sy deden maeken veel scoender edeficien, ghelyc Sgravenbrugghe, Tbeelfroet ende den choer van Sente Jans-kercke, de cuupen ende de Mudepoorte ende meer andere, nochtans haerlieder regement en ghenouchde elcken niet om datse eeuwich waeren ende dat andere ooc haeren toer regieren wilden.

Item, int jaer xijc lxxv de graefnedinne Margriete ende de grave Guwy haer suene casseerden tprevelegie van den grave Ferrant, van den jaere xijc xxviij nopende den xxxix ende by nieuwer ordenantien ordonerden dat in de wet syn sauden xxx persoenen ende niet meer, te wetene xiij scepenen ende xiij raeden, metgaeders vier tresoriers, die men vernieuwen saude van jaere te jaere up Sente Jans-avont uut- [pagina 4] gaende ougst, by sulcker manieren dat de xxx omme toecommende jaer alle poorters van der stede elcanderen niet bestaende ten derde ofte naerdere, ende die dertich alsoo ghecooren synde sauden looten met bollekens wie de xiij scepenen syn sauden van dien jaere, ende de scepenen also gheloodt synde sauden kiesen uut den anderen xvij, xiij raeden ende vier tresoriers.

Item, nemaer van deser nieuwer ordenantien appellerden de xxxix int paerlement van den coninc Phelips de Scoene ende procederden daer soo verre by arreste dat de selve ordenancie van der graefnedinne Margriete wederroupen ende gheaboliert was, ende dat de xxxix weder ghestelt waeren in haeren staet ende tprevelegie als te vooren ende daer af brieven ghelyc van den prevelegie ludende was van den jaere lxxviij; nochtans naer de doot van der selver graefnedinne Margriete de grave Guwy haer suene persequeerde seere de selve xxxix ende verdreefse som uuter stede ende stelde nieuwe in haerlieder plaetse.

Item, langhe daer naer int jaer xiijc een de coninc Phelips, in vanghenesse hebbende den voornoemden grave Guwy, quam te Ghent ende dede hem daer ontfaen als overheere, ende dat ghedaen synde sochte diverssche middelen om de ghescillen te veracorderene die langhe ende veel jaeren gheweest hadden tusschen den xxxix die verdreven gheweest hadden ende de xxxix die toen regierden, ende endelic hy brochte beede de partyen an beede syden soo verre als sy lieden hem summitterden van al haerlieder questien ende ooc van der scaede van der stede in syn segghenscip ende ordonantie omme danof ghedaen te syne syne gheliefte.

Item, corts daer naer de coninc ordonerde ende verclaerde [pagina 5]

dat de wet van Ghent van dien voort an vermaect syn saude in deser manieren, te wetene dat de prinche ofte syn commissarissen kiesen sauden up onser Vrauwen-avont alfougst vier kiesers, ende de goede mannen van der stede, ooc viere kiesers, alle poorters van der stede, de welcke acht kiesers sauden by hueren eede kiesen xxvj persoenen wetwerdeghe mannen van der stede naer huerlieder beste vermooghen ende die overgheven den commissarissen, ghedeelt in tween xiij, deen xiij scepenen ende dander xiij raeden, ende by deser ordenantien waert de wet vermaect ende vernieut van jaere te jaere, ghelyc hier naer verclaert wort.

1301.

Dit naervolghende zyn scepenen van beede de bancken die ingestelt waeren by grave Guwy van Dampiere grave van Vlaenderen int jaer dertien hondert een, in de plaetse van de aude neghenendertich, wanof waeren xiii die adminiestrerden ende gouvernerden tghouvernement van der stede ende noch xiii anderen die ghenaempt waeren Raeden, de welcke hadden tghovernement van sterfhuusen, metghaeders noch andere xiii die waeren ghenaempt Ydele, de welcke de grave Guwy voornoemd dede verlaeten, ende dede stellen twee bancken, elc van dertien scepenen, te wetene scepenen van der kuere ende scepenen van ghedeele, ende de selve scepenen vernieut ende verandert te zyne alle jaeren op onser Vrauwen-avont alfougst, de welcke zauden ghecoren worden by viii kiessers, te wetene vier kiessers van sprincen weghe ende vier kiessers van de stede weghe, de welcke kiessers moeten kiessen up haeren eet xxvi persoone de [pagina 6] eerbaerste ende wetwerdichste, die zy zullen connen vinden omme die jaerschaere te dienene ende de stede te regierne ende deerste waeren int jaer;

Memorieboek der stad Gent.

Dit navolgende is een Memorie in het kort hoe en in wat manieren de stad van Gent geregeerd en beleid is geweest nop en de wethouders en de politie van die stad.

Item, in de tijd van graaf Boudewijn, graaf van Vlaanderen en van Henegouwen, waren te Gent maar 13 schepenen tot wiens berechte stonden alle inwoners van die poort en waren het tot hun einde en als er een stierf zo kozen de andere 12 een andere in zijn plaats die geprivilegieerd waren van de voornoemde graaf Boudewijn. [pagina 2]

Item, nadat de graaf Ferrant en de gravin zijn wijf ordonneerden in het jaar 1212 dat men de voornoemde 13 tot in hun leven hadden het schependom vermaken zou van jaar tot jaar op Sint Laurentius dag vier kiezers die men nemen zou uit de vier parochies van de poort, te weten Sint Jans, Sint Nicolaus, Sint Jacob en Sint Michiels de zweren zouden te kiezen 13 schepenen van de notabelste van de stad die geen schepenen dat jaar geweest waren 7noch geen kiezers waren; en alzo men vindt bij navolg en artikelen zo kozen en namen de kiezers uit Sint Jans parochie vier schepenen, uit Sint Nicolaus-parochie vier schepenen, uit Sint Jacob-parochie drie schepenen en twee schepenen uit Sint Michiels-parochie die toentertijd zeer klein was binnen het schependom van Gent en deze manier van schepenen te maken duurde omtrent zestien jaren.

Item, daarna toen de graaf Ferrant voornoemd gekomen was uit de gevangenis van de koning van Frankrijk daar hij 12 of 12 jaren in gelegen had, immers in het jaar 1228, de voorzegde graaf Ferrant en vrouwe Joanne zijn gezellin veranderden dat privilegie van het jaar 12, maakte en ordonneerden de 39 in deze manieren, te weten dat de 13 schepenen die er toen waren kiezen zouden uit hun gezelschap of uit de algemene bank van de stad vijf goede mannen die elkaar ten derde lid niet bestonden of nader en die vijf tot hen nemen zouden nog 34 personen van de besten en notabelste van de stad dat maakt tezamen 39 om die te delen in drie maal 13 waarvan [pagina 3] ] dat de ene dertien dat jaar zouden zin schepenen en de andere 13 raden en de derde 13 Wepelen en in het derde jaar daarna nadat die raden geweest hadden zouden ze schepenen zijn en de wepelingen zouden raden zijn en de schepenen zouden wepelingen zijn en alzo om beurten van jaar tot jaar in eeuwigheid en als er iemand stierf zo zouden de schepenen een ander kiezen in zijn plaats.

Item, in de tijd van deze voorzeiden 39 was het schependom zeer uitgebreid en ze regeerden zeer scherp en wijs; ze lieten delven de Lieve bij octrooi van de gravin Margriet in het jaar 1257 en ze kochten het kwartier van Overschelde in het jaar 1254 en deden het appliqueren aan het schependom; zo deden ze ook alle de potten en opstallen van Sint Baafs tot aan de weg van de bruggen; ze kochten ook Rooigem in jaar 59 en de Oudburg met Sint Verhilden-plaats (Sint Veerleplein) tot aan de Hoofdbrug, in het jaar74 de Burgstraat en de Mude en meer ander plaatsen; ze lieten maken vele mooier gebouwen gelijk Gravenbrug (Vleeshuisbrug), Tbeelfroet (Belfort?) en het koor van Sint Jans-kerk, de kuipen en de Muiderpoort en meer andere, nochtans hun regiment vergenoegde niet iedereen omdat ze eeuwig waren en dat anderen ook een tijdje regeren wilden.

Item, in het jaar 1285 de gravin Margriet en de graaf Gwijde haar zoon casseerden het privilegie van de graaf Ferrant van het jaar 1228 op en de 39 en bij nieuwe ordinantie ordonneerden dat in de wet zijn zouden 30 personen en niet meer, te weten 13 schepenen en 13 raden mitsgaders vier penningmeesters die men vernieuwen zou van jaar tot jaar op Sint Jans-avond uitgang [pagina 4] in augustus bij zulke manieren dat de xxx om toekomende jaar alle poorters van de stad die elkaar niet bestonden ten derde of nader en die dertig alzo gekozen waren zouden loten met bolletjes wie de 13 schepenen zijn zouden van dat jaar en de schepenen alzo gelood waren zouden kiezen uit de anderen 13 de 13 raden en vier penningmeesters.

Item, nee maar van deze nieuwe ordinantie appelleerden de 39 in het parlement van de koning Philips de Schone en procedeerden daar zo ver van bij arrest dat de die ordinantie van de gravin Margriet herroepen en geaboleerd was en dat de 39 weer gesteld waren in hun staat en het privilegie als tevoren en daarvan brieven gelijk van de privilegie luidt en was van het jaar 78; nochtans na de dood van die gravin Margriet de graaf Gwijde, haar zoon persecuteerde zeer die 39 en verdreef er sommige uit de stad en stelde nieuwe in hun plaats.

Item, lang daarna in het jaar 93 een de koning Philips in gevangenis had en de voornoemde graaf Gwijde kwam te Gent en liet hem daar ontvangen als overste heer en toen dat gedaan was zocht hij diversenmiddelen om de geschillen te accorderen die lang en veel jaren geweest waren tussen de 39 die verdreven geweest hadden en de 39 die toen regeerden en eindelijk bracht hij beide partij bij elkaar zo ver als ze hem sommeerden van al hun kwesties en ook van de schade van de stad in zijn zeggenschap en ordonnantie om dan zijn geliefde af gedaan te hebben.

Item, korts daarna de koning ordonneerde en verklaarde [pagina 5]

dat de wet van Gent van die voortaan vermaakt zijn zou in deze manieren, te weten dat de prins of zijn commissarissen kiezen zouden op onze Vrouwe-avond half augustus vier kiezers en de goede mannen van de stad ook vier kiezers, alle poorters van de stad welke acht kiezers zouden kiezen met hun eed 26 personen wet waardige mannen van de stad naar hun beste vermogen en die overgeven de commissarissen, gedeeld in twee 13j, de ene 13j schepenen en de ander 13 raden en bij deze ordinantie werd de wet vermaakt en vernieuwt van jaar tot jaar, gelijk hierna verklaard wordt.

1301.

Dit navolgende zijn schepenen van beide de banken die ingesteld waren bij graaf Gwijde van Dampierre graaf van Vlaanderen in het jaar 1301 in de plaats van de oude 39 waarvan waren 13 die administreerden en gouverneren het gouvernement van de stad en noch 13 anderen die genoemd waren Raden die hadden het gouvernement van sterfhuizen mitsgaders noch andere 13 die waren genoemd Lege die de graaf Guwy voornoemd liet verlaten en liet stellen twee banken, elk van dertien schepenen, te weten schepenen van de Keur en schepenen van Gedeelde en die schepenen vernieuwd en verandert te zijn alle jaren op onze Vrouwe-avond half augustus die gekozen zouden worden door 8 kiezers, te weten vier kiezers vanwege de prins en vier kiezers vanwege de stad, welke kiezers moeten kiezen op hun eed 26 personen de [pagina 6] eerbaarste en wet waardigste die ze zullen kunnen vinden om die jaar schaar te dienen en de stad te regeren en de eerste waren in het jaar;

1301.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde

Willem de Juede.

Baudin Parijs.

Claeis van der Hoye.

Goessin Selverberch.

Jan van Gavere.

Wauter Van Laetem.

Jan Martins.

Gillis Craeyeman.

Simon die Godgaf.

Jacop ser Looys soone.

Jacop de Maeyere.

Pieter van Ghentbrugghe.

Jacop Pinaert.

Jan van Deinse.

Bauwin Medeman.

Baudin Steppe.

Jan van Coyeghem.

Arnaut van den Westvelde.

Jan de Backere, Marie sone.

Wauter Stocman.

Arnaut van de Poele.

Wauter Inghele.

Willem Uutenberghe.

Willem van Lede.

Jan Crooc.

Bauwin van der Brugghe.

Item, in dit jaer lach de hertoghe van Gheldere voor Mechelen.

Item, in dit jaer was den wych te Groeninghen voor Curterycke up sente Benedictus-dach, daer de Vlaeminghen de victorye hadden by toedoene van mer Jan Borluut jeghens de Fransoeysen, midts der hulpe Godts. In desen slach bleven onder Fransoeysen, Hollanders, Zeelanders ende Duutschen ellef dusent edelmannen, de coninc van Majorke ende den coninck van Melieden ende bet dan acht dusent ghemeene soudeniers; doen was grooten druck in Vrancke- [pagina 7] rycke van alle de edelen, ende de Vlaminghen en waeren maer stere zeven duusent ende de Fransoeysen in drye scaeren bet dan xxiiii dusent mannen te perde ende te voet.

In desen tydt dat den slach by Curterycke ghebeurde zoo was Jan Borluyt van Ghendt met vyf dusent mannen ende stal hem secretelick uyt Ghendt zonder de wete van de stede, want tghemeente daer niet zyn en wilde; desen strydt was gedaen met Guwy van Vlaenderen, Jan van Namen zynen broeder, met Willem van Guelke ende mer Jan van Renesse als capiteynen.

Desen strydt was om dat den conynck van Vrankeryck te vooren ghevanghen hadde grave Guy van Vlaenderen, en naer tvangen van dien meende gheheel Vlaenderen te bederven metten grave Robrecht zynen oom, ende Jacques van Simpol.

De Vlaemynghen en waeren maer sterck tot zeven duysent.

Daer bleven doot twee conynghen, vele hertoghen, xxxiij baenderheeren, vele princen, en daer wierden ghevonden naer den slach 700 gulden spooren.

Dese naervolgende persoonen by naemen liggen begraeven, van die daer versleghen waeren, int clooster te Groenynghen.

Item, in dit jaar lag de hertog van Gelder voor Mechelen.

Item, in dit jaar was de strijd te Groeninge voor Kortrijk op Sint Benedictus-dag daar de Vlamingen de victorie hadden bij toedoen van meneer Jean de Burlats tegen de Fransen mits de hulp Gods. In deze slag bleven onder Fransen, Hollanders, Zeelanders en Duitsers elf duizend edellieden, de koning van Marjoke en de koning van Menieden en meer dan acht duizend gewone soldaten; toen was grote ellende in Frankrijk [pagina 7] van alle edelen en de Vlamingen waren maar sterk zeven duizend en de Fransen in drie scharen meer dan 24 000 mannen te paard en te voet.

In deze tijd toen de slag bij Kortrijk gebeurde zo was Jan de Burlats van Gent met vijf duizend mannen en stelde zich in het geheim uit Gent zonder het weten van de stad want het algemene wilde daar niet zijn; deze strijd was gedaan met Gwijde van Vlaanderen, Jan van Namen, zijn broeder, met Willem van Gulik en meneer Jan van Renesse als kapiteins.

Deze strijd was omdat de koning van Frankrijk tevoren gevangen had graaf Gwijde van Vlaanderen e na het vangen van die om geheel Vlaanderen te bederven met de graaf Robrecht zijn oom, en Jacques van Saint-Pol.

De Vlamingen waren maar sterk tot zeven duizend.

Daar bleven dood twee koningen, vele hertogen, 38 baanderheren, vele prinsen en daar werden gevonden na de slag 700 gulden sporen.

Deze navolgende personen bij namen liggen begraven van die daar verslagen waren in het klooster te Groeninge.

De koning van Marjoke.

De koning van Medeliden(?).

De hertog van Lorreine.

De hertog van Brabant.

De bisschop van Amiens.

Graag Robrecht van Atrecht.

De prins van Aspremont.

Jacob van Saint-Pol.

Graaf Lodewijk van Clermont.

De prins van Thuwarts.

De graaf van Niele.

De graaf van Champagne.

De graaf van Ligny.

De graaf van Ryge.

Dn graaf van Henegouwen.

De graaf van Boulogne-sur-Mer.

De graaf van Marck.

De graaf van Namen met zijn broeders.

De heer van Clarie,

broeder van de koning van Medelijden.

De kastelein van Rijsel.

De heer van Versy.

De heer van Creky.

De heer van Versoi.

De heer van Male.

Heer Gillis van Alengy.

Godfried, broeder

van de graaf van Boulogne-sur-Mer.

De heer van Monfade.

In gheheel den slach bleven wel xj duisent edelmans, ende viij duysent ander.

Den conynck van Vranckeryck hoorende de nieumaeren van den verliese van zyn volck, lichte vele volck en quam naer Vlaenderen; Jan van Namen met andere Vlaemynghen met een groote armeye track hem te gemoute, ende den conynck keerde weder naer Parys. (S.G.)

Dese voorseyde personagien waeren bekent by hemlieder wapene; hier bleven van over beede de syden wel xj duysent edelen en viij duysent andere. Den stryt ghedaen synde, de Vlamynghen trocken te Ricele, te Doway, daer men hemlieden de slotelen gaf van der stede. (G.)

Item, in dit jaer xiijc i was in veele plaetsen aertbevinghe, soo dat veele lieden niet en dorsten hauden hun in huerlieder huysen, want den paus Bonifacius den VIII die lach selve op het velt van Weenen. (K.M.)

Item, in dit selve jaer was van den Turck ghewonnen de stede van Athon, ende verbranden een clooster van onser Vrauwen broeders, dat vier mylen van der stede stont ende sloeghen al doot datter inne was metten sweerde. (K.M.)

Anno xiijc een heeft den paus Marcellus alder eerst ghemaeckt dat de clercken ofte priesters souden vry ende exempt syn van de weerelicke macht. (Bibl.)]

In geheel de slag bleven wel 11 000 edellieden en 8 000 andere.

De koning van Frankrijk hoor de het nieuws van het verlies van zijn volk lichte vele volk en kwam naar Vlaanderen; Jan van Namen met andere Vlamingen met een groot leger trok hem tegemoet en de koning keerde weer naar Parijs. (S.G.)

Deze voorzegde personages waren bekend bij hun wapens; hier bleven van over beide zijden wel 11 000 edelen en 8 000 andere. Toen de strijd gedaan was trokken de Vlamingen naar Ricele, te Douai daar men ze de sleutels gaf van de stad. (G.)

Item, in dit jaar 1301was in vele plaatsen aardbeving zo dat vele lieden niet durfden op te houden in hun huizen want de paus Bonifatius de VIII die zelf lag op het veld van Wenen. (K.M.)

Item, in dit zelfde jaar was van de Turk gewonnen de stad Athon en verbranden een klooster van onze Vrouwe broeders dat vier mijlen van de stad stond en sloegen alles dood dar erin was met het zwaard. (K.M.)

Anno 1300 heeft de paus Marcellus aller eerst gemaakt dat de klerken of priesters zouden vrij en onder bescherming zijn van de wereldlijke macht. (Bibl.)]

[pagina 9]

1302.

Schepenen van der Keur.

Schepenen van de Gedeelde

Jan van Haveldonck.

Kerstiaen de Bever.

Gheeraert Leeuwaert.

Jan van Hijfte.

Thomas van den Turre.

Joos van de Spriete.

Heinderic van Berghene.

Wauter Capelle.

Segher de Bleckere.

Jan Uuterghaleye.

Jan van West.

Jan Wittebloeme.

Heinderic van Singhem.

Gillis Hornekin.

Willem van den Kerchove.

Wauter van Landeghem.

Jan Moeghe.

Gillis van den Popelbome.

Willem de Roovere.

Jacob De Mol.

Lamberecht vanden Wannekene.

Arnaut Salemoens.

Pieter Pysysere.

Jacop Hasscheman.

Goessin de Tollenere.

Segher Boele.

Item, in dit jaer was Lessene ghewonnen.

Item, in dit jaer quam de coninc van Vranckerycke wedere up Vlaenderen omme gheheel te desstruwerene; de jonghe grave Roberecht dat verhoorende trac darwert met mer Willem van Naemen ende met de Vlaeminghen tot Vytry, daer de coninc neder gesleghen was; maer als de coninc de Vlaeminghen vernam track weder naer Parys.

[In dit jaer xiijc ij waeren tot Ghent verslegen wel twee duysent Waelen. (S.G.)

Item, de coninc van Vranckrycke, hebbende de nyeuwmaere van den verliese van zynen volcke, heeft wederomme opghestelt een groote armeye van volcke ende quam naer Vitry. Jan van Namen, Guy ende Willem van Ghulcke hoorende dat de coninck daer commen was om Vlaenderen te destruerene, vergaederde een armeye van volcke ende trockender jeghens ende soe wanneer de coninck met synen volcke ghewaer wierden de menichte van Vlamynghen, hy trock wederom naer Parys sonder iet te doene. Dit ghebeurde in den wintere.

In dit jaer was een stryt te Vuerne, daer in dat waeren gebleven Jacob van St Pol ende de grave van Vendosme, die aldaer versleghen wierden van de Westerlinghen. (G.)]

Item, in dit jaar was Lessen gewonnen.

Item, in dit jaar kwam de koning van Frankrijk weer op Vlaanderen om het geheel te vernielen; de jonge graaf Roberecht die dat hoorde trok met meneer Willem van Namen en met de Vlamingen tot Vitry daar de koning neer geslagen was; maar toen de koning de Vlamingen vernam trok hij weer naar Parijs.[In dit jaar 1302 waren tot Gent verslagen wel twee duizend Walen. (S.G.)

Item, de koning van Frankrijk heeft na het nieuws van het verlies van zijn volk heeft wederom opgesteld een groot leger van volk en kwam naar Vitry. Jan van Namen, Guy en Willem van Gulik hoorden dat de koning daar gekomen was om Vlaanderen te vernielen en verzamelden een leger van volk en trokken er tegen en zo wanneer de koning met zijn volk gewaar werd de menigte van Vlamingen trok hij wederom naar Parijs zonder iets te doen. Dit gebeurde in de winter.

In dit jaar was een strijd te Veurne waarin waren gebleven Jacob van St, Pol en de graaf van Vendome die aldaar verslagen werden van de Westerlingen. (G.)]

1303.

Schepenen van der Keur.

Schepenen van Gedeelde..

Bauwin Parys.

Simoen de Brune.

Wauter Verbertilden.

Jan van Dornicke.

Jacob Strael.

Baudin Brinin.

Macharis van Schorisse.

Jan Dodekin.

Heinderic Crommelinc.

Willem Botterman.

Soy van Meerendre.

Jan de Brune.

Pieter van Westrem.

Jan van Meyeghem.

Willem van Baerle.

Gillis Liefkin.

Willem van Lede.

Jan van den Hecke.

Jan Tonnekin.

Willem Metter name.

Heinderic van Brugghe.

Heinderic Buuck.

Claeys Bech.

Jan van Deinse, an de Ketelpoorte.

Philips van Dronghene.

Gheeraert van den Wallekene.

Item, in dit jaer was den wich in Zeelant ter Vere, daer mer Ghuwy van Vlanderen ende Jan van Renesse wonnen [p. 11] den stryt;

dit was ontrent Ste Jans-messe in den somere.

[Item, men was in Zeelant metten grave Guy op St Laureyns-avont te Ziericxzee by den jonghen Guy, ende doen was den wych van Zierickzee, ende int comen naer Vlaenderen wiert den jonghen Guy ghevanghen van den Francoysen. (K.M.)]

Item, men cocht alsdoe te Lessene eene ghans omme eenen harinc.

Item, in dit jaer waeren te Bruusele de heeren t'ondere ende 't ghemeente was te booven.

Item, in dit jaar was de strijd in Zeeland ter Veere daar meneer Gwijde van Vlaanderen en Jan van Renesse wonnen [pagina 11] de strijd; dit was omtrent Sint Jans-mis in de zomer.

[Item, men was in Zeeland met de graaf Gwijde op Sint Laurentius-avond te Zierikzee bij de jonge Gwijde en toen was de strijd van Zierikzee en in het komen naar Vlaanderen werd de jonge Gwijde gevangen van de Fransen. (K.M.)]

Item, men kocht als toen te Lessen een gans om een haring.

Item, in dit jaar waren te Brussel de heren ten onder en 't gemeente was te boven.

1304.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Govaert Parys.

Claeis Moeykin.

Heinderic Leiscoof, over hem

Lievin Serjustaes.

Heinderic Pitkin.

Jan de Vos.

Jan van Coeyeghem.

Jan van Meerhem.

Jan van Hijfte.

Gillis Cariman.

Willem van Dackenam.

Pieter Goethals.

Ydier Pot.

Jan van Lemberghen.

Gillis Horekin.

Michiel van West.

Wauter Leeuwercke.

Wauter Alverdoen.

Jacob de Maeyere.

Gillis Serseyssone.

Jacob Hasscheman.

Baudin van Heerleghem.

Jan van Arsele.

Jacop de Ruddere.

Willem Muelenysere.

Gillis van Shertogssoene.

Willem Uutenberghe.

Mm

Item, in dit jaer zoo staerf de Graeve Ghuwy van Dampiere den xxij in maerte xiijc iiij, ende light begraven te [p. 12]

Flynes, by zynder moedere Magriete, ende was de xxiiij graef van Vlaenderen, ende in dit jaer was den wich te Berghe.

[Item, in dit jaer soo trock Jonckheer Willem van Hollant met den bisschop van Uytrecht, de welcke verslaende veel volckx tsaemen, ende quamen naer Zierickxzee, ende eer sy daer quamen, waeren overvallen van de Vlaeminghen by upsette van heer Jan van Hernesse. Item, daer bleef doodt heer Willem van Hoorne, domprost t'Uytrecht, heer Clays Persin, rudder, heer Willem van Havele, heer Dierk van Surem, heer Gyselbrecht van Herweghe, alle rudders, ende meer andere; den bisschop was ghevanghen ende veele ridders ende borghers met hem, ende Jonckheer Willem vloot naer Henegauwe by synen vader claeghende in den verliese, ende den grave Guy track in Hollant van stede te stede ende was over al ontfanghen. (K.M.)]

Item, in grave Ghuwy eerste jaer verberrende't beelfroet te Brugghe van der Halle, ende Grave Ghuwy lach doen te Maele ende vernieude sommeghe prevylegien die in't selve beelfroet verberrent waeren.

Item, in't ve jaer van synen graefscipe hy stichte te Ypere tcloostere van den Jacopynen ende gaf hemlieden deen helft van der saele t'Ypere.

Item, hy maecte van Eeckeloo eene stede van wette, met eenen burchmeestere ende ix scepenen, ende Roberecht zyn autste zoone was grave naer hem.

[Den grave Guwys moste geven den conynck van Vrankeryck over alle het misdaet ghedaen den conynck van Vrankerycke ende de croone binnen eenen jaere viijc duisent ponden p. ende bidden den conynck verghiffenisse, ende een eewighe rente van thien duisent ponden. (S.G.)]

Mm

Item, in dit jaar zo stierf de Graaf Gwijde van Dampierre de 22ste maart 1304 en ligt begraven te [pagina 12] Flynes, bij zijn moeder Margriet en was de 24ste graaf van Vlaanderen en in dit jaar was de strijd te Bergen.

[Item, in dit jaar zo trok Jonkheer Willem van Holland met de bisschop van Utrecht, die versloegen veel volk tezamen en kwamen naar Zierikzee en eer ze dar kwamen waren ze overvallen van de Vlamingen bij de opzet van heer Jan van Hernesse. Item, daar bleef doodt heer Willem van Hoorne, domproost te Utrecht, heer Clays Persin, ridder, heer Willem van Havele, heer Dierk van Surem, heer Gyselbrecht van Herweghe, alle ridders, en meer andere; de bisschop was gevangen en vele ridders en burgers met hem en Jonkheer Willem vloot naar Henegouwen bij zijn vader klagen over het verlies en de graaf Gwijde trok in Holland van stad tot stad en was overal ontvangen. (K.M.)]

Item, in graaf Gwijde eerste jaar verbrande 't belfort te Brugge van de Halle en graaf Gwijde lag toen te Male en vernieuwde sommige privilegiën die in dat belfort verbrand waren.

Item, in het 5de jaar van zijn graafschap stichtte hij te Ieper het klooster van de Jakobijnen en gaf ze de ene helft van de zaal te Ieper.

Item, hij maakte van Eeklo een stad van wet met en burgemeesters en 9 schepenen en Roberecht zijn oudste zoon was graaf na hem.

[De graaf Gwijde moest geven de koning van Frankijk over alle misdaad gedaan de koning van Frankrijk en de kroon binnen een jaar 500 000 duizend ponden en bidden de koning vergiffenis en een eeuwige rente van tien duizend ponden. (S.G.)]

1305.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde

Jan Uutendale.

Baudin van der Hameeden.

Gheeraert Leeuwaert.

Govaert de Mol.

Jan de Wulf.

Willem van de Lemssekine.

Jan van Hevenroden

Baudin van Brugghe.

Jan van Ghavere.

Jan Rasschaert.

Jan tSiboele..

Wauter Stocman.

Jan de Temmerman.

Jacop Lanctfert.

Heinric van Broodshende.

Willem de Bleckere.

Jan van Buuten.

Heinderic Boele.

Jan Troost.

Jan de Voldere.

Willem Steppe.

Arnout van der Vloet.

Willem Van West.

Heinderic van der Hoeye.

Jan Sloene.

Jacop Mettercoe.

Item, grave Roberecht van Nivers, ouste zoone van den grave Ghuwy, de xxv grave in Vlaenderen, was in zynen tyden de vromste prince ende een van den vieren de vromste rudders van der werlt; hy versloech den grooten vromen Memfroot doot in Turchyen, ende behilt den stryt, daer de coninck van Vrankerycke doot bleef te Tunes, over de zee in Aragon; want die coronycke secht datter in kerstenhede gheen vromer prince en was. Hy regierde Vlanderen als grave xviij jaer; hy hadde te wyve tconincx dochtere van Secylien, daer hy by hadde eenen zoone ghenaempt Karolus Magnus, de welcke bracht t'synder gheboorte tusschen zynen scauderen een [p. 4] gauden cruuse; maer hy staerf t'synen twee jaeren ende zyn moedere staerf; daer naer traude hy de dochtere en graefnedinne van Nyvers, daer hy by hadde twee sonen Loodewyc ende Roberecht, ende drye dochteren: de vrauwe van Couchy, de vrauwe van Aynau, de vrouwe Mathilt, sgraven Matys wyf van Loreinen. Loodewyc, sgraven autste zoone, hadde te wyve de vrauwe van Retheel; hy hadde by haer eenen zoone ghenampt Loodewyc naer zynen vaedere ende eene dochtere al binnen der tyt dat zyn vaeder leefde; ende Roberecht was zeere ghequelt van den artyque ende leefde tot lxxxij jaeren ende staerf up Sente Lamberecht-dach tot Ypere in de saele, ende was begraven t'Ypere in Sente Martins-kercke in den choor in't jaer xiijc xxij.

[Item, in desen tyt syn de Fratricelli gheweest; haer leere is gans der Anabaptisten ofte wederdoopers leer, die nu dolende loopen, omdat men niet eyghens hebben en mach, ende dat men niet regieren en soude, ende dierghelyke duyvelsche leere. (K.M.)]

[In dit jaer zoo was thof van Rome by Clemens de ve ghetransfereert in Vranckeryck. (S.G.)]

Item, graaf Roberecht van Nijvers, oudste zoon van de graaf Gwijde, de 25ste graaf in Vlaanderen, was in zijn tijd de dapperste prins en een van de vier der dapperste ridders van der wereld; hij versloeg de grote dappere Memfroot dood in Turkije en behield de strijd waar de koning van Frankrijk dood bleef te Tunis over de zee in Aragon; want de kroniek zegt dat er in christenheid geen dappere prins was. Hij regeerde Vlaanderen als graaf 18 jaar; hij had tot wijf de koningsdochter van Sicilië waarbij hij had een zoon genaamd Carolus Magnus en die bracht bij zijn geboorte tussen zijn schouders een [pagina14] gouden kruis; maar hij stierf met zijn twee jaren en zijn moeder stierf; daarna trouwde hij de dochter en gravin van Nijvers, waarbij hij had twee zonen Lodewijk en Roberecht, en drie dochters: de vrouwe van Couchy, de vrouwe van Aynau, de vrouwe Mathilde, graaf Mathys wijf van Lorraine. Lodewijk, de graaf oudste zoon, had tot wijf de vrouwe van Rethel; hij had bij haar een zoon genoemd Lodewijk naar zijn vader en een dochtere al binnen de tijd dat zijn vader leefde; en Roberecht was zeer gekweld van de jicht en leefde tot 82 jaren en stierf op Sint Lambrecht- dag te Ieper in de zaal en was begraven te Ieper in Sint Martins-kerk in het koor in het jaar 1322. [Item, in deze tijd zijn de Fratricelli geweest; hun leer is gans der Anabaptisten of wederdopers leer die nu dol en lopen omdat men niet eigens hebben mag en dat men niet regeren zou in dergelijke duivelse leer. (K.M.)]

In dit jaar zo was het hof van Rome bij Clemens de 5de getransfereerd in Frankrijk. (S.G.)]

1306.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Wasselin van de Pitte.

Bauwin Broum.

Bauwin van de Wyngarde.

Simoen de Brune.

Willem van den Kerchove.

Goesin Selverberch.

Claeis van der Hoeyen.

Jacob van den Briele, over hem

Heynric van Voren.

Heynric Tonyn. (pagina 15)

aeis Beck.

Bauwin Provyn.

Lievin Serjustaes.

Jan de Backere.

Jan Anoghe.

Daneel van der Vloet.

Willem van Lede.

Jan van Deinse.

Seghere van Meerendre.

Jan Tryl.

Willem van Broucborch.

Jacop van Landeghem.

Philips van Dronghene.

Jan Ghoele.

Heinderic van Wettere.

Jan van den Hecke.

Lambrecht de Scerre.

1307.

Schepenen van der Keur..

Schepenen van Ghedeelde

Simoen Bette.

Jan van Havendonck.

Jan van Coeyeghem.

Jan van Hijfte.

Willem de Berre.

Jan van Moeyeghem. over hem

Jacop de Ruddere.

Wauter Verbertilde.

Jan van Deinse.

Jan uuter Camestrate..

Bauwin van Calckene.

Jan van Vuerne.

Jacop her Hughe.

Jan de Scheerere.

Heinderic de Hane.

Jan van Cleemputte.

Jan Dovermakere.

Jacop Martin.

Pieter van den Heede.

Jacop van Heerleghem.

Volckere van Dendermonde.

Michiel van West.

Baselis Quier.

Arnaut van Vinderhaute.

Jan Mabesone.

Volcker Verneeten.

Jan Martin.

Item, in dit jaer waeren de Templiers ghevanghen omme eeneghe dolinghe van ongheloovicheden, die zy hilden in Vranckericke.

Item, in dit jaar waren de Tempeliers gevangen om enige dolingen van ongeloof die ze hielden in Frankrijk.

[pagina 16]

1308.

Schepenen van de Keur

Schepenen van Gedeelde.

Bauwin Parys.

Jan van Ghavere.

Heiynric Pickyn.

Willem Dackenam.

Jan Borluut.

Bauwin van den Kerchove.

Jan van den Hecke.

Arnout van der Schuere.

Gillis van Rontselaar

Jan van Dessele.

Heinderic van der Hoye.

Willem van Hertbuer.

Ghoesin Selverberch.

Jan Scerpe.

Jacob de Maeyere.

Thomaes vander Buut.

Simoen de Brune.

Heinderic uuten Kemele.

Jan van Doornicke.

Clement van Ruuselede.

Heinderic Crommelinc.

Soy van Meeren.

Jan Tryl.

Lauwereis van Landeghem.

Jan de Backere, Vermariensone.

Heinderic de Ruede.

In dit jaer bannen de xij scepenen haeren voorschepenen Bauwin Parys uut Vlaenderen.

Int t'selve jaer was den cauden Kerstnacht.

Int tselve jaer waeren de Templiers in Vranckericke verberrent die diaer te vooren ghevanghen waeren.

[Item, in dit jaer up St Jans-dach verberende de latynsche poorte en de kercke van St Jan te Lateranen binnen Roomen. (K.M.) - Item, in dit jaer was den goeden keyser Heyndrich van Luussenborch ghecroont, ende in't croonement waeren synen oom Jan, de bisschop van Ludeke, ende Philips van Namen, ende Robberecht, grave van Vlaenderen, ende Guy synen broeder, ende meer andere groote machtiche princen ende heeren (K.M.)]

In dit jaar bannen de 12 schepenen hun voorschepen Bauwin Parys uit Vlaanderen.

In hetzelfde jaar was er een koude Kerstnacht.

In hetzelfde jaar waren de Tempeliers in Frankrijk verbrand die daar tevoren gevangen waren.

[Item, in dit jaar up St Jans-dag verbrandde de Latijnse poort en de kerk van St Jan te Lateranen binnen Rome. (K.M.) - Item, in dit jaar was de goede keizer Hendrik van Luxemburg gekroond, en in ’t kronen waren zijn oom Jan, de bisschop van Luik en Philips van Namen en Robberecht, graaf van Vlaanderen, en Guy zijn broeder en meer andere grote machtige prinsen en heren. (K.M.)]

[pagina 17]

1309.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Jueris it Merem, aan de Coutere.

Gheerolf de Pape.

Pieter van Pollinaes

Jan de Temmerman.

Jurys Brebaert,

die men heet Alias Crubeel.

Willem Pitkin.

Claeys Bosch

Boudyn Brum.

Jacob Lantfert.

Arnoud van Oostersele,

in de Quatam.

Claeys Bech.

Jacob Martins.

Jacob van der Haghe, ser Gillissone.

Jan Tonnekin.

Heynric van Audenaerde.

Pieter Mettercoe.

Philips Scivael.

Robrecht Caneele.

Jacob van Herleghem.

Wouter van den Houtkene.

Wouter Verberthilden.

Goessyn van Dackenam.

Willem Oemkin.

Willem van den Kerchove.

Jan van Deynse, over de markt

Jacob Sersoyssone, de cordewanier.

In dit jaer was den cauden Kersdach. (S.G.)

Int jaer xiijc neghen waeren de joden gheseyt uuyt Vrankeryck ten eewigen daeghe, ende heurlieder goet wart toegheslegen. (S.G.)

In dit jaer was Rhoden ghewonnen met vyf eylanden van de heeren van St. Jans-order ende de hostenen die vier jaer daer vooren hadden ghelegen; dese stede was te vooren gehouden van den keyser van Constantinopelen. (S.G.]

In dit jaar was een koude Kerstdag. (S.G.)In het jaar 1309 waren de joden gezegd (gezet?) uit Frankrijk ten eeuwigen dage en hun goed werd toegeslagen. (S.G.)In dit jaar was Rhodes gewonnen met vijf eilanden van de heren van St. Jans-orde en de hostenen die vier jaar daarvoor hadden gelegen; deze stad was tevoren gehouden van de keizer van Constantinopel. (S.G.]

1310.

Schepenen van der Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Wasselin van den Pitte.

Jan van Coyeghem.

Lievin Serjustaes.

Willem de Beere.

Heynric De Jonghe.

Claeys van den Pitte.

Boudyn van den Kerchove.

Ghelnoet van Lens.

Jan Moghe.

Jan van Meeren.

Jan van Dessele.

Jacob uten Vulghen.

Wouter Leewercke.

Jan uter Cruustraten.

Jan Pascharis.

Gheeraert van den Wallekene.

Thomaes van daer Buten.

Jan van Deynse, voor de Freminueren.

Wouter Stocman.

Heynric Boele.

Heynric van Brootsende.

Justaes van Peteghem.

Jacob Serwonters sone.

Jan van Buten.

Jan de Voldere.

Jacob de Blauwere.

1311.

Schepenen van der Kuere.

Macharis van Scores.

Joos van Landeghem.

Jan Tryl.

Jan van Vuerne.

Boudyn van Raveschoot.

Jacob de Mets.

Jan Dovenmakere.

Jan van Cleemputte..

Michiel van West.

Segher Masch.

Jan Sloeve.

Jan van Hijfte.

Boudyn van Pollimaes.

Willem van Meenene.

Jan van Hecke.

Lambrecht van Wannekene.

Jan van Vallessine.

Jan van Gavere.

Jan de Wulf.

Jan van Haesdonc.

Heynric Crommelin.

Willem van Ysendijcke.

Willem van den Kerchove.

Claeys van der Boven.

Heynric Tolnin.

Simoen de Brune.

Item, in dit jaar was te Ghent doen de weverye t'onder ghinc op Sint Lauweris-dach, en men hiet den dach den Quaeden Woonsdach.

[Item, in dit jaer, in den Paus Clemens tijd den V, soo was ghehouden te Weenen in Oostenryck een concilium, daer waeren veel groote pointen inghestelt om uyt te doene alle ketterye en ongheloove. (K.M.)]

Item, in dit jaar was te Gent toen de weverij ten onder ging op Sint Laurentius-dag en men noemt de dag de Kwade Woensdag.

[Item, in dit jaar in de Paus Clemens V tijd zo was gehouden te Wenen in Oostenrijk een concilie, daar waren veel grote punten ingesteld om uit te doen alle ketterijen en ongeloof. (K.M.)]

1312.

Schepenen van de Keur

Schepenen van Gedeelde

Boudyn uter Volderstrate.

Willem Bette.

Boudyn Utendaele.

Philips Utendale.

Justaes uten Kerchove.

Simoen de Rijcke.

Claeys van den Pitte.

Simoen Joers.

Justaes de Dorpere.

Jan de Curte, uten hove.

Jan van Roesselare.

Jan Masch.

Willem van Vaernewijck.

Ghyselbrecht Utendale.

Diederic van Lens.

Pieter van Overdwaeter.

Simoen Tryl.

Gossin van Dackenam.

Willem Wenemaere.

Heynric Waelbru.

Ghelnoet Damman.

Gillis Hoenin.

Heynric van Contelvoerde.

Segher Selverberch.

Jan van der Hoyen.

Lievin van Landeghem.

Item, in dit jaer was te Parys sconincx pallaeys vulmaect ende up den Synxendach zoo hilt de coninc Philips de Schoone een groote feeste, ende slouch zyne drye zoonen rudders: Lodewyc, Philips ende Carele, in de presentie van den coninc van Inghelant Edewaert, ende Ysabeele, zynder dochtere, coninghinne van Inghelant. [pagina 20] [

Anno 1312 zoo heeft Joannes den xxijen Paus van zyne voorvaeders vergadert alle de boucken, ende heeft daer inne bevonden dat in Ste Benedictusorder hebben gheweest xxiiij Pausen ende hondert ende lxxxiij cardinalen, item duust vier hondert ende xxxiij ertsbisschoppen, item dry duisent ende twee bisschoppen, item vyftich duisent ende tzeventich abten ende vyf duisent ende vyf hondert en vyfenvyftich heligen die alle ghecanoniseert zyn. (S.G.)

Item, in dit jaar was te Parijs konings paleis volmaakt en op de Pinksterdag zo hield de koning Philips de Schone een groot feest en sloeg zijn drie zoons ridders: Lodewijk, Philips en Karel in de presentie van den koning van Engeland Edward en Isabel, zijn dochter, koningin van Engeland. [pagina 20]

[Anno 1312 zo heeft Joannes de 22ste Paus van zijn voorvaders verzameld alle boeken en heeft daarin bevonden dat in Sint Benedictusorde hebben geweest 24 Pausen en 183 kardinalen, item 1433 aartsbisschoppen, item 3002 bisschoppen, item 50 070 abten en 5555 heiligen die alle gecanoniseerd zijn. (S.G.)

1313.

Schepenen van de Keur.

Ghyselbrecht Rinvisch.

Boudyn Borluut.

Jan Utendale.

Simoen van den Briele.

Arnoud van Oostersele.

Jacob Uutenwulghen.

Philips Stinael..

Jan van Deynse, aen de ketelpoorte.

Sanders Mont.

Jan van Coyeghem.

Lambrecht van den Wannekine.

Heynric Pitkin.

Ghyselbrecht Bernaerts..

Jan Tonnekin.

Willem van Meenene.

Jan Dovenmakere.

Jan Troost.

Willem de Bere, de voldere.

Willem Utenhove.

Jan van Loe.

Symon de Beere

Diederic van Huse.

Jan van den Hecke.

Simoen van Vaernewyk.

Hughe van der Most.

Clays de Bake.

Anno xiij quam coninc Lodewyck in Vlaanderen met dry hercrachten en wilde de betaelinghe hebben van der thien duisent ponden p., die den grave Guy belooft hadde den kconinc in't maeken van den peys, waerop den gravae [pagina 21] antwoorde dat hy niet schuldich en was, zoo dat de Franchoisen weder wierden geslagen en verjaecht van der Vlaemynghen. (S.G.)

Den koning te Parys won en dede bannen uuyt Frankrijk alle de clercken van Vlaanderen. (S.G.)

In dit jaar was de keyser Heynderic vergheven in't gheven van het heylich sacrament door eenen predichheere, ter instantie van den koning van Frankrijk. (S.G.)

Anno 13 kwam koning Lodewijk in Vlaanderen met drie legermachten en wilde de betalingen hebben van de 10 000 die de graaf Gwijde beloofd had de koning in het maken van de vrede, waarop de graaf [pagina 21] antwoorde dat hij niets schuldig was zo dat de Fransen weer werden geslagen en verjaagt van de Vlamingen. (S.G.)

De koning te Parijs won en liet bannen uit Frankrijk alle klerken van Vlaanderen. (S.G.)

In dit jaar was de keizer Hendrik vergeven in 't geven van het heilig sacrament door een predik heer ter instantie van de koning van Frankrijk. (S.G.)

1314.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Willem de Bere.

Clays van der Hoyen.

Willem van Brucborch.

Jan van Vuerne.

Jan van Dessele.

Segher Masch.

Jacob Martins. over hem Jan de Ruddere.

Macharis van Schorisse.

Clays Bech.

Jan Mabensone.

Jan van Hecke, in Douburch..

Jan van Landeghem.

Heynric de Hane.

Everdey de Langhe.

Arnout Leyscoef.

Boudyn de Bloc.

Heynric Goethals.

Ghyselbrecht Compeer.

Willem van den Hecke.

Jan de Kersmakere.

Jan Martins, de jonghe.

Pieter de Mol.

Jan van den Heede, f. Ser Pieters.

Jacob Pinaert, over hem Jan Lieve.

Heynric her Hughe.

Jan Verkin.

Item, in dit jaer was de groote clocke ghemaect, die ghenaempt was Roelant, ende wouch xjm ponden swaer ende een clepele dusent ende daer stont rontomme uppe: Roelant, [p. 22] Roelant, als ic cleppe dan eyst brant, als ic luude dan eyst orloghe. Ende de zelve was ghedaen maeken uut laste van scepenen.

[Item, in dit jaer was te Ghendt besteet te gietene den Roelandt, dwelck is nu de uerclocke, die in't jaer hier naer van xiijcxlvij ghehanghen was up beelfroet, ende daer staet up gheschreven: Meester Jan van Roosbeke, clockmeester. Ick heete Roelandt, als men my slaet dan eyst sturme in Vlaenderlandt. Deum tyme. (K.M.)]

Item, in dit jaer overleet de coninc Philips van Vranckericke, die men hiet de Schoone, zeer haestelic zonder sacrament te ontfanghene, de welcke vele uploops den lande van Vlaenderen ghedaen hadde, midts de quaeden inghevene van der coninghinne sonder cause ofte redene, de welcke dede vergheven de schoone edele Phylippine, dochtere van den grave Guwy, ende haer xx camerieren dedese verdringhen ende xxx edele mannen waren alle ghehanghen, ende hilt den grave Guwy ghevanghen met vyftich edelmannen wel vier jaeren lanc, ende binnen der zelver vanghenesse was den slach te Groeninghen, ende vier reysen up Vlaenderen ghecommen.

Item, desen zelven jaere was't zeer groot waetere dat alle de vruchten bedorven ende het waert zoo dieren tyt, dat vele volcx van hongher storven.

Item, de nieuwe coninc Lodewyc wart ooc up Vlaenderen verstoort ende dede alle de Vlaminghen bannen uut Vranckericke, also wel scholieren als andere; in spyte der Vlaminghen dede hy alle de lakenen verbeuren te Parys, die in Vlaenderen ghedrapeert waeren ende hy staerf ooc curts daer naer.

Item, in dit jaar was de grote klok gemaakt die genoemd was Roelant en woog 11 000 ponden zwaar en een klepel duizend en daar stond rondom op: Roelant, [pagina 22] Roelant, als ik klep dan is het brand, als ik luid dan is het oorlog en dat was gedaan gemakt uit last van schepenen.

[Item, in dit jaar was te Gent aanbesteed te gieten de Roelandt, wat nu een urenklok is die in het jaar hierna van 1347 was op belfort en daar staat op geschreven: Meester Jan van Roosbeke, klokmeester. Ik heet Roelandt, als men mij slaat dan is het storm in Vlaanderenland. Deum tijd. (K.M.)]

Item, in dit jaar overleed de koning Philips van Frankrijk die men de Schone noemt zeer haastig zonder sacrament te ontvangen wat veel oplopen in het land van Vlaanderen gedaan had mits de kwade ingeving van de koningin zonder oorzaak of reden en die deed vergeven de mooie edele Philippine, dochter van de graaf Gwijde en haar 20 kameniers liet ze verdringen (verdrinken?) en 30 edele mannen waren alle gehangen, en hield de graaf Gwijde gevangen met vijftig edellieden wel vier jaren lang en binnen die gevangenis was de slag van Groeningen en vier keer op Vlaanderen gekomen.

Item, dit zelfde jaar was het een zeer groot water dat alle de vruchten bedorven en het was zo’ n dure tijd dat veel volk van honger stierf.

Item, de nieuwe koning Lodewijk weer ook op Vlaanderen verstoord en deed alle Vlamingen bannen uit Frankrijk, alzo wel scholieren als andere; in spijt der Vlamingen deed hij alle lakens verbeuren te Parijs die in Vlaanderen gedrapeerd waren en hij stierf ook kort daarna.

[pagina 23]

1315.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Heynric Boele.

Jacob de Ruddere,

over hem Zegher de Groote.

Willem Oemkin.

Gillis Kriekersteen.

Willem Wenemare.

Diederic van Assenede.

Heynric Tokin.

Willem de Meerseman.

Jan de Meyere.

Godevaert van Schelvoerde.

Jacob Saterdach.

Lievin van Brugghe.

Volcker van Dendermonde.

Jan van Eeke.

Jan van den Hecke.

Jan van Huesdine.

Lievin van Ascene.

Boudyn van Waes.

Michiel Deynoot.

Boudyn van Pollimaes.

Pieter Goethals.

Symon van Raveschoet.

Jan de Moer.

Jan Molenysere.

Gheerolf de Pape.

Jan van Loo, in de Huidevettershoek.

Item, in dit jaer [en het naervolghende (S.G.)] was't grooten dieren tyt dat men cochte een mudde tarrewen een maerck gauts; dmaerc was doen wert xlviij guldens, elck guldenen voor xxiiij s. par. ende hieten pycslaghen. [Want het reynde van in den mey dat begonste het gheheel jaer lanck. Somme, elck mudde bedroucht iiij xvj s. grooten. - Item, van desen dieren tyt rees in Ghendt een groote sterfte, soo dat den derden meynsche daer af starf, onder audt ende jonc; ende wel hondert mylen rontsomme Ghendt was de sterfte. (K.M.)]

[pagina 24]

Item, Lodewyc coninc van Vranckricke quam ooc in Vlaenderen met drye herschaeren metten eenen by Curteryke daer hy zyn tente slouch an de zuutzyde, en t'oosten van Vlaendren de grave van Heneghauwe met den Hollanders en Zeelanders te scepe, en verberrende Rupelmonde in Oestvlaenderen; de grave Lodewyc schofierde 'theer van den coninc van Vranckericke, zoo dat de coninc vloot ende liet zyn tenten ende victuaelge; 'theer van den coninc hoorende dat hy ghevlooden was te Parys waert; hy dede noch eens de Vlaminghen bannen met verstoorden zinne, ende starf corts.

Item, in dit jaar en de navolgende (S.G.)] was het een grote dure tijd dat men kocht een mud tarwe voor een mark goud; de mark was toen waard 48 guldens voor 24 par. En heten pikslagen. Want het regende in mei dat het begon en dat een geheel jaar lang. Som, elke mud bedroeg ff 16 s. groten. - Item, van deze dure tijd rees in Gent een grote sterfte zodat de derde mens daarvan stierf onder oud en jong; en wel honderd mijlen rondom Gent was de sterfte. (K.M.)] [pagina 24] Item, Lodewijk koning van Frankrijk kwam ook in Vlaanderen met drie legerscharen meteen in Kortrijk waar hij zijn tent sloeg aan de zuidzijde en ten oosten van Vlaanderen de graaf van Henegouwen met den Hollanders en Zeelanders te scheep en verbrandde Rupelmonde in Oost-Vlaanderen; de graaf Lodewijk schoffeerde het leger van de koning van Frankrijk zodat de koning vloot en liet zijn tenten en victualie; 'het leger van de koning hoorde dat hij gevloden was te Parijs waart; hij deed noch eens de Vlamingen bannen met verstoorde zin en stierf gauw.

1316.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Jan Utendale.

Jan van Coyeghem.

Gillis van Oostersele.

Willem de Beere, de volder.

Willem Utenhove.

Heynric Pitkin.

Joos Aper.

Boudyn van den Kerchove.

Lauwereins van Ghentbrugghe.

Jan van Eeke.

Jan van Deynse.

Willem van Meenene.

Sanders Mond.

Heynric Pollem, over hem Jan Inghele.

Wouter van Berghene.

Wouter Ketel.

Jan de Tollenere.

Thomaes van Huse.

Simoen van den Riede.

Jan Caelmont.

Willem de Puer.

Segher Storem.

Wasselyn van Lens.

Simoen Tryl.

Hughe de Ploughere.

Antonis van Dronghene.

Item, in dit jaer was groote sterfte in't lant.

Item, in dit jaer waert Philips, Lodewycx broedere, grave van Poytau, ghecront coninc van Vranckryke, ende hy was goedertierne; hy wilde ooc Vlaendren dwinghen met oor-[p.25] loghen, maer met letteren van den paus van Roome, de welcke sont den caerdenael Gocelmus in Vlaenderen om paeys te maekene metten coninc ende datte up verwatenesse. [p.25]

Item, in dit jaar was er grote sterfte in het land.

Item, in dit jaar was Philips, Lodewijks broedere, graaf van Poitou, gekroond koning van Frankrijk en hij was goedertieren; hij wilde ook Vlaanderen dwingen met oorlogen, [pagina 25] maar met letteren van de paus van Rome die zond zijn kardinaal Gocelmus in Vlaanderen om vrede te maken met de koning en dat op verwijten.

1317.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeeldee.

Willem de Beere.

Segher de Groete.

Everdey de Jonghe.

Jan Mabensone.

Jan van Dessele.

Arnoud Leyscoef.

Ghyselbrecht de Toleneere.

Jan de Craene.

Boudyn de Block.

Jan Vokyn.

Jan Miere.

Willem Vierjaer.

Jan de Ruddere.

Pauwels van der Crucen.

Pieter van Waes.

Geeraert Leewaert.

Jan de Temmerman.

Godevaert de Tolmare.

Jan de Kersmakere.

Claeys van Landeghem.

Jan van Deynse, over de maerct.

Jan van den Wallekine.

Boudyn van Swynaerde, in de munte.

Pieter de Mol.

Ghelnoet van Lens.

Ghyselbrecht Rivisch.

1318.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Dher Willem Wenemaer.

Jan van Coyeghem.

Willem Utenhove.

Jan van Vuerne.

Willem van Meenene.

Heynric Goethals.

Willem de Mersman.

Heynric metter name.

Gillis Hoenyn.

Willem de Beere.

Jacob van Landeghem.

Gillis Criekersteen.

Gheerolf de Pape.

Willem de Puur.

Hughe van der Most. Simoen Parijs.

Goessin van Dackenam. Claeys van Berleghem.

Jan de Mol. Ghodeveerd de Langhe.
Jan de Mey. Jacob Borluut.

Jan de Hovenmakere. Simoen van Vaernewijc.

Jacob Bodelin. Jacob de Maeyere.

Item, in dit jaer was tsgravenbrugghe te Ghent ghemaect, [an de Vismaert, en regierde alsdan een groote plaghe onder de coyen (S.G.)] aen Sente Verhildenkerke commende van der vismaert. Item, in dit jaer was de plaeghe over 't hoorne.
[Item, in dit jaer was men met heircrachte voor Zierixzee. (K.M.).]

Item, in dit jaar was Gravenbrug te Gent gemaakt aan de Vismarkt en regeerde alsdan een grote plaag onder de koeien (S.G.)] aan Sint Verhilden (Veerle) kerk komende van de Vismarkt. Item, in dit jaar was de plaag over het hoogste.

[Item, in dit jaar was men met legermacht voor Zierikzee. (K.M.).]

1319.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Jan Utendale.

Boudyn van den Kerchove.

Gillis van Oosterzele.

Jan Mabensone.

Zegher de Groete

Heynric van der Heyen.

Simoen van den Briele.

Lievin van Astene.

Sanders Mond.

Jan Steppe.

Thomaes van Huse.

Michiel Deynoet.

Simoen Cryl.

Jan van Hekele

Claeys van Leuteghem.

Jan van Artevelde.

Daniel Eyerman.

Jacob Basijn.

Segher Storem.

Michiel van West.

Jan van der Vloet.

Jan de Tolneere.

Jan van den Wallekene.

Jacob Rivisch.

Heynric Crooc.

Jan de Liever.

Item, in dit jaer waren ghebannen vj scepenen van der Kuere van vij scepenen, huere medeghesellen, uut Vlaenderen, omme dieswille dat se te Sent Truyen eenen brief beseghelden, zonder de wete van haren medeghesellen voornoemt.

Item, in't selve jaer waren te Ghent ghemaect vij hooftmannen, omme dat de stede daer te vooren qualic ghereghiert was, ende omme de stede weder te vooren te bringhene.

Item, in dit jaer was gheaccordert tusschen den coninc van Vranckrijcke en den grave Robrecht van Vlaenderen, ende Duwaey met Rysele, dese twee steden, bleven in den handen van den coninc, ende de coninc gaf zijnder dochter den jonghen Lodewijc van Nyvers, 's graven Robrechts zoone op condicie dat Lodewijc grave van Vlaenderen zijn zaude. Item, de grave Robrecht bat zynen zoone Robrecht dat hy zaude willen renonchieren 't graefscip van Vlaenderen omme de vrienscepe van der croone van Vrankericke ende van den coninc te haudene; ende daer overe zoo gaf hy hem de herscapie van Cassele ende maecten grave van Cassele, ende die graefscipye was toegheleit Belle, Vuerne, Burburch, ende Berghene, elc met harer casselryen.

[In dit jaer gaf coninck Philips den jonghen Lodewijck van Nyvers syne dochtere, Robrechts sone, op conditie dat Lodewijck grave van Vlaenderen sijn soude; de grave gaff hem de heerlijckhede van Cassele ende maeckte hem grave van Cassele, ende daer waren annex Belle, Vuerne, Burborch ende Beerghen met de casselryen, omdat hy aen 'tgraefschap van Vlaenderen renonchieerde (G).]

Item, de coninck Fylips van Vranckericke staerf zonder hoor van hem commende.

Item, in dit jaar waren gebannen 6 schepenen van de Keur van 7 schepenen, hun metgezellen, uit Vlaanderen omdat ze te Sint Truiden een brief bezegelden, zonder het weten van hun metgezellen voornoemd.

Item, in hetzelfde jaar waren te Gent gemaakt 7 hoofdmannen omdat de stad daar tevoren kwalijk geregeerd was en om de stad weer naar voren te brengen.

Item, in dit jaar was geaccordeerd tussen de koning van Frankrijk en de graaf Robrecht van Vlaanderen en Duway met Rijsel, deze twee steden, bleven in de handen van de koning en de koning gaf zijn dochter de jonge Lodewijk van Nijvers, graaf Robrechts zoon op conditie dat Lodewijk graaf van Vlaanderen zijn zou.

Item, de graaf Robrecht bad zijn zoon Robrecht dat hij zou willen renonceren 't graafschap van Vlaanderen om de vriendschap van de kroon van Frankrijk en van de koning te houden; en daarboven zo gaf hij hem de heerschappij van Cassel en maakte hem graaf van Cassel en dat graafschap was toe gelegd Belle, Veurne, Burburch, (Burcht?) en Bergen, elk met hun  bestuurlijke indeling.

In dit jaar gaf koning Philips de jonge Lodewijk van Nijvers zijn dochter, Robrechts zoon, op conditie dat Lodewijk graaf van Vlaanderen zijn zou; de graaf gaf hem de heerlijkheden van Cassel en maakte hem graaf van Cassel en dar waren annex Belle, Veurne, Burborch en Bergen met de bestuurlijke indeling omdat het aan het aan het graafschap van Vlaanderen renuncieerde (G).]

Item, de koning Filips van Frankrijk stierf zonder erfgenaam van hem komende.

[pagina 28]

1320.

Schepenen van der Kuere.

Schepenen van Ghedeele.

Boudijn van der Ameyden.

Jan Masch.

Jan Utenhove, fs. Willems.

Claeys van den Pitte.

Willem van Vaernewijc.

Jan Inghel.

Thomaes Bette.

Lennoet Utendale.

Jan de Temmerman.

Gelnoet Damman.

Claeys Gabriel.

Jan de Pape, fs. Sher Diedericx.

Heynric van Gantersvoerde.

Lievin van Landeghem.

Claeys van der Couderborch.

Jan de Hamere.

Lievin van Adeghem.

Jacob Rugghestul.

Jan Borluut.

Jacob Deynoet.

Everdey de Grutere.

Boudin Tsemmerzake.

Jan Sloeve.

Jan Selverberch.

Arnoud van den Zwerdekine.

De heer Segher van Sloete.

Item, in dit jaer was de feeste van den Helighen Sacramente upgestelt ende eerstwaerf verheven, ende ghemert ter eeren Godts, ende es tot noch ghecontinueert ende vermeerdert.

In dit jaer waren scepenen verandert by den grave van Vlaenderen, ende die van der Kuere waeren ghestelt van Ghedeele.

[In dit jaer wert coninck ghemaect Caerle, de grave de le Marche, der princessen broeder, omme dat coninck Philips ghestorven was sonder hoir, ende de jonghe Robrecht dede den coninck mansschap als grave van Cassele. (G.)] [p. 29] [In dit jaer braeken de dijcken inne aen de zeecant, sonderlinghe in Vier-ambachten, soo datter veele menschen ende beesten verdroncken. (K.M.)]

Item, in dit jaar was het feest van de Heilige Sacrament opgesteld en de eerste keer verheven en vereerd ter eren Gods en is tot noch gecontinueerd en vermeerderd.

In dit jaar waren schepenen veranderd bij de graaf van Vlaanderen en die van de Keur waren gesteld van Gedeelde.

[In dit jaar werd koning gemaakt Karel, de graaf de le Marche, der prinses broeder om dat koning Philips gestorven was zonder erfgenaam en de jonge Robrecht deed de koning manschap als graaf van Cassel. (G.)] pagina 29]

[In dit jaar braken de dijken in aan de zeekant en vooral in Vier-ambachten zodat er vele mensen en beesten verdronken. (K.M.)]

[p. 29]

1321.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Ghyselbrecht Rivisch.

Maes van Vaernewijc.

Hughe van der Most.

Goessin Borluut.

Willem Utenhove.

Willem van den Pitte.

Willem Bette.

Jacob de Ruddere.

Jan van Artevelde.

Boudyn van Ravenscoot.

Gillis Hoenijn.

Pieter Beyaert.

Ghyselbrecht de Grutere.

Geeraert Leewuaert.

Heynric van der Hoyen.

Jan Steppe.

Willem de Atrio.

Jacop Sunot.

Michiel van West.

Ghyselbrecht Rebbe.

Lievin Bevelant.

Jacob de Joncheere.

Jan van Ponteraven.

Lambrecht Sloeve.

Jan Drieghe.

Boudyn Goethals.

In dit jaer waren de siecke lieden in Vranckericke alle verberrent en haere huusen afgebroken van den Sarasynen, by middele van de Jooden dat zy fenijn zauden werpen in de fonteynen ende staende waeteren in kerstenede, also sy deden, daer vele lieden af storven. Dit was also bevonden in Vranckericke, daer groote justicie af ghedaen was.

Item, dit jaer was die keyser, gheboren te Luutsenburch, vergheven van eenen jacopynen precare te Pavyen, daer hy hem gaf 't helich sacrement ende vergaf hem daermede, welc jammer was om hooren.

In dit jaar waren de zieke lieden in Frankrijk alle verbrand en hun huizen afgebroken van de Saracenen bij middel van de Joden dat ze venijn zouden werpen in de bronnen en staande waters in Christenheid, alzo ze deden daar vele lieden van stierven. Dit was alzo bevonden in Frankrijk daar grote justitie van gedaan was.

Item, dit jaar was de keizer geboren te Luxemburg vergeven van een Jacobijn prediker te Pavia daar hij hem gaf 't heilig sacrament en vergaf hem daarmee, wat droevig was om te horen.

[pagina 30]

1322.

Schepenen van de Keur..

Schepenen van Gedeelde.

Jan Masch.

Claeys van den Pitte.

Jan Inghel.

Jan de Pape.

Lennoet Leys.

Gheerem Borluut.

Ghelnoet Damman.

Jacop Rugghestul.

Jan Borluut.

Ogier van den Walle.

Zegher van Slote.

Jan Joers.

Jacob Bodelyn.

Everaert Mond.

Jacob Relin.

Arnoud Utenberghe.

Lievin van Landeghem.

Simoen Bonte.

Jan van Vaernewijc.

Jan Toete.

Michiel Deynoet.

Jan van Schoorisse.

Goessin Bette.

Jan van Coudenhove.

Pieter van der Couteren.

Heynric van den Wallekene.

Item, in dit jaer overleet de grave Robrecht op Sente Michiels-dach, ende es begraven t'Ypere t'Sente Martins, ende Lodewijc waert grave in 't selve jaer ontfanghen.

In dit jaer was gesondeert het hospitael van Wenemaer op de Verleplaetse. (S.G.).

In dit jaer starf grave Robrecht op Ste. Lamberechtsdach ende licht begraven in Ste. Martinuschoor te Curterijck. (S.G.).

Item, in dit jaer den xvj January gaf de grave Lodewijck die van Ghendt wederom, soo wie hoochbailliu van Ghent wiert, es oock bailliu van der Auderburch en [p.31] van de Vierambachten ende Waes, ende van alle de appendentien met datter toebehoort. (K.M.)].

Item, in dit jaar overleed de graaf Robrecht op Sint Michiels-dag en is begraven te Iperen in Sint Martins en Lodewijk werd graaf in hetzelfde jaar ontvangen.

[In dit jaar was gesondeerd het hospitaal van Wenemaar op de Veerleplaats. (S.G.).

In dit jaar stierf graaf Robrecht op Sint Lambertus dag en ligt begraven in Sint Martinus koor te Kortrijk. (S.G.).

Item, in dit jaar de 16de januari gaf de graaf Lodewijk die van Gent wederom, zo wie hoog baljuw van Gent werd is ook baljuw van de Oudburg en [pagina 31] van de Vierambachten en Waas en van alle de appendenties met dat er toebehoort. (K.M.)].

[pagina 31]

1323.

Schepenen van de Keure.

Schepenen van Gedeelde.

Boudyn van der Ameeden.

Simoen Sermaechelins.

Jan Steppe.

Gheerolf de Pape.

Jan Utenhove.

Jacob de Ruddere.

Jan Borluut.

Heynric Ghevaerd.

Willem van den Pitte.

Pieter van Waes.

Jan Dhamere.

Simoen Alijn.

Jan Parijs.

Ghyselbrecht Rebbe.

Claeys Sersanders.

Pieter Mettercoe.

Jan van Calckene, buter cupe.

Gheerem van de Pitte.

Simoen Everboud.

Hughe Masch.

Jan Sloeve.

Jan van Gavere.

Jan Selverberch.

Race van den Walle.

Jan Willade.

Arnoud van den Zwerdekine.

1324.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Maes van Vaernewijc.

Claeys van den Pitte.

Willem Bette.

Willem Utenhove,

fs Ghiselbrechts.

Hughe van der Most.

Everdey de Grutere.

Boudyn de Grutere.

Michiel van West.

Goessin Borluut.

Jan Ververhilden.

Wasselin van Lens.

Lievin Bevelant.

Simoen Vercelien.

Jacop Lmicie.

[pagina 32]

Claeys de Keyser.

Jan Diede.

Jan van der Stichelen.

Jacob van Coudenhove.

Arnoud Dobbelere.

Jacob de Backere.

Boudyn Goethals.

Jan van Ponteraven.

Everaert Mond.

Jan van Wackene.

Ghyselbrecht Rebbe.

Jan van Wiendeke.

Item, in dit jaer die van Brugghe vernemende 't onghelic dat men die van den Vryen dede, dat mense vinc, onthoofde, doot slouch ende by nachte van haren bedde haelde; die van Brugghe sonden zes notabele personen te Curterycke by den grave Lodewijc te besten sprekende omme 't profijt van den lande; de grave Lodewijc dêse terstont vanghen. Terstont die van Brugghe dit vernemende sonden van stonden an vjm mannen van wapenen naer Curterycke; de edelen van den grave rieden dat men 't voorborch verbernen zaude, ende dat ghedaen zijnde de wynt keerde, zoo dat de stede zeer waert bernende. De grave meende met de vj mannen ende met zynen edelen te vliene naer Rysele; maer die van Curteryke ende de vrauwen van Curteryke sloten de poort toe ende daer waert ziere ghevochten, soo dat sy den meesten deel van 's prinsen edelen versloughen; zy vynghen den grave met zes raetsheeren ende de vj mannen van Brugghe, ende leydense in 't casteel te Curteryke tot tsanderdaechs, ende in dit ghevecht bleef doot Mer Jan van Vlaenderen, grave Lodewijcx oom, Mer Jan van Nevele, Mer Robrecht van Samslacht, Mer Jan Verrieren, de castelein van Rupelmonde, Mer Bauwin van Segherscapelle, ende noch meer dan twee hondert edelen.Item, tsandaechs zo ontsloughen die van Curteryke de [p.33] zes notabele mannen van Brugghe ende setten den grave Lodewyc up een cleen peerdekin ende met hem zyn zes raetsheeren ende leverdense te Brugghe up de Halle, daer men 't ruut vercoopt, ende hilt daer zyn vanghenesse ende moeste zien zyne zes raetslieden voor de vanghenesse in sticken cappen up de strate.

[In dit jaer was gheboren de hertoginne van Brabant, hertoghe Jans dochtere, die namaels te manne had de grave Willem den iiii van dien name, den welcken van de Vriesen was verslaghen ende namaels trauwdese den hertoch Wenselin van Lutsenburch; van dese twee princen en creghen sy geen kinderen. Sy waert namaels begraeven in't cloystere van Onser Vrouwen-broeders in den choir te Brussele. Item, in't selve jaer in Ougste was ter Sluys ende te Curterycke eenen grooten brant. (K.M.)].

Item, in dit jaar die van Brugge vernamen het ongelijk dat men die van de Vrije deed dat men ze ving, onthoofde, dood sloeg en bij nacht van hun bedden haalde; die van Brugge zonden zes notabele personen te Kortrijk bij de graaf Lodewijk te besten spreken en om 't profijt van het land; de graaf Lodewijk liet ze terstond vangen. Terstond die van Brugge dit vernamen en zonden van stonden aan 6000 mannen van wapenen naar Kortrijk; de edelen van de graaf raden aan dat men ’t voorborg verbranden zou en toen dat gedaan was en de wind keerde zodat de stad zeer begon te branden. De graaf meende met 6 mannen en met zijn edelen te vlieden naar Rijsel; maar die van Kortrijk en de vrouwen van Kortrijk sloten de poort toe en daar werd zeer gevochten zodat ze het meeste deel van 's prinsen edelen versloegen; ze vingen de graaf met zes raadsheren en de 6 mannen van Brugge, en legden ze in het kasteel van Kortrijk tot de volgende dag en in dit gevecht bleef dood Meneer Jan van Vlaanderen, graaf Lodewijk oom, Meneer Jan van Nevele, Meneer Robrecht van Zaamslag, Meneer Jan Verrieren, de kastelein van Rupelmonde, Meneer Bauwin van Zegerscappel en noch meer dan twee honderd edelen.

Item, de volgende dag zo ontsloegen die van Kortrijk (pagina 33) zes notabele mannen van Brugge en zetten de graaf Lodewijk op een klein paardje en met hem zijn zes raadsheren en leverden ze te Brugge op de Halle daar men 't ruit verkoopt en hield daar zijn gevangenis en moest zien zijn zes raadslieden voor de gevangenis in stukken kappen op de straat.

[In dit jaar was geboren de hertogin van Brabant, hertog Jans dochter, die later tot man had de graaf Willem de 4de van die naam die van de Friezen was verslagen en later trouwde ze de hertog Wenselin van Luxemburg; van deze twee prinsen kreeg ze geen kinderen. Ze werd later begraven in het klooster van Onze Vrouwe-broeders in de koor te Brussel. Item, in hetzelfde jaar in augustus was ter Sluis en te Kortrijk een grote brand. (K.M.)].

[pagina 33]

1325.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Ghelnoet Damman.

Jan de Pape.

Jan van Artevelde.

Pieter van der Couteren.

Simoen Parys.

Willem Utenberghe.

Jacob Rivisch.

Heynric van Contesvoerde.

Joos Deynoot.

Lennoet uten Ramen.

Lennoet Leyscoef,

over hem Jan Masch.

Jan van Gavere.

Lievin van der Carden.

Jan Lieve, de voldre.

Jan van Hertbuere.

Antonis Bette.

Arnoud uten Utfanghe.

Heynric van Adeghem.

Gheeraert Leeuwaert.

Heynric van der Hoyen.

Jan van der Vennen

[pagina 34]

Jan van Audenaerde.

Heynric van den Dormen.

Jan van Buten.

Coolijn Berroen.

Jan Rabbau, de scerre.

Item, in dit jaer lach den grave Loodewyc te Brugghe ghevanghen in de Halle xxiiij weken lanck. (K.M.)]

Item, in dit zelve jaer was doot ghesleghen Mer Willem Wenemare, ruddere te Reckelinsbrugghe, de welcke die 'tgodshuus stichte up Sente Verhilden-plaetse ende heet Wenemaers-Spittael.

Item, binnen desen jare waert grave Lodewyc te Brugghe ontsleghen ende hem al vergheven, ende van daer quam hy naer Ghendt hemlieden bedanckende dat sy de veete jeghens die van Brugghe aenneghenomen hadden ende hem uuter vanghenesse verlost.

[In't zelve jaer was doot ghesleghen her Willem Wenemaer, ende de lieden van Ghendt voerden oorloghe jeghens die van Brugghe, ende verlosten den grave, waeraf dat hy se zeer bedanckte. (S.G.).

- In't zelve jaer die van Brugghe metten vrylaten verbranden 'tcasteel van Peteghem by Audenaerde. (S.G.)

- In't jaer xxv was de Halle beginnen macken onder het Beelfroot tot Ghendt. (S.G.)

- Item, in't selve jaer waren naer 't beleet van den grave van Namen binnen Ghendt doodtgheslaghen wel dry duysent wullewevers ende daer waerener veel ghebannen. (K.M.)

- In dit jaer trocken die van Ghendt t'Eccloo jeghens die van Brugghe ende die van den Vrye, ende daer bleven versleghen twee capiteynen van Brugghe, te weten Willem [p.35] Rietgheersen, ende Pauwels Buekele; dit siende die van Brugghe, dat dese twee capiteynen doodt waren, ende die van Ghendt de overhandt hadden, soo begheerden die van Brugghe paeys, ende die van Brugghe die lieten den grave Lodewyck, ter begeerte van die van Ghendt uytte ghevanghenisse. (K.M.)]

Item, van Ghent trac hy te Parys waert totten coninc van Vranckerick zyns wyfs oom, die zeer blyde was dat hy ontsleghen was van vanghenesse.

Item, in dit jaar lag de graaf Lodewijk te Brugge gevangen in de Halle 24 weken lang. (K.M.)]

Item, in dit zelfde jaar was dood geslagen Meneer Willem Wenemaer, ridder te Rekelingbrug die het godshuis stichtte op Sint Veerle-plaats en heet Wenemaers-Hospitaal.

Item, binnen dit jaar werd graaf Lodewijk te Brugge ontslagen en hem alles vergheven en vandaar kwam hij naar Gent en bedankte ze dat ze de vete tegen die van Brugge aangenomen en hem uit de gevangenis verlost.

[In hetzelfde jaar was dood geslagen heer Willem Wenemaer en de lieden van Gent voerden oorlog tegen die van Brugge en verlosten de graaf waarvan dat hij ze zeer bedankte. (S.G.).

- In hetzelfde jaar die van Brugge met het vrij laten verbranden het kasteel van Petegem bij Oudenaarde. (S.G.)

- In het jaar 25 was de Halle beginnen maken onder het Belfort tot Gent. (S.G.)

- Item, in hetzelfde jaar waren naar het beleid van de graaf van Namen binnen Gent dood geslagen wel drie duizend wolwevers en daar waren er veel gebannen. (K.M.)

- In dit jaar trokken die van Gent te Eeklo tegen die van Brugge en die van dn Vrije en daar bleven verslagen twee kapitein van Brugge, te weten Willem [pagina 35] Rietgheersen en Pauwels Buekele; dit ze en die van Brugge dat deze twee kapiteins dood waren en die van Gent de overhand hadden zo begeerden die van Brugge vrede en die van Brugge die lieten de graaf Lodewijk, ter begeerte van die van Gent , uit de gevangenis. (K.M.)]

Item, van Gent trok hij te Parijs waart tot de koning van Frankrijk, de oom van zijn wijf, die zeer blijde was dat hij ontslagen was uit de gevangenis.

[pagina 35]

1326.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Clays van den Pitte.

Jan Parijs.

Arnoud Utenberghe.

Ghyselbrecht de Grutere.

Willem Utenhove.

Pieter Hemmelem.

Jan Borluut.

Heynric Tolnin.

Segher van Sloete.

Jan Drieghe.

Jan van Vaernewijc.

Jan van Wettere, up de Mude.

Jan van Wiendeke.

Gheerolf Bette.

Lievin Damman.

Simoen de Lappere.

Jan de Pratere.

Jacob Rivisch.

Jan Joors.

Pieter Graenman.

Jan van Ponteraven.

Willem Castelein.

Everaert Mond.

Willem Yoens.

Rase van den Walle.

Jacob van der Pale.

[In't jaer xxvj gaf conynck Carel van Vranckerycke de goede lieden van Ghendt ende Audenaerde eene somme van hondert duisent ponden tournois, om dat zy lieden voorghestaen hadden haerlieder prince jegens die van Brugghe. (S.G.)]

[In het jaar 26 gaf koning Karel van Frankrijk de goede lieden van Gent en Oudenaarde een som van honderd duizend ponden tournois om dat ze voorgestaan hadden hun prins tegen die van Brugge. (S.G.)]

[pagina 36]

1327.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Maes van Vaernewijc.

Jan Utenhove.

Jan van den Kerchove,

fs Ryke Pieters,

over hem Jan Minne.

Gheerom van den Putte.

Jan van der Vennen.

Heynric Leyscoef.

Gheerom Borluut.

Pieter van der Couteren.

Heynric van den Wielkene.

Hughe Masch.

Bertelmeeus de Hond,

over hem Segher van der Haghe.

Jacob Rugghestul.

Lievin van der Straten.

Jacob Heynmans.

Jan de Bleckere, de voldere.

Arnaut Utenberghe.

Pieter de Mueleneere.

Lennoet uten Ramen.

Pieter Zoetaerd.

Jan van der Stichelen.

Wouter van Carrenbrouc.

Jan van Severne.

Simoen Alijn.

Gheeraert Soetamijs.

Volckere van Dendermonde.

Gheeraert van der Eecke.

1328.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Jan Masch.

Ghelnoet Damman.

Jan van Smetlede.

Willem Utenberghe.

Simoen Bouse.

Jacob van Massemene.

Gheerolf Bette.

Gheeraert van Wiendeke.

Jacob Lievyns.

Jacob Rivisch, in de Breydelsteghe.

Mechiel Deynoet.

Ghyselbrecht de Grutere.

Jan van Buten.

Jan Lieve, de voldere.

Jacob Basijn.

Pieter deMonec

Jan van den Kerchove, fs Jans.

Jan Soys, de grawerkere.

Jan de Cousmakere

[pagina 37]

Jan van Audenaerde.

Lievin uter Cruustrate, de bkaker.

Jan van Artevelde,

over hem Lievin van Adeghem.

Goessin Borluut.

Heynric van Contelsvoerde.

Willem Yoens.

Heynric Landont.

Item, in dit jaer was den strijt te Cassele up Sente Pietersdach tusschen Philips van Valoys, coninc van Vranckerycke, ende Roberecht van Cassele, daer de coninc van Vranckeryke toochde de Oriflamme, die hy dede halen t'Sente Denys; maer zo en gaf hem gheen victorie.

Item, Roberecht van Cassele ziende de groete macht van den Fransoeysen, hy en was niet vervaert; maer dede maken een cleet ghescildert, daer inne was ghecontelfeyt eenen grooten hane, daer by ghescreven stont: ‘Als desen hane singhen zal, zal ghewonnen den coninc hier in commen.’ De Vlaminghen behilden de bataelie ende daer bleven bet dan xxm Franchoeysen.

Item, in dit voornoemde jaer staerf Karele, coninc van Vranckerijc, zonder hoor ende Philips voornoemd was gheconsacreert coninc te Riemen, ende de grave Loodewijc was te cronemente, als wesende van den xij ghenoten met lxxxvj ridders alle eens ghecleet, en de grave wart ridder ghesleghen metten swerde dat hy den coninc gherdde, als wesende 't offycie van den voornoemden grave, ende dede hem manschap van zynen drye graefscepen, te weten: Vlaenderen, Nyvers ende Retiers.

[Item, in 't jaer xiijcxxviij dijnsdach voor vastenavont was in 't lant van Catalonien eene groote aertbevinghe, duerende [p.38] langhen tijt, soo datter wel xx steden ende eene schoone abdye nedervielen. (K.M.)

Item, in dit jaer starf Carel den Schoonen, coninck van Vranckrijck, ende omdat hy geen hoir achter en liet soo quam de croone op Karel de Vallois, synen oom, ende Edewaert, den coninck van Enghelant, hadde ghetrauwt Isabelle des overledenen coninckx suster, ende hier omme wilde Edewaert synen sone coninck van Vranckrijck maken; maer de croone en mach up geene vrauwen versterven en daerom heeft den coninck van Enghelant hem gheschreven coninck van Vranckrijck ende van Enghelant. (K.M.)]

Item, in dit jaar was de strijd te Cassel op Sint Pieters dag tussen Philips van Valois, koning van Frankrijk, en Roberecht van Cassel daar de koning van Frankrijk toonde de Oriflamme die hij liet halen te Sint Dionysus; maar zo gaf hem geen victorie.

Item, Roberecht van Cassel zag de grote macht van de Fransen en hij was niet bang; maar liet maken een kleed geschilderd, daarin was afgebeeld een grote haan waarbij geschreven stond: ‘Als deze haan zingen zal dan zal gewonnen de koning hierin komen.’ De Vlamingen behielden de slag en daar bleven meer dan 20 000 Fransen.

Item, in dit voornoemde jaar stierf Karel, koning van Frankrijk zonder erfgenaam en Philips voornoemd was geconsacreerd koning te Reims en de graaf Lodewijk was te kroon getuige als was van de 12 genoten met 86 ridders alle eens gekleed en de graaf werd ridder geslagen met het zwaard dan hij de koning omgordde als was een office van den voornoemde graaf en deed hem manschap van zijn drie graafschappen, te weten: Vlaanderen, Nijvers en Retiers.

[Item, in ’t jaar 1328 dinsdag voor Vastenavond was in 't land van Catalonië een grote aardbeving en duurde [pagina 38 een lange tij zodat er wel 20 steden en een mooie abdij neervielen.

Item, in dit jaar stierf Karel de Mooie, koning van Frankrijk en omdat hij geen erfgenaam achter en liet zo kwam de kroon op Karel de Valois, zijn oom, en Edward, de koning van Engeland, had getrouwd Isabelle de overledenen konings zuster en hierom wilde Edward zijn zoon koning van Frankrijk maken; maar de kroon mag op geen vrouwen versterven en daarom heeft de koning van Engeland hem zelf geschreven koning van Frankrijk en van Engeland. (K.M.)]

1329.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Salemon Borluut.

Simoen Jours,

over hem Gheeraert van den Putte.

Willem van Vaernewyc.

Jan Utenhove.

Hughe van der Most.

Boudyn Rijm.

Antonis Bette.

Heynric van der Hoyen.

Wasselin van Lens.

Gheeraert Soetamijs.

Lievin Damman.

Jacob van der Pale.

Jan Drieghe.

Arnoud Utenberghe.

Jan van Wiendeke.

Simoen de Lappere.

Jan van Heertbuer

Jacob Masch.

Jan Spelgiaert.

Joos Deynoot.

Jan van der Vennen.

Jacob Heymans.

Jan van der Stichelen.

Race van den Wale.

Gheerom van der Eeken.

In dit jaer was gheboren te Male by Brugghe de grave [p. 39] Lodewijc van Male op Sente Katerynen-dach den xxiiij novembris, ende was kersten ghedaen van den bisscop van Dornyke up Sente Andries-dach, ter presentie van den bisscop van Atrecht, de abt van Sente Bertins, de abt van Sente Baefs by Ghent, de abt van Dronghene, de abt van Sente Nicolaeis by Vuerne, ende noch wasser present de hertoghe van Brabant, de grave van Valoys, mer Guwy van Vlaenderen, de graefnedinne van Namen, de vrauwe van Flynes ende meer andere lansvrauwen, die comen waren met haren staete ter eeren van den grave Lodewijc ende zynen wyve.

[In dit jaer was gheboren by Brugghe te Male Lodewijck van Male, graef Lodewijcks zone, van vrau Margriete, dochter van coninck Philips de Langhe. (S.G.)]

In dit jaer was Lessene ghewonnen ende Deinse verberrent.

[In dit jaer was Valkenborch ghewonnen ende groote wijch te Cassele. (K.M.)

Item, in dit jaer ontrent Baefsmisse soo quam vrauwe Margarete, grave Lodewijckx huysvrouwe, dochter van coninckx Philips de Langhe, aldereerst in Vlaenderen, ende wasser cerlijck ontfanghen. (K.M.)]

In dit jaar was geboren te Male bij Brugge de graaf [pagina 39] Lodewijk van Male op Sint Catharina- dag de 24ste november en was christen (Gedoopt) van den bisschop van Doornik op Sint Andries-dag ter presentie van de bisschop van Atrecht, de abt van Sint Bertins, de abt van Sint Baafs bij Gent, de abt van Drongen, de abt van Sint Nicolaas bij Veurne en noch was er present de hertog van Brabant, de graaf van Valois, meneer Gwijde van Vlaanderen, de gravin van Namen, de vrouwe van Flaine en meer andere landsvrouwen die gekomen waren met hun staat ter eren van de graaf Lodewijk en zijn wijf.

In dit jaar was geboren bij Brugge te Male Lodewijk van Male, graaf Lodewijks zoon van vrouw Margaret, dochter van koning Philips de Lange. (S.G.)]

In dit jaar was Lesse gewonnen en Deinze verbrand.

[In dit jaar was Valkenburg gewonnen en grote strijd te Cassel. (K.M.)

Item, in dit jaar omtrent Baafsmis zo kwam vrouwe Margaret, graaf Lodewijks huisvrouw, dochter van koning Philips de Lange, allereerst in Vlaanderen en wasser fatsoenlijk ontvangen. (K.M.)]

1330.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Maes van Vaernewijc.

Gelnoet Damman.

Jan Borluut, in den Corenaert.

Symoen Halyn.

Simoen ser Machelins.

Jooris uuter Meeren

Jan Minne.

Ser Claeys ser Sanders.

[p. 40]

Jacob Rivisch.

Juerdaen ser Claeys,

sone ser Sanders.

Heynric Mettername.

Heynric Rijm.

Claeys van Abbinsvoerde.

Pieter de Mueleneere.

Pieter van der Couteren.

Jan van Buten.

Claeys de Keyser.

Lennoet uter Ramen.

Jan van Wettere, op de Mude.

Philips van Calckene.

Willem Yoens sone.

Lievin van der Caerden.

Willem de Winckere.

Jan van Ponteraven.

Lievin uter Cruustraten.

Jacob Rugghestul.

Jan van der Straten.

Item, in dit jaer staerf de grave Jan van Namen te Parijs, ende was aut oom van den grave Lodewijc.

tem, corts daer naer staerf mer Robberecht van Vlaenderen, grave van Cassele, ende was begraven te Orliens te Predicheeren ende was oom van den grave Lodewijc.

Item, in 't selve jaer was de paus van Rome ghevanghen, ghenompt Nicolais de Ve, ende was ghevoert tot Avenioen tot den paus Joannes den xxije ende was gheordoneert ten eeuweghen caerkere omme de heresye, die hy opstelde: De visione beata.

Item, in dit jaar stierf de graaf Jan van Namen te Parijs en was oudoom van de graaf Lodewijk.

Item, kort daarna stierf meneer Robberecht van Vlaanderen, graaf van Cassel, en was begraven te Orleans te Predikheren en was oom van de graaf Lodewijk.

Item, in hetzelfde jaar was de paus van Rome gevangen, genoemd Nicolais de 5de en was gevoerd tot Avignon tot de paus Joannes de 12de en was geordonneerd ten eeuwigen kerker om de ketterij die hij opstelde: De visione beata.

1331.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Jan Masch.

Jan Parijs.

Hughe van der Most.

Gheerolf Bette.

Jan van Audenaerde.

Lievin Damman.

Michiel Deynoet.

Lievin van Ydeghem.

Jan de Bleckere

Claeys Rivisch.

Jacob van der Haghe.

Jacob Lievins.

[p. 41]

Antonis Bette.

Jan Drieghe.

Jacob Rivisch.

Jan van Wiendeke.

Everdey de Grutere.

Jacob Leyscoef.

Jan de Lieve, de voldere.

Jan van Vaernewijc.

Pauwels de Juede.

Sanders van Lede.

Jan de Cousmakere.

Jan van Laerne.

Jan van den Kerchove.

Philips uter Meeren.

Anno xxxi op Ste. Baselis-dach verbrande de stat Corterijcke. (S.G.)

Anno 31 op Sint Basilius-dag verbrandde de stad Kortrijk

1332.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde

Salemoen Borluut.

Jan Utenhove.

Gelnoet Damman.

Pieter van de Couteren.

Willem van Vaernewijc.

Wasselin van Leyns.

Boudyn Rijm.

Heynric de Grutere.

Simoen Alijn.

Hughe Masch.

Jacob Rugghinstul.

Jacob van der Pale.

Race van den Wale.

Claeys de Keysere.

Geeraert Leeuwaert.

Jan van der Stichelen.

Heynric van der Hoyen.

Simoen van der Zickelen.

Pieter Zoetaert.

Jacob Masch.

Willem Yoens.

Willem Bette.

Simoen de Lappere.

Arnoud Utenberghe.

Jan Speliaert.

Simoen Everdey.

Item, in dit selve jaer was Mechelen ghecocht jeghens 't capittel van Ste. Lambrechs te Ludicke en den hertoghe van Geldere, omme dieswille dat 't voornoemde capittele niet en conste overeen ghedraghen met den hertoghe; want 't capitel was gherecht in de drye deelen ende den hertoghe in 't vierde deel. Desen coop was ghedaen t'samen omme de somme van hondert ende lx duusent Royalen fransche munte, die den coninc Philips van Vranckeryke doen slaen hadde, ende betaelt by mer Willem van Olsene, camerlinc van den grave Lodewijc.

Item, in ditzelfde was Mechelen gekocht tegen het kapittel van Sint. Lambrecht te Luik en de hertog van Gelder omdat 't voornoemde kapittel niet en kon overeen komen met de hertog; want 't kapittel was gerecht in de drie delen en de hertog in 't vierde deel. Deze koop was gedaan tezamen om de som van 100 000 Royale Franse munt die de koning Philips van Frankrijk had doen slaan en betaald bij meneer Willem van Olsene, kamerling van de graaf Lodewijk.

1333.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Maes van Vaernewijc.

Simoen Sermachelins.

Jacob Rivisch.

Boudyn de Grutere.

Jan Borluut.

Geerolf Bette.

Jan de Pape.

Jan van Vaernewijc.

Willem van den Pitte.

Jueris uut Meerem.

Jan Jours.

Claeys Utenhove.

Gheerem ser Volckers.

Pieter de Muelenere.

Joos Deynoot.

Jacob van der Pale fs ser Jacobs.

Lennoet uter Ramen.

Jan de Pratere.

Lievin van Houden.

Gillis de Tollenere.

Lievin Abellynn.

Gelnoet van Leyns.

Jan van der Straten.

Willem van Coudenbrouc.

Lievin van der Caerden.

Jan de Hase.

Item, in dit jaer verberrende de stede van Dixmude ende de kerke van Dixmude, ende was up eenen woensdach 's nachs.

[Anno xxxiij hielt her grave Lodewijck metter Franchoisen jeghen de Inghelschen, 't welcke de conynck van Ingelant ghewaer wordende en wilde in Vlaenderen gheen Inghelsche (p. 43] wolle senden, waerdeure die van Gent in groote armoede quamen. Die van Gent zi en dat by dien toedoene de volders- en wevers-neerynghe t'onder gynck, corren eenen capiteyn Jacob van Artevelde, en die maecte mede Ynghelsche alliancie, waeromme datter oorloghe was tusschen den koning van Vranckerijcke, den graaf Lodewijck, die langhe duerde. (S.G.)]

Item, in dit jaar verbrandde de stad Diksmuide en de kerk van Diksmuide en was op een woensdag ‘s nachts.

[Anno 33 hield heer graaf Lodewijk met de Fransen tegen de Engelsen wat de koning van Engeland gewaar werd en wilde in Vlaanderen geen Engelse [pagina 43] wol zenden waardoor die van Gent in grote armoede kwamen. Die van Gent zagen dat bij zijn toedoen de volders- en wevers nering ten onder ging kozen een kapitein Jacob van Artevelde en die maakte met de Engelsen een alliantie waarom dat er een oorlog was tussen de koning van Frankrijk en de graaf Lodewijk die lang duurde. (S.G.)]

1334.

Schepenen van de Keure.

Schepenen van Gedeelde.

Pieter van der Couteren.

Jan Masch.

Gyselbrecht de Grutere.

Everdey de Grutere.

Pieter Hoernekin.

Jan de Bleckere.

Jacob Masch.

Antonis Bette.

Jan van den Kerchove.

Wasselin van Lens.

Jacob Rivisch, in de Drabstraate.

Lievin Damman.

Jan Lieve,

over hem Arnoud Utenberghe.

Zegher Utendale.

Godevaert de Backere.

Gheerem uten Zwane.

Gillis Rivisch.

Wouter van Carrenbrouc.

Heynric van den Wielkene.

Ghelnoet de Pape.

Heynric Leyscoef.

Simoen Everdey.

Hughe van Lembeke.

Jan van Ponteraven.

Claeys van Lembeke.

Juerdaen Sersanders.

Item, in dit jaer waren scepenen van der Kuere by de commissarissen verandert; die van der Kuere ghecoren waren die werden ghestelt van Ghedeele, ende die van Ghedeele werden ghestelt scepenen van der Kuere.

Item, in dit jaar waren schepenen van de Keur bij de commissarissen veranderd; die van de Keur gekozen waren die werden gesteld van Gedeelde, en die van Gedeelde werden gesteld schepenen van de Keur.

[pagina 44]

1335.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Salemon Borluut.

Gelnoet Damman.

Boudyn Rijm.

Heynric de Grutere.

Pieter de Mueleneere.

Heynric van der Hoyen.

Simoen Alijn.

Jurdaen ute Mererem.

Michiel Deynoet.

Jan van der Stichelen.

Everaert Mont.

Pieter Zoetaert.

Heynric de Pape fs Willems.

Heynric Baec.

Jan van Vaernewijc.

Pauwels de Juede.

Jacob Borluut.

Jacob van der Pale.

Geeraert Leeuwaert.

Hughe Masch.

Willem Yoens.

Boudyn Geeraerts.

Jacob Leyscoef.

Simoen de Lappere.

Lievin van Adeghem.

Geeraert van Wiendeke.

Anno xxxv Grave Lodewijck ziende dat de Vlamynghen bleven by de Yngelsche jeghens zynen danck, trock in Vranckerijck wonen met zijnder huysvrauwe ende zynen zone, ende bleefer vele jaren. (S.G.)

Anno 35 graaf Lodewijk zag dat de Vlamingen bleven bij de Engelsen tegen zijn dank en trok in Frankrijk wonen met zijn huisvrouw en zijn zoon en bleef er vele jaren. (S.G.)

1336.

Schepenen van der Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Jan Masch.

Jan Borluut.

Willem van Vaernewijc.

Everdey de Grutere.

Geerolf Bette.

Willem Bette, fs. ser Willems.

Jan van Ponteraven.

Philips ute Meerem.

Govaert de Coc.

Lievin Abelyn.

[p. 45]

Lievin Damman.

Jan de Bleckere.

Lievin van der Caerden.

Jacob Otte.

Jan de Raven.

Simoen de Rijcke.

Jan Soetamijs.

Lennoet uten Ramen.

Claeys Utenhove.

Willem de Groote.

Jan Joers.

Jan de Pape, in Doudeborch.

Jan Speliaert.

Jacob Lievin.

Willem van Coudenbrouc.

Wasselin van Leyns.

Item, in dit jaer staerf Cuertroosijn van Ghent ende licht begraven in Onser Vrauwen-capelle te Dronghene, also men in gaet up de noortsyde onder eenen saerck die hooghe licht.

Item, in dit jaer alligierden die van Brugghe ende seyden dat het Vrye zaude zijn een lidt van vieren in Vlaenderen, dwelck maer en behoort te zyne een apendent van Brugghe.

Item, in dit jaar stierf Cuertroosijn van Gent en ligt begraven in Onze Vrouwe-kapel te Drongen, alzo men in gaat op de noordzijde onder een zerk die hoog licht.

Item, in dit jaar allieerden die van Brugge en zeiden dat het Vrij zou zijn een lid van vieren in Vlaanderen, wat maar en behoort te zijn een onderdeel van Brugge.

1337.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Maes van Vaernewijc.

Ghelnoet Damman,

over hem Jacob de Backere,

over de markt.

Pieter van der Couteren.

Antonis Bette.

Jacob Masch.

Heynric Leyscoef.

Jan van Wiendeke.

Lievin Bevelant.

Hughe van Lembeke.

Geerem uten Zwane.

Pieter Hoornekyn.

Jan Willade.

Sanders Rijm.

Philips de Lakenboetere.

Claeys van Berleghem.

Govaert van den Pitte.

Gillis de Tollenere.

Lievin van Wettere.

Boudyn de Coc.

Jan de Voocht.

[p. 46]

Pieter Zoetaert.

Jan van der Stichelen.

Philips van Audenaerde.

Jacob van Massemine.

Pieter Bause.

Heynric de Grutere.

1338.

Schepenen van der Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Jan Spelgaert.

Willem de Meersman.

Pieter de Clerc.

Zegher Utendale.

Jan van Steenbeke.

Jacob Rugghestul.

Heynric de Boem.

Jan Minnebode.

Heynric Goethals, de brouwere.

Simoen de Neckere.

Jan van Dronghene.

Philips van Deynse.

Geeraert Neut.

Pieter Dulhuus.

Boudyn uut Meerem.

Heynric van Baerledonc.

Willem van Artevelde.

Jan Zelle.

Jacob van der Hoyen.

Jan Donker.

Heynric Hennech.

Jan van den Hovene.

Lievyn van Vuerne.

Staes Brantyn.

Diederic Henseldonc.

Willem Molenyser.

Item, in dit jaer rees Jacop van Ertvelde up Alderkinder-dach ende was in't beleedt vij jaer vij maenden en vij daghen.

[In dit jaer was eenen Jacob van Eertvelde ghecoren capiteyn over geheel Vlaenderen om teghens yegelijcken 't selve te beschudden Ao 1337, ende hiel het lant soo langhe hy leefde in peys ende vrede, soo veel dat hy van de ghemeynte van Ghent noch wert doot gheslaeghen. (G.) [p.47] In dit jaer den coninck van Enghelant met synen sone ende de coninginne quamen in 't Swijn metter haesten toeghesleghen al met ghewapenderhandt; doe voer men t'Ypere ende in 't Westlant met Jacob van Artevelde met crachte. (K.M.)]

Item, in dit jaer trocken die van Ghent t'sGravenscuere jeghens den coninc van Inghelant, doe hy den wijch ghedaen hadde jeghens de Noormans te Cassant.

Item, t'Sente Martinsmesse in dit voornoemde jaer trac men te Biervliet.

Item, dese Jacop van Eertvelde maecte aliancie met den voornoemden coninc van Inghelant jeghens den grave Lodewijc ende den coninc van Vranckerijcke, dwelck langhe duerde omme dies wille dat de drie steden Ghent, Brugghe ende Ypere favorabele waren met den voornoemde Jacop van Eertvelde ende den coninc van Inghelant, ende men riep de ballinghen inne al Vlaenderen duere.

Item, grave Lodewijc van Nyvers dit ansiende hy nam zijn wijf vrauwe Magriete ende Lodewijc van Male zynen soone, ende ghinc woonen te Parijs.

Item, in dit jaar rees Jacop van Artvelde up Allerkinderendag en was in het beleid 7 jaar en 7 maanden en 7 dagen.[In dit jaar was een Jacob van Artvelde gekozen kapitein over geheel Vlaanderen om het tegen iedereen te behouden Ao 1337 en hield het land zo lang hij leefde in rust en vrede, zo veel dat hij van de gemeente van Gent noch werd dood geslagen. (G.) [pagina 47] In dit jaar de koning van Engeland met zijn zoon en de koningin kwamen in 't Zwin met een haast toegeslagen al met gewapenderhand; toen voer men te Iperen en in 't Westland met Jacob van Artvelde met kracht. (K.M.)]

Item, in dit jaar trokken die van Gent te ‘sGravenschuur tegen de koning van Engeland toen hij de strijd had gedaan tegen de Noormannen te Cassant.

Item, te Sint Martinus mis in dit voornoemde jaar trok men te Biervliet.

Item, deze Jacop van Artvelde maakte alliantie met de voornoemde koning van Engeland tegen de graaf Lodewijk en de koning van Frankrijk, wat lang duurde omdat dat de drie steden Gent, Brugge en Iperen favorabele waren met den voornoemde Jacop van Artvelde en de koning van Engeland en men riep de ballingen in al Vlaanderen door.

Item, graaf Lodewijk van Nijvers dit aanzag en hij nam zijn wijf vrouw Margriet en Lodewijk van Male zijn zoon en ging wonen te Parijs.

1339.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Simoen Parijs.

Gillis Rivisch.

Simoen ser Thomaes.

Jan Blanckaert.

Simoen van Merlebeke.

Jan van den Hende.

Jacob Habelyn.

Seger Seghers.

Boudyn van den Walle.

Fransoeys Sloeve.

[p. 48]

Jan de Bake.

Pieter Mabensone.

Jan Walraden.

Seger Boele.

Michiel de Witte.

Gillis Brandyn.

Jan van Leyns, de volder.

Raesse Goethals.

Lievin van Wettere.

Heynric Drieghe.

Boudyn de Puer.

Jan Doedin.

Lievin van Ghent.

Heynric Bernaerts.

Heynric de Beere.

Roegier de Smet, de curdewanier.

Item, in dit jaer up Sente Winocxdach waren te Brugghe die van Ghent met opene banieren tot in de Steenstrate ende hadden de stede van Brugghe ghewonnen, ende cooren noch ghesellen ende trocken naer Ypere.

[Anno xxxix dede Artevelde delven de Lieve commende van Damme tot Ghendt binnen de stede. (S.G.)

In dit jaer op St. Winochsdach waren die van Ghendt in de Steenstraete te Brugghe ende daer ontrent met opene baniere, ende die van Ghendt sleghen te Brugghe veel makelaers doodt binnen de Vlaemsche straet ende op de Bursse. (K.M.).

In dit jaer in October deelde Jacob van Aertevelde Vlaenderen in drye deelen, te weten Ghendt, Brugghe en Ypere. (K.M.)]

Item, in dit jaar op Sint Winok dag waren te Brugge die van Gent met open banieren tot in de Steenstraat en hadden de stad van Brugge gewonnen en kozen noch gezellen en trokken naar Iperen.

[Anno 39 deed Artvelde delven de Lieve die kwam van Damme tot Gent binnen de stad. (S.G.)

In dit jaar op Sint Winok dag waren die van Gent in de Steenstraat te Brugge en daar omtrent met open banier en die van Gent sloegen te Brugge veel makelaars doodt binnen de Vlaamse straat en op de Beurs. (K.M.).

In dit jaar in oktober deelde Jacob van Artvelde Vlaanderen in drie delen, te weten Gent, Brugge en Iperen. (K.M.)]

1340.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde

Jan van der Vloet.

Jan van Dessele.

Pieter van der Asselt.

Heynric Goethals, in de drapbstraat.

[pagina 49]

Jurdaen Sersanders.

Simoen van Ravenscoot.

Gillis van der Pale.

Willem van den Poele.

Jan Huugs.

Jacob van der Linden.

Hughe van den Abeele.

Lievin Everboud.

Jan Buuc.

Jan Baers,

over hem Philips van Deynse.

Geeraert Denijs.

Maes van Olsene.

Matheus van Ghentbrugghe.

Jan Louf,

Jan Coolins zoon.

Pieter van de Velde.

Jan Ryt,

Pieter van Coudenhove.

Jan Roggheman.

Jacob Coelins, de verwere.

Jan Diederix.

Pieter Boele.

Item, in dit jaer waren die van Ghent voor Doornike met Jacob van Eertvelde ende de wet van Ghent was voor Doornyke vermaect, ende de voornoemde Jacob lach met den coninc van Inghelant ende wan de sententie quyte jeghens den coninc van Vranckerijcke, ende hy moest Jacob van Eertvelde leveren de instrumenten, bullen, brieven ende gheschriften en alle de verbanden die de coninc van Vranckryke hadde up Vlaenderen.

Item, de voornoemde Jacob van Ertvelde stack zynen aerme duer de voornoemde brieven van verbanden ende brachse also binnen Ghent daerse ghecassert ende ghescuert waren.

Item, in 't selve jaer was Sente Quintins ghewonnen.

[In dit jaer was de conynck van Inghelant tot Ghent ende bat de lieden van Ghent te willen onderhouden de alliantie die zy met hem ghemaect hadden. (S.G.)

- In dit jaer was den slach tusschen de Vlaminghen ende den Franchoisen voor Sent Omaers op den xxiiij in Hoymaent. (K.M.)

- Item, naer het segghen van de walsche cronijcke slough namaels Geeraert Denijs achtsten schepenen doodt Jacob van Aertvelde. (K.M.)

- Item, in 't selve jaer, in de maent van Sprockele, doen deelde Jacob van Aertvelde de stede van Ghendt in dryen, te wetene: de poorterye, de weverye ende de neeringhen. (K.M.)]

- Item, in 't selve jaer in de maent van September soo renunchieerde Philippus de Vallois coninck van Vranckryck te Bovines aen al sulck een recht dat hem soude commen te competeren aen het graefschap van Vlaenderen, voor ende in proffytte van de gravinne van Henegauwen, syne suster, en aen haeren man ende syne hoirs eeuwelyck en voor altyd. (K.M.)

Item, in dit jaar waren die van Gent voor Doornik met Jacob van Artvelde en de wet van Gent was voor Doornik vermaakt en de voornoemde Jacob lag met de koning van Engeland en won de sententie kwijt tegen de koning van Frankrijk en hij moest Jacob van Artvelde leveren de instrumenten, bullen, brieven en geschriften en alle de verbonden die de koning van Frankrijk had op Vlaanderen.

Item, de voornoemde Jacob van Artvelde stak zijn arm door de voornoemde brieven van verbonden en bracht ze alzo binnen Gent daar zee gecasseerd en gescheurd waren.

Item, in hetzelfde jaar was Saint Quentin gewonnen.

[In dit jaar was de koning van Engeland tot Gent en bad de lieden van Gent te willen onderhouden de alliantie die ze met hem gemaakt hadden. (S.G.)

- In dit jaar was de slag tussen de Vlamingen en den Fransen voor Sint Omaars op de 24ste in augustus. (K.M.)

- Item, naar het zeggen van de Waalse kroniek sloeg later Geeraert Denijs acht schepenen doodt Jacob van Artvelde. (K.M.)

- Item, in hetzelfde jaar in de maand van februari, toen deelde Jacob van Artvelde de stad van Gent in drie, te weten: de poorters, de weverij en de neringen. (K.M.)]

- Item, in hetzelfde jaar in de maand van september zo renuncieerde Philippus de Valois koning van Frankrijk te Bouvines aan al zulke een recht dat hem zou komen te competeren aan het graafschap van Vlaanderen, voor en in profijt van de gravin van Henegouwen, zijn zuster, en aan haar man en zijn erfgenamen eeuwig en voor altijd. (K.M.)

1341.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Gillis Rivisch.

Ghyselbrecht de Grutere,

over hem Jan de Geluwe.

Boudin uut Meerhem.

Willem Bette.

Willem Jours.

[p. 51]

Heynric Hennech.

Pieter Cortoys.

Race van Claterbosch.

Boudyn Rugghestul.

Jacob van Wackene.

Jan van Waes.

Andries Naeldekin.

Gillis van den Pitte.

Pieter Bollaert.

Jan van Vijnct.

Jan Celle.

Jan van Bost.

Boudyn Maes.

Lievin Bruunpere.

Gillis van Contelsvoerde.

Diederic de Moenc.

Jan van Loo, de vleeshouwer.

Gillis Lauwaert.

Lievin de Marscale.

Soy Dobbelere.

Jacob van Mayeghem.

Item, in dit jaer was Sente Amans ende Orchies ghewonnen.

Item, in dit jaer was grooten brant te Ghent up de Gansdriesch.

[In dit jaer was oock grooten brant op den Gansdriesche by der Bylocke, daer nu staet het clooster van Sente Agneten, ende was hemlieden gheconsenteert by slote van collatien ter begeerten van mynen heere van Ravestyn. (K.M.)

In 't jaer 1341, gheduerende het magistraet van 1341 wiert gheaccordeert eenen treves van dry jaeren tusschen de coninghen van Vranckryck ende van Enghelant. (K.M.)

- Item, in dit selve jaer in December soo ghelach de coninghinne van Inghelant in 't clooster van Ste. Baefs van kinde van eenen sone, die namaels in Inghelant gheheeten was Jan van Ghendt. (K.M.)]

Item, in dit jaar was Sint Amands en Orchies gewonnen.

Item, in dit jaar was grote brand te Gent op de Ganzendries.

[In dit jaar was ook een grote brand op de Ganzendrie bij de Bijloke waar nu staat het klooster van Sint Agneten en was ze geconsenteerd bij het besluit van collatie ter begeerten van mijn heer van Ravestein. (K.M.)

In 't jaar 1341 gedurende heet magistraat van 1341 werd geaccordeerd een termijn van drie jaren tussen de koningen van Frankrijk en van Engeland. (K.M.)

- Item, in ditzelfde jaar in december zo lag de koningin van Engeland in 't klooster van Sint Baafs van kind van een zoon die later in Engeland geheten was Jan van Gent. (K.M.)]

1342.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Dher Willem de Meersman.

Simoen ser Thomaes.

Claeys Utenhove.

Pieter Duulhuus.

[p. 52]

Willem van Huse.

Jan de Crane.

Jan Donter.

Jan Borluut,

over hem Hughe Melaus.

Fransoys Zoetaerd.

Claeys de Clerc.

Lievin van Plasschendale.

Simoen van Merlebeke.

Simoen van Aelst.

Lievin van den Hoghenhuus.

Claeys Daens.

Lievin van Vuerne,

over hem Jacob Abelyn.

Arnoud Goethals.

Boudyn Ghynghebeere.

Pieter Stocman.

Pieter van den Hovene.

Willem de Costere.

Heynric van Assendriesche.

Jan van 't Salons.

Pauwels Wissele.

Casin van der Berghe.

Jan Walraven.

Item, in dit jaer was te Mechelen grooten brant (den xviij in Meye. (K.M.)

tem, in dit jaer waren te Ghent ghemaect nieuwe hooftmannen te wetene: Jacop van Ertvelde, Willem van Vaernewijc, Gelloet van Leins, Pieter van Caudenhove ende Joos Hapere.

Item, in 't selve jaer sont de paus twee cardenalen omme van paeyse te sprekene tusschen de twee coninghen, daer de coninc Edewaert zeyde te zyne van sins wijss weghe coninc van Vranckerycke ende dat hem verstorven was ende wildet met den swerde conquesteren, ende hy hadde t' synder hulpe de keyser van Aelmaengen, de hertoge van Brabant, d'hertoghe van Geldere ende van Ghulicke, Jacop van Ertvelde met de Vlamingen, de grave van Henegauwe, welcke heeren met de Inghelschen destruwerden Artoys, Vermandoeys, Picardyen, dlant van Potay, van Bollenoeis tot Nor- [p. 53] mandyen toe. Dit ghedaen sijnde Eduwaert trac in Inghelant ende elc heere t' synen lande waert omme den wintere.

Item, coninc Philips de Langhe van Vranckerijcke vergaderde groot vole ende berede eene groote vloote van scepen uut Noormandyen ende maecte amirael Jan, zynen autsten soone, grave van Noormandyen, ende arriveerde met zyne scepen ten Hasegaete by den Sluus. Dit vernemende de coninc van Inghelant hy quam van achtere up de Noormans, ende met de hulpe van de Vlaminghen daer bleven versleghen de Franchoeysen ende Noormans, en met grooter avontueren ontquam de amirael, de hertoghe van Normandyen.

[In dit jaer den ij in lauwe daer naer was een groote aertbevinghe. (K.M.)

Item, in dit jaer gheschiede den camp tusschen den smet van Cameroen ende eenen Juede, omme de versmadenisse die de Juede ghedaen hadde de beelde van Maria in 't lant van Henegauwe te Cameroen, tusschen Ath ende Berghen, staet niet verre van Bruggelettes. (K.M.)]

Item, in dit jaar was te Mechelen grote brand. (de 18de in mei. (K.M.)

Item, in dit jaar waren te Gent gemaakt nieuwe hoofdmannen te weten: Jacop van Ertvelde, Willem van Vaernewijc, Gelloet van Leins, Pieter van Caudenhove en Joos Hapere. Item, in hetzelfde jaar zond de paus twee kardinalen om van vrede te spreken tussen de twee koningen daar de koning Eduard zei van zin te wezen vanwege hem de koning van Frankrijk en dat hem verstorven was en wilde het met het zwaard veroveren en hij had tot zijn hulp de keizer van Allemagne, de hertog van Brabant, de hertog van Gelder en van Gulik, Jacop van Artvelde met de Vlamingen, de graaf van Henegouwen welke heren met de Engelsen vernielden Artois, Vermandois, Picardië, het land van Potay, van Bollenois tot Normandië toe [pagina 53] toen dit gedaan was trok Eduard in Engeland en elke haar naar zijn land waart vanwege de winter.

Item, koning Philips de Lange van Frankrijk verzamelde volk en breidde een grote vloot van schepen uit Normandië en maakte admiraal Jan, zijn oudste zoon, graaf van Normandië en arriveerde met zijn schepen ten Hazegat ter Sluis. Dit vernam de koning van Engeland en hij kwam van achter op de Normandiërs en met de hulp van de Vlamingen daar bleven verslagen de Fransen en Normandiërs en met groot avontuur ontkwam de admiraal, de hertog van Normandië.

[In dit jaar de 2de in januari daarna was een grote aardbeving. (K.M.)

Item, in dit jaar geschiedde de kamp tussen de smid van Kameroen en een Jood om de smaad die de Jood gedaan had het beeld van Maria in 't land van Henegouwen te Kameroen, tussen Ath en Bergen, staat niet ver van Brugelette. (K.M.)]

[p. 53]

1343.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Simoen Parijs.

Pieter de Clerc.

Jan van Gheluwe.

Jurdaen ser Sanders.

Gillis van der Pale.

Willem van Coudenbrouc.

Geeraert van der Nieuwermolen.

Heynric van der Vicht.

Heynric van de Vierwechghesceeden.

Lievin Bevelant.

[p. 54]

Jan van Vinet.

Jan Bette, de vleeshouwer.

Jan Huugs sone.

Jan de Hase.

Pieter van Bassevelde.

Gillis de Keysere.

Jan Ondermaerct.

Jan Willaus.

Pieter Mabensone.

Lievin de Visschere.

Lievin van Cleemputte..

Jan van der Hoyen fs Jacobs.

Lievin Bruunpeere.

Jan van der Hoyen fs Clays.

Jan Louf.

Jan Soetaert,

over hem Mattheus van Ghentbrugghe.

Item, in dit scependom was te Ghent up de Vrydachmaert den ijen Meije den Quaeden Maendach, doen de volders t'onderghynghen, daer veel volcx doot bleef, daer som spronghen in de Leye ende vele verdroncken, emmers de wevers quamen te boven ende hielden d'overhant.

[Anno xliij (in Wedemaent K.M.) ordoneerde Jacob van Artevelde binnen Ghent liij dekenen, eenen van elcke neerynghe ende van al eenen euverdeken ende eenen van de weverie om dat 't volck van der stede an dese twee dekene zouden moghen hoofden. (S.G.)

- Item, in dit jaer den ij Meye was te Ghendt op de Vrindachmaert den Quaden Maendach, ende dit quam toe omdat de volders hebben wilden van de Wevers iiij grooten meer dan de Wevers gheven wilden, ende Geeraert Denijs, deken van de weveryen, track met die van den ambacht ter maert met Jacob van Aertvelde, ende daert wert doodtgheslaghen Jan de Backere, overdeken van de neeringhen, daer groote disertie omme quam, ende de weverye behielt d'overhandt. (K.M.)] [p.55]

Item, in 't voornoemde jaer bleef doot grave van Henegauwe in Vrieslant met vele volcx.

Item, Jacop van Ertvelde trac metten Vlaminghen uute ende beleyde Dornyke. Dit verhorende de coninc van Vranckeryke hy dede paeys maeken met Jacob van Ertvelde ende met de drye steden van Vlaenderen, ende daer waren weder van nieus gherelaxeret de sententie van verwatenesse, die de coninc Philips de Langhe hadde vercreghen an den paus jeghens dlant van Vlaenderen omme dat zy den grave Lodewijc rebel waren. Dese voornoemde letteren waren voor Dornyke ghescuert ende te nieuten ghedaen by consente van den tween cardinalen ende den coninc van Vranckerijc, ende corts daer naer quam de grave Lodewijc in Vlaenderen, maer de drye steden hadden al 't regement van den lande, ende zy hielden de ballinghen binnen 's lans.

Den voorseyden Jacobus d'Aertevelde alhoewel hy edelman was ende syne familie, omme beter gheacht te syn van het ghemeynte, die hem vergeten hadden, maeckte ende verkoos een ambacht van de Brauwers, niet dat hy 't selve ambacht dede, maer om de privilegie te genieten ende de vryhede van 't selve, ende wiert vercosen den eersten souverainen deken van de stadt, alwaer hy seer bemindt ende geacht wiert, in het welck hem naervolgden veele andere edellieden vander stadt om gheacht te syn van 't ghemeynte ende om tot die weerdigheyt te commen tot het officie van souverainen deken. (K.M.)

Item, in dit schependom was te Gent op de vrijdag markt de 2de mei de Kwade Maandag toen de volders ten onder gingen daar veel volk dood bleef, daar sprongen sommige in de Leie en velen verdronken, immers de wevers kwamen te boven en hielden de overhand.

[Anno 43 (in juni K.M.) ordonneerde Jacob van Artvelde binnen Gent 53 dekens, een van elke nering en van al een over deken en een van de weverij om dat 't volk van de stad aan deze twee deken zou mogen hoofden hebben. (S.G.)

- Item, in dit jaar de 2de mei was te Gent d op de vrijdag makt de Kwade Maandag en dit kwam toe omdat de volders hebben wilden van de Wevers 4 groten meer dan de Wevers geven wilden, en Geeraert Denijs, deken van de weverij, trok met die van de ambacht ter markt met Jacob van Artvelde en daar werd doodgeslagen Jan de Backere, over deken van de neringen daar grote dissertatie om kwam en de weverij behield de overhand. [pagina 55]

Item, in 't voornoemde jaar bleef dood graaf van Henegouwen in Friesland met veel volk.

Item, Jacop van Artvelde tok met de Vlamingen uit en belegerde Doornik. Dit hoorde de koning van Frankrijk en hij liet vrede maken met Jacob van Artvelde en met de drie steden van Vlaanderen, en daar was weer opnieuw gemaakt de sententie van verweten die de koning Philips de Lange had verkregen aan de paus tegen het land van Vlaanderen omdat ze de graaf Lodewijk rebels waren. Deze voornoemde letteren waren voor Doornik gescheurd en te niet gedaan bij consent van de twee kardinalen en de koning van Frankrijk en kort daarna kwam graaf Lodewijk in Vlaanderen, maar de drie steden hadden al 't regiment van het land en ze hielden de ballingen binnen het land.

De voorzegde Jacobus de Artvelde alhoewel hij edelman was en zijn familie om beter geacht te zijn van het gemeente die hem vergeten hadden, maakte en verkoos een ambacht van de Brouwers, niet dat hij dart ambacht deed, maar om de privilegie te genieten en de vrijheden ervan en werd gekozen de eerste soevereine deken van de stad alwaar hij zeer bemind en geacht werd waarin hem navolgden vele andere edellieden van de stad om geacht te zijn van 't gemeente en om tot die waardigheid te komen tot het officie van soevereine deken. (K.M.)

[p. 55]

1344.

Schepenen van d Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Jan van der Vloet.

Segher Utendale.

Pieter van der Hasselt.

Michiel van West.

[p. 56]

Jacob Coelins.

Pieter van den Hovene.

Lievin van Waes.

Lievin Everbout.

Huge van Lembeke.

Pieter van de Velde.

Jan van Houtem, de voldere.

Jan van Leyns.

Zegher van Bethem.

Willem Scelpe.

Jan van den Scatte.

Jan van Bost, sher Pieters.

Jan Diederies, de volder.

Heynric Coelwey.

Gillis van Contelsvoerde.

Jan Serpieters.

Roegier de Smet, cordewanier.

Jan Fentman.

Heynric Goethals, op 't hooghuus.

Jacob Storem.

Lievin Spreeuwe.

Lievin van Dronghene.

In dit jaer was de heere van Adinghem onthooft te Leynoet.

[Jacob van Artevelde slouch nieuwe munte die zeer goet was. (S.G.)]

Item, in dit jaer den v in hoeymaent quam ter Sluus de coninc Eduwaert van Inghelant, daer hy ontboot Jacob van Ertvelde dat hem de grave Lodewijc zaude manscap doen van den graefscepe van Vlaenderen of hy zaude Vlaenderen t' synder taeffelen legghen, ende daer in stellen zynen outsten zoone de prince van Waels, dwelck Jacob van Ertvelde consenteerde; ende weder t'huus commende gaf 't selve te kennene dat hy geconsenteert hadde, daer de wevers gram omme waren en sloeghen naer hem, zoo dat de voornoemde Jacob van Ertvelde doot ghesleghen was van eenen schoenlapper, ende de wevers sloughen noch x mannen doot van zyne raetsleden. Dit ghebuerde in den Paddenhouck ende datte omme dies wille dat hy den coninc van Inghelant wilde ontfanghen als overheere up den xxiiij hoeymaent.

[In 't jaer 1344 gheduerende dit magistraet, den 8, andere den 17 van July, wiert den voornoemden Jacobus d'Aertevelde ende 12 andere van synen raedt ende factie ghedoodt ende ghemassacreert door het ghemeyn volck van Ghent in sijn eyghen huys, staende op den Calanderberg in den Paddenhoek, meynende van achter uyt te gaen; de oorsaeke was, seyden sy, om dat den voornoemden Artevelde wilde wijsmaecken aen 't ghemeyne volck van te veranderen van prince ende het onterven synen natuerelijcken heer, den grave van Vlaenderen, om te kiesen in syne plaetse den prins de Walles, sone van Eduaert, coninck van Enghelant, den welcken soude het graefschap verandert hebben in een hertochdom, hetgene het ghemeyne volck soo seer mishaegde van de stadt ende soo vergramt waeren om dese nieuwicheyt teghen Aertevelde ende de syne, als dat sy subitelijck een vleeschbanck van maeckten, ende selfs hunne huysen afbrekende tot een eeuwighe memorie, sijnde het hooft daer van ende opleyder van dit exploit ende moorderyen eenen Geeraert Denijs, deken van de lynewevers, ende grooten vyant van Aertevelde. Sulck een eynde hebben ordinairelyk die de welcke door het volck sijn verheven tot hooghe staeten, al was 't dat hy in synen tijt wel ende gheluckelyk gheregeert hadde het lant van Vlaenderen, hetgene dan floreerde in alle soorten van coopmanschappen ende comercie, als oock in rijckdom ende voorspoet, ende om syne doodt wiert alsdan gheordonneert nu voortaen, dat de magistraet soude ghecosen worden door acht persoonen, ghestelt door die van de stadt; in conformiteyt van dese ordonnancie wiert ghecosen ende vernieuwt het [p.58] volghende magistraet door vier persoonen, die ghecommitteert wierden door den prince tot vernieuwinghe van de weth, die waeren Nicolaes Utenhove, Nicolaes de Berleghem, Pieter Stockman ende Pieter Hughe sone; van weghen de stadt waer onder oock vier ghecommitteert, die waeren Jacques van Goetvelde, Geeraert Denijs, Jan de Brake en Ghelnoyt van Leyns. (K.M.)

De cronycke van Eenaeme seght dat Jacob van Artevelde doot ghesleghen was in het jaer neghen en vijftich en dat by den commune van Ghent in zynen pertstal. (S.G.)]

Item, de coninc van Inghelant verhorende dat Jacop van Ertvelde doot ghesleghen was trock weder naer Inghelant.

Item, in dit voornoemde jaer te Meye, die van Ypere verhoorende ende vernomen hebbende dat die van Poperinghe lakenen maeckten ghelijc die van Ypere, daer omme die van Ypere namen tot haren capitein Jan van Uutkerke ende die trac met heircrachte tot Poperinghe, ende die van Poperinghe omme die van Ypere te wederstane maecten haren capitein Jacob de Bets, ende trocken die van Ypere te ghemoete, daer zeere ghevochten was, ende Jacob de Bets was daer doot ghesleghen, ende vele van Poperinghe doot ghesleghen ende vele ghevanghen

In dit jaar was de heer van Adegem onthoofd te Leynoet.

[Jacob van Artvelde sloeg nieuwe munt die zeer goed was. (S.G.)]

Item, in dit jaar de 5de in juli kwam ter Sluis de koning Eduard van Engeland daar hij ontbood Jacob van Artvelde dat hem de graaf Lodewijk zou manschap doen van het graafschap van Vlaanderen of hij zou Vlaanderen tot zijn tafels leggen en daarin stellen zijn oudste zoon de prins van Wales, wat Jacob van Artvelde consenteerde; en toen hij weer thuis kwam gaf hij te kennen dat hij het geconsenteerd had, daar de wevers gram om waren en sloegen naar hem zo dat de voornoemde Jacob van Artvelde dood geslagen was van een schoenlapper en de wevers sloegen noch 10 mannen dood van zijn raadsleden. Dit gebeurde in de Paddenhoek en [pagina 57] Dat om dies wille dat hij de koning van Engeland wilde ontvangen als over heer op de 24ste juli.

[In 't jaar 1344 gedurende dit magistraat de 8ste andere den 17de van juli, werd de voornoemde Jacobus Artvelde en 12 andere van zijn raad en fractie gedood en gemassacreerd door het gewone volk van Gent in zijn eigen huis dat staat op de Kalanderberg in de Paddenhoek en meenden van achter uit te gaan; de oorzaak was, zeiden ze, om dat de voornoemde Artvelde wilde wijsmaken aan het gewone volk van te veranderen van prins en het onterven zijun natuurlijke heer, de graaf van Vlaanderen, om te kiezen in zijn plaats de prins de Wales, zoon van Eduard, koning van Engeland, die zou het graafschap veranderd hebben in een hertogdom hetgeen het gewone volk zo zeer mishaagde van de stad en zo vergramd waren om deze nieuwigheid tegen Artvelde en de zijn als dat ze er subiet een vleesbank van maakten en zelfs hun huizen afbraken afbreken en tot een eeuwige memorie, was het hooft daarvan en aanstichter van dit exploot en moorderij ene Geeraert Denijs, deken van de lijnwevers en grote vijand van Artvelde. Zo’n einde hebben gewoonlijk die door het volk zijn verheven tot hoge staten, al was 't dat hij in zijn tijd goed en gelukkig geregeerd had het land van Vlaanderen, hetgeen dan floreerde in alle soorten van koopmanschappen en commercie, als ook in rijkdom en voorspoed en om zijn dood werd alsdan geordonneerd nu voortaan dat de magistraat zou gekozen worden door acht personen, gesteld door die van de stad; in conformiteit van deze ordonnantie werd gekozen en vernieuwt het [pagina 58] volgende magistraat door vier personen die gecommitteerd werden door de prins tot vernieuwing van de wet, die waren Nicolaes Utenhove, Nicolaes de Berleghem, Pieter Stockman en Pieter Hughe zoon; vanwege de stad waren er onder ook vier gecommitteerd, die waren Jacques van Goetvelde, Geeraert Denijs, Jan de Brake en Ghelnoyt van Leyns. (K.M.)

De kroniek van Ename zegt dat Jacob van Artvelde dood geslagen was in het jaar 59 en dat bij den commune van Gent in zijn paardenstal. (S.G.)]

Item, de koning van Engeland verhoorden dat Jacop van Artvelde dood geslagen was en trok weer naar Engeland.

Item, in dit voornoemde jaar te mei hoorden en vernomen die van Iperen dar die van Poperinge lakens maakten gelijk die van Iperen, daar namen die van Iperen tot hun kapitein Jan van Uutkerke en die trok met legermacht tot Poperinge en die van Poperinge om die van Iperen te weerstaan maakten hun kapitein Jacob de Bets en trokken die van Iperen tegemoet daar zeer gevochten was en Jacob de Bets was daar dood geslagen en vele van Poperinge dood geslagen en vele gevangen.

1345.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Willem de Mersman.

Lievin van Vuerne.

Willem van Husse.

Michiel de Witte.

Lauwereins van Westvoerde.

Franchoeys Sloeve.

Pieter Dulhuus.

Jan de Crane.

[p. 59]

Boudijn Rugghestul.

Boudijn Maes.

Boudijn Geeraerds.

Jan Steetorf.

Jan van der Hoyen.

Jacob van den Ryse.

Lievin Braem.

Jan de Langhe.

Jan de Riemakere.

Heynric Butteneere.

Gillis van Ponteraven.

Lievin van der Haghe.

Vranke de Backere.

Jacob van der Molen.

Pieter van Deynse.

Pieter van den Damme.

Mathijs van Haegt.

Willem Blomme.

Item, in dit jaer laghen de Vlaminghen voor Betunen ende Sent Amans, dwelc ghewonnen waert.

[In dit jaer stont eene peste oppe, die wel dry jaren duerde, zoo dat wel dhelft van den volcke op de werelt zijnde starf. (S.G.)

In dit jaer vochten de wevers jeghens de volders up de Vrindachmert, ende waren vele volders versleghen ende ghejaeght te Mannekins-aerde in 't watere, ende hier over rees een oerloghe. (S.G.)

Item, in dit jaer was binnen Brussele gheleyt den eersten steen van sente Claren-cloestere. (K.M.)]

Item, in dit voornoemde jaer ontfinc grave Lodewijc dlant van Vlaenderen te Ghent.

[Anno xlv ontrent Lichtmisse wilden de lieden van Ghent bedwynghen den grave Lodewijck van Male eedt te doene, ende de grave antwoorde indien de coninck van Inghelant te Riemen ontfangen wert ende gheconsacreert conynck van Vranckerijck dat hy 't zelve gheerne doen zoude ende anders niet. [p.60]

Daer naer bedwonghen die van Gent den grave te wyve te nemen Isabelle, 's conyncx dochter van Inghelant, ende was de feeste ghesloten t' haudene te Gent in de Paesdaghen. (S.G.).

- ..... Maer troude daer naer noch Margaretha, hertoghe Jans dochtere van Brabant, verlatende d'andere vrouwe. (G.) - Den xxviij maerte vont hem grave Lodewijck by den conynck van Vranckerijck, en daer wiert een ander huwelick ghesloten tusschen grave Lodewijck ende hertogh's Jans dochter van Brabant, de schoone Margariete, ende men hielt de feeste daer af te Vilvoorde. (S.G.)

Den 5 October van 't selve jaer stierf Guilliaume, grave van Henegauwen, in eenen veltslach teghen de Switsers, die ghetrauwt hadde Joanna, dochter van den hertogh van Brabant, Jan ghenoemt. (K.M.)]

Item, in dit jaar lagen de Vlamingen voor Bethune en Sint Amands, wat gewonnen werd.[In dit jaar stond een pest op die wel drie jaren duurde zodat wel de helft van het volk dat er op de wereld was stierf. (S.G.)In dit jaar vochten de wevers tegen de volders up de vrijdag markt en waren vele volders verslagen en gejaagd te Mannekes-aarde in 't water en hier over rees een oorlog. (S.G.)

Item, in dit jaar was binnen Brussel gelegd de eerste steen van Sint Clarissenklooster. (K.M.)]

Item, in dit voornoemde jaar ontving graaf Lodewijk het land van Vlaanderen te Gent.

[Anno 45 omtrent Lichtmis wilden de lieden van Gent bedwingen de graaf Lodewijk van Male eed te doen en de graaf antwoorde indien de koning van Engeland te Reims ontvangen werd en geconsacreerd koning van Frankrijk dat hij het graag doen zou en anders niet. [pagina 60]

Daarna bedwongen die van Gent den graaf tot wijf te nemen Isabelle, de koningsdochter van Engeland en was het feest besloten te houden te Gent in de Paasdagen. (S.G.).- ..... Maar trouwde daarna noch Margaretha, hertog Jans dochter van Brabant, verliet de andere vrouwe. (G.) – De 28ste maart vond hem graaf Lodewijk bij de koning van Frankrijk en daar werd een ander huwelijk gesloten tussen graaf Lodewijk en hertog Jans dochter van Brabant, de mooie Margariet, en men hield het feest daarvan te Vilvoorde. (S.G.)

De 5de oktober van hetzelfde jaar stierf Guilliaume, graaf van Henegouwen, in een veldslag tegen de Zwitsers, die getrouwd had Joanna, dochter van de hertog van Brabant, Jan genoemd. (K.M.)]

[pagina 60]

1346.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Jan Willade.

Simoen Parijs.

Pieter van de Velde.

Pieter Bollaert.

Jurdaen Sersanders.

Heynric Groethals.

Boudijn uter Merren.

Philips van Audenaerde.

Willem van Westvoerde.

Jan van Oesterzele.

Willem Scelpe.

Simoen van Aelst.

Jacob van West.

Simoen van Merlebeke.

Jacob van Wackene.

Jacob de Bloc.

Lievin de Waele.

Jan Serpieters.

Jan Louf,

over hem Claeys Van den Heedekine.

Jan van Tsalons.

Jan van Axele.

[p. 61]

Jan van Dronghene.

Jan Dotter.

Segher de Crudeneere.

Heynric Willebaert.

Jan van Meesene.

Item, in dit jaer wan de coninc van Inghelant den slach te Kerssy, den xxij ougste, ende daer was versleghen de edele grave Lodewijck ende noch vele ander princen, ende licht begraven te Brugghe te Sente Donaes, ende doen trac de coninc logieren voor Calis, ende Lodewijc, 's graven Lodewijcx zoone, ontfinc 't lant van Vlaenderen.

Item, de grave Lodewijc was verradelic doot ghesleghen van achtere van den grave van Alenson, ende Me Jan van Gistele wrac de doot van den grave Lodewijc, ende doen quam Gautier Le Grys ende slouch doot den heere van Ghistele, ende Lodewijc regierde xxij jaren.

Item, Lodewijc metten Franchoisen waren sterc lxm ende de coninc van Inghelant xvm sterc, daer Lodewijc van Male zeer ghequetst was en door coninc van Vranckeryke ridder ghesleghen.

[Dese Lodewijck wert heer van Arthoys, van Bourgoignen, Palatyn van Salins, heere van Mechelen, Antwerpen ende conquesteerde 't hertochdom van Lotrijcke ende Brabant metten sweerde. (G.)]

Item, in dit jaar won de koning van Engeland de slag te Crécy de 22ste augustus, en daar was verslagen de edele graaf Lodewijk en noch vele ander prinsen en ligt begraven te Brugge te Sint Donaas en doen trok de koning logeren voor Calais, en Lodewijk, 's graaf Lodewijk zoon, ontving het land van Vlaanderen.

Item, de graaf Lodewijk was verraderlijk dood geslagen van achter van den graaf van Alençon, en Me Jan van Ghistele wraakte de dood van de graaf Lodewijk en toen kwam Gautier Le Grys en sloeg dood de heer van Ghistele, en Lodewijk regeerde 22 jaren.

Item, Lodewijk met de Franse waren sterk 40 000 en de koning van Engeland 15 000 sterk, daar Lodewijk van Male zeer gekwetst was en door koning van Frankrijkridder geslagen.

[Deze Lodewijk werd heer van Artois, van Bourgogne, Palatijn van Salins-les-Bains, heer van Mechelen, Antwerpen en veroverde 't hertogdom van Lotharingen en Brabant met het zwaard. (G.)]

1347.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde

Claeys Utenhove,

over hem Zegher Utendale.

Gillis van der Pale.

Pieter van Coudenhove.

Jan van Vynct.

Rombaut Mond.

Willem van den Ryse.

Jacob van den Sompele.

Geeraert de Brune.

Arnoud de Dobbelere.

[p. 62]

Aernou de Brune.

Jan de Hont.

Lievin van Loo.

Pieter Stocman.

Lievin de Visschere.

Pieter Mabensone.

Heynric Coelwey.

Pieter van Bassevelde.

Zegher de Dobbelere.

Jan van der Loeve.

Jan de Pape.

Heynric Drieghe.

Gillis Zac.

Heynric Eeckaert.

Lievin Sanders.

Heynric Goethals, up 't hoge huis.

Willem van Aertevelde.

Item, in dit jaer den vierden van ougste was de coninc Eduwaert upghegheven de stede van Calis.

[In dit jaer wan de coninck van Inghelandt de stadt van Calis. (S.G.)

In dit jaer slouch Segher Courtresijn, capitein van de Ghentenaers, de Franchoisen tot Rijssel; daer bleven wel zesthien duisent Franchoisen. (S.G.).]

Item, in dit jaer, den tweeden van wedemaent, trauwede Lodewijc van Male by toedoene van den coninc Philips van Vranckerijcke vrauwe Margriet, 's hertoghen dochtere van Brabant, daerom dat de Inghelscen zeer gram waren; want vrauwe Isebeele, 's conincx dochtere van Inghelant, seyde hem trauwe ghegheven te hebbene ende bleef maghet tot datse starf, ende up hooghe daghen dragende den swarten leeu in 't gauden velt op haere rechter mauwe, te wetene de wapene van Vlaenderen, in groter trauwen van den huwelicken staet.

Item, Lodewijc van Male regierde xxxvj jaer, werd in den wijch te Kerssy, daer zijn vader dood bleef ende hy [p. 63] gequetst, ridder ghesleghen, ende dede manscip daer den coninc van Vrankerijcke van Vlaenderen, Avennes, Nyvers ende van Rethiers.

Item, in dit jaar de vierde van augustus was de koning Eduard opgegeven de stad van Calais.

[In dit jaar won de koning van Engeland de stad van Calais. (S.G.)

In dit jaar sloeg Segher Courtresijn, kapitein van de Gentenaars, de Fransen tot Rijsel; dar bleven wel 16 000 Fransen. (S.G.).]

Item, in dit jaar, de tweede van juni trouwde Lodewijk van Male bij toedoen van de koning Philips van Frankrijke vrouwe Margriet, 's hertog dochter van Brabant, daarom dat de Engelsen zeer gram waren; want vrouwe Isabel, 's koningsdochtere van Engeland, zei hem trouw gegeven te hebben en bleef maagd totdat ze stierf en op hoge dagen droeg ze de zwarte leeuwin 't gouden veld op haar rechter mouw, te weten het wapen van Vlaanderen, in grote trouw van de huwelijkse staat.

Item, Lodewijk van Male regeerde 36 en werd in de strijd te Crécy, daar zijn vader dood bleef en hij [pagina 63] gekwetst ridder egslagen en deed manschap de koning van Frankrijk van Vlaanderen, Avennes, Nijvers en van Retiers.

1348.

Schepenen van der Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Lievin van Vuerne.

Simoen van den Kerchove.

Jan Goethals, fs ser Boudins.

Jan van Loo.

Simoen Relhem.

Lievin van Wettere.

Jan de Bastaert.

Boudijn van Laerne.

Pieter van den Bossche, fs. Pieters.

Hughe van Lembeke.

Jacob van Geeraersberghe.

Justaes van den Ackere.

Jacob de Bloc.

Heynric Vrient.

Jacob Storem.

Jan Hoernic, fs Heynricx.

Pieter van der Doerent.

Jacob Coutaerd.

Maes van der Borch.

Jan de Meyere, voor de Freren.

Lievin Goethals.

Joos Wittebroot.

Lievin Damman, fs Servaes.

Wouter de Hase.

Gheeraert Leuwere.

Dieric van Loo.

Item, in dit jaer naer 't beleet van Lievin van Vuerne waren tsondachs den xxviij lauwe [Den xv lauwe. (S.G.)] dese scepenen verlaten ende ander ghemaeckt de ghene die hier naer volghen zullen, ende de hertoghe van Lancastere quam te Dunckerke, ende daer quamen by hem die van Ghent ende van Ypere, biddende hem te willen den paeys makene tusschen den grave Lodewijc ende hemlieden.

[Den xxviij in pietemaent, wasser een bestant ghemaect tusschen den coninck van Inghelant ende Vranckrijck tot [p. 64] St. Jans-daghe, ende xiiij daghen daer naer, daer in begrepen was de grave Lodewijck in Inghelant; maer hy en dorste binnen dyen tijt in Vlaenderen nyet commen ende men wilde van conincx van Vranckrijcx weghen ontset doen die van Calis, ende Segher Cortrosijn wert capiteyn ghemaect van de Ghenteneers ende ginck ligghen te Cassele, daer hy wederstont den senechael van Vranckrijck ende hadde onder hem Jan Bornage, ende daer wert ghevochten van 's donderdachs tot 's vrydachs snoenens. Daer bleven xvj duysent Franchoysen, metgaders den senechael en de heere van Crety, en de Franchoysen vloden bynnen St. Omaers. (G.)]

In dit jaer 1347 den coninck van Engelant naer een lanck beleg won de stadt van Calis, die hun moesten overgeven door faute van secours, welcke stadt wiert bevecht door Engelsche, Vlaminghen ende andere natien, naer dien dat de voornoemde Enghelschen uytghejaegt hadden alle de Fransche ende borghers van de stadt; den coninck van Vranckerijck ghereedt ghemaeckt hebbende een groot leger om de stadt te secureren, geleydt door den seneschal van Vranckerijck; om welck te beletten vercosen die van Ghendt dry edellieden ende ridders voor capiteynen van hunne stadt, om te gheleyden hun volck van oorlog, die waeren Mher Sohier le Courtroisin, als het hooft, Mher Jan de Baronaige ridder, ende den heere Van de Woestyne, die onder het bevel waeren van Mher Sohier le Courtroisin, welcken heer capiteyn, om te beter te beletten het secours, stelden hun en namen in den pas van den berch van Cassel, van welcken pas hem oock willende bedienen de senechal van Vranckerijck, quam om die van Vlaenderen wech te jaeghen, die [p. 65] voor alsdan den selven pas hadden inghenomen, alwaer eene groote ende bloedighe bataille voorviel, die duerde van donderdach 's morghens tot den vrydach voor den noen, alwaer de Franschen gheslaeghen wierden ende ghedoodt wel 16 duysent Franschen; in welcken slach hem seer cloeckelijck droeg eenen capiteyn van de stadt van Ghendt, ghenaemt Gillis Rypegeerse, die hooft ende capiteyn was van de lynewevers van de selve stadt, denwelcken soo vreeselijck sloeghen de achterguarde van de Franschen dat sy ghedwonghen wierden de vlucht te nemen naer de stadt van St. Omaer, in welcke retraite sy soo hefelijck vervolght wierden door den capiteyn Rypegeerse, dat hy daer door veel van sijn volck verloor, waer van het meeste volck van Ghendt was ende edelmans, in welcke batallie bleef den heere van Renty, hooft ende gheleyder der Franschen. (K.M.)]

Item, de grave Lodewijc quam te Dunckerke ende daer was den paeys ghemaect ende daer riep men: Vlaenderen den leeu! van blyscepen dat Vlaenderen eens was met haren prynce, ende de grave Lodewijc quam te Ghent naer Dertiendach.

[In 't selve jaer wiert den peys ghemaeckt tusschen den grave van Vlaenderen ende die van de stadt van Ghendt ende Ypere, welcken peys maeckte den hertogh van Lancastre, wesende in de stadt van Dunckercke, op Ste. Catharinedach; alswanneer den voornoemden grave quam tot Ghendt, alwaer hy swoer te onderhouden de privilegien van de stadt, ende wiert met blijdtschap ontfanghen ende in triumphe, ende swoeren al den eedt van ghetrauwicheyt. (K.M.)

Item, in dit jaer den xxv ougst beleyden die van Ghendt de stede van Aelst. (K.M.)]

Item, in dit jaar naar het beleid van Lievin van Vuerne waren zondags de 28ste januari, [De 15de van januari. (S.G.)] deze schepenen verlaten en andere gemaakt diegene die hierna volgen zullen en de hertog van Lancaster kwam te Duinkerk en daar kwamen bij hem die van Gent en van Iperen en baden hem te willen de vrede te maken tussen den graaf Lodewijk en hem.

[De 28ste in pieten maand (van half november tot op pakjesavond) was er een bestand gemaakt tussen de koning van Engeland en Frankrijk tot St. Jans-dag en 14 dagen daarna waarin begrepen was de graaf Lodewijk in Engeland; maar hij durfde binnen die tijd in Vlaanderen niet te komen en men wilde vanwege de koning van Frankrijk ontzet doen die van Calais en Segher Cortrosijn werd kapitein gemaakt van de Gentenaars en ging liggen te Cassel waar hij weerstond de seneschal van Frankrijk en had onder hem Jan Bornage en daar werr gevochten van 's donderdags tot 's vrijdags noen. Daar bleven 16 0000 Fransen mitsgaders de seneschal en de heer van Crécy en de Francsen vloden binnen St. Omaars. (G.)]In dit jaar 1347 won de koning van Engeland na een lang beleg de stad van Calais die hun moesten overgeven door fout van bijstand welke stad werd bevochten door Engelsen, Vlamingen en andere naties naar dien dat de voornoemde Engelsen uit gejaagd hadden alle de Franse en burgers van de stad; den koning van Frankrijk heeft gereed gemaakt een groot leger om de stad bij te staan geleid dor de seneschal van Frankrijk; om dat te beletten kozen die van Gent drie edellieden en ridders voor kapiteins van hun stad om te geleiden hun volk van oorlog, die waren Mijnheer Sohier le Courtroisin, als het hoofd, Mijnheer Jan de Baronaige ridder, en de heer Van de Woestyne, die onder het bevel waren van Mijnheer Sohier le Courtroisin, welke heer kapitein, om te beter te beletten de bijstand stelden zich en namen in den pas van de berg van Cassel, van welkenpas hem ook wilde bedienen de seneschal van Frankrijk en kwam om die van Vlaanderen weg te jagen die [pagina 65] voor alsdan dezelfde pas hadden ingenomen, alwaar een grote en bloedige slag voorviel die duurde van donderdag 's morgens tot de vrijdag voor de noen, alwaar de Fransen geslagen werden en gedood wel 16 000 Fransen; in welke slag hem zeer kloek gedroeg een kapitein van de stad van Gent, genaamd Gillis Rypegeerse, die hoofd en kapitein was van de linnenwevers van die stad die zo vreselijk sloegen naar de achter hoede van de Fransen dat ze gedwongen werden de vlucht te nemen naar de stad van St. Omaars in welke retraite ze zo heftig vervolgd werden door de kapitein Rypegeerse dat hij daardoor veel van zijn volk verloor, waarvan het meeste volk van Gent was en edellieden, in die slag bleef de heer van Renty, hoofd en geleider der Fransen. (K.M.)]

Item, de graaf Lodewijk kwam de Duinkerk en daar was een vrede gemaakt en daar riep men: Vlaanderen de leeuw! van blijdschap dat Vlaanderen eens was met hun prins en de graaf Lodewijk kwam te Gent na Dertiendag.

[In hetzelfde jaar werd de vrede gemaakt tussen de graaf van Vlaanderen en die van de stad van Gent en Iperen. Welke vrede maakte de hertog van Lancaster, die was in de stad Duinkerken op Sint Catharina dag als wanneer de voornoemde graaf kwam tot Gent alwaar hij zwoer te onderhouden de privilegies van de stad en werd met blijdschap ontvangen en in triomf en zwoeren al de de eed van trouwheid. (K.M.)

Item, in dit jaar de 25ste augustus belegerden die van Gent de stad van Aalst. (K.M.)]

De tweede schepenen in 't jaar 1348.

Schepenen van de Keur..

Schepenen van Gedeelde.

Heynric de Grutere.

Jacob Rivisch.

Jan Jours.

Jan van Wiendeke.

Geerolf Bette.

Heynric de Pape.

Pieter van den Kerchove.

Heynric Alijn, fs Simoens.

Salemon Borluut.

Gillis Soeyssone.

Gyselbrecht Polleyn.

Jacob van Zele.

Jacob van Huse.

Segher Sloeve.

Jan Damman, fs Jans.

Jan Coevoet, de jonghe.

Jan Lippins.

Jan van Brootshende.

Jan Diederix.

Jan Utenberghe.

Maes van den Westvelde.

Zegher van Kerrebroue.

Cornelis de Pape.

Daniel de Tolleneere.

Pieter van der Meersch.

Segher Ardeline.

In dit scependom quamen up de Vrydachmaert te Ghent gheloopen bet dan vjc wevers ende huerlieder capitein was Jan van de Velde, ende zy riepen: ‘Wie dat ghemeente lief heeft ende metten coninc wille blyven die volghe ons naer!’

Item, die vleeschauwers, viscoopers, volders ende de wet quamen ooc ter maert ende de wevers beghonsten te slane op de volders; ende terstont de wet, vleeschauwers, viscoopers ende ander neringhen, die ter maert commen waren, zy sloughen alle te samen up de weverye, ende men slouchse doot, waer men se vont; ende corts daer naer worden alle de ballinghen, quade rapaelghe, in Ghent, in Ypere doot ghesleghen, onthooft, verjaecht uuten lande van Vlaenderen. [p. 67]

[Item, in de stadt van Audenaerde ghebeurde een grauwelijck fait, alwaer 17 priesters vergheven wierden door het water, met welck zy consacreerden in de H. Misse. (K.M.)]

In dit schependom kwamen op de vrijdag markt te Gent gelopen meer dan 600 wevers en hun kapitein was Jan van de Velde en ze riepen: ‘Wie dat gemeente lief heeft en met de koning wil blijven die volgt ons na!’

Item, die vleeshouwers, viskopers, volders en de wet kwamen ook ter markt en de wevers begonnen te slaan op de volders; en terstond de wet, vleeshouwers, viskopers en andere neringen die ter markt gekomen waren, ze sloegen alle tezamen op de weverij en men sloeg ze dood waar men ze vond; en kort daarna werden alle ballingen, kwade rapaille in Gent, in Iperen dood geslagen, onthoofd en verjaagt uit het land van Vlaanderen. [pagina 67]

[Item, in de stad van Oudenaarde gebeurde een gruwelijk feit alwaar 17 priesters vergeven werden door het water waarmee ze consacreerden in de H. Mis. (K.M.)]

1349.

Schepenen van der Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Gillis Rivisch.

F. Wasselins.

Jan Yoens.

Franchois Sloeve.

Jan Speliaert.

Lievin Ydgebout.

Jan de Tollenere.

Heynric de Peystere.

Simoen de Neckere.

Jacob Vertrimen.

Jan de Pape, t'sente Pieters.

Lievin Brunpeere.

Boudijn van Swynaerde.

Jacob Leyscoef.

Franchoys Zoetaert.

Pieter de Pileke.

Hughe van der Most.

Willem van den Pitte, lakensnijder.

Willem van den Hecke.

Jan Buuc, d'oude.

Symen van der Eeken.

Gillis de Curte.

Arnoud Bloume.

Simoen metten Scapen.

Segher van Meeren.

Jacob Parijs.

Item, in dit jaer quam eene secte van cruusbroers te Ghent in wedemaent, ende droughen een cruse achter ende vooren, ende zy quamen uut Almaengen. Zy ontcleeden hemlieden up strate al naect ende gheeselden hemlieden zelven op haere scauderen met gheeselen tot den bloede; ende hemlieden volchden alle manieren van bouven, poeytiers, dieven, roovers, vrauwen van den lichten levene ende zy hilden vele ongheloovichede: sy en knielden voor 't helich sacrament niet als men 't ophief, noch en staken [p. 68] haere capproenen van den hoofde niet ter evangelie, ende hielden zoo wie xxx daeghen dese penitentie dede hy hadde pardon van alle sonden quyte ende aflaet, dat men heet a pena et culpa; maer endelic zy waren van den paus verwaet ende te nieuten ghedaen.

[Item, dese geeseleers sijn ghecommen te Ypere; op eenen rijckxdach sijnder veel honderde ghecommen, ende hebben groote geestelijcheyt uytghegeven, alsoo dat se die borghers te gaste genoot hebben; het was eenen wederdoopers aert gheweest, daerom werdet oock verboden. (K.M.)]

Item, in dit jaer, den vj in ougste, trac men ende lach men weder voor Doornyke.

[Item, in dit jaer viij december starf heer Hendrijck van Limburg. (K.M.)

- Item, in dit jaer was in Italien groote aertbevinghe, soo dat sente Pauwelskercke binnen Rome ommeviel ende noch veele huysen. (K.M.)]

Item, in dit jaar kwam een sekte van kruisbroeders te Gent in juni en droegen een kruis achter en voren en ze kwamen uit Allemagne. Ze ontkleedden zich op straat al naakt en geselden zich zelf op hun schouders met gesels tot bloedens toe; en hen volgden alle manieren van boeven, pooiers, dieven, rovers, vrouwen van het lichte leven en ze hielden veel ongeloof: ze knielden voor 't heilig sacrament niet als men 't ophief, noch staken [pagina 68] Hun kaproenen van het hoofd niet ter evangelie en hielden zo wie 30 dagen deze penitentie deed, hij had pardon van alle zonden kwijt en aflaat dat men heet a pena et culpa; maar eindelijk waren ze van den paus verweten en te niet gedaan.

[Item, deze geselaars zijn gekomen te Iperen; op een rijksdag zijn er veel honderden gekomen, en hebben grote geestelijkheid uitgegeven, alzo dat ze die burgers te gast genodigd hebben; het was een wederdopers aard geweest, daarom werd het ook verboden. (K.M.)]

Item, in dit jaar de 6de in augustus trok men en lag men weer voor Doornik.

[Item, in dit jaar 8 december stierf heer Hendrijck van Limburg. (K.M.)

- Item, in dit jaar was in Italië grote aardbeving, zo dat Sint Pauwels kerk binnen Rome omviel en noch vele huizen. (K.M.)]

[pagina 68]

1350.

Schepenen van de Keur

Schepenen van Gedeelde

Simoen van den Kerchove.

Everdey de Grutere.

Jacob Rivisch.

Jan Breebaert.

Jurdaen Sersanders.

Justaes van den Pitte.

Hughe van Lembeke.

Everaert van den Sloete.

Jan Borluut, fs Gheerams.

Jan de Hond.

Jacob van der Linden.

Jacob van der Haghe.

Jacob Willebaert.

Jan Damman, fs Ghelnoets.

Jacob van den Ryse.

Jan Weethaghe.

[p. 69]

Gillis Seyssone.

Lievin van Loe.

Jacob de Puet.

Jan van Calckene.

Claeys Utenberghe.

Lambrecht van Adeghem.

Jan Coevoet.

Ghoesin Rijm.

Boudijn de Coc.

Jan van Brootshende.

Item, in dit jaer was gheboren vrauwe Margriete, dochtere van Lodewijc van Male, grave van Vlaenderen, de welcke namaels trauwede Philips le Hardy, 's conincx van Vranckerijcke zoone.

[Daer by hadde hy dry sonen ende ses dochters; de eerste sone hiet Jan van Dygon, de tweede sone Philips, de derde Anthuenis. (K.M.)]

Item, in dit jaer overleet coninc Philips van Vrankerijk up sente Bertelemeusdach.

[De grave Lodewijck slouch te Ghent in 't casteel het toyson. (G.)

- Item, in dit jaer heeft de paus Clement den VI van dien naem ghecocht de stede van Avignon in Vranckrijck, also is de stede des paus gheworden. (K.M.)]

Item, in dit voornoemt jaer was de grote aflaet te Rome, welc doe zeere van noode was, ghemerct dat volc was van den paus verwaten ende ten banne ghedaen omme de orloghe ende omme de cruusbroers die dan waren verwaten, ghelijc voorseyt es.

Item, in 't selve jaer den xxij Septembris was Jan, de Dolphin van Vranckrijcke, hertoghe van Normandyen, te Reims gheconsacrert coninc van Vranckrijcke, en daer was ontboden de grave Lodewijc van Male, de welcke [p. 70] hem excuserede omdat men hem met onrechte onthilt Bethune, Rysele, Duwaey, Orchiers met haerlieder casselryen.

Item, de grave Lodewijc trac noch ter feeste te Parijs, alwaer hy vercreech groot eere van stekene ende men seyde dat hy by hem hadde triomphantelicste volc van allen den heeren die daer waren.

[In't jaer l. quamen ter muidepoorte inne xl ballynghen, de welcke worden alle gevanghen ende onthooft, uytghesteken eenen, die hem salveerde ende hadde namaels zynen pais; dese ballynghen maecten te Gent een wapenynghe, haerlieder roup was om t'hebbene recht, wet en justitie. (S.G.)

Item, in dit jaar was geboren vrouwe Margriet, dochter van Lodewijk van Male, graaf van Vlaanderen, die later trouwde Philips le Hardy, 's koningszoon van Frankrijke.

[Daarbij had hij drie zonen en zes dochters; de eerste zoon heette Jan van Dijon, de tweede zoon Philips, de derde Anthonis. (K.M.)]

Item, in dit jaar overleed koning Philips van Frankrijk op Sint Bartholomeus dag.

[De graaf Lodewijk sloeg te Gent in 't kasteel het Gulden Vlies. (G.)

- Item, in dit jaar heeft de paus Clement de VI van die naam gekocht de stad van Avignon in Frankrijk, alzo is die stad van de paus geworden. (K.M.)]

Item, in dit voornoemd jaar was de grote aflaat te Rome wat zo zeer van node was, gemerkt dat het volk was van de paus verweten en ten ban gedaan om de oorlogen en om de kruisbroeders die dan waren verweten, gelijk voorzegt is.

Item, in hetzelfde jaar de 22ste september was Jan, de Dauphin van Frankrijk, hertog van Normandië, te Reims geconsacreerd koning van Frankrijk en daar was ontboden de graaf Lodewijk van Male die [pagina 70] hem excuseerde omdat men hem met onrecht onthield Bethune, Rijsel, Duway, Orchies met hun kasselrijen.

Item, de graaf Lodewijk trok noch ter feest te Parijs alwaar hij verkreeg groot eer van steken en men zei dat hij bij hem had het triomfantelijkste volk van alle heren die daar waren.

[In 't jaar 50 kwamen ter Muiderpoort in 40 ballinge, die werden alle gevangen en onthoofd, uitgezonderd een die zich redde en had later zijn vrede; deze; deze ballingen maakten te Gent een wapening, hun roep was om te hebben recht, wet en justitie. (S.G.)

[pagina 70]

1351.

Schepenen van der Keur.

Schepenen van Gedeelde

Willem van den Putte,

fs. sher Wasselins.

Jan Jours.

Jan van Loe.

Geerolf Bette.

Maes van den Westvelde.

Seger Boele.

Pieter Dulhuus.

Govaert Serthomaes.

Heynric Alijn, fs. Symoens.

Goesin van Hoornebeke.

Zegher van Kerrebrouc,

over hem Jan van Calckene.

Jan Zoetamijs.

Oste van Gheetscure.

Simoen van der Eeke.

Jan van der Zickelen.

Goessijn Mulaerd.

Lievin van der Haghe.

Pieter de Brune.

Jan de Pape, de voldere.

Jan Beecman.

Pieter van den Bossche.

Heynric Morael.

Jan Seyssone.

Jan van den Waelputte

Diederic Sletsaert.

Jan de Pottere.

Item, de grave Lodewijc was te Parijs ende dede dachvaerden den coninc van Vranckerijcke van den heerscappyen, ende was in den wintere, ende met hem waren de drye steden van Vlaenderen, te wetene: Ghent, Brugghe en Ypere.

Item, het ghebuerde dat Grave Lodewijc van Male ghinc eten met den coninc van Vranckerijcke ende met hem de heeren van Ghent, Brugghe ende Ypere. Ter tafelen commende die van de drye steden ende leden van Vlaenderen legden hare costelicke abyten die zy anne hadden onder hemlieden, ende saten daer oppe by gebreke dat hemlieden gheen kussens ghedient en waren, ende van tafele gaende lietense ligghen omme andere daer up te sittene, ende men riep alsdan: ‘Ghy heeren van Vlaenderen, nempt uwe costelicke abyten met ulieden!’ Zy zeyden: ‘Wy en zijn niet ghewone onse cussenen mede te draghene.’ Ende ghaende haerlieder verde lietense ligghen, waer inne dat de coninc zeer verwondert was.

Item, de coninc van Vranckerijcke quam op den zelven tijt met den grave Lodewijck ooc eten ende de coninc van Vrankerijcke hadde te vooren doen verbieden dat hem niemant vervoorderen en saude eenich haut te vercoopene die van grave Lodewijcx weghe quamen. Die grave Lodewijc dit verhorende dede de dueren ende de veinsteren van zijnder herberghe in sticken smyten en dede copen alle de hauten scotelen, lanternen, napten ende alle 'tguent dat van haute ghemaect was, dat men ghecreghen conste, ende dede daer mede sijn spyse cooken ende omme scoon vier alle omme in de cameren te makene, omme dies wille dat was in den wintere; ende de coninc ter tafelen sittende [p. 71] seyde tot den grave van Vlaenderen: ‘Schoen neve, waeromme en hebde van uwen turven uut Vlaenderen niet mede ghebracht oft doen bringhen omme u te Parijs daer mede te waermene ende scoon vier te makene?’ Doen beval grave Lodewijc dat men in alle de cameren scoon vier saude maecken ende dat men gheen hautwerc sparen en saude, ende seyde: ‘Heer coninc, al hebde de berringhe doen verbieden te vercoopene dit hautwerc en hebde niet verboden, ende dit verchiert seere de camere.’ Ende 't hautwerc wiert seere diere binnen Parijs.

Item, de graaf Lodewijk was te Parijs en deed dagvaarden de koning van Frankrijk van de heerschappijen en was in den winter en met hem waren de drie steden van Vlaanderen, te weten: Gent, Brugge en Iperen.

Item, het gebeurde dat graaf Lodewijk van Male ging eten met de koning van Frankrijk en met hem de heren van Gent, Brugge en Iperen. Ter tafelen gekomen en die van de drie steden en leden van Vlaanderen legden hun kostbare habijten die ze aan hadden onder zich en zaten daarop bij gebrek dat ze geen kussens gediend waren, en van tafel gaan lieten ze die liggen om anderen daarop te zitten en men riep alsdan: ‘Gij heren van Vlaanderen, neem uw kostbare habijten met u!’ Ze zeiden: ‘Wij zijn niet gewoon onze kussens mee te dragen’ en gingen hun vaart en lieten ze liggen, waarom dat de koning zeer verwonderd was.

Item, de koning van Frankrijk kwam op dezelfde tijd met de graaf Lodewijk ook eten en de koning van Frankrijk had tevoren doen verbieden dat hem niemand bevorderen zou enig hout te verkopen die vanwege graaf Lodewijk kwamen. Die graaf Lodewijk die dit hoorde liet de deuren en vensters van zijn herberg in stukken smijten en deed kopen alle houten schotels, lantarens, nappen en al hetgeen dat van hout gemaakt was dat men krijgen kon en liet daarmee zijn spijs koken en om mooi vuur alom in de kamer te maken, om dies wille dat het was in den winter; en de koning ter tafel zat en [pagina 71] zei tot de graaf van Vlaanderen: ‘`Lieve neef, waarom heb je van uw turven uit Vlaanderen niet mede gebracht of doen brengen om u te Parijs daarmee te warmen en mooi vuur te maken?’ Doen beval graaf Lodewijk dat men in alle kamers mooi vuur zou maken en dat men geen houtwerk sparen zou en zei: ‘Heer koning, al heb je het branden doen verbieden te verkopen dit houtwerk heb je niet verboden en dit versiert zeer de kamer.’ en ’t houtwerk werd zeer duur binnen Parijs.

1352.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde

Simoen Serthomaes.

Gyselbrecht Pollem.

Philips van Audenaerde.

Philips van Deynse.

Jan van Calckene, buten cupen.

Lievin Bruunpere.

Jan Wedaghe.

Ogier tSuul.

Sanders van Lede.

Jan van Tydeghem.

Heynric Boele.

Justaes van den Putte.

Jacob van der Haghe.

Jacob van den Hecke,

t'Sente Pieters.

Jan Borluut, fs. Joannis.

Jan van den Hovene.

Lievin Mannaert.

Jan Damman, up de leyc.

Pieter Utenwissele.

Jan Hoernicx, fs. Heynricx.

Lievin Nevelinc.

Jacob Soeyssone.

Heynric de Peistere.

Hughe van Lembeke, de jonge.

Willem van der Cappelle.

Pauwels de Bonte.

Item, in dit jaer ende scependom up sente Joorisdach [p. 73] was een groote wapeninghe te Ghent op den Corenaert, daer 'tvolc zeer liep ende riepen de xiij scepenen af.

[In dit jaer op sent Joorisdach was de groote wapeninghe up de Coorenaert ende men riep af de xij miten van den gentsche biere. (K.M.) Zie 't jaer 1361.]

Item, in dit zelve jaer dede grave Lodewijc van Male zynen vadere, den grave Lodewijc van Nyvers, die in den strijt te Kerssy versleghen was en in den cloostere te Ryckaert (St.-Reyniers) begraven in Potau, ende deden ontgraven ende voeren te Sente Donaes te Brugghe, ende daer heerlic begraven in de choor voor den hooghen autaer met groter solemniteit.

[Item, in dit jaer was eenen onredelijcken somer van grooter hitte soo dat alle 'tcooren op 'tlant bedarf, ende het cooren galt ses gouwe schilden, ende in Vranckrijck ix gouden realen. (K.M.)]

Item, in dit jaar en schependom op Sint Joris dag [pagina 73] was een grote wapening te Gent op de korenmarkt waar het volk zeer liep en riepen de 13 schepenen af.

[In dit jaar op Sint Joris dag was de grote wapening op de korenmarkt en men riep af de 12 met die van het Gentse bier. (K.M.) Zie 't jaar 1361.]

Item, in ditzelfde jaar deed graaf Lodewijk van Male zijn vader, de graaf Lodewijk van Nijvers, die in de strijd te Crécy verslagen was en in het klooster te Ryckaert (St.-Reniers) begraven in Poitou en liet het ontgraven en voeren te Sint Donaas te Brugge en daar heerlijk begraven in koor voor het hoge altaar met grote plechtigheid.

[Item, in dit jaar was een onredelijke zomer van grote hitte zodat al het koren bedierf en het koren gold zes gouden schilden en in Frankrijk 9 gouden realen. (K.M.)]

1353.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Simoen van den Kerchove.

Simoen van Ravescoet.

Hughe van Lembeke, d'oude.

Jan van Ponteraven, d'oude.

Jan Speliaert.

Philips van Calckene.

Boudijn van Swynaerde.

Jacob Bette.

Jan van Loo, in de drapstrate.

Lievin Wenemaer.

Claeys Utenberghe.

Gillis de Curte.

Geerem Borluut.

Jan de Grave, fs Pieters.

Jan de Suttere.

Gyselbrecht de Grutere,

s Ghyselbrecht.

Jacob Parijs.

Goessin Rijm.

Jan Coevoet.

[p. 74]

Jacob de Puur.

Jan de Pape, fs. J. Volders.

Jan van Lede.

Jan de Broossche, de lammerwerker.

Pieter de Brune.

Race van Bassevelde.

Everdey van Oudenborch.

Item, in dit jaer ende scependom [in de wedemaent. (S.G.)] ontstack Onse Vrauwekercke t' Sente Pieters van brande 'smorgens vrouch.

Item, in 'tzelve jaer binnen acht daghen daer naer, was noch eenen grooten brant t' Sente Pieters, daer menich mensche af verberrende.

[Ende acht daghen daernaer was den grooten brant t' Ste. Pieters-Aelst; hondert huysen verbranden. (S.G.)

- Item, in dit jaer soo was de crane te Ghent volmaeckt. (K.M.)

- Item, in dit jaer ende schependom was't eenen cauden winter, ende up Sente Gregoriusnacht de 40 ballinghen door de Muydepoorte commende riepen: ‘Vlaenderen den leeuw!’ Ende op den selven nacht was't een groot tempeest van wint dat veel schade dede te water en te lande. (K.M.)

Item, in dit zelve jaer quamen te Ghent ter Mudepoorte inne xl ballinghen ende was op Sente Greghoriusnacht.

Item, in dit voornoemde jaer ghebuerde dat eene jonghe maecht quam slapen by den grave Lodewijc van Male ende waert bevrucht van twee cnapelike kinderen.

Item, de tijt nakende van der gheboorte van de kinderen, de grave was te Nyvers; ende de graefnedinne had gheseit dat [p. 75] zie dat vrauken zoude willen helpen ende dat de kinderen zauden moghen ontfanghen kerstendom, in de stede van haren man.

Item, de graefnedinne beval dat 't vrauken zaude commen tot Male omme daer te gheligghene, zy zaude haer 't beste doen; ende daer commende ende gheleghen zijnde dede beide de kinderen dooden ende te nieten doen.

Item, de grave Lodewijc dit wetende dat bedorven waren twee cnapelicke kinderen by toedoene van de princesse, daer de jonghe vrauwe afgheleghen was, by rade van hertoghe Jan van Brabant, haren vadere, dede grave Lodewijc zyne graefnedinne sluuten ende vermuren in een slot daer zie starf.

Item, in dit jaar en schependom [in juni (S.G.)] ontstak Onze Vrouwe kerk te Sint Pieters van brand 's morgens vroeg.

Item, in hetzelfde jaar binnen acht dagen daarna was noch een grote brand te Sint Pieters waarvan menig mens verbrandde.

Item, in hetzelfde jaar binnen acht dagen daarna was noch een grote brand te Sint Pieters waarvan menig mens verbrandde.

[ en acht dagen daarna was de grote brand te Sint Pieters-Aalst; honderd huizen verbranden. (S.G.)

- Item, in dit jaar ze was de kraan te Gent volmaakt. (K.M.)

- Item, in dit jaar en schependom was het een koude winter en op Sint Gregoriusnacht de 40 ballingen die door de Muiderpoort kwamen riepen: ‘Vlaanderen de leeuw!’ en op dezelfde nacht was' he een groot tempeest van wind dat veel schade deed te water en te land. (K.M.)

Item, in ditzelfde jaar kwamen te Gent ter Muiderpoort in 40 ballingen en was op Sint Gregoriusnacht.

Item, in dit voornoemde jaar gebeurde dat een jonge maagd kwam slapen bij de graaf Lodewijk van Male en werd bevrucht van twee knapen kinderen.

Item, de tijd naakte van de geboorte van de kinderen, de graaf was te Nijvers; en de gravin had gezegd dat [pagina 74] ze dar vrouwtje zou willen helpen 

en dat de kinderen zouden mogen ontvangen christelijkheid in plaats van haar man.

Item, de gravin beval dat ’t vrouwtje zou komen tot Male om daar te liggen, ze zou haar 't beste doen; en toen ze daar kwam en gelegen was liet ze beide de kinderen doden en te niet doen.

Item, de graaf Lodewijk dit weet en dat bedorven waren twee knapen kinderen bij toedoen van de prinses daar de jonge vrouw gelegen was en bij raad van hertog Jan van Brabant, haar vader, liet graaf Lodewijk zijn gravin opsluiten en ommuren in een slot daar ze stierf.

1354.

Schepenen van der Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Willem van den Pitte.

Everdey de Grutere.

Govaert ser Thomaes.

Jurdaen Bette.

Jan Seyssone.

Gillis de Pape.

Boudijn de Coc,

over hem Philips van den Bossche.

Pieter van der Meersch.

Lievin Nevelinc.

Salemon Borluut, fs Philips.

Simoen metten Scapen.

Goossin van Horenbeke.

Jan Beecman.

Pieter Utenwissele.

Jan Hoornic.

Jacob Willebaert.

Heynric Morael.

Seger Ardelin.

Lievin Mannaert.

Jan Buuc.

Franchoeis van Hansbeke.

Jacob van den Kerchove.

Willem de Buc.

Jacob van Broodsende.

Willem Lauwaert.

Jan van den Watere.

[pagina 76]

In dit jaer waren in diversche plaetsen groote aertbevinghen soo dat de stede van Bazele ende wel lxxx casteelen daer ontrent averecht vielen, ende die lieden woonden in de bosschen; ende het waren in die tyden veele diere tyden, ende oock groote oorloghen ende pestylencien, ende in desen tijt was een grooten eclips, die wel xvij uren lanck gheduerde ende was eenen eclips der sonnen. (K.M.)

In dit jaar waren in diverse plaatsen grote aardbevingen zo dat de stad van Bazel en wel 80 kastelen daar omtrent averecht vielen en die lieden woonden in de bossen; en het waren in die tijden vele dure tijden en ook grote oorlogen en pest en in deze tijd was een grote eclips die wel 7 uren lang duurde en was een zonne eclips. (K.M.)

1355.

Schepenen van de Keur.

Gedeelde.

Simoen ser Thomaes,

over hem Pieter van den Kerchove.

Geerolf Bette.

Gillis de Curte.

Jan Borluut.

Heynric Boele.

Philips van Audenaerde.

Jan Damman, over de maerct,

fs. Ghelnoet.

Jan Hoornic, tusschen poorten.

Pieter ser Simoens sone.

Lievin van Loe.

Jacob Seyssone.

Heynric Goethals, in de Drapstrate.

Jan van den Woelputte.

Dieric Sletsaert.

Simoen de Grutere.

Jacob van den Hecke.

Jan de Pape, t' Sente Pieters.

Justaes van den Pitte.

Jan de Broossche.

Jan Damman, up de Leye.

Jacob van den Bossche,

Overschelde.

Jan Leewercke, de scerere.

Jan Weedaghe.

Lauwereins de Smet.

Jacob Hoornekin.

Daniel van den Dyke.

Item, in dit jaer ende dese voorscepenen ontseyden den grave Lodewijc van Male den hertoghe Jan van Brabant synen sweer, omme dat hy niet en wilde vulcommen zyne [p. 77] huwelicke voorwaerden met Margriete zynen wyve, die hy doen bet dan viij jaren ghehat hadde, eer hy van den voorscepenen ontseit was, ende hy trac met heercrachte tot in Brabant tot by Bruusele, daer zeere ghevochten was ende groot volc bleef an beede zyden; maer de grave Lodewijc behilt de victorye. [..... ende den vijfsten December stierf de hertoghe van Brabant. (S.G.)

- Grave Lodewijc, een liefthebber der musijcke. (G.)]

Item, in dit jaer ende scependom was t' Sente Baefs grooten brant.

Item, in dit jaar en deze voorschepenen ontzeiden de graaf Lodewijk van Male de hertog Jan van Brabant zijn zwager omdat hij niet wilde voldoen zijn huewelijkse voorwaarden met Margriet zijn wijf die hij toen meer dan 8 jaren gehad had eer hij van de voorschepenen ontzegd was en hij trok met legermacht tot in Brabant tot bij Brussel daar zeer gevochten was en groot volk bleef aan beide zijden; maar de graaf Lodewijk behield de victorie. [..... en de vijfde december stierf de hertog van Brabant (S.G.)- graaf Lodewijk, een liefhebber der muziek. (G.)]

Item, in dit jaar en schependom was t' Sint Baafs grote brand.

1356.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Goessin Mulaert.

Sanders ser Sanders.

Jan Borluut.

Jan Speliaert.

Jan van der Zickelen.

Simoen van Vaernewijc.

Pieter de Broossche.

Boudijn de Beere.

Pieter Boele.

Heynric Goethals, up t'Hooghuus.

Philips van Calckene.

Franchoeys van Hansbeke.

Willem van der Cappellen.

Heynric de Peystere.

Jan de Hont.

Willem Snaet.

Jan Martins.

Jacob Braem.

Lievin van den Hole.

Jacob de Moer.

Pieter de Brune.

Lievin ser Lennoets.

Heynric van der Vicht.

Jan Lippin.

Heynric Eekaert.

Lievin Soyman.

Item, in dit jaer ende scependom [Dese weth ghemaect te Lenneke in Brabant. (G.)] was de grave Lodewijc in Brabant als djaer te vooren, ende dese voorscepenen Goessin [p. 78] Mulaert ende Jan Borluut die waren ghecooren te treekene ter oorloghen in Brabant tusschen den grave Lodewijc ende den hertoghe van Brabant, zynen sweer, ende daer was eenen grooten strijt ende slach up Hooghe Bochaut, daer quamen de Brabanters in ghenaden van den grave Lodewijc van Male ende was den xvijen van Ouste.

[In dit jaer den xviij Oust wonnen de Vlaminghen Brussele ende begoste de grave Lodewijck hem te scryvene hertoghe van Brabant. (S.G.)]

Item, in 't selve jaer was den wijch ende slach in Santvliet jeghens de Brabanters den xjen in Maerte.

Item, in dit jaar en schependom [Deze werd gemaakt te Lenneke in Brabant. (G.)] was de graaf Lodewijk in Brabant als het jaar tevoren en deze voorschepenen Goessin [pagina 78] Mulaert en Jan Borluut die waren gekozen te trekken ter oorlog in Brabant tussen de graaf Lodewijk en de hertog van Brabant, zijn zwager, en daar was een grote strijd en slag op Hoge hoge Boechaut, daar kwamen de Brabanders in genaden van de graaf Lodewijk van Male en was de 17de van augustus.

[In dit jaar den 128ste augustus wonnen de Vlamingen Brussel en begon de graaf Lodewijk hem te schrijven hertog van Brabant. (S.G.)]

Item, in hetzelfde jaar was de strijd en slag in Zantvliet tegen de Brabanders de 11de in maart.

1357.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Lievin Damman.

Segher uten Dale.

Jacob Willebaert.

Jan van Speliaert.

Willem ser Simoens.

Geerolf de Pape.

Jan Damman, fs Ghelnoets.

Jacob van Broodsende.

Nys van Hansbeke.

Heynric van Daelputte.

Jan Hoornic.

Simoen metten Scapen.

Jan de Grave.

Gillis de Hane.

Goessin van Horenbeke.

Jan Heynemans.

Lievin van Axele.

Joos uten Ramen.

Gillis de Keysere.

Jan Mayhu.

Jacob de Puur.

Heynric Drieghe.

Hughe van Lembeke.

Pieter van Boxstale.

Seger Sloeve.

Jan Beys.

[pagina 79]

Item, in dit jaer bienen de xij scepenen hueren voorscepenen Lievin Damman ende haeren Amman.

Item, in dit jaer quam de prince van Valoeis in Vranckerijcke met grooten heircrachte van inghelsche oorlochsvolck in 't lant van Potau up een velt ghenaempt le campe Leandere.

Item, de coninc van Vranckerijcke quam jeghens Eduwaert, prince van Valoeys met menichte van volcke ende zy verghaderden met heircrachte up twee mylen naer Poythiers, ende daer bleven menichte van Vranchoeysen versleghen, ende de coninck van Vranckerijcke met zynen joncsten zoone bleven daer ghevanghen; ende de prince van Valoes [van Walis (K.M.)] voer dese beede in Inghelant by den coninc zynen vader; desen slach was in Octobre.

Item, up den Kerstnacht was in Vlaenderen groot jammere van den water; princepalic in Vier Ambachten verdroncken mannen, vrauwen, kinderen in de wieghe; beesten, huusen die vlootten met den wateren wech, dwelc derlic was om sien.

[In dit jaer dede grave Lodewijc sijn intrede te Dermonde, daer hy homaige dede Arent van der Varent en Jan Utenhove. (G.)]

Item, in dit jaar binnen de 12 schepenen hun voorschepenen Lievin Damman en heerAmman.

Item, in dit jaar kwam de prins van Valois in Frankrijk met grote legermacht van Engels ooorlog volk in het land van Poitou op een veld genaamd le campe Leandere.

Item, de koning van Frankrijk kwam tegen Eduard, prins van Valois met menigte van volk en ze verzamelden met legermacht op twee mijlen na Poitiers en daar bleven menigte van Fransen verslagen en de koning van Frankrijke met zijn jongste zoon bleven daar gevangen; en de prins van Valois [van Wales (K.M.)] voer deze bede in Engeland bij de koning zijn vader; deze slag was in oktober.

Item, op de Kerstnacht was in Vlaanderen grote droefheid van het water; voornamelijk in de in Vier Ambachten verdronken mannen, vrouwen, kinderen in de wieg; beesten, huizen die vlootten met het water weg, wat deerlijk was om te zien.

[In dit jaar deed graaf Lodewijk zijn intrede te Dendermonde daar hij hommage deed Arent van der Varent en Jan Utenhove. (G.)]

1358.

Schepenen van der Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Jurdaen Sersanders.

Hughe van Lembeke.

Philips van Audenaerde.

Willem Bette.

Jan Hoornic.

Gillis de Corte.

Willem van Overleye.

Jan van Woelputte.

Gillis Weedaghe.

Lievin Wenemaer.

Jacob van der Linden.

Jan Lippins.

[p. 80]

Jacob Parijs.

Willem van der Most.

Jan Beecman.

Lievin Nevelinc.

Pieter van den Bossche.

Jan van Swynaerde.

Jan van Calckene.

Heynric Reynade.

Gillis van den Hole.

Simoen van den Putte.

Gyselbrecht de Grutere.

Gillis van den Driessche.

Heynric Meyeraert.

Martin de Witte

Item, in dit jaer rees de weverye den xij Hoeimaent ende men riep: Ghebuer, ghebuer! ghelijcke wesende in 't regement van der stede, te wetene van den derde van Ghent.

[Anno lviij rees groot ghevecht tusschen de volders ende wevers. (S.G.)]

Item, in 't selve jaer woensdach naer Syncxenen track men tot Eeckeloo.

Item, in 't zelve jaer in Wedemaent rees 't ghemeente in Vranckerijcke jeghens den heeren, ende daer waren vele heeren doot ghesleghen ende dieners van den coninc, ende d'offichiers ende capiteynen hiet men Jackers.

Item, in dit jaer op eenen versworen maendach ghebuerde te Brugghe dat de lootgieters zauden ghaen up de voeye van Sente Salvatorskercke omme de ghooten te sauderne en up de noene lieten zy met hueren cnapen 't werc, ende ghinghen in taverne eten ende lieten huerlieder vierpanne staen up de voeye, daer zy huerlieder ysers in heetten, daer mede zy zauderden, ende 't rees hooghen wint van welcken dat de colen waeyden achter de voeye ende in de kercke, zoo dat de kercke daer af verberrende.

Item, in dit jaar rees de weverij de 12de juli en men riep: Gebuur, gebuur! Gelijk het was en in 't regiment van de stad, te weten van de derde van Gent.

[Anno 58ij rees groot gevecht tussen de volders en wevers. (S.G.)]

Item, in hetzelfde jaar woensdag na Pinksteren trok men tot Eeklo.

Item, in 't zelve jaar in januari rees 't gemeente in Frankrijke tegen de heren en daar waren vele heren dood geslagen en dienaars van de koning en de officiers en kapiteins noemde men Jackers.

Item, in dit jaar op een verzworen maandag gebeurde te Brugge dat de loodgieters zouden gaan op de vooie (rand) van Sint Salvator kerk om de goten te solderen en op de noen lieten ze met hun knapen 't werk en gingen in taverne eten en lieten hun vuurpannen staan op de rand waar ze hun vuur in heten waarmee ze solderen en er reed een hoge wind waarvan dat de kolen waaiden achter de rand zodat de kerk daarvan verbrandde.

[pagina 81]

1359.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Jan van Vaernewijc.

Jacob Bette.

Willem de Haze.

Gyselbrecht de Grutere,

fs Ghyselbrecht.

Lievin van den Hole.

Claeys Daens.

Jan de Crane.

Jacob van West.

Claeys van Heertbuer.

Jan van der Hoyen.

Willem Stul.

Jacob van Zele.

Jan de Somere.

Jacob Vertilden.

Jan Storem.

Sanders van Lede.

Jan Leewercke.

Arend Celle.

Jan van Dormen.

Jan Brandijs.

Gillis de Coopman.

Jan van den Hamme.

Lievin die Baert.

Gyselbrecht van der Oest.

Jan de Varewere.

Jan Huekijn.

Item, in dit jaer sciet dlet van der weverie van den voldere, ende daden hemlieden hare wapenen ende banneeren overbringhen.

[Waert oock geordonneert dat de volders hemlieden noiet op en souden stellen zonder het consent van de neerynghen op verbeurte van lijf ende goet; huerlieder deken moet uytgegheven worden van de wet, ende moet zijn een man van neerynghen. (S.G.)]

Item, in dit jaer was de paeys ghemaect tusschen beede de coninghen te Brugghe, daer verghadert waren de hertoghe van Annugioen (Anjou), de hertoghe van Bretanien ende de hertoghe van Borbon met meer andere princen, ende over [p.82] dander syde was de prince van Waels Eduwaert, de hertoghe van Lancastere ende twee cardinalen, ende de coninck Jan van Vranckerijcke was van vanghenesse ontsleghen; maer de paeys en duerde niet langhe.

[De cronijcke van Eenaeme zecht dat Jacob van Artevelde doot ghesleghen was in 't jaer lix in de stede van Ghent van de commune in zijn peertstal, ende hadde xxj jaren capiteyn gheweest van Ghendt ende van gheheel Vlaenderen, ende wiert ghecoren van de ghemeente van Ghendt, ende hiel den grave uyt den lande van Vlaenderen omme zekere groote pointen die daer aengaende is het lant van Vlaenderen, dat Jacob al beletde, ende al die te zynen raet waren.

Item, hy maecte al Vlaenderen deure baillius ende officieren in de steden en dorpen die hem geliefde ende die's weerdich waren ende wijs d'officien te bedienen ende regierene, ende goede rekenynghe voor hem te doene om zynen heer ende grave van Vlaenderen te hebbene, ende al dat sy schuldich waren van hebbene; hy slouch nieuwe munte die goet was; hy dede ghebeden doen in elke stede van Vlaenderen om het lant te bewarene; hy beleyde steden binnen den lande ende buyten den lande van Vlaenderen; al 't lant van Vlaenderen was hem onderdanich ende deden hem groote eere, alsoo wel edele ende onedele; het was goeden tyde ende goede neerynghe van alle ambachten als synen tijdt duerde dat hy capiteyn was. (S.G.)]

Item, in dit jaar scheidden de leden van de weverij van de volders en deden ze wapenen en banieren overbrengen.

[Was ook geordonneerd dat de volders zich niet op zouden stellen zonder het consent van de neringen op verbeuren van lijf en goed; hun deken moet uitgegeven worden van de wet en moet zijn een man van neringen. (S.G.)]

Item, in dit jaar was de vrede gemaakt tussen beide koningen te Brugge, waar vergadert waren de hertog van Annugioen (Anjou), de hertog van Bretagne en de hertog van Bourbon met meer andere prinsen en over [pagina 82] de andere zijde was de prins van Wales Eduard, de hertog van Lancaster en twee kardinalen en de koning Jan van Frankrijk was van gevangenis ontslagen; maar de vrede duurde niet lang.

[De kroniek van Ename zegt dat Jacob van Artevelde dood geslagen was in 't jaar 59 in de stad van Gent van de commune in zijn paardenstal en ze hadden 21 jaren kapitein geweest van Gent en van geheel Vlaanderen en werd gekozen van de gemeente van Gent en haalden de graaf uit den lande van Vlaanderen om zekere grote punten die daar aangaan het land van Vlaanderen dat Jacob al belette en alle die tot zijn raad waren.

Item, hij maakte al Vlaanderen door baljuws en officieren in de steden en dorpen die hem geliefde en die' het waardig waren en wees de officies te bedienen en regeren en goede rekening voor hem te doen om zijn heer en graaf van Vlaanderen te hebben en al dat ze schuldig waren van te hebben; hij sloeg nieuwe munt die goed was; hij liet gebieden toen in elke stad van Vlaanderen om het land te bewaren; hij belegerde steden binnen het land en buiten het land van Vlaanderen; al 't land van Vlaanderen was hem onderdanig en deden hem grote eer, alzo wel edele en onedele; het was goede tijd en goede nering van alle ambachten als zijn tijd duurde dat hij kapitein was. (S.G.)]

1360.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Geerolf Bette.

Pieter van den Kerchove.

Gillis van Laethem.

Willem Bette Smale.

[p. 83]

Jan ser Pieters.

Jan de Riemakere.

Gillis van Deynse.

Gillis de Pape.

Jan Utendale.

Jacob van Ravenscoot.

Lievin Pitkin.

Joos Deynoet.

Pieter Dulhuus,

over hem Willem Boele.

Jan Sleepstaf.

Ogier Tsuul.

Lievin Rinvisch.

Jan Mayhuus.

Robrecht van Eeke.

Jacob van der Oirzele.

Jan Meeren.

Heynric van Daelputte,

over hem Jan Leyscoef.

Jan Dotter.

Pieter van Boxstale.

Jan Braem, in de Rijngasse.

Arend van Leyseghem.

Jan Hondertmaere.

Item, in dit jaer was't eenen grooten brant t' Aelst dat de asschen quamen ghevloghen tot op een myle naer Ghent.

Item, binnen vijf weken daer naer zoo berrendet zeere te Ghent den xij April buuten de Santpoorte, by der Bylooke an de Gansdriesch, ende was 's nachs.

[Anno lx, ixden Meydach, zoo verberende binnen Ghent buyter Santpoerte wel iijc huisen ende datter bleef stane brande binnen acht daghen daer naer. (S.G.)

- Item, in dit jaer den ij Meye soo berrende te Ghendt den Gansendries, daer nu staet Agnetenclooster, tot by Sente Pietersdurp, soo dat meer dan dry hondert huysen verbranden, ende in de selve maent was tot Brugghe eenen brant, die vier daghen lanck duerde, daer veel schade ghebeurde. (K.M.)]

Item, den iiij Mey daer naer berrendet zeere te Brugghe. [p. 84] Item, in dit jaer was't eene groote sterfte van der haestichede; de lieden waren snaevonts fraey ende snuchtensdoot.

[Voer Sincxen vrydach vochten twee ghebroeders voer de stede van Thielt ende Eduaert vinck den hertoghe Reynaut, synen broeder.

- De coninck Jan van Vranckrijck ende Philips sijn sone ontslaghen uyt de ghevanckenisse in Engelant. (G.)]

Item, in dit jaar was ’t een grote brand te Aalst dat de as kwam gevlogen tot op een mijl na Gent.

Item, binnen vijf weken daarna zo brandde zeer te Gent de 12de april buiten de Zandpoort bij de Bijloke aan de Ganzendries en was 's nachts.

[Anno 60 de 9de mei zo verbrandde binnen Gent buiten de Zandport wel 300 huizen dat er bleef staan branden binnen acht dagen daarna. (S.G.)

- Item, in dit jaar de 2de mei zo brandde te Gent de Ganzendries, daar nu staat het Agneten klooster, tot bij Sint Pietersdorp zo dat meer dan driehonderd huizen verbranden en in dezelfde maan was te Brugge een brand die vier dagen lang duurde daar veel schade gebeurde. (K.M.)]

Item, de 4de mei daar brandde het zeer te Brugge. [pagina 84]

Item, in dit jaar was het een grote sterfte van de haastigheid; de lieden waren ’s avonds fraai en ’s morgens dood.

[Voor Pinkster vrijdag vochten twee gebroeders voor de stad van Tiel en Eduard ving de hertog Reinout, zijn broeder.

- De koning Jan van Frankrijk en Philips zijn zoon zijn ontslagen uit de gevangenis in Engeland. (G.)]

1361.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde

Simoen Damman.

Lauwereyns van Westvoerde..

Justaes van Hale.

Jurdaen Bette.

Heynric Goethals.

Simoen van den Pitte.

Gyselbrecht de Gruitere.

Gillis van Roesselaer.

Juris uut Mereren.

Jan de Hond.

Pieter van Huusse.

Jan van den Sompele.

Willem van Overleye.

Willem Eekaerd.

Willem de Maerscalc.

Gillis Rypegheerste.

Lievin Baelget.

Nijs de Luede.

Jan van Dorme.

Heynric Drieghe.

Willem van den Ryse.

Heynric Meyeraert.

Govaert van Riemelant.

Pieter van den Walle.

Simoen Relhem.

Jan de Backere.

Item, in dit jaer berrendet t'Sente Pieters te Spriete den iije in Meye.

[In dit jaer was te Ghent eene groote wapenynghe in den Mey op de Coornmaert, doen men de twaelf myten afriep van ongelde. (S.G.) Zie ’t jaar 1352) [p. 85]

Item, in 't zelve jaer den iiije Meye berrendet zeere te Brugghe; van Grooningen tot Sente Katelynepoorte bleef nauwe een huus staende, ende van daer vloech den brant totter Ghentserpoorte, ende dese brant gheduerde vier daghen lanc.

Item, in dit jaar brandde te 'Sint Pieters te Spriet de 3de in mei.

[In dit jaar was te Gent een grote wapening in mei op de korenmarkt toen men twaalf mijten afriep van ongeld. (S.G.) Zie 't jaar 1352.]

[pagina 85]

Item, in hetzelfde jaar de 4de mei brandde het zeer te Brugge, van Groeninge tot de 't zelve jaar den Sint Katelijnepoort bleef nauwelijks een huis staan en vandaar vloog de brand tot de Gentse poort en deze brand duurde vier dagen lang.

1362.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Jacob Willebaert.

Jan Damman, over de markt.

Lievin van den Hole.

Claeys Daens.

Gyselbrecht van der Oest.

Simoen de Grutere.

Jan de Riemmakere.

Boudijn de Swynaerde.

Jan Hemman.

Lievin van Waes.

Arnoud Mayhu.

Jan Keylloot.

Willem Bette, fs Thonis.

Jan Huugs.

Lievin de Bosschere.

Heynric van Deynse.

Ogier Tsuul.

Jacob van Zele.

Willem de Wulslaghere.

Jan Weedaghe.

Martin de Witte.

Jan van Mendonc.

Jacob van den Hecke.

Heynric de Clerc.

Jan van der Hoyen.

Jacob de Moer.

Item, in dit scependom was eenen zeer cauden wintere.

Item, in 't zelve jaer quam de coninc van Cypers te Ghent omme secours jeghens de Sarasynen, die hem vele oploops deden.

Item, in 't selve jaer quam de coninc van Denemercken te Ghent.

Item, in dit jaer was't grooten wint in Septembere dat [p. 86] vele torren, husen, meulenen, boomen ende caven omme waeyden.

Item, in dit jaer iije Octobris was eenen grooten brant ter Sluus.

[Anno lxij zoo traude hertoghe Philips-le-Hardi 's graven Lodewijckx van Malen dochtere, vrau Margriete, in Ste. Wouburgenkerke t'Audenaerde, ende binnen der tijt dat men de bruyloft hilt schoten de lieden van Audenaerde huerlieder hoochbailliu ter vensteren uyt ende sloughen hem doot. (S.G.)

- In dit jaer in de maent van Augusti trauwde Philippus, hertog van Bourgoigne, grave van Arthois, met vrauwe Marguerite, dochter van den grave Lodewijck de Maele, graeve van Vlaenderen, in de stadt van Audenaerde in de kercke van Ste. Walburges, gheduerende de solemniteyt van die feeste van de bruylof, die van Poperinghe wierpen uyt de vensters Mher George Bette, hunnen hoochbailliu, ende wiert van de borgherye van Poperinghe seer ellendelijk ghedoodt. (K.M.)

-..... binnen dien dat men de brulof hielt, soo reesser te Ypere een groote wapeninghe, soo dat sy worpen haren hoogbailliu te veynsteren uytte, die men hiet de Prisenaere, ende sloeghen oock doodt heer Jooris Bette. (K.M.)]

Item, in dit schependom was een zeer koude winter.

Item, in 'in hetzelfde jaar kwam de koning van Cyprus te Gent om bijstand te doen tegen de Saracenen die ze vele oploop deden.

Item, in in hetzelfde jaar kwam de koning van Denemarken te Gent.

Item, in dit jaar was het een grote wind in september dat een grote wind in september dat [pagina 86] vele torens, huizen, molens, bomen en kaf omwaaide.

Item, in dit jaar de derde van oktober was er een grote brand in ter Sluis.

[Anno 70 zo trouwde hertog Philips-le-Hardi 's graaf Lodewijk van Male dochtere, vrouw Margriet, in Sint Walburga kerk te Oudenaarde en binnen de tijd dat men de bruiloft hield schoten de lieden van Oudenaarde hun hoog baljuw ter venster uit en sloegen hem dood. (S.G.)

- In dit jaar in de maand augustus trouwde Philippus, hertog van Bourgogne, graaf van Artois, met vrouwe Marguerite, dochter van den graaf Lodewijk de Male, graaf van Vlaanderen, in de stad van Oudenaarde in de kerk van Sint Walburga, gedurende de plechtigheid van het feest van de bruiloft wierpen die van Poperinge uit de vensters Mijnheer George Bette, hun hoog baljuw, en werd van de burgerij van Poperinge zeer ellendig gedood. (K.M.)

-..... binnen dien dat men de bruiloft hield zo rees er te Iperen een grote wapening zodat ze wierpen hun hoog baljuw ter venster uit die men noemt de Prisenaere en sloegen ook dood heer Jooris Bette. (K.M.)]

1363.

Schepenen van der Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Jacob Bette.

Jacob van der Linden.

Lievin Pitkin.

Willem Boele.

Gillis van den Hole.

Jacob van West.

Lievin Rivisch.

Boudijn de Beer.

[pagina 87]

Roberecht van Eeke.

Lievin Leyscoef.

Jan Mayhus.

Gyselbrecht van Coudenhove.

Jan Uutenhove, fs Johannis.

Jan Verclaren.

Arnoud van Lueseghem.

Heynric van der Molen.

Jan van den Sompele.

Lievin van Damiaet.

Heynric Boterman.

Willem Bloume.

Jacob Everboudt.

Raes Onredene.

Jan Houkijn.

Arnoud Veelheven.

Joos van Ydeghem.

Jan Loppe.

[Den segghensschip tusschen Gillis Cabelliau ende Gillis van der Croyen, ter eenre ende Jan van Yeghem, Amman van Audenaerde, ter andere, om dat hy t'onrechte gheprocedert hadde op Jacob van Vaernewijck, poorter van Ghendt. (G.)

- Int jaer 1363 wiert het magistraet vernieuwt ende ghecosen door vier ghecommitteerde van den grave van Vlaenderen, die waeren: Pieter Huus, ontfanger, Jan van de Sichele, Lievin Pitkin, ende Gillis van Deynse; de vier ghecommitterde van de stadt waeren: Gillis van Laethem, Gillis van Holle, Robrecht van Eecke ende Jan van Cruderberghe. (K.M.)]

[Het zeggenschap tussen Gillis Cabelliau en Gillis van der Croyen, ter ene en Jan van Yeghem, Amman van Oudenaarde ter andere, omdat hij ten onrechte geprocedeerd had op Jacob van Vaernewijck, poorter van Gent. (G.)

- In het jaar 1363 werd het magistraat vernieuwt en gekozen door vier gecommitteerde van den graaf van Vlaanderen, die waren: Pieter Huus, ontvanger, Jan van de Sichele, Lievin Pitkin en Gillis van Deynse; de vier gecommitteerde van de stad waren: Gillis van Laethem, Gillis van Holle, Robrecht van Eecke en Jan van Cruderberghe. (K.M.)]

1364.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Simoen Damman.

Simoen van den Kerchove.

Hughe van Lembeke.

Jan Serpieters.

Justaes van den Hole.

Gillis van Deynse.

Heynric van Adeghem.

Jacob van Ravenschoot.

Lievin Balget.

Jan van der Meersch.

[p. 88]

Willem van den Rise.

Claeys van Ertbuer.

Sanders Cante.

Jan van den Abeele.

Heynric Goethals, in 't hout.

Jan Huughs.

Gheeraert de Brune.

Willem Eekaerd.

Vrancke De Vos.

Gillis de Pape.

Pieter van Houtem.

Wouter de Luede.

Jan van Meeren.

Segher de Crudeneere.

Jan de Drossate.

Claeys van den Driessche.

Item, in dit scependom rees eene orloghe tusschen den grave Lodewijc van Male ende den hertoghe Albrecht, omme dat hy hadde doen onthoefden te Kenoet den heere van Edeghem, grave Lodewijcx neve.

[..... ende heer Lodewijck van Namen die bereedt al 't lant van Henegauwe, ende dede veel quaet in 't lant voorseyt, in vrake van den heere van Eedeghem in December (K.M.)]

Item, in dit jaer was te Vuerne eenen grooten brant dat wel half de stede verberrende, by toedoene van den cnape van mer Jan van Rysele, die de perden quam evene gheven by nachte ende de kersse die viel in 't hoey op Sente Michielsnacht.

[In 't jaer 1364 wiert het magistraet vernieuwt ende ghecosen, door de vier ghecommitteerde ghecosen die waeren: Mher Geeraert de Masmines, ridder, Jan Balliet, Simon Damman ende Jan Maerschalck; van weghen de stadt waeren ghecommitteert: Simon van Huuse, Justaes van Holle, Lievin Balliet, ende Arnaud van der Vinckt. (K.M.) [p. 89]

In dit jaer quam den coninck van Cypers in de stadt van Ghendt als ook den coninck van Denemarcke. (K.M.)] (Zie 't jaer 1362.)

Item, in dit schependom rees een oorlog tussen de graaf Lodewijk van Male en de hertog Albrecht omdat hij had doen onthoofden te Kenoet de heer van Edegem, graaf Lodewijks neef.

..... en heer Lodewijk van Namen die bereed al 't land van Henegouwen, en deed veel kwaad in 't land voorzegt in wraak van den heer van Edeghem in december (K.M.)]

Item, in dit jaar was te Veurne een grote brand dat wel half de stad verbrandde bij toedoen van de knaap van meneer Jan van Rysele die de paarden kwam geven bij nacht en de kaars die viel in het hooi op Sint Michielsnacht.

[In 't jaar 1364 werd het magistraat vernieuwd en gekozen door de vier gecommitteerde gekozen die waren: Mijnheer Geeraert de Masmines, ridder, Jan Balliet, Simon Damman en Jan Maerschalck; vanwege de stadt waren gecommitteerd: Simon van Huuse, Justaes van Holle, Lievin Balliet en Arnaud van der Vinckt. (K.M.)

In dit jaar kwam de koning van Cyprus in de stad van Gent als ook de koning van Denemarken. (K.M.)] (Zie 't jaar 1362.)

1365.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Jacob Willebaert.

Gelnoet de Pape.

Lievin van den Hole.

Gillis van Laethem.

Claeys Daens.

Simoen van den Pitte.

Geerem Borluut.

Pieter de Broessche.

Heynric Louf.

Willem de Juede.

Gillis Leeuwerke.

Raes Onredene.

Lievin de Bosschere.

Ghyselbrecht Haesbijt.

Sanders van Lede.

Lievin de Maech.

Pieter van Boxstale.

Jan van Coeyeghem.

Jacob de Griec.

Lievin van Waes.

Willem Boele.

Jan van den Hoorne.

Jan Heymans.

Jan Temmerman.

Jan Verclaren.

Arnoud Mayhuus.

[In 't jaer 1365 wiert het magistraet vernieuwt ende ghecosen door de comissarissen van den prince, die waeren Pieter Jansone, ontfangher, Jacob Willebaert, Nicolaes Daens, ende Hendrick Eekaert, van weghe de stadt waeren vier ghecommitteert, als Lieven van Holle, Gillis van Laethem, Omaer Smeul ende Jan van der Valleyen. (K.M.)]

Item, in dit jaer t' half Sporkle was grooten brant t' Sente Baefs by Ghent.

[In oorloghe quamen die van Haerlebeke naest die van Curtrijcke, daer naer Thielt, daer naer die van Deynse. (G.)

In dit jaer wiert onthooft in de stadt van Quesnoy den [p. 90]

heere d'Enghien door last van Albert van Beyeren, grave van Hollant, door suspicie die hy hadde van dat den heer van Enghien eenighe familiariteyt hadde met de gravinne syne vrouwe, om welck fait den heer van Naemen ende kinderen, gheallieerde van den voorseyden heer van Enghien verweckten eenen bloedigen oorlog, verbrandende overal het lant van den hertoch waer sy costen. (K.M.)]

Item, in dit jaer (den 25 April. K.M.) was noch eenen anderen brant t' Sint Baefs, zo groot dat bycans gheheel 't durp afghinc

[In 't jaar 1365 werd het magistraat vernieuwd en gekozen door de commissarissen van de prins, die waren Pieter Jansone, ontvanger, Jacob Willebaert, Nicolaes Daens, en Hendrick Eekaert, vanwege de stad waren vier gecommitteerd, als Lieven van Holle, Gillis van Laethem, Omaer Smeul en Jan van der Valleyen. (K.M.)]

Item, in dit jaar t' half februari was er een grote brand bij' Sint Baafs bij Gent.

[In oorlog kwamen die van Harelbeke naast die van Kortrijk, daarna Tielt, daarna die van Deinze. (G.)

In dit jaar werd onthoofd in de stad van Quesnoy [pagina 90] heer d' Enghien door last van Albert van Beieren, graaf van Holland, door verdenking die hij had van dat de heer van Enghien enige familiariteit had met de gravin, zijn vrouwe, om welk feit de heer van Namen en kinderen, geallieerde van de voorzegden heer van Enghien verwekten een bloedige oorlog, verbranden overal het land van de hertog waar ze konden. (K.M.)]

Item, in dit jaar (de 25ste april. K.M.) was noch een andere brand t' Sint Baafs, zo groot dat bijna geheel het dorp afging.

1366.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Jan Borluut.

Jacob van Ravenschoot.

Willem van Huuse.

Jan Hondertmaerc.

Gillis van den Hole.

Heynric Eekaerd.

Lievin Rivisch.

Gyselbrecht de Grutere, fs Ghyselbrecht.

Robrecht van Eeke.

Jan Mayhuus.

Jan Sleepstaf.

Daneel Willebaert.

Gillis van Deynse.

Jan van der Hoyen.

Jan van den Kerchove.

Jan van den Zomple.

Jan van Mendonc.

Arnoud Veelhoven.

Jan Houkin.

Jan Gaillioet.

Jan Bouscilt.

Jan van Dormen.

Arnoud van Landeghem.

Boudijn Lancvoet.

Jan Willaus.

Jan de Wale.

1367.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Willem van den Pitte,

fs ser Wasselins.

Jacob Bette,

over hem Simoen van den Kerchove.

Hughe van Lembeke,

over hem Arnoud Soybaert.

Jan van Lede.

Godevaert van Riemelant.

Arnoud van Landeghem.

Jan Beecman.

Simoen de Grutere.

Jueris uut Meerem

Jan Yoens.

Jan Dotter.

Jan Riemmakere.

Martin de Witte.

Sanders Conte.

Simoen Reshem.

Heynric Meyeraert.

Willem de Juede.

Jan van Valenchiene.

Gyselbrecht Mayhuus.

Jan van Meeren, de backere.

Gyselbrecht van Coudenberghe.

Jan de Backere, over de maerct.

Pieter Coolman.

Pieter Kerstiaens.

Jan van der Vurst.

Item, in dit jaer viel Sente Niclais torre te Bruusele by grooten winde ende meer kercken.

Item, in dit jaer was't groote sterfte in Vlaenderen, Brabant, Hollant, Zeelant en in Artoeys.

Item, in dit jaer naer St. Bavensdach quam de goede paus Urbaen de Ve te Roome ende cellebrerde daer messe, dwelck in meneghen tyden niet ghesien en was; want de pausen hadden menich jaer haren stoel ghehauden tot Avingoen.

[In 't vooregaende schependom van 't jaer XIIIcLXVII van Kersmisse tot St. Martensmesse soo waren binnen Ghendt [p. 92] en onder het ghentsche doedt ghesleghen in taverne, stoven ende bordeelen, ende op de straten bet dan xiiijc persoonen. (K.M.)]

Item, in dit jaar viel Sint Nicolaas toren te Brussel bij grote wind en meer kerken.

Item, in dit jaar was 't grote sterfte in Vlaanderen, Brabant, Holland, Zeeland en in Artois.

Item, in dit jaar naar St. Bavo dag kwam de goede paus Urbaen de 5de te Rome en celebreerde daar de mis, wat in menige tijden niet gezien was; want de pausen hadden menige jaren hun stoel gehouden tot Avignon.

[In ’t voorgaande schependom van ’t jaar 1367 van Kerstmis tot St. Maarten mis zo waren binnen Gent [pagina 92] en onder het Gentse dood geslagen in taverne, stoven en bordelen en op de straten meer dan 1400 personen. (K.M.)]

[pagina 92]

1368.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Jacob Willebaert.

Simoen van der Pitte.

Willem de Wulleslaghere.

Sanders van Lede.

Arent Mayhuus,

over hem Philips Eeckaert.

Geeraert de Brune.

Claeys van Heertbuer.

Geerem Borluut.

Vrancke de Vos.

Lievin de Bosschere.

Lievin van Waes.

Gyselbrecht van der Oest.

Jan Busteel.

Simoen van der Zickelen.

Jan de Temmerman.

Willem van den Ryse.

Pieter van Beverne.

Jan Heymans.

Jan van Wettere.

Arend Paridaen.

Race van den Wale.

Race Onredene.

Jan Braem.

Willem de Dene.

Pieter de Wint.

Gillis van Crombrugghe

MmM * Item, in dit jaer gaf coninc Kaerle van Vranckerijcke die van Vlaenderen wedere Rysele ende Douwaey met haerlieder toebehoorten, omme dat de grave van Vlaenderen gaf te huwelicke Margriete zyne dochtere Philips, des conincx broedere, ende de feeste van der brulocht was ghehauden te Ghent.

[Item, in 't jaer 1368 den xxvj dach van Juny trouwde vrouwe Margriete, dochter van den grave Lodewijck, den broeder van den coninck van Vranckrijcke, ende de coninck gaf met Lodewijck synen broeder, ten houwelijcke Rijssel ende Douway. (K.M.)]

[..... Dese feeste werd ghehouden t' Ste. Baefs te Ghent, maer de grave van Vlaenderen werd van Rijssele [p. 93] , Duway ende Orchies eerst onterft, ende ontfinct van den coninck van Vranckrijck te leene, op conditie dat sy voor ballinghen souden vryhede wesen in Vlaenderen. (G.)]

Item, in dit jaer was t' Sente Pieters eenen grooten brant ende quam toe van een vercken te synghelene.

Item, in dit jaar gaf koning Karel van Frankrijk die van Vlaanderen weer Rijsel en Duway met hun toebehoren om dat de graaf van Vlaanderen gaf te huwelijke Margriet, zijn dochter, Philips, de konings broeder, en het feest van de bruiloft was gehouden te Gent.

[Item, in 't jaar 1368 de 26ste dag van juni trouwde vrouwe Margriet, dochter van de graaf Lodewijk, de broeder van de koning van Frankrijk, en de koning gaf met Lodewijk zijn broeder, ten huwelijk Rijsel en Duway. (K.M.)]

[..... Dit feest werd gehouden t' Sint Baafs te Gent, maar de graaf van Vlaanderen werd van Rijsel,

Duway en Orchies eerst onterft en ontving het van de koning van Frankrijk te leen, op conditie dat ze voor ballingen zouden vrijheden wezen in Vlaanderen. (G.)]

Item, in dit jaar was t' Sint Pieters een grote brand en kwam toe van een varken te singelen. (?)

1369.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Jan van der Zickelen.

Jan van Lede.

Jan Mayhuus.

Ghyselbrecht van Coudenhove.

Robrecht van Eeke.

Willem Boele.

Boudijn de Beere.

Gyselbrecht de Grutere,

fs Ghyselbrecht.

Jan van den Somple.

Godevaert van Riemelant.

Jan Sleepstaf.

Jan Utenhove.

Pieter Coolman.

Gillis Beyaert.

Heynric van Adeghem.

Arnoud Veelheven.

Arnoud de Dobbelere.

Heynric Louf.

Jan van der Vurst.

Jan van Dormen.

Pieter van Deynse.

Martin de Witte.

Pieter van den Wale.

Jan van den Damme.

Boudijn van Baeyghem.

Joos Deynoet.

Item, in dit jaer was 't casteel van Wondelghem beghonnen te maeken by Ghent in de mersschen.

Item, in dit jaer stoolen de Joden te Bruusele in Sente Katerynekercke een syborye met den Heleghen Sacramente ende droughen 't in haerlieder synagoge jeghens overe 't gasthuus van Ercken, dwelck daer voortijts gheweest hadde eene brauwerye, aldaer zy namen 't Helich Sacrament ende leg- [p. 94] den ‘t up eene tafele ende duerstaken't met messen vele ghaten, de welcke bloedden ghelijc versche wonden, ende dit gheopenbaert zijnde zy wierden ghevanghen ende verbrant, ende de plaetse daer zy woenden heet noch der Juedentrap, ende van desen wercke was den eersten upghevere eenen meester Abraham, wonende met den hertoghe van Brabant, de welcke hadde een joode gheweest ende met valscer herten laten doopen, en was metten anderen verbrant up den Wallemdriesch te Brussele.

Item, dit Heleghe Sacrament ziet men noch daghelicx metten bloedeghen wonden die 't beghert te ziene in Sente Godelievekercke.

MmM Item, in dit jaar was 't kasteel van Wondelgem begonnen te maken bij Gent in de moerassen.

Item, in dit jaar stolen de Joden te Brussel in Sint Catherina kerk een ciborie met de Heilige Sacrament en droegen het in hun synagoge tegenover 't gasthuis van Ercken, wat daar voortijds geweest was een brouwerij, aldaar ze namen 't Heilig Sacrament en legden het [pagina 94] 't op een tafel en doorstaken het met messen vele gaten, wat bloedde gelijk verse wonden, en toen dit geopenbaard werd werden ze gevangen en verbrand en de plaats waar ze woonden heet noch de Jodentrap en van dit werk was de eerste aangever een meester Abraham, wonde met de hertog van Brabant en die was een jood geweest en met vals hart laten dopen en was met de anderen verbrand op de Wallendries te Brussel. Item, dit Heilige Sacrament ziet men noch dagelijks met de bloedige wonden die 't begeert te zien in Sint Godelievekerk.

1370.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Jan Borluut, fs Geerems.

Simoen van den Putte.

Gillis Rypegheerste.

Jacob de Puur.

Gyselbrecht Mayhuus.

Jan Hondertmaerc.

Sanders van Lede.

Sanders Conte.

Jacob van West.

Pieter de Wint.

Jan Hautscilt.

Jacob van der Oerzele.

Boudijn van Ravenscoot.

Claeys Utenhove.

Jan de Backere.

Everdey Valcke.

Heynric Meyeraert.

Gillis Leeuwercke.

Jan van Coeyeghem.

Wouter Inghel.

Jan Ghelioet.

Lievin Bloume.

Lauwereins de Maech.

Jan Houkin.

Pieter van Beverne.

Philips van Berleghem.

Item, in dit jaer was 't clooster ten Groenenbriele be- [p.95] gonnen te makene; want de nonnen waren daer te vooren in 's Gravenwal, ende van daer ghebrocht ten Groenenbriele.

Item, in dit jaer was geboren Jan van Digion, [den xxij in April 1371. (K.M.)] de zone van Philips le Hardy den xxvij April, ende Philips le Hardy was de zoone van den coninc van Vranckerijcke Philips metter eender ooghe, de welcke hy hadde by vrauwe Margriete van Male ende zi gelach te Digion van Jan van Digioen, ende wart grave van Vlaenderen naer de doot van Philippus le Hardy, zynen vadere.

Item, in dit jaer track de paus Urbanus uut Rome te Avingoen ende van daer te Maerseilgien te Sente Victoers in zijn cloostere, daer hy monnick ende abt geweest hadde, ende daer zo sterf hy ende was begraven in de zelve kercke, ende de cardinaelen die te Avengion waren die coren eenen anderen paus, geheeten Gregorius de XIe.

Item, in dit jaar was 't klooster ten Groenenbriel [pagina 95] gonnen te maken; want de nonnen waren daar tevoren in 's Gravenwal en vandaar ghebracht ten Groenenbriel.

Item, in dit jaar was geboren Jan van Dijon, [de 22ste in april 1371. (K.M.)] de zoon van Philips le Hardy de 27ste april, en Philips le Hardy was de zoon van de koning van Frankrijk Philips met het ene oog, die hij had bij vrouwe Margriet van Male en ze lag te Dijon van Jan van Dijon en werd graaf van Vlaanderen na de dood van Philippus le Hardy, zijn vader.

Item, in dit jaar trok de paus Urbanus uit Rome te Avignon en vandaar te Marseille te Sint Victor in zijn klooster waar hij monnik en abt geweest was en daar zo stierf hij en was begraven in dezelfde kerk en de kardinaelen die te Avignon waren die kozen een anderen paus, geheten Gregorius de XIe.

1371.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Jacob Willebaert,

over hem Jan Borluut,

op den Coorenaert.

Jacob van Ravenscoot.

Arend Paridaen.

Jan Heyman.

Race Onredene.

Willem van den Ryse.

Daniel Sersanders.

Simoen van der Zickelen.

Lievin Wittebroot.

Race van den Wale.

Pieter van Bocxstaele.

Jan Sleepstaf.

Simoen Bette, in de Coestrate.

Jan Borluut, over hem Ghelloet de Pape

Lievin van Hobosch.

Gelnoet de Pape.

Pieter Colman.

Gillis van Deynse.

Gillis van Yevendale.

Wulfram van den Hecke.

Gillis Mayhuus

[p. 96]

Jan Huugs, t' Sente Baefs.

Jan Braem, in de Rijngasse.

Lievin van Damiaet.

Arend van den Damme.

Heynric van Roden.

Item, in dit jaer quam te Ghent den xijen Hoeymaent de cardinael ende bisscop van Cantelberghe, [Uyt Ingelant. (S.G.)]

Item, in dit jaer den xxj Meye was 't groote ertbevinghe.

[In dit jaer op den Palmsondach wasser grooten brant op Ste. Pieters. (S.G.)

In desen tijt ordonneerde Lodewijck van Maele eenen souverainen bailliu van Vlaenderen, om te suyveren het lant van de voleurs ende quaetdoenders. (K.M.)]

Item, in dit jaer was den strijt te Baeswilde in Gelderlant.

Item, in 't zelve jaer den xxj Ougste was de hertoghe van Brabant ghevanghen van den hertoghe van Geldere, genaempt hertoghe Weinselinc van Brabant ende veele van zynen edelen waren versleghen, hare wapenrocx ende hare banieren waren gehanghen in 't hoechste van der kercken te Niemweghe.

[In dit jaer op Ste. Cypriaensdach was 't eenen grooten strijt tusschen den hertoghe Wenselijn van Brabant ende den hertoghe van Geldere, ende den strijt van Bruunswijck in Gulcken was oock. (G.)]

Item, in dit jaar kwam te Gent de 12de van juni de kardinaal en bisschop van Canterbury, [Uit Engeland. (S.G.)]

Item, in dit jaar de 21ste van mei 't grote aardbeving.

[In dit jaar op den Palmzondag was er grote brand op Sint Pieters. (S.G.)

In deze tijd ordonneerde Lodewijk van Male een soevereinen baljuw van Vlaanderen om te zuiveren het land van de dieven en kwaaddoeners (.M.)]

Item, in dit jaar was de strijd te Baaswilde in Gelderland.

Item, in 'in hetzelfde jaar de 21ste augustus was de hertog van Brabant gevangen van de hertog van Gelder, genaamd hertog Weinselijn van Brabant en vele van zijn edelen waren verslagen, hun wapenrok en hun banieren waren gehangen in ’t hoogste van de kerk te Nijmegen.

[In dit jaar op Sint Cyprianus dag was 't een grote strijd tussen de hertog Wenselijn van Brabant en de hertog van Gelder en de strijd van Braunschweig in Gulik was er ook. (G.)]

1372.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Simoen van den Pitte.

Willem Bette, fs Thonis.

Robrecht van Eeke.

Willem Boele.

Jan Mayhuus.

Jan de Riemakere.

[p. 97]

Geerem Borluut.

Simoen de Grutere.

Godevaert van Riemelant.

Jan Coevoet.

Jan van den Somple.

Nijs de Luede.

Boudijn de Beere.

Pieter van der Zickelen.

Jan van Mendonck.

Jacob Seyssone, voor den steen.

Gillis Beyaert.

Lievin Bloume.

Arent Veelheven.

Pieter de Wint.

Heynric Louf.

Mathijs van den Winckele.

Jan van Dormen.

Jan Houkin.

Martin de Witte.

Jan Leeuwercke.

Item, in dit jaer was d'eerste abdesse van den Groenenbriele gecoren ende gheconsacreert.

Item, in dit voornoemde jaer quam te Ghent de cardenael van Beauvauys, den iiij sporkele.

[In dit jaer ende scependom waren op de Hoofbrugge gesedt de vader ende de sone van metale. (S.G.)

In dit jaer waren meest alle de delvers doot gesmeten op de Nieuwe Leie, die de Bruggelyngen deden delven, van die van Ghent, om dat zy de voornoemde gentsche Leie gerne gecregen hadden tot Brugghe, contrarie der ghemeender stede van Ghent. (S.G.)

Item, up Ste. Odulphusdach verbrande binnen der stede van Utrecht wel iiijc huysen (K.M.)

Item, in dit jaar was de eerste abdis van de Groenenbriel gekozen en geconsacreerd.

Item, in dit voornoemde jaar kwam te Gent de kardinaal van Beauvais de 4de februari.

[In dit jaar en schependom waren op de Hoofdbrug gezet de vader en de zoon van metaal. (S.G.)

In dit jaar waren meest alle de delvers dood gesmeten op de Nieuwe Leie die de Bruggelinges deden delven van die van Gent om dat ze de voornoemde Gentse Leie graag gekregen hadden tot Brugge, contrarie der galgemene stad van Gent. (S.G.)

Item, up Sint. Odulphus dag verbrandde binnen de stad van Utrecht wel 400 huizen. (K.M.)

1373.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Gyselbrecht de Grutere, fs Gyselbrecht.

Sanders van Lede.

Aernour Parijs.

Jan Hautscilt.

Sanders Cante.

[p. 98]

Gillis Rypegheerste.

Simoen Bette.

Claeys Sersanders.

Pieter van Veurne.

Jacob de Puer.

Aernout de Dobbeleere.

Jan van Valenchiene.

Heynric van Adeghem.

Geerem Borluut, fs Gheeraerts.

Gillis de Cooct.

Heynric Meyeraert.

Jan van Coyeghem.

Lauwereins de Maech.

Jan Wandel.

Pieter Kerstiaens.

Jan van Wettere.

Jacob van der Hoerzele.

Jan van den Watere.

Jan Ghelioet.

Heynric de Clerck.

Mathijs Colvin.

Item, in dit jaer was 't zo groot watere dat men in 't baghijnhof ter Hoeye voer met scepen, ende quam by groote ysele.

[In dit jaer quamen de dansers te Ghent ende dansten deurgaens wech dach ende nacht sonder eten, drincken oft sonder slapen. (G.)

Item, in dit jaer soo reesser een groot proces voor den hertoch Lodewijck, tusschen de stede van Ghendt ende de schepenen van Curtrijcke om dat de wet van Curterijcke brochten van lyve ter doedt eenen Symoen de Vere, poirter van Ghendt. (K.M.)]

Item, in dit jaar was 't zo groot water dat men in 't begijnhof ter Hoei voer met schepen en kwam bij groot ijzel.

[In dit jaar kwamen de dansers te Gent en dansten doorgaans weg dag en nacht zonder eten, drinken of zonder slapen. (G.)

Item, in dit jaar zo rees er een groot proces voor de hertog Lodewijk tussen de stad van Gent en de schepenen van Kortrijk om dat de wet van Kortrijk bracht van lijf ter dood een Symoen de Vere, poorter van Gent. (K.M.)]

1374.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Jan Borluut, fs Gheerems.

Willem Bette, fs Serthomaes.

Jan Sleepstaf.

Race van den Wale.

Gyselbrecht Mayhuus.

Jan Verclaren.

Daniel Sersanders.

Boudijn van Ravenschoot.

[p. 99]

Lievin de Maech.

Lievin van den Hooghenhuus.

Jan Heymans.

Gillis van Lokerne.

Pieter van der Zickelen.

Claeys Utenhove.

Heynric van Roden.

Joos de Meestere.

Gillis van Deinse.

Willem Blankaert.

Jan Pancoucke.

Willem Steenmaer.

Lievin van Damiaet.

Willem van Eeke, t' sente Pieters.

Jan de Quinquere.

Jan de Beere, de temmerman.

Jan Houkin.

Jan van Hoedevelde.

Item, in dit jaer waren ghebannen de dansers, die dach ende nacht duergaende dansten, zonder eten oft drincken, ofte slapen, den xxij Octobris.

Item, in dit jaer was Wouter van Aultryven hoochballiu van Ghent doot ghesleghen up den cauter te Ghent den vij van September van den wevers, daer hy quam met 's prinsen baniere, ende bleven vj daghen in de wapen staende, ende 't casteel van Wondelghem was up Onser Vrauwenavont ofte nacht ghewonnen ende beclommen by Jan Yoens, den capitein, ende verberrent met alle de huusen, diere ontrent stonden. Sommeghe segghen dat dit ghebuerde in 't jaer lxxix hier naer.

[In dit jaer wiert ghedoodt in dese stadt (op den Cauter, Bibl.) den hoochbailliu mher Rogier Doultre; 't gene ghebeurde door de volders ende witte caproenen van de selve stadt, sijnde dan rebellen teghen den prins, niet teghenstaende dat hy dede draeghen voor hun den standaert ende bannieren van den prins, ende Jan Yoens maeckte hem capiteyn van de selve rebellen, brandende ende ruinerende de casteelen van den prince tot Wondelghem, waer uyt spruytte eenen bloedighen oorlog. (K.M.)]

Item, in dit jaar waren gebannen de dansers die dag en nacht doorgaan en dansten, zonder eten of drinken of slapen, de 22ste oktober.

Item, in dit jaar was Wouter van Aultryven hoog baljuw van Gent dood geslagen op de Cauter te Gent de 7de van september van de wevers daar hij kwam met 's prinsen banier en bleef 6 dagen in de wapen staan en 't kasteel van Wondelgem was op Onze Vrouwe avond of nacht gewonnen en beklommen bij Jan Yoens, de kapitein en verbrand met alle huizen die er omtrent stonden. Sommige zeggen dat dit gebeurde in 't jaar 79 hierna.

[In dit jaar werd gedood in deze stad (op de Cauter, Bibl.) den hoog baljuw mijnheer Rogier Doultre; 't gene gebeurde door de volders en witte kaproenen van dezelfde stad en waren dan rebellen tegen de prins, niet tegenstaande dat hij liet dragen voor hun de standaard en banieren van de prins en Jan Yoens maakte hem kapitein van die rebellen, brandden en ruïneerden de kastelen van dn prins tot Wondelgem waaruit een bloedige oorlog sproot. (K.M.)]

[pagina 100]

1375.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Simoen van den Pitte.

Jan Utendale.

Jan Mayhuus.

Mathijs van den Winckele.

Roberecht van Eeke.

Heynric Eekaerd.

Gyselbrecht de Grave,

fs Boudijns.

Claeys van der Zickelen.

Wouter Kerstinman.

Gyselbrecht van der Oest.

Pieter van Beverne.

Jan van Doorme.

Franchoeis van den Hole.

Sanders van Lede.

Jan van Wettere.

Sanders Cante.

Jacob Seyssone, fs Gillis.

Gillis Leeuwercke.

Jan Sleepstaf, in de Posterne.

Gillis van Crombrugghe.

Jan de Raet.

Willem van den Ryse.

Boudijn van Baeyeghem.

Gillis Beyaert.

Willem Coevoet.

Jan van der Eeken.

Item, in dit jaer was de groote brant te Mechelen.

[In dit jaer verbrande de kercke af te Ste. Pieters ende de Cloosterkerke te Gent. (S.G.)

In dit jaer was by den hertoghe Wenselijn beginnen maken het casteel van Vilvoorde. (S.G.)]

Item, in dit jaar was de grote brand te Mechelen.

[In dit jaar verbrande de kerk af te Sint Pieters en de Kloosterkerk te Gent. (S.G.)

In dit jaar was bij de hertog Wenselijn beginnen maken het kasteel van Vilvoorde. (S.G.)]

1376.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Gyselbrecht de Grutere, fs Gyselbrecht

Jan van Lede.

Raes van den Wale.

Jan van Valenchiennes.

Jan van Coeyeghem.

Gillis Mayhuus.

Ogier Suul.

[p. 101]

Lievin Rivisch.

Jan van der Vurst.

Wulfram van den Hecke.

Claeys van Lippenhove.

Arent Paridaen.

Sanders van Vaernewijc.

Heynric Louf.

Jan de Beere.

Simoen Damman, fs Gelnoets.

Jan Dierman,

over hem Gillis van Dorle.

Joos de Meester.

Lauwereis de Maech.

Lievin Zoetaerd.

Pieter de Wint.

Gyselbrecht van den Hende.

Denijs de Luede.

Pieter van Wiendeke.

Everdey Valcke.

Vincent Hiellaert.

Item, in dit jaer dede 't water vele quaets in Oostvrye ende in de Vierambachten.

Item, in dit voornoemde jaer was te Brugghe den eersten steen gheleit van den scepenhuuse by den grave Lodewijc van Male ende men heetet Gyselhuus op de Burcht.

Item, in dit jaer brac den dijck ute te Biervliet ende daer omtrent in Novembre, ende daer verdronken xvj prochien op sente Lissebettenacht.

['s Maendaechs naer Ste. Martensdach brack 't gat te Biervliet uyt ende daer verdroncken vele prochien, te wetene: Bouchaute, de Piete, de Gewilleghe inne Poesselaere, Eynsdijck, Elmare, St. Jans in de Wostyne, Bymanskeercke, Ste. Catlyne ten Aermen, Coendijcke, Maternessen, Ste. Nyclaes, Biervliet, Schoondijck, noch een ander prochie. (G.)]

Item, in dit jaer was t' Sente Pieters an 't Stalhof op onse Vrauwendach in Maerte een en grooten brant, zo datter verberrenden bet dan vijf duusent huusen. (Veel cappellen ende kercken Bibl). [p. 102] Item, in dit jaer quamen te Ghent ende te Brugghe uut Vranckerijcke de hertoghe van Bortaengnen, ende uut Ynghelant quam de prince van Waels ende de hertoghe van Lancastere omme te tractoren van paeyse of omme een bestant tusschen de twee coninghen; ende de hertoghinne van Lancastere quam mede, de welcke met kinde ghinck ende zy ghelach te Ghent van eenen jonghen soone, de welcke men heet Jan van Ghent.

[Item, in dit jaer quam de hertoginne van Lancaster met haren man ende trocken t' sent Adriaens te Geersberghe, ende sy was bevrucht, ende aencomende te Ghendt soo wort sy sieck ende ghelach van eenen sone, de welcke daer naer was hertoghe van Lancaster, en men hiet hem Jan de Gandt. (K.M.)]

Item, te Rome quam gescil omme twee pausen den eenen te Rome, ghenaempt Urbaen de vj, ende d'andere te Avingioen Clemens de vij.

Item, in dit jaar deed 't water vele kwaad in Oostvrije en in de Vierambachten.

Item, in dit voornoemde jaar was te Brugge de eerstensteen gelegd van den schepenhuis bij de graaf Lodewijk van Male en men heet het Gijzelhuis op de Burcht.

Item, in dit jaar brak de dijk uit te Biervliet en daar omtrent in november en daar verdronken 6 parochies op Sint Elisabeth nacht.

['Maandag na Sint Maartens dag brak 't gat te Biervliet uit en daar verdronken vele parochies, te weten: Bouchaute, de Piete, de Gewilleghe inne Poesselaere, Eynsdijck, Elmare, St. Jans in de Wostyne, Bymanskeercke, Sinte. Catlyne ten Aermen, Coendijcke, Maternessen, Ste. Nyclaes, Biervliet, Schoondijck, noch een ander parochie. (G.)]

Item, in dit jaar was t' Sint Pieters aan 't Stalhof op onze Vrouwe dag in maart een grote brand zodat er verbrandde meer dan 5 000 huizen. (Veel kapellen en kerken. (Bibl.) [pagina 102] Item, in dit jaar kwamen te Gent en te Brugge uit Frankrijk de hertog van Bretagne en uit Engeland kwam de prins van Wales en de hertog van Lancaster om te trakteren van vrede of om een bestand tussen de twee koningen; en de hertogin van Lancaster kwam mee die zwanger was en ze lag te Gent van een jonge zoon die men heet Jan van Gent.

[Item, in dit jaar kwam de hertogin van Lancaster met haar man en trokken t' Sint Adriaans te Geraardsbergen en ze was bevrucht en aangekomen te Gent zo werd ze ziek en lag van een zoon die daarna was hertog van Lancaster en men heet hem Jan de Gandt. (K.M.)]

Item, te Rome kwam geschil om twee pausen de ene te Rome genaamd Urbanus de 6de en de andere te Avignon Clemens de 7de .

1377.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Simoen van der Zickelen.

Sanders van Lede.

Gyselbrecht Mayhuus.

Lievin de Maech.

Heynric van Roden.

Gillis van Doyse.

Boudijn de Beere.

Jan Wandel.

Jan Houkin.

Claeys van der Zickelen.

Wouter Kerstiaens.

Lievin van den Watere.

Simoen Sersanders.

Ydier van Ydeghem,

over hem Wasselin van den Pitte.

Martin de Witte.

[p. 103]

Jacob van den Houtkene.

Jan Haenbec.

Pieter Colman.

Lievin Dodekin.

Matthijs Colvin.

Jan Utenwulghen.

Jan Deynoet, Michiels sone.

Wauter Inghel.

Jan van den Werde.

Jan Leeuwerke.

Jacob Serjant.

Item, in dit jaer staerf de paus Gregorius de xje, ende de cardenalen waren in 't conclave omme te kiesene eenen paus ende die Romeynen liepen in de wapene, ende quamen voor 't conclave ende riepen dat se wilden hebben eenen Romeyn oft eenen Ytaliaen tot eenen paus, ende de cardenalen en consten niet willic geaccorderen, ende quamen de Romeynen ende deden fortse op de cardenalen, ende sloeghen op 't conclave ende quetsten den cardinael van Poytiers, zo dat uut vreese riep een cardinael duer een gat: ‘O edel Romeynen, de bisschop van Baren es ghecoren ende geheeten Urbaen de vj.’ Daer vele af gbebuerde.

Item, in dit jaer was de keysere te Bruusele ende te Gent.

[In dit jaer begonst oorloghe tusschen grave Lodewijck ende de stede van Ghendt; dnaeste jaer begonste de selve die wel seven jaer duerde. (G.)]

Item, in dit jaar stierf de paus Gregorius de 11de en de kardinalen waren in conclaaf om een paus te kiezen en die Romeinen liepen in de wapenen en kwamen voor 't conclaaf en riepen dat ze wilden hebben een Romein of een Italiaan tot een paus en de kardinalen konden niet gewillig overeen komen en toen kwamen de Romeinen en deden kracht op de kardinalen en sloegen op 't conclaaf en kwetsten de kardinaal van Poitiers zo dat uit vrees riep een kardinaal door een gat: ‘O edel Romeinen, de bisschop van Baren is gekozen en geheten Urbanus de 6de.’ Waar veel van gebeurde.

Item, in dit jaar was de keizer te Brussel en te Gent.

[In dit jaar begon de oorlog tussen graaf Lodewijk en de stad van Gent; het naaste jaar ging die verder en duurde wel zeven jaren. (G.)]

1378.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Jan van Lede,

over hem Jan Utenhove,

in 't Schelstraat.

Jan Uutendale,

over hem Jacob van Raveschoot.

[p. 104]

Jan van der Heecke.

Race van den Wale.

Jan Mayhuus.

Lievin Wittebroot.

Jan Utenhove, in 't Schelstraete.

Pieter van der Zickelen.

Gillis van Rypegherste.

Lievin van Damiaet.

Gillis van Crombrugghe.

Jan van Merelbeke.

Daniel Sersanders.

Jan uten Spieghele.

Jan van Duermen.

Gyselbrecht van der Oest.

Jan van den Watere.

Gillis van Dorle.

Gillis van Lokerne.

Gillis de Cooet.

Pieter van Wiendeke.

Jan Panckouke.

Gillis Leeuwercke.

Gillis van den Hulle.

Jan de Beere.

Jan Braem.

Item, in dit jaer was te Ghent eenen brant dat clooster van sente Pieters verberende [en aldaer wert verbrant de kercke van het clooster met wel vijf hondert huysen. (S.G.)] by toedoene dat men een vercken synghelde.

[In 't jaer 1378 wiert het magistraet ghecontinueert. (K M.)]

Item, in dit jaer storven beede de voorscepenen.

Item, in dit zelve jaer was te Ghent een groote wapeninghe. Item, in dit jaer waren ghecoren twee pausen: den ertsbisschop van Baren, ghenaempt Urbaen den VIe ende Roberecht, des graven zoone van Geneven. Hy was cardinael van Apestalen (der twaelf Apostelen) ende hadde gheweest bisscop van Terrewanen ende van Camerijcke, ende was gheheeten Clement den VIIe, ende hadde zynen stoel te Avignoen, ende hem obedierde Vranckerijcke, Spaengnien, Castilien, Aragon ende Scotlant ende Urbaen obedierde Rome, Napels, Sycylien, Cypers, Creten, Lombardien, Venegien, Hongheryen, Polen, Sweden, Noorweghen, Denemercken, Inghelant, Portingale, Ludijcke, Brabant ende Vlaenderen.

Item, in dit jaar was te Gent een brand dat het klooster van Sint Pieters verbrandde [en aldaar werd verbrand de kerk van het klooster met wel vijf honderd huizen. (S.G.)] bij toedoen dat men een varken singelde.

[In 't jaar 1378 werd het magistraat gecontinueerd. (K M.)]

Item, in dit jaar stierven beide de voorschepenen.

Item, in dit hetzelfde jaar was te Gent een grote wapening.

Item, in dit jaar waren gekozen twee pausen: de aartsbisschop van Baren, genaamd Urbanus de 6de, de graven zoon van Geneve. Hij was kardinaal van Apestalen (de twaalf Apostelen) en had geweest bisschop van Terwaan en van Kamerijk en was geheten Clement de 7de en had zijn stoel te Avignon en hem gehoorzaamde Frankrijke, Spanje, Castilië, Aragon en Schotland en [pagina 105] Urbanus gehoorzaamde Rome, Napels, Sicilië, Cyprus, Kreta, Lombardije, Venetië, Hongarije, Polen, Zweden, Noorwegen, Denemarken, Engeland, Portugal, Luik, Brabant en Vlaanderen.

1379.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Gyselbrecht de Grutere,

fs Gyselbrecht

Simoen Bette, in Dhameede.

Jan Sleepstaf, in de Peperstrate.

Gillis van Deinse.

Wouter Inghel.

Wulfram van den Hecke.

Claeys van der Zickelen.

Geerem Borluut.

Arent Paridaen.

Jan Mayhuus, fs Sher Jans.

Roegier Everwijn.

Jacob Utergaleyden.

Claeys Utenhove.

Simoen Damman.

Jan Velheven.

Jan van der Vurst.

Reynier de Kempe.

Lauwereis de Maech.

Willem Vierjaer.

Gillis Beyaert.

Jan van Leuvene, blauwere.

Jan van Boyeghem.

Jacob van der Eecken.

Jacob Seyssone, fs Jacobs sone.

Heynric Morael.

Jan Huugs, t' Sente Baefs.

Item, in dit jaer rees de orloghe seer fellic tusschen grave Lodewijc van Male ende der stede van Ghent; daer was grote beroerte, want 't ghemeente track ute ende beleyde eenen grooten deel edelmannen binnen Audenaerde, ende daer was paeys ghemaect tusschen den heeren ende 't ghemeente, ende de paeys hilt inne dat men al Vlaenderen duere zaude maken nieuwe wetten, ende daer waren te Ghent ghemaect nieuwe kiesers ende nieuwe schepenen op sente Thomaesavont voor Kerstmesse; want de sche- [p. 106] penen waren verlaten van den grave Lodewijc naer d'inhauden van den paeyse. Daer waren kiesers van 's heeren weghe: Bauwin de Berre, Zanders Conte, Bauwin van Ravescot ende Pieter de Rijcke. De kiesers van der stede weghe waren: Jan Boele, Claeis van Lippenhove, Matijs de Dryvele (de Winckele) ende Jan Permeelen (Perroete).

[Anno xiijclxxix dede de grave Lodewijck maecken de posteerne, daer hy wonderlick huys hielt ende seer costelick met jonck geselschap, ende hy en hadde by hem gheene edellieden noch wyse persoonen, ende hy en liet hem niet ghesegghen; maer nam in synen raedt jonghe lieden die spelen en dansen consten, ende dit en ghenoechde die van Ghent niet wel; want om sijn leven te onderhauden hadden hem ghegheven twee reysen settinghen, ende al wat hy begeerde; die van Brugghe gaven 't hem ende sy versochten van hem 't ghedelf van de Leye tot Deynse, ende de raedt van Ghent ontseyde het hem. (Bibl.)]

[In dit jaer quamen die van Brugghe en van het Vrye ghevangen binnen 's Gravensteen die alle gheexecuteert werden. (S.G.)

- Den xij Hoymaent waren te Ghent vijftich persoonen onthooft. (S.G.)

- Die van Ghent beleyden Dermonde, Aelst, en wonnen Audenaerde, ende den 1en December was de peys ghemaect te Mechelen. (G.)

- Item, in 't selve jaer up sente Pietersdach in sporckele quamen die van Ghendt subtilijcken in Audenaerde by der versuymenisse van der wacke ter poorten, ende quamen ter maert ende vernieuwde de stede, sloeghen veele edelen doodt van 's princens volck. (K.M.)] [p. 107 Item, in dit zelve jaer was 't casteel van Wondelghem verberrent, zoo dat maer en stont x jaer, daer uut dat de oorloghe rees al Vlaenderen duere, en om de delvinghe van der Leyen, dat die van Brugghe deden; ende doen op dien zelven tijt was doot ghesleghen te Ghent op den cautere de hoochbailliu van Ghent omme segghewoorden dat hy tot den volcke zeyde.

[Item, in dit jaer was doodt gheslaghen up den cautere mer Wauter van Autryve, hoochbailliu van Ghendt. (K.M.)

- In dit jaer rees orloghe tusschen die van Ghendt ende Brugghe om het ghedelf. (S.G.)

- In dit jaer scooten die van Leuvene heurlieder officiers ter veinster uyte op de strate. (S.G.)

- 6 Septembris, was doot gheslegen Wauter van Outrive, hooghbailliu van Ghendt, om dat hy last gaf Pieter de Coene, 's heeren cnape, te vanghene eenen witten capproen; hier uut rees een wapenynghe ende duerde vi daghen, ende doe waerter ghecoren eenen capiteyn, Jan Yoens, ende trac met 2000 volcx te Deynse, t' Aelst, Deermonde. Desen Jan Yoens bracht alle de steden van der casselrie van Ghendt binnen eender maent zoo verre dat zy eedt deden der stede van Ghendt, uutghedaen Audenaerde, ende in 't huuswaert commende quam over Eecloo, daer hy waert vergheven, en starf en ligt er begraven; hier was in Ghendt grooten rauwe om de voornoemde doot. (Bibl.)]

Item, hier naer volghen de tweeste scepenen van den jare XIIIcLXXIX voornoemd:]

Item, in dit jaar rees de oorlog zeer fel tussen graaf Lodewijk van Male en de stad van Gent; daar was grote beroerte want 'de gemeente trok uit en belegerde een groot deel edellieden binnen Oudenaarde, en daar was vrede gemaakt tussen de heren en de gemeente en de vrede hield in dat men al Vlaanderen door zou maken nieuwe wetten en daar waren te Gent gemaakt nieuwe kiezers en nieuwe schepenen op Sint Thomas avond voor Kerstmis; want de schepenen [pagina 106] waren verlaten van de graaf Lodewijk naar de inhoud van de vrede. Daar waren kiezers vanwege de heren; Bauwin de Berre, Zanders Conte, Bauwin van Ravescot en Pieter de Rijcke. De kiezers vanwege de stad waren: Jan Boele, Claeis van Lippenhove, Matijs de Dryvele (de Winckele) en Jan Permeelen (Perroete).

[Anno 1379 deed de graaf Lodewijk maken de posteerne, (bij een achterpoortje) daar hij wonderlijk huis hield en zeer kostelijk met jong gezelschap en hij had bij hem geen edellieden noch wijze personen en hij liet hem niets zeggen; maar nam in zijn raad jonge lieden die spelen en dansen konden en dit en vergenoegde die van Gent niet goed; want om zijn leven te onderhouden hadden hem gegeven twee keer settingen en al wat hij begeerde; die van Brugge gaven 't hem en ze verzochten van hem 't delven van de Leie tot Deinze en de raad van Gent ontzei het hem. (Bibl.)]

[In dit jaar kwamen die van Brugge en van het Vrije gevangen binnen 's Gravensteen die alle geëxecuteerd werden. (S.G.)

- De 12de augustus waren te Gent vijftig personen onthoofd. (S.G.)- Die van Gent belegerden Dendermonde, Aalst en wonnen Oudenaarde en de 1ste december was de vrede gemaakt te Mechelen. (G.)- Item, in hetzelfde jaar op Sint Pieters dag in februari kwamen die van Gent subtiel in Oudenaarde bij het verzuim van de waker ter poort en kwamen ter markt en vernielde de stad, sloegen vele edelen doodt van het prinsen volk. (K.M.)] [pagina 107]

Item, in hetzelfde jaar was 't kasteel van Wondelgem verbrand zodat het maar stond 10 jaar waaruit een oorlog rees al Vlaanderen door en om de delving van de Leie dat die van Brugge deden; en doen op die zelfde tijd was dood gelsagen te Gent op de Cautere de hoog baljuw van Gent om gezegde woorden dat hij tot het volk zei.

[Item, in dit jaar was dood geslagen op de cautere meneer Wauter van Autryve, hoog baljuw van Gent. (K.M.)

- In dit jaar rees oorlog tussen die van Gent en Brughe om het delven. (S.G.)

- In dit jaar schoten die van Leuven hun officiers ter venster uit op de straat. (S.G.)

- 6 september was dood geslagen Wauter van Outrive, hoog baljuw van Gent omdat hij last gaf Pieter de Coene, 's heren knaap, te vangen een witte kaproen; hieruit rees een wapening en duurde 6 dagen en toen werd er gekozen een kapitein, Jan Yoens, en trok met 2000 volk te Deinze , t' Aalst, Dendermonde. Deze Jan Yoens bracht alle steden van der casselrie van Gent binnen een maand zo ver dat ze de eed deden der stad van Gent, uitgezonderd Oudenaarde en in ’t huiswaarts komende en kwam over Eeklo daar werd hij vergeven en stierf en ligt er begraven; hier was in Gent grote rouw om de voornoemde dood. (Bibl.)]

Item, hierna volgende de tweede schepenen van het jaar 1379 voornoemd:

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Gyselbrecht de Grutere, fs Boudijns.

Heynric van Adeghem.

Lievin de Bosschere.

[pagina 108]

[p. 108]

HeynricYoens.

Jacob van den Pitte.

Lievin de Maech.

Jan de Deken.

Jacob van Heigherloe.

Pauwels van Straessele.

Lievin Seyssone.

Jacob van Steenbeke.

Willem van der Most.

Pieter Hamelric.

Staes de Cooman.

Andries van den Staken.

Jan de Riemakere.

Heynric van Danckartseeke.

Jacob Seriant.

Pieter Coubrake.

Lievin van Herloe.

Boudijn van Bayeghem.

Segher van Carrenbrouc.

Jan Rebbe.

Lievin Walraven.

Lievin Dodekin.

Willem Dotter.

Item, in dit scependom waren te Ghent vijftich lieden onthooft. Item, in dit jaer voornoemd was Aelst ghedestruert.

Item in dit schependom waren te Gent vijftig lieden onthoofd. Item in dit voornoemde jaar was Aalst vernield.

1380.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Simoen van der Zickelen.

Jacob van Ravenscoot.

Jan van den Werde,

over hem Jan van Valenchiene,

over hem Jan de Diere

Jan Boele, fs Willems.

Willem van den Ryse.

Boudijn de Beere, de jonghe.

Jacob Heekaert.

Willem Steemaer.

Simoen Sersanders.

Jan van Waes.

Roberecht van Eeke.

Jan van der Haghe, fs Jacobs.

Pieter Kerstiaens.

Jan van Hoorebeke, fs Goessin,

Over hem Wasselin de Smet..

Pieter Sersimoens.

Gillis van der Nieuwermolen.

Willem Blanckaert,

over hem Philips van Meerendre.

Jan Ebbel, de jonge.

Jacob van Maelte.

[p. 109]

Jan Deynoot, fs Ser Michiels.

Jacob Doosterlinc.

Jan van Wettere.

Jan Leeuwercke, buten turre.

Pieter van Beverne.

Jan van den Houte.

Gheeraert de Wielmakere.

Item, in dit jaer was de cappe op 't beelfroet te Ghent ghemaect.

[Item, in dit jaer was de cappe up 't beelfroot ghemaeckt, ende met scaelgen ghedect, ende den 9 July zoo verberrende den turren ten Jacoppynen te Ghendt. (Bibl.)]

Item, in dit jaer was 't pongijs te Langerbrugghe.

[In dit jaer was eenen Lievin Rijnvisch onthooft op de Hoochbrugghe. (S.G.)]

Item, in dit voornoemde jaer was de wijch te Langerbrugge noch eens ende t'Everghem.

Item, in dit jaer quam de grave Lodewijc ligghen te Ghent voor de Waelpoorte.

Item, in dit jaer verberrende de Jacoppynen torre te Ghent.

Item, in 't zelve jaer den xen wedemaent was Gheertsberghe ghewonnen.

Item, in dit zelve jaer was Brugghe ghewonnen ende tweewaerf binnen der stede van Brugghe zeere ghevochten, die van Ghent jeghens die van Brugghe, daer vele volcx bleef an beede zyden; ende men hiet te Brugghe die van Ghent Clauwaerts omme dat zy droughen op hare mauwe drye clauwen van liebaerts, ende die van Brugghe hiet men Lelyaerts, ende men zei; [p.110] Clauwaert, Clauwaert, wacht u van den Lelyaert;

Gaet ghy niet ghendewaert,

Ghy laetter uwen tabbaert;

Al waert ghy noch zoo zeere ghebaert,

Zy zullen u maken vervaert.

Item, in dit jaar was de kap op 't belfort te Gent gemaakt.[Item, in dit jaar was de kap up 't belfort gemaakt en met schalen bedekt en de 9de juli zo verbrandde de toren van de Jakobijnen te Gent. (Bibl.)]

Item, in dit jaar was 't steekspel te Langerbrugge.

[In dit jaar was een Lievin Rijnvisch onthoofd op de Hogebrug. (S.G.)]

Item, in dit voornoemde jaar was de strijd te Langerbrugge noch eens en te Evergem.

Item, in dit jaar kwam de graaf Lodewijk liggen te Gent voor de Walpoort.

Item, in dit jaar verbrandde de Jakobijnen toren te Gent.

Item, in 'in hetzelfde jaar de 10de van januari was Geraardsbergen gewonnen.

Item, in hetzelfde jaar was Brugge gewonnen en twee maal binnen de stad van Brugge zeer gevochten, die van Gent tegen die van Brugge, waar veel volk bleef aan beide zijden; en men noemde te Brugge die van Gent Klauwaards omdat ze droegen op hun mouw drie klauwen van liebaard, en die van Brugge noemde men Lelieaarts en men zei; [pagina 110]

Klauwaards, wacht u van de Lelieaarts;

Gaat ge niet Gent waarts,

Gij laat er uw tabbaard;

Al was ge nog zo zeer bebaard,

Ze zullen u maken bang.

1381.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Simoen Bette, in de Ameede,

over hem Jan de Jonghe.

Jan van den Kerchove,

t' Sente Baefs.

Jan van den Watere.

Jan Sleepstaf,

over hem Jan van Lemberghen.

Jan van der Eeken.

Simon Braem.

Jan Utenbroucke.

Pieter van den Bossche.

Simoen van Vaernewijc.

Pieter Amelrie.

Lievin Bloume.

Jan Haeck.

Jan de Beere, temmerman.

Roegier Everwijn.

Jurdaen de Brune.

Lievin van Wettere.

Willem de Dene.

Jan de Beere, vleeschauwere.

Lievin van der Bile.

Heynric van Danckaertseeke.

Pieter van Waes.

Jan de Vriese, blauwere.

Jan van der Cappellen.

Pieter van den Turre.

Jan van Bassevelde.

Jan van der Oest

Item, in dit jaer bleef 't kint van Edinghen (Idegem) doot voor de Keyserporte te Ghent.

Item, den vijen in Maerte trocken die van Ghent ute met vj herren voor Gheertsberghe, voor Dendermonde, voor Curterijcke ende in Vierambachten, daer zy veel coorens uut brochten, 't ve voor Deinse ende Curterijcke. De capitein was Philips van Ertvelde, ende voor Audenaerde bleef [p. 111]

de capitein versleghen ende verbranden in wraken Deinse, Thielt, Aelter, Ursel ende Eekeloo, ende al datse in haren wech vonden: Maldeghem ende Brugghe voor de poorte, ende 't casteel van Male worpen zy af ende destruwerden't, ende vonden in haren wech xxvj notabel personen, de welcke zy te Ghent op de maert brochten ghevanghen, daer zy met hamers ende staven in sticken ghecapt waren.

De veurscepene van de Keur was doot ghesleghen in eene wapenynghe 's anderdaechs naer Ste. Pauwelsdach in Lauwe, ende 's donderdachs daer naer wiert oock doot ghesleghen Gyselbrecht de Grutere, ende dry ander persoonen in het chausselet onthooft. - Den iien Lauwe was doot ghesmeten Gillis de Voldere, oppercapitein van Ghent (S.G.).

- Race van Liekercke doot gesleghen voor Audenaerde van die van Ghent (G.).]

Item, in dit zelve jaer was Brugghe noch eens ghewonnen van die van Ghent, ende Ghent was doe in groote benauthede van victualge.

[Item, in dit jaer rees Philips van Ertevelde ende was Brugghe ghewonnen den iiij in Meye van die van Ghendt (K.M.).

- In 't voorschreven jaer den iiij Meye wonnen die van Ghent de stadt Brugghe ende de grave Lodewijck vloot van de halle van Brugghe, ende den 5 van Meye deden die van Ghendt vellen de poorten van Brugghe: de Cruyspoorte, de Ghentschepoort ende Ste. Cathlynepoorte, ende volden daer die weghe mede. (Bibl.)

- In dit jaer rees Philips van Artevelde, en was capiteyn ghecoren ende bereede vijf herren, een voor Gheerstberghe, een voor Dendermonde, terde voor Curtrijcke, vierde in Vierambachten en 't vijfste voor Deynse en voor Nevele. (Bibl.)

- Item, in dit scependom 25 July, was versleghen heer Wauter van Ideghem van die van Ghendt voor de Keyserpoorte. (Bibl.)

- Item, den 7 November waren verslegen vele brugghelynghen, ende men bracht haerlieder bannieren te Ghendt, die men uitstack t' allen poorten van der stede; item, om dat die van Brugghe ende ander saghen ter vente ligghen haerlieder goet, dat die van Ghendt hemlieden ghenomen hadden, zy deden den lesten in sprokele 't zelve goed arresteren metten heere, daer omme die van Ghendt een nieuwe wapeninghe maeckten. (Bibl.)]

Item, in 't zelve jaer was den beckenslach gheconsenteert.

Item, in dit jaer was 't groote aertbevinghe ende sterfte, ende midts der orloghe stont de stede Ghent langhe zonder heere.

Item, die van Ghent brochten vele coorens ende wijns van den Damme; den wijn en ghalt maer ij grooten den stoop, ende up den xxen Decembris wonnen die van Ghent Erdenburch, dat zy roofden ende verbranden ten spyte van die van Brugghe.

Item, den ijen Laumaent was Gillis de Muelenere, upper-capitein te Ghent, doot ghesleghen, ende Philips van Ervelde ghecooren.

Item, in dit jaar bleef 't kind van Edingem (Idegem) dood voor de Keizerpoort te Gent.

Item, de 7de maart trokken die van Gent uit met 6 heren voor Geraardsbergen, voor Dendermonde, voor Kortrijk en in Vierambachten waar ze veel koren uitbrachten, 't 5de voor Deinze en Kortrijk. De kapitein was Philips van Ertvelde, en voor Oudenaarde bleef

de kapitein verslagen en verbranden in wraak Deinze, Tielt, Aalter, Ursel en Eeklo en al dat ze in hun weg vonden: Maldegem en Brugge voor de poort en 't kasteel van Male wierpen ze af en vernielden het en vonden in hun weg 26 notabele personen die ze te Gent op de markt brachten gevangen daar ze met hamers en staven in stukken gekapt waren.

[De voorschepen van de Keur was dood geslagen in een wapening de volgende dag naar Sint Pauwels dag in Lauwe en 's donderdags daarna werd ook dood geslagen Gyselbrecht de Grutere, en dry ander personen in het chausselet onthoofd. - De 2de januari was dood gesmeten Gillis de Voldere, opper kapitein van Gent (S.G.).

- Race van Liekercke dood geslagen voor Oudenaarde van die van Gent (G.).]

Item, in hetzelfde jaar was Brugge noch eens gewonnen van die van Gent en Gent was toen in grote benauwdheid van victualie.

[Item, in dit jaar rees Philips van Ertevelde en was Brugge gewonnen de 4de mei van die van Gent (K.M.).

- In 't voorschreven jaar den 4de mei wonnen die van Gent de stad Brugge en de graaf Lodewijk vloog van de hal van Brugge en den 5de mei deden die van Gent vellen de poorten van Brugge: de Kruispoort, de Gentse poot en Sint Cathelijne poort en vulden daar de weg mee. (Bibl.)

- In dit jaar rees Philips van Artvelde en was kapitein gekozen en bereidde vijf heren, een voor Geraardsbergen, een voor Dendermonde, derde voor Kortrijk, vierde in Vierambachten en 't vijfde voor Deinze en voor Nevele. (B- Item, in dit schependom 25 juli was verslagen heer Wauter van Ideghem van die van Gent voor de Keizerpoort. (Bibl.)

- Item, den 7de november waren verslagen vele bruggenaren en men bracht hun banieren te Gent die men uitstack te alle poorten van der stede; item, om dat die van Brugge en anderen zagen ter venten liggen hun goed dat die van Gent ze genomen hadden, ze deden ten lesten in februari in hetzelfde goed arresteren met de heer, daarom die van Gent een nieuwe wapening maakten. (Bibl.)]

Item, in 'in hetzelfde jaar was den bekkenslag geconsenteerd.

Item, in dit jaar was 't grote aardbeving en sterfte en mits de oorlog stond de stad Gent lang zonder heer.

Item, die van Gent brachten vele koren en wijn van den Damme; de wijn gold maar 2 groten de stoop en op de 20ste december wonnen die van Gent Aardenburgdat ze roofden en verbranden ten spijt van die van Brugge.

Item, den 2de januari was Gillis de Muelenere, opper-kapitein te Gent, dood geslagen en Philips van Artvelde gekozen.

Item, in dit jaer was de strijt te Roosbeke, daer de coninc van Vrankrijcke toochde de olyflamme op de meulene up den xxvij van Novembere, aldaer doen Philips van Ertvelde versmacht bleef onder 't volc, ende zijn causen waren ghevoert voor zijn knien met rugghen pelssen.

[Item, in 't selve jaer laghen de Kressers xiiij nachten up 't schepenhuys. (K.M.)

- Item, dese schepenen waren vernieut sonder den heere, maer de voorschepenen van der Keure was doodt ghesleghen in een wapeninghe; dat ghebeurde 's anderdaghs naer St. Pauwels van in Lauwe. (K.M.)

- Capitein generael van die van Ghent was Francies Ackerman. (S.G.)

- In dit jaer den xxvij Novembris bleef Philips van Artevelde te Roosbeke. (S.G.)

- In dit jaer wiert den heer Philippus d'Artevelde met de Vlaminghen ghesleghen by Roosenbeke, alwaer die voornoemde Artevelde ghedoodt wiert met noch 24 duysent Vlaminghen. (Bibl.)

(p. 114) Item, in dit jaer was Audenaerde ontset ghedaen.

[Loeven beleghert van den hertoghe van Brabant Wenseleyn. Den spaensschen volcke Audenaerde ghewonnen. (G.)]

In dat jaer was Curterijcke ende Erdenburch ghewonnen.

Item, in dit jaer was men voor Luevene.

Item, in dit jaer quam de coninc Kaerle van Vrankerijcke in Vlaenderen t' hulpen den grave Lodewijc van Male, den xxvij van Novembre, ende hy lach by Curterijcke up de Leye wel xvj daghen te velde, ende daer naer quam hy voor Ypere, daer vele Bortoenen doot bleven van de Vlaminghen versleghen.

Item, in dit jaar was de strijd te Roosbeke daar de koning van Frankrijk toonde de oriflamme op de molen op de 27ste november aldaar toen Philips van Artvelde versmacht bleef onder 't volk en zijn kousen waren gevoerd voor zijn knieën met ruige pelzen.

[Item, in hetzelfde jaar lagen de Schreeuwers 14 nachten up 't schepenhuis. (K.M.)

- Item, deze schepenen waren vernieuwd zonder de heer, maar de voorschepen van de Keur was dood geslagen in een wapening; dat gebeurde 's anderdaags na St. Pauwels van in januari. (K.M.)

- Kapitein generaal van die van Gent was Francies Ackerman. (S.G.)

- In dit jaar de 27ste november Philips van Artvelde te Roosbeke. (S.G.)

- In dit jaar werd de heer Philippus d' Artvelde met de Vlamingen geslagen bij Roosenbeke, alwaar die voornoemde Artvelde gedood werd met noch 24 duizend Vlamingen. (Bibl.) [pagina 114]

Item, in dit jaar was Oudenaarde ontzet gedaan.

[Leuven belegert van de hertog van Brabant Wenseleyn. De Spaanse volk van Oudenaarde gewonnen. (G.)]

In dat jaar was Kortrijk een Aardenburg gewonnen.

Item, in dit jaar was men voor Leuven.

Item, in dit jaar kwam de koning Karel van Frankrijk in Vlaanderen t' hulp de graaf Lodewijk van Male de 27ste van november en hij lag bij Kortrijk op de Leie wel 16 dagen te veld en daarna kwam hij voor Iperen waar vele van Bretagne dood bleven van de Vlamingen verslagen.

1383.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Jacob van Ravenschoot.

Heynric van Adeghem.

Jacob Diedericx.

Lievin de Maech.

Jan van den Houte.

Arend Everwijn.

Heylaert Parijs.

Jan van Munte.

Jan van Libertsa.

Jan van der Hulst.

Willem de Dene.

Jan Teerpenninc.

Wouter de Vriend.

Gillis Hoornic.

Gillis van Crombrugghe.

Willem de Pypere,

over hem Aernout van Messe.

Lievin van Mossevelde.

Jan de Beere.

Jacob van Maelte.

Jan van Dronghene.

Wulfram de Cooman,

over hem Jan Wieric.

Claeys Haec.

Jacob de Luede.

Jan Hamelric.

Boudijn Speyman.

Pieter Pijlysere.

[p. 115]

Item, in dit jaer wan Franchoeis Ackerman Audenaerde up Sente Lamberechts-dach.

[Item, in dit jaer overleden vijf schepenen van Gedeelde, daer af de namen hier boven staen. (K.M.)

- Anno 1383 Franchois Ackerman, capiteyn van die van Ghent, vraeghde secours aen den coninck van Inghelandt, de welcke sant den bisschop van Noerwijch met menichte van volck; als de Westerlinghen ghewaer werden de comste van den coninclicken volcke trocken sy hem met menichte teghen, ende daer was seer ghevochten, ende de Ingelsche wonnen Burburg, Duynckercke ende Nieuwpoorte. (Bibl.)]

Item, in dit zelve jaer staerf de hertoghe Wasselin van Brabant.

[Item, in dit jaer den vj in Lauwe (xij van Lauwe S.G.), starf graef Lodewijck van Male ende wiert begraven t' Sente Pieters te Rijssel in Onser Vrauwecapelle. (K.M.)]

Item, de hertoghe van Berry was sculdich te doene manscip den grave Lodewijc van Male van den graefscepe van Artoeys, wanof dat men 't graefscip van Buenen haut in leene, ende hier toe versoucht wesende dede andworden dat hy was een hertoghe ende 's conincx zone, ende een 's conincx broedere, ende oem van den coninc Kaerle van Vranckeryke; daerop zeyde de grave van Vlaenderen dat men hem noch settinghe, noch demeynen gheven en zaude, noch laten heffen voor ander stont dat hy manscip ghedaen zaude hebben, alsoo 't behoorde; ende hier omme deden de hertoghe van Berry van zynen lieden drommen tusschen eenen weech ende twee betsteden, zoo dat hy binnen vier daghen overleet, ende was begraven in 't clooster Sent Thomas t' Sente Bertins, up den xen van Lauwe, ende regierde xxxvj jaren.

Item, in dit jaar won Franchois Ackerman Oudenaarde op Sint Lambrechts-dag.

[Item, in dit jaar overleden vijf schepenen van Gedeelde, waarvan de namen hier boven staan. (K.M.)

- Anno 1383 Franchois Ackerman, kapitein van die van Gent, vroeg bijstand aan de koning van Engeland en die zond de bisschop van Norwich met menigte van volk; toen de Westerlingen gewaar werden de komst van het koninklijke volk trokken ze die met menigte tegen en daar was zeer gevochten en de Engelsen wonnen Broekburg, Duinkerken en Nieuwpoort. (Bibl.)]

Item, in ditzelfde haar stierf de hertog Wasselin van Brabant.

[Item, in dit jaar de 6de januari (12de januari S.G.), stierf graaf Lodewijk van Male en werd begraven t' Sint Pieters te Rijssel in Onze Vrouwe kapel. (K.M.)]

Item, de hertog van Berry was schuldig te doen manschap de graaf Lodewijk van Male van het graafschap van Artois waarvan dat men 't graafschap van Boulogne-sur-Mer houdt in leen en was hier toe verzocht en liet antwoorden dat hij was een hertog en een koningszoon en een konings broeder en oom van de konink Karel van Frankrijk; daarop zei de graaf van Vlaanderen dat men noch zetting, noch domeinen geven zou, noch laten heffen voor andere stond dat hij manschap gedaan zou hebben, alzo 't behoorde; en hierom deden de hertog van Berry van zijn lieden dromen tussen een weg en twee bedsteden zodat hij binnen vier dagen overleed en was begraven in 't klooster Sint Thomas t' Sint Bertins op de 10de van januari en regeerde 36 jaren.

[pagina 116]

1384.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Jan de Jonghe,

over hem Race van den Voorde,

ridder.

Willem van den Putte.

Joos de Meester.

Robrecht van Eeke.

Pieter van Waes.

Jan van den Watere.

Jacob van den Pitte.

Jan Haec.

Franchoeis Morael.

Pieter Hamelric.

Jan van der Straten.

Lievin van der Bile.

Mathijs Tsuul.

Jan van Vaernewijc.

Pieter Diedericx.

Jan Veelheven.

Willem de Meersman.

Lievin Zoetaert.

Maes de Cleerc.

Jan Hallinc.

Jan van Bassevelde.

Heynric de Meester.

Jan Coolman.

Lauwereis de Backere.

Jan Coelins.

Mmmm Item, in dit jaer waert Audenaerde weder van den heeren ghewonnen met eenen waghene met hoeye, daer volc van wapenen in lach, ende in de poerte commende deden een wiel van den waghene ende lieten de waghene vallen in de poorte, ende midts dien quam haerlieder volck anne.

Item, in dit jaer wonnen die van Ghent weder die stad van Audenaerde.

[Item, in 't selve jaer won eenen Franchois Ackerman Audenaerde, den xxiiij Novembris. (K.M.)]

Item, den viijen van Hoeymaent in dit jaer was te Ghent eene wapeninghe up de maert, ende men stelde den standaert van den coninc van Ynghelant daer up de maert, dwelcke Mer Bernaert van Hersele wilde beletten ende was zeere teghen [p.117] ende daer omme was hy doot ghesleghen ende was begraven in Sente Jacopskercke, in den choor voor den hooghen autaer.

[De heere van Heersele doot gheslaghen binnen Ghendt en Jan van Sickelen bleef doot binnen Rijssele, ende voer hooftman ghecoren te Ghent Boudewijn de Rijcke. Item, de heere van Schoorisse metten heere van Heye creghen met practijcke ende ghewelt die van Ghent uyt Audenaerde. (G.)

Item, in dit jaer trocken de volders uyt Ghendt om haren loen gheleent te hebben.

Item, in dit jaar werd Oudenaarde weer gewonnen van de heren met een wagen met hooi waar veel wapenvolk in lag en toen ze in de poort kwamen deden ze een wiel van de wagen en lieten de wagen vallen in de poort en mitsdien kwam hun volk aan.

[Item, in hetzelfde jaar won een Franchois Ackerman Oudenaarde de 24ste november. (K.M.)]

Item, de 8ste van juli in dit jaar was te Gent een wapening op de markt en men stelde de standaard van de koning van Engeland daar op de markt, wat Meneer Bernaert van Herzele wilde beletten en was zeer tegen [pagina 117]

En daarom was hij dood geslagen en was begraven in Sint Jacobs kerk in het koor voor het hoge altaar.

[De heer van Herzele dood geslagen binnen Gent en Jan van Sickelen bleef dood binnen Rijsel en voor hoofdman werd gekozen te Gent Boudewijn de Rijcke. Item, de heer van Schoorisse met de heer van Heye kregen met praktijk en geweld die van Gent uit Oudenaarde. (G.)

Item, in dit jaar trokken de volders uit Gent om hun loon geleend te hebben.

1385.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Jan van den Kerchove,

t' Sente Baefs.

Daniel van Vaernewijc.

Jan van Wettere.

Jan de Raet.

Zegher Everwijn.

Willem Dherde.

Gillis Hoornic.

Jan van Meerbaer.

Jacob Stulpaert.

Jan de Meester.

Jacob Peynaert.

Lievin van der Herloe,

over hem Jan van der Hust.

Lauwereins van Westvoerde.

Hector de Vos.

Lievin van Waes.

Michiel Lauwereins, bakker.

Jacob Meyeraert.

Jan Wulframs.

Jan de Backere.

Michiel Boene.

Michiel Talboem.

Jan van Lemberghen.

Jacob de Backe, scheerere.

Laureyns Pene.

Joos van coeland.

Jan Straetkin, over de markt.

Item, in dit jaer was de paeys ghemaect in Doornicke tus- [p. 118]schen den coninc van Vranckeryke ende den grave van Vlaenderen ende der graefnedinne, ende der stede van Ghent an d'ander zyde, ende was te Ghent uutgheroupen up den Kerssavont.Item, in 't zelve jaer was de coninc van Vranckerijcke in de Vierambachten.

Item, in dit jaer was de wet ende scepenen van Ghent ghemaect van 's conincx van Inghelant weghe by de rewaert van Vlaenderen.

Item, in dit jaer was 't casteel van der Sluus beghonnen te makene by den hertoghe Philips le Hardy, zone van Vranckerijcke, hertoghe van Borgondien, ende datter maer ix Vlaminghen up woonen en zauden ende d'andere Franchoeysen, die de stede van der Sluus bewaren zauden jeghens de Inghelsche.

Item, in dit jaer was ghemaect d'eerste heuverdeken van der neeringhen Jacop van Heertbuer, ende d'eerste deken van der weverye was Lauwereis de Maech.

Item, in dit jaar was de vrede gemaakt in Doornik tussen [pagina 118] de koning van Frankrijk en de graaf van Vlaanderen en de gravin en de stad van Gent aan de andere zijde en was te Gent uitgeroepen op de Kerstavond. Item, in hetzelfde jaar was de koning van Frankrijk in de Vierambachten.

Item, in dit jaar was de wet en schepenen van Gent gemaakt vanwege de koning van Engeland bij de ruwaard van Vlaanderen.

Item, in dit jaar was het kasteel van der Sluis begonnen te maken bij de hertog Philips le Hardy, zoon van Frankrijk, hertog van Boergondië, en dat er maar 9 Vlamingen op wonen zouden en de anderen Fransen die de stad van der Sluis zouden bewaren tegen de Engelsen.

Item, in dit jaar was gemaakt de eerste over deken van de neringen Jacop van Heertbuer, en de eerste deken van der weverij was Lauwereis de Maech.

1386.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Jacob van den Pitte.

Boudijn van Ravenschoet.

Lievin de Maech.

Jan de Hert.

Rogier Everwijn,

over hem Jan sijn sone.

Willem Vierjaer.

Lievin Dhamman.

Jan van den Kerchove.

Lievin de Temmerman.

Jacob van der Galleyde.

Lievin van Mossevelde.

Anthonis Platijn.

Gillis van den Wynckele.

Simoen Serthomaes.

Diederic Valcke

[p. 119]

Jan de Coc.

Heynric Tamijn.

Fransoys Morael.

Seger van Diepenbeke.

Jacob de Luede.

Denijs van den Vivere.

Fransoys Seyssone.

Boudijn Wouters.

Joos van Landeghem.

Jacob van der Eeken.

Willem Steenmaer.

Item, in dit jaer was 't van scepenen gheordonnert: wat partyen hare saken verloren, verloren ooc de costen, ende moesten die betalen.

Item, in dit jaer quam de coninc van Vranckerijcke duer Vlaenderen ter Sluus met heercrachte omme te wederstane den coninc van Ynghelant; maer de wint die rees altoos contrarie ende daer omme des conincx raet die riet dat de coninc te deser tijt niet reysen noch trecken en zaude, ende keerde wederomme te Parijs waert.

Item, die van Inghelant waren allomme ghereet omme den coninc van Vranckerijcke te wederstane ende hier omme waren de Franchoeysen zeer gram, omme dat zy omme de reyse huerlieder goet verstelt hadden, ende zy begonsten ter Sluus ende te Brugghe zeere te roovene in hare herberghen, ende die van Brugghe ende van der Sluus sloeghen vele Franchoeysen doot ende Bortoenen al bedectelic.

Item, de hertoghe van Berry, des conincx oem ende broedere van hertoghe Philips van Borgoendien, was te Brugghe op de rooversbrugghe zoo zeere ghesleghen dat hy moeste uut noode dalen van zynen perde ende was ghedreghen in zyne herberghe, daer hy moeste drye weken blyven eer dat hy ghenesen was [p. 120]

[Item, in dit jaer waren twee pausen, te weten Urbanus ende Clemens; onder dees twee pausen was een groot seisma in de H. Kercke die duerde veertich jaren (K.M.)

Item, in dit jaer was de edele vorst Leopoldus, hertoch van Oostenrijck, van de Switsers versleghen. (K.M.)]

Item, in dit jaar was 't van schepenen geordonneerd: wat partijen hun zaken verloren die verloren ook de kosten en moesten die betalen.

Item, in dit jaar kwam de koning van Frankrijk door Vlaanderen ter Sluis met legermacht om te weerstaan de koning van Engeland’ maar de wind die rees altijd contrarie en daarom de konings raad die raadde aan dat de koning deze tijd niet reizen noch trekken zou en keerde wederom te Parijs waart.

Item, die van Engeland waren alom gereed om de koning van Frankrijk te weerstaan en hierom waren de Fransen zeer gram omdat ze om de reis hun goed versteld hadden en ze begonnen ter Slui ende te Brugge zeer te roven in hun herbergen en die van Brugge ende van der Sluis sloegen vele Fransen dood en die van Bretagne al bedekt.

Item, de hertog van Berry, de konings oom en broeder van hertog Philips van Bourgondië was te Brugge op de roversbrug zo zeer geslagen zodat hij uit nood van zijn paard moest dallen en was in zijn herberg gedragen waar hij drie weken moest blijven eer hij genezen was. [pagina 120]

[Item, in dit jaar waren twee pausen, te weten Urbanus ende Clemens; onder deze twee pausen was een groot schisma in de H. Kerck die duurde veertig jaren (K.M.)

Item, in dit jaar was de edele vorst Leopoldus, hertog van Oostenrijk, van de Zwitsers verslagen. (K.M.)]

1387.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Jan Utenhove, in de Scelstrate.

Willem de Grutere.

Zeger Everwijn.

Lauwereins de Maech.

Jan van der Eeken.

Jan van den Watere.

Pieter Sersymoens.

Jan Sloeve.

Jacob Meyeraert.

Denijs de Luede,

over hem Jan Veelheven.

Mathijs van den Wynckele.

Heynric Borluut.

Gillis van Crombrugghe.

Jacob de Scepene.

Jan van der Haghe.

Pieter van Waes.

Jan van der Straten.

Jan Coolman.

Race van den Wale.

Lauwereins van Ghent.

Geeraert de Smet.

An den Zandberch.

Pieter Hueribloc, de smet.

Jan van Overmeere.

Jan van Longhevale.

Jan Roelins.

Item, in dit jaer bleef Franchoeis Ackerman een van der capiteynen van Ghent, doot.

[Item, in dit zelve jaer op den xxviie April was gheboden al Vlaenderen deure dat men, in de toecommende Brugghe maert, gheen ander munte bieden en saude dan Roosbekers, up de verbuerte van den ghelde, ende 't selve ander ghelt te draghene up de wissele als biljoen, soo dat hier onder staet:

Vransche croonen 42 gr. [p. 121]

Coninckx schilden ende Ghendsche schilden 50 gr. Nieuhelm Mechelsche scilden

Leeuwen 5 f 2 gr.

Item, in dit jaer track men voor Gaesbeke, op den Witten Donderdach in de goeweke.

[Up Ste. Marie Madeleenendach was Francois Ackerman t' St. Pieters op het kerckhof doot ghesleghen van Ghelioet, den bastaert van Hersele. (S.G.)]

Item, in dit jaer slouch men te Ghent nieuwe munte van gauden guldenen ende selveren penninghen, die men heet Roosbekers, ende op de penninghen stonden de wapene van Brabant ende van Vlaenderen in teeken dat de grave Philips van vrouws Margriete zijns wijfs weghe was grave van Vlaenderen ende verbeydere van 't hertochdomme van Brabant, Loterijcke ende van Lymborch.

[..... so stelde hy er inne syne vier leeuwen in eenen schilt, ende het was al Vlaenderen deure bevolen dat men graven Lodewijcks munte noch geven, noch ontfanghen en soude up het ghelt te verbeurene, ende dat men 's graven Lodewijcks munte in de wissel aensien soude als biljoen. (K.M.)]

47 g

Item, in dit jaar bleef Franchois Ackerman, een van der kapiteins van Gent, dood.

Item, in dit zelfde jaar op de 27ste april was geboden al Vlaanderen door dat men, in de toekomende Brugge markt, geen andere munt bieden zou dan Roosbekers, op het verbeuren van het geld en daarvoor ander geld te dragen op de wissels als biljoen, zo dat hier onder staat:

Franse kronen 42 gr. [pagina 121]

Franse kronen 42 gr.

Konings schilden 47 gr.

En Gentse schilden 50 gr.

Nieuwhelm Mechelse schilden 47 gr.

Leeuwen 5 f 2 gr.

Gehelmde Leeuwen 6 f 2 gr. (Bibl.)

Item, in dit jaar trok men voor Gaasbeek op de Witte Donderdag in de goede week.

[Op Sint Marie Magdalena dag was Francois Ackerman t' St. Pieters op het kerkhof dood geslagen van Ghelioet, de bastaard van Herzele. (S.G.)]

Item, in dit jaar sloeg men te Gent nieuwe munt van gouden guldens en zilveren penningen, die men heet Roosbekers, en op de penningen stonden de wapens van Brabant en van Vlaanderen in teken dat de graaf Philips vanwege vrouw Margriet, zijn wijf, was graaf van Vlaanderen en verbeider van het hertogdom van Brabant, Lotharingen en van Limburg.

[..... zo stelde hij erin zijn vier leeuwen in een schild en het was al Vlaanderen door bevolen dat men graaf Lodewijks munt noch geven, noch ontvangen zou op het geld te verbeuren en dat men 's graaf Lodewijks munt in de wissel aanzien zou als biljoen. (K.M.)]

1388.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Geerém Borluut.

Daniel van Vaernewijc.

Heynric van Roden.

Jan Deynoot, fs ser Michiels.

Jan Houscilt.

Pieter Amelrie.

Lievin Damman.

Jan uten Spieghele.

[p. 122]

Lievin van Waes.

Jan van Strasele.

Lievin Zoetaerd.

Lievin van Mossevelde.

Jan Ser Symoens.

Claeys Daens.

Willem de Meersman.

Pieter van den Essche, backere.

Arent Everwijn, op Nieweland.

Jacob van Maelte.

Jan Hallinc.

Jan de Beere.

Jan Hukin.

Jan Moeraert.

Jan van der Hulst.

Jan van den Hecke.

Jan Stratinc.

Gillis van der Woestine.

Item, in dit jaer trak men anderwaerf voor de stede van Grave in Gelderlant.

[Item, in dit jaer de hertoch van Gulkene ende synen sone van Gelderen deden veele schaden in Brabant, stichten brant, roofden, sloeghen en vinghen de lieden, ende de hertoghe van Borgonien claeghde den coninck van Vranckrijck, ende de coninck Carele van Vranchrijck quam in 't lant Gulichen, ende hy wan eene stede die den hertoch van Gulichen toequam, ende de hertoch quam den coninck in handen ende de heeren ende de prelaten mede, ende daer was ghemaeckt een bestant tusschen de hertoginne van Brabant ende den hertog van Gulich. (K.M.)]

Item, in dit jaar trok men ander maak voor de stad van Grave in Gelderland.

[Item, in dit jaar deden de hertog van Gulik en zijn zoon van Gelder vele schaden in Brabant, stichten brand, roofden, sloegen en vingen de lieden en de hertog van Bourgondië klaagde de koning van Frankrijk en de koning Karel van Frankrijk kwam in het land van Gulik en hij won een stad die die hertog van Gulik toekwam en de hertog kwam de koning in handen en de heren en de prelaten mede en daar was gemaakt een bestand tussen de hertogin van Brabant en de hertog van Gulik. (K.M.)]

1389.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Jacob van den Putte.

Boudijn van Ravenscoot.

Rogier Everwijn,

Jan de Coc.

Lievin de Maech.

Jan van den Watere.

[p. 123]

Jan van den Kerchove.

Simoen ser Thomaes.

Jacob uter Galleyen.

Heynric van Danckaertseeke.

Geerolf ser Symoens.

Race van den Walle.

Fransoys Morael.

Simoen van Roesselaer.

Joos van Landeghem.

Simoen van den Leene.

Jan Vermarien.

Lauwereins Boele.

Jacob de Luede.

Pieter van der Muelen, fs Jan.

Fransoys Seyssone.

Lievin Steppe.

Willem Steemaer.

Jacob van der Eecke.

Jan van der Straten.

Race de Cleerc.

1390.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Claeys Utenhove.

Willem de Grutere.

Jan van der Eeken,

over hem Mathijs van den Winckele.

(Ontbreekt in het schepenboek)

Gillis Mayhu.

Jacob van den Houte.

Jacob van Heertbuer.

Fransoys van den Hole,

over hem Simoen van den Hole,

zijn zoon.

Jan Sloeve.

Mathijs van den Winckele,

en in Mathijs plaats van den Winckele,

zo werd weer gesteld Pieter van Waes.

Jan Minnebode.

Willem Dotter.

Jan Haec.

Zegher Everwijn.

Gillis van Crombrugghe.

Geerem Sersanders.

Lievin van Olsene.

Jan Wulframs.

Jan Coolman.

Wouter Inghel.

Lievin Polleyn, fs Lievins.

Pieter Americ

Jan Longhevile.

Jacob Doosterlinc.

Jan van Bassevelde.

Jan de Wielmakere.

Jan Ghyselins, backere.

[p. 124] Deken van de neeringhe Jacob van Eerdbuer, vleeschauwer; afgaende deken van de weverye Jacob van den Haute in sijn derde jaer afgaende. (K.M.)

- Item, in dit jaer den eersten saterdach van Maerte woey de wint soo sterck als dat huysen en meulenen omme vielen. (K.M.)

- Item, was te Ghendt uutghelegt een voorghebot, dat niemand gheen dobbelspel, noch pottreynspel houden en mach op de pene van x p. (Bibl.)]

[pagina 124] Deken van de nering Jacob van Eerdbuer, vleeshouwer; af gaande deken van de weverij, Jacob van den Haute in zijn derde jaar afgaande. (K.M.)

- Item, in dit jaar de eerste zaterdag van maart waaide de wind zo sterk als dat de huizen en molens om vielen. (K.M.)

- Item, was te Gent uitgelegd een voor gebod dat niemand geen dobbelspel, noch pottreinspel houden mag op de boeten van f 10. (Bibl.)]

1391.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Geerem Borluut.

Boudijn de Beere.

Jan Everwijn.

Jan van Wettere.

Lievin van Waes.

Jan van den Watere.

Pieter Sersymoens.

Jacob Bette.

Jan Deynoet, fs Michiels.

Lauwereys de Backere.

Heynric van Roden.

Gyselbrecht Mayhuus.

Daniel van Vaernewijc.

Claeys Daens.

Jan Stratinc.

Jacob Stulpaert.

Jan van Lemberghen.

Jacob Meyeraert.

Lauwereyns Pene.

Lievin Bloeme.

Heynric van Danckaertseeke.

Pieter De Smet, backere.

Jan de Meester, de scheepmakere.

Pieter Palin.

Wouter van der Vittelt.

Pieter Fs Jans.

1392.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Jan Utenhove. In tScelstraete..

Jan van den Kerchove.

Jacob van den Hvekene.

Race van den Wale.

[p. 125]

Roegier Everwijn.

Willem Vierjaer.

Geerolf Sersymoens.

Simoen van Roesselare.

Willem Dotter.

Lievin De Sone.

Arent van Melle.

Jan de Coc.

Louis van den Moere.

Jan van Bocxstaele.

Lauwereys de Maech.

Claeys Plaetsaert.

Michiel Lauwereyns.

Jacob de Luede.

Jacob Lampe.

Jan de Zaghere.

Pieter van Cortenberghe.

Wulfram Wulframs.

Jan van der Straten.

Jan van Loo.

Pieter Moerman.

Wouter van der Scaghe.

Item, die van Ghent bleven altoos in de obedientie van den paus Urbaen ende en wilden niet laten om haren prince, zoo dat vele volcx van Brugghe quamen te biechten ende t'sacrament te Ghent, waer om de prince verstort was op die van Ghent.

[In dit jaer soo rees gheschil tusschen de twee pausen, te wetene den Paus Urbanus van Roomen, ende den paus Clement van Avignon, de welcke Pausen excommuniceerden malcanderen; Italien, Duytslant ende Hongarye hielden haer by Urbanus, den roomschen paus. Dese tweedracht heeft gheduert tot up dat Concilium xxxix jaren. (K.M.)]

Item, die van Gent bleven altijd in de onderdanigheid van de paus Urbanus en wilden het niet laten om hun prins zodat veel volk van Brugge kwamen te biechten en het sacrament te Gent, waarom de prins verstoord was op die van Gent.

[In dit jaar zo rees geschil tussen de twee pausen, te weten de Paus Urbanus van Rome en de paus Clement van Avignon, die Pausen excommuniceerden elkaar; Italië, Duitsland en Hongarije hielden zich bij Urbanus, de Roomse paus. Deze tweedracht heeft geduurd tot op dat Concilie 39 jaren. (K.M.)]

1393.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Claeys Utenhove.

Jan Sloeve.

Segher Everwijn.

Lauwereyns de Backere.

Lievin de Maech.

Jacob Eeckaert.

[pagina. 126]

Stevin van Liedekerke.

Joos Van Valmerbeke.

Jacob van Ertbuer.

Pieter van Waes.

Jacob Utergaleyden.

Boudijn de Ledeghe.

Simoen de Grutere.

Simoen Parijs.

Jan van den Watere.

Lievin van Pollem.

Michiel de Langhe.

Jacob Doesterlinc.

Joos Kerstiaens.

Lauwereyns van Ghent.

Jan Amelrie.

Lievin Ebbel.

Lievin Diedericx.

Boudijn de Scryvere.

Jan van Eecke, fs Robbrechts.

Pieter Hueribloc.

[In dit jaer is ghevonden het ghebruick van het buscruit in Duytslant van eenen muninck. (S.G.)

- Item, in dit jaer hertoghe Philips le Hardy dwanck den meesten deel van Vlaenderen, en de meesten comen ter obedientie van den paus Clement van Avignoen ende teghen den paus Urbaen van Roomen. (K.M.)

- Item, in 't selve jaer quam te Brugghe een groote beroerte om dese pausen, ende de hertoghe Philips dede eenen van de principaelste vanghen, gheheeten Pieter van Voesselare. (K.M.)]

[In dit jaar is gevonden het gebruik van het buskruit in Duitsland van een monnik. (S.G.)

- Item, in dit jaar dwong hertog Philips le Hardy het meeste deel van Vlaanderen en de meesten komen ter onderdanigheid van de paus Clement van Avignon en tegen de paus Urbanus van Rome. (K.M.)

- Item, in hetzelfde jaar kwam te Brugge een grote beroerte om deze pausen en de hertog Philips liet een van de belangrijkste vangen, geheten Pieter van Voesselare. (K.M.)]

1394.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Pieter Sersymoens.

Geerem Borluut.

Pieter Amelrie.

Jan Mayhuus, fs Jans.

Jan Everwijn.

Lievin van Waes.

Jan van den Kerchove.

Simoen van Ravenscoot.

Heynric van Danckaertseeke.

Anthonis Platijn.

Jan Deynoet, fs ser Michiels.

Jan de Coc.

[pagina 127]

Gelnoet Damman.

Simoen van Roeslaer,

over hem Jan Haec.

Pieter van der Muelen.

Jan van der Cappellen, backere.

Joos de Clerc.

Heynric Santin.

Lievin van Mossevelde.

Jan van Houtem, crudenier.

Lauwereyns Pene.

Gillis van der Woestine.

Jan de Wielmakere.

Pieter Loetins.

Maes Storem.

Jan van Overackere, op de Nieuwestraat.

Item, in dit jaer hadde eenen Pieter van der Scelle, wevere te Brugghe, met zyne medeghesellen een opset ghemaect dat men op Sente Gillis-avont, als de wet zaude vergadert zijn metten commissarissen van den prince omme de rekeninghe van der stede van Brugghe te aenhoorne ende omme de wet te vermaekene, dat men hemlieden al doot ghesleghen zaude hebben, ende by meende een van de burchmeesters t' hebbene tot zynen accoorde, te wetene Mer Wouter van Staeke met Pieter van Rysele, cupere; maer zy gaven't te kennene ende op Sente Augustijnsdach was de voornoemde Pieter van Scelle hem achstere ghevanghen ende voor 't Beelfroot onthooft.

[Item, in dit jaer quam ontrent Sincxene te Brugghe de heere van Latremoelgie, bisschop van Doornick, ora de ordene te celebreren in Ste. Salvatorskercke, up den Sincxenavont; maer mit dat niemant up den Sincxendach ter kercken en quam te Sente Salvators, daeromme keert hy des woensdachs in de Sincxenweke ter Sluus om in Onser Vrouwekercke sdaeghs daer naer ordene te celebreren. (S.G.)]

Item, in dit jaar had ene Pieter van der Scelle, wever te Brugge, met zijn metgezellen een opzet gemaakt dat men op Sint Gillis-avond, als de wet zou vergaderd zijn met de commissarissen van de prins om de rekening van de stad van Brugge aan te horen en om de wet te vermaken dat men ze alle dood geslagen zou hebben en bij meende een van de burgemeesters t' hebben tot zijn akkoord, te weten Meneer Wouter van Staeke met Pieter van Rysele, kuiper; maar ze gaven het te kennen en op Sint Augustinus dag was de voornoemde Pieter van Scelle hem achter gevangen en voor 't Belfort onthoofd.

[Item, in dit jaar kwam omtrent Pinkster te Brugge de heer van Latremoelgie, bisschop van Doornik, om de orden te celebreren in Sint Salvators kerk op de Pinsteravond; maar met dat niemand op de Pinkster dag te kerk kwam te Sint Salvators, daarom keert hij de woensdag in de Pinksterweek naar ter Sluis om in Onze Vrouwe kerk daags naar de orde te celebreren. (S.G.)]

[pagina 128]

1395.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Jacob van den Pitte.

Jan Sloeve.

Jan Ebbel.

Jan van Lemberghen.

Willem Dotter.

Gillis Mayhuus.

Geerolf Sersymoens.

Joos van Valmerbeke.

Arent Everwijn.

Jan Moenaert.

Jacob Stulpaert.

Gillis de Kempe.

Daniel van Vaernewijc.

Joos Vijt.

Saladijn van Ertbuer.

Willem van Assenede.

Heynric van Leyns.

Jacob Sneevoet.

Jacob Peynaert.

Jan Gyselins, in de Cammer-straat.

Jan van der Straten.

Fransoys Morael.

Pieter Hueribloc.

Gillis de Meyere.

Lievin van Olsene, ghereedere.

Jan de Wint, in den Houtbriel.

1396.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Geerem Borluut.

Boudijn van Ravenscoot.

Jacob van den Hautkene.

Jan Mayhuus.

Segher Overwijn.

Jacob Utergaleyden.

Jan Sersymoens, Up de Leye..

Jan Haec.

Lievin de Maech.

Claeys Plaetsaert.

Jacob van Ertbuer.

Jan Wulframs.

Vincent van der Zickelen.

Symon van den Pitte.

Jan Amelrie.

Lievin Steppe.

Lievin de Sone.

Jan van der Hellen.

Lauwereyns de Backere.

Jan Paye.

[pagina 129]

Lievin Temmerman.

Govaert van Riemelant.

Pieter van Waes.

Thomaes de Clerc.

Jan Minnebode.

Pieter Pijlysere.

tem, in dit jaer verbrande de grave van Oostervant in Vrieslant de stede van Stavene (Stavoren) ende Sente Benedictus cloostere.

Item, in dit jaer den iiij Novembris trauwede de coninc Rijtsaert van Ynghelant de dochtere van coninc Kaerle van Vranckerijcke.

Item, in dit jaar verbrandde de graaf van Oostervant in Friesland de stad van Stavene (Stavoren) en Sint Benedictus klooster.

Item, in dit jaar de 4de november trouwde de koning Richard van Engeland de dochter van koning Karel van Frankrijk.

1397.

's Heren kiezers.

De stad kiezers.

Mer Race Mulaert.

Arendt Everwijn.

Jan van der Schaven.

Mathijs van den Wynkele.

Jan Utenhove, fs Claeys.

Rougier Everwijn.

Saladijn van Ertbuer.

Pieter Bate.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Pieter Sersymoens.

Jan Sloeve.

Jan Everwijn.

Heynric van Danckaertseeke.

Lievin van Waes.

Gyselbrecht Mayhu.

Matheus Damman.

Joos van Valmerbeke.

Laureyns Pene.

Jan van Overackere.

Pieter van der Muelen.

Jan Vermarien.

Jan van Vaernewijc, fs Sanders.

Jan van Huffelghem.

Pieter Hueribloc.

Jan van den Hane.

Jan van Eeke.

Jacob Meyeraert.

Jacob Sneevoet.

Jan Toete, fs Willems.

Lievin Polleyn, fs Lievens.

Jacob Doedins.

Jan van den Pitte, cordewanier.

Jan Roelins.

Willem de Rijcke, fs Ghyselbrecht.

Michiel van der Beke

[pagina130]

Over deken.

Deken van de Weverij.

Pieter Hueriblock.

Laureins de Maech.

Item, in dit jaer trocken die van Brabant derdewaerf in 't lant van Geldere ende in Gulcken.

[Item, in dit jaer was gheboren de hertoghe Philips Jans sone van Borgondien te Digion in Borgoenen, den lesten July. (K.M.)]

Item, in dit jaer dede hertoghe Jan van Digioen, grave van Vlaenderen de stede Ghent meten met eenen landmetere, [Gillis de Grootheere (G.)] eerst den ommeloop xxxiijc roeden, elcke roede xiij voeten, van de Mudepoorte tot Sente Lievinspoorte binnen, xiijc roeden, van t' Enderweerre tot aen de Spitaelpoorte t'sente Baefs xiijc roeden.

Item, de myle hout inne iiij dusent cubitus.

Item, in dit jaer waren de Turcken in Hongharien ende deden daer vele quaets ende omme die te wederstane Jan van Digion, toecommende grave van Vlaenderen, zone van Philippus, trac in Hongarien met menichte van volcke, edele mannen van wapene uut Vlaenderen, Brabant, Borgondien ende meer andere landen, ende in Hongarien comende zoo bevacht Jan van Borgondien rudderlic de Turcken ende hy wart ghevanghen met vele van zynen edele mannen ende zijn volc meest doot ghesleghen, welc toequam by verwaentheden ende hoverdye van Boucman, de capitein van zynen volcke, de welcke 't voorenvechten hebben wilde, daer hem de coninc van Hongarien bat dat zijn onghaersche vooren vechten zaude; want dat zy lieden bat de maniere van den Turcken wisten dan de Nederlanders, zeyde oock dat zijn volc oock anders niet en dochte dan om vooren te vechtene; ende in 't ende van den jare waert Jan van [p. 131] Digion ghelost ende ghecocht jeghens den admirael Bachijn van Turckyen; ende in den wijch bleven versleghen drye bastaerde ooms van Jan van Digion, te wetene: Mer Lodewijc de Hase van Borgondien, Mer Jan, heere van Drynckam, ende Mer Lodewijc de Vriese, heere van der Wostyne, ende van Wesseghem in Borgondie.[In dit jaer ginck den grave van Vlaenderen, hertoch van Bourgoigne, ende grave van Nivers ter orloghe teghen l'Amorath-Bequin, keyser der Turcken, alwaer hy ghevanghen wiert met veel andere edellieden soo van Vranckerijck als van andere landen, op welcken dach oock ghevanghen wiert Nicolaes, sone van Nicolaes Utenhove, den welcken verlost sijnde van de ghevanghenisse, wiert hofmeester van den hertoch van Bourgoigne, ende hoochbailliu van Berghen in Henegauwen. (K.M.)

Scepenen van de Keur sittende omme informatie t' hoorene up 't faict gheremitteert by Jacob Haeck, fs Jans, ende 't ghebeurde dat de voornoemde Jan Haeck versoende 't faict jeghens zyne partie gheremitteert binnen dien dat zy t'informatie saten, ende scepenen van het faict gheinformeert zijnde, niet teghenstaende, die de voornoemde Jacob wart ghebannen. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaar trokken die van Brabant derde maal in 't land van Gelder en in Gulik.

[Item, in dit jaar was geboren de hertog Philips Jans zoon van Bourgondië te Dijon in Bourgondië, de laatste juli. (K.M.)]

Item, in dit jaar deed de hertog Jan van Dijon, graaf van Vlaanderen de stad Gent meten met een landmeter, [Gillis de Grootheere ,(G.)] eerst de omloop 3300 roeden, elke roede 13 voeten, van de Muiderpoort tot Sint Lievens poort binnen,1300 roeden, van t' Einderweer tot aan de Spitaal poort te Sint Baafs 1300 roeden.

Item, de mijl bevat 4 duizend kubiek.

Item, in dit jaar waren de Turken in Hongarije en deden daar veel kwaad en om die te weerstaan Jan van Dijon, toekomend graaf van Vlaanderen, zoon van Philippus, trok in Hongarije met menigte van volk, edele mannen van wapen uit Vlaanderen, Brabant, Bourgondië en meer andere landen en kwam in Hongarije en zo bevocht Jan van Bourgondië ridderlijk de Turken en hij werd gevangen met vele van zijn edele mannen en zijn volk meest dood geslagen wat toekwam bij verwaandheid en hovaardij van Boucman, de kapitein van zijn volk die ’t voor vechten hebben wilde daar hem de koning van Hongarije bad dat zijn Hongaren voor vechten zouden; want dat zijn lieden beter de manier van den Turken wisten dan de Nederlanders, zei ook dat zijn volk ook anders niet dacht dan om voren te vechten; en in ’t eind van het jaar werd Jan van [pagina 131] Dijon verlost en gekocht tegen de admiraal Bachijn van Turkije; en in de strijd bleven verslagen die bastaard ooms van Jan van Dijon, te weten: Meneer Lodewijk de Hase van Bourgondië, Meneer Jan, heer van Drinkam en Meneer Lodewijc de Vriese, heer van der Woestijne en van Wessegem in Bourgondië.

[In dit jaar ging de graaf van Vlaanderen, hertog van Bourgondië en graaf van Nijvers ter oorlog tegen l' Amorath-Bequin, keizer der Turken, alwaar hij gevangen werd met veel andere edellieden zo van Frankrijk als van andere landen, op welke dag ook gevangen werd Nicolaes, zoon van Nicolaes Utenhove die verlost was van de gevangenis en werd hofmeester van de hertog van Bourgogne en hoocg baljuw van Bergen in Henegouwen. (K.M.)

Schepenen van de Keur zaten om informatie t' horen op het feit geremitteerd bij Jacob Haeck, fs Jans, en 't gebeurde dat de voornoemde Jan Haeck verso en ’t feit tegen zijn partij geremitteerd binnen dien dat ze te informatie zaten en schepenen van het feit geïnformeerd waren, niet tegenstaande die de voornoemde Jacob werd gebannen. (Pr. Ar.B.)]

1398.

's Heren kiezers.

De stad kiezers.

Mer Daneel van Alewijn.

Jan van Oudenhuus.

Jan van Schone.

Jacob van den Houtkine.

Willem Utenhove.

Segher Everwijn.

Jan van Lensele.

Jan van der Straeten

1399.

's Heren kiezers.

De stad kiezers.

Mer Jan Mulaert.

Jan Everwijn.

Mijnheer Simoen van Linteren.

Mathijs van den Wyncle.

Pieter Sersymoens.

Pieter Hueriblock.

Jan van Vaernewijck, fs Sanders.

Pieter van der Muelene.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Geerem Borluut.

Jan Sersymoens.

Segher Everwijn.

Jan van der Straten.

Lievin de Maech.

Gyselbrecht Mayhuus.

[p. 133]

Gelnoet Damman, fs Jans.

Simoen van der Pitte.

Jan Ebbel.

Willem Dotter.

Heynric van Danckaertseeke.

Saladijn van Ertbuer.

Simoen Utenhove.

Joos van Valmerbeke.

Jan Vermarien.

Jan de Curte.

Pieter van den Turre.

Pieter Tsmet.

Lauwereyns Boele.

Jan van der Eecken.

Jan Moeraert.

Wouter van der Hittelt.

Jan Minnebode.

Pieter Boene.

Godevaert van Riemelant,

over hem Jan van der Hellen.

Jan Paye.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Jacob van Oudenhuus.

Jacob van Houtkine.

Item, in dit jaer bienen scepenen van Ghent Mer Jacob van Lichtervelde, soverein-bailliu van Vlaenderen, omme dieswille dat hy hadde doen onthoofden eenen Jan van Pennensone, portere van Ghent.

[Ende datte l jaer uyt Vlaenderen, om dat te hebben doen onthoofden Jan van Pennensone, borgher van Ghendt, sonder ten rechte ghestelt te sijn van het voorseyde magistraet. (K.M.)]

Item, in 't voornoemde jaer waert de coninc Rijtsaert van Inghelant vermoort van den broeder van Lancastere ende maecten haren autsten broedere coninc van Inghelant.

Item, Heinderic van Lancastere met hulpe van zynen vrienden ende maeghen versonden de coninghinne van Inghelant, dwijf van coninc Rijtsaert, tot in Vranckericke tot haeren vader, coninc Kaerle van Vranckericke. [p. 134] [Item, in dit jaer soo track men naer Remonden. (K.M.)

- Item, ontrent desen tijt soo maeckte de keyser Wenselaus van den graefschappe van Milanen een hertochdom; ende in 't jaer xiijcxcix was de keyser Wenselaus verlaten van sijn keyserschap ende afgheset om sijnder traecheyt wille, ende in syne stede waert doen keyser ghestelt Robertus, hertoch van Beyeren. (K.M.)

- In dit jaer waren in Italien vergadert wel tachentich duusent mannen, dewelcke men hiet de Groote Compaingnie, ende onder desen hoop waren veele hertoghen, graven en baenderheeren, ende zy waeren ghecleet met witte cleederen en zy straften zeere de zonen der meynschen, ende ghemerct dat de sterfte in deze landen zeere regnierde zoo belofden zy elcken die onder huerlieder compaignie quamen dat zy vry zouden wesen van der siecte van der pestilentie. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaar zijn schepenen van Gent Meneer Jacob van Lichtervelde, soeverein- baljuw van Vlaanderen, om dieswille dat hij had doen onthoofden een Jan van Pennensone, poorter van Gent.

[ en dat het jaar uit Vlaanderen om dat te hebben doen onthoofden Jan van Pennensone, burger van Gent die zonder te recht gesteld te zijn van het voorzegde magistraat. (K.M.)]

Item, in 't voornoemde jaar werd de koning Richard van Engeland vermoord van de broeder van Lancaster en maakten hun oudste broeder koning van Engeland.

Item, Hendrik van Lancaster met hulp van zijn vrienden en verwanten zonden de koningin van Engeland, het wijf van koning Rijchard, tot in Frankrijk naar haar vader, koning Karel van Frankrijk. [pagina 134]

[Item, in dit jaar zo trok men naar Roermond. (K.M.)

- Item, omtrent deze tijd zo maakte keizer Wenceslaus van het graafschap van Milaan een hertogdom; en in 't jaar 1399 was de keizer Wenceslaus verlaten van zijn keizerschap en afgezet vanwege zijn traagheid en in zijn plaats werd toen keizer gesteld Robertus, hertog van Beieren.

- In dit jaar waren in Italië verzameld wel 80 000 mannen die men noemt de Grote Compagnie en onder deze hoop waren vele hertogen, graven en baanderheren en ze waren gekleed met witte kleren en ze straften zeer de zonen der mensen en gemerkt dat de sterfte in deze landen zeer regeerde zo beloofden ze elk die onder hun compagnie kwamen dat ze vrij zouden wesen van der ziekte van de pestilentie. (Pr. Ar.B.)]

1400.

's Heren kiezers.

De stad kiezers.

Willem Sersymoens.

Jan van den Oudenhuus.

Jan Utenhove, fs Claeys.

Pieter Amerlynck.

Jan Sersanders, in de Pale.

Arendt Everwijn.

Joos van den Kerckhove.

Willem de Rijcke.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Pieter Sersymoens.

Jan Sloeve.

Jacob van den Hautkene.

Race van den Wale.

Rogier Everwijn,

over hem Jan Everwijn.

Lievin van Waes.

Ghyvoet de Bloc.

[p. 135]

Stevin van Liedekerke.

Lievin de Quinckere.

Pieter van der Muelen.

In den Houtbriel.

Geerem de Smet,

over hem Jacob Haeck.

Jan van Ertbuer.

Jan van Huffelghem.

Gillis Hoerec.

Jan Amelrie.

Jacob Peynaert,

over hem Gillis van Crombrugghe.

Laureyns Pene.

Jan van Eeke.

Jan Veelheven.

Jacob Sneevoet.

Martin Everaert.

Jan Wulferams.

Jan Toete.

Pieter Hueribloc.

Segher van den Somple.

Item, in dit jaer was djaer van gracien den grooten aflaet van Roome a pena et culpa.

Item, in dit jaar was het jaar van de gratie de grote aflaat van Rome, a pena et culpa

1401.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Willem Utenhove.

Segher Everwijn.

Boudijn de Grutere.

Mathijs van den Wyncle.

Jan Hebbelynck.

Mr. Gillis de Zuttere.

Joos Kerstiaens.

Jan van der Eecken.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Jacob van den Pitte.

Willem Sersymoens.

Jan Everwijn.

Lauwereyns de Backere.

Jacob uter Galeyden.

Gyselbrecht Mayhu.

Louis van den Moere.

Jan Utenhove, fs Jans.

Fransoeys Seyssone.

Lievin van Mossevelde.

Willem Dotter,

over hem Jacob de Luede.

Pieter van Hessche.

Joos van Valmerbeke

[pagina 136]

Jan van Vaernewijck,

fs Sanders.

Jan de Curte.

Jan de Saghere.

Gillis van den Hecke.

Gillis Mayhaert.

Willem de Rijcke.

Jan Willaert.

Thomaes Storem.

Jan Roelins.

Jan Haghin.

Lievin Papal.

Fransoys Morael.

Jan van Durmen.

[In 't zelve jaer was te Ghendt een groot pardoen het jaer van gratie ende 't was t' Onze Vrouwekercke te Ste. Pieters, en was doe een groote sterfte. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaer was te Ghent groote sterfte ende al Nederlant duere.

Item, in dit jaer was 't stathuus te Bruusele beghonnen te makene.

Item, in dit jaer was te Ghent Sente Michiels-brugghe ghemaect van witten steene, die te vooren van haute was.

[De hertoghe Jan de Baren was in desen tijt heere van Cassele, ende hem waren ghepresenteert by die van Warneton t' sijnder eerste incomste eene somme van penninghen die hy nyet en wilde ontfanghen sonder consente van den grave van Vlaenderen. (G.)

- Item, in dit jaer ende schependom waren de privilegien deser stede ghehaelt te Fremineuren, daer sy langhe gheleghen hadden, ende waren alder eerst ghebracht ende gheleyt in 't secreet onder 't Belfroet. (K.M.)

- Item, in dit jaer quamen de commissarissen van den coninck van Vranckrijck, die ghesonden waren ter causen van Mer Jacob van Lichtervelde, souverain (bailliu) van Vlaenderen. (K.M.)]

[Iin hetzelfde jaar was te Gent een groot pardon het jaar van gratie en 't was t' Onze Vrouwe kerk te Sint Pieters, n was toen een grote sterfte. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaar was te Gent grote sterfte en al Nederland door.

Item, in dit jaar was 't stadhuis te Brussel begonnen te maken.

Item, in dit jaar was te Gent Sint Michiels-brug gemaakt van witte steven die tevoren van hout was.

[De hertog Jan de Baren was in deze tijd heer van Cassel en hem waren gepresenteerd bij die van Warneton tot zijn eerste inkomst een som van penningen die hij niet wilde ontvangen zonder consent van de graaf van Vlaanderen. (G.)

- Item, in dit jaar en schependom waren de privilegies van deze stad gehaald te Fremineuren (minder broeders) daar ze lang gelegen hadden en waren aller eerst gebracht en gelegd in 't secreet onder 't Belfort. (K.M.)

- Item, in dit jaar kwamen de commissarissen van den koning van Frankrijk die gezonden waren ter oorzaak van Meneer Jacob van Lichtervelde, soeverein (baljuw) van Vlaanderen. (K.M.)]

[pagina 137]

1402.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Mer Segher van Ghendt.

Jacob van den Houdenhuus.

Jan van Steelant.

Pieter van der Muelene.

Gillis van Brecht.

Jan Everwijn.

Justaes Onredene.

Lievin de Maech.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Matheus Damman.

Jan Sloeve.

Pieter Amelrie.

Joos Kerstiaens.

Segher Everwijn.

Lievin van Waes.

Simoen Utenhove.

Simoen van den Pitte.

Heynric van Danckaertseeke.

Pieter Diericx.

Saladijn van Ertbuer.

Jacob Stulpaert.

Willem van Ravenscoot.

Simoen Bette.

Jan Ghyselins, in de Kamerstraat.

Martin Everaerts.

Jan Dhooghe.

Jan van Caneghem.

Jan van der Hellen.

Lievin van der Ghijst.

Arent Valcke.

Jacob Haec.

Heynric Santijn.

Jan Paye.

Weyn Diericx.

Jacob van der Meulen.

Heuverdeken.

Deken van de Weverie.

Jacob van Houdenhuus.

Pieter Amerlinck.

[In de maent van Meye zoo bleef versleghen te Roosendale in Ghelderlant hertoghe Willem van Gheldre ende Gulck; ende die machtighe vorst hertoghe Aelbrecht van Beyeren track met hertoghe Willem, zynen zone, grave Adolf van Cleve ende van Maercke met veele rudderen ende knechten uut Hollandt ende Zeelant ende uter stede van Utrecht, ende beleyde de stede van Gorcken xxij weken lanck [p. 138]- Hertoghe Philips hadde by Magriete, 's graven Lodewijx van Malen dochtere, dry zonen ende drie dochters.

De autste zone hiet Jan ende was hertoghe van Bourgongnien, grave van Vlaenderen, Arthois, van Henegauwe, ende heere van Mechelen. De tweede hiet Anthonis, ende was hertoghe van Brabant, van Limborch ende Marcgrave 's Helichsrijcx. De derde hiet Philips ende was grave van Nyvers ende Rethiers.

De audste dochtere hadde te manne den hertoghe van St. Pol ende van Oostackere (sic), ende die starf zonder hoir. D'ander hadde te manne den grave Willem van Henegauwe, van Hollant ende van Zeelandt; ende deze hadde drie mannen: eerst 's konyncx zone van Vranckrijcke, Jan hertoghe van Loreynen, Dolphijn van Viemieu; daer naer hadde zy te manne den hertoghe Jan van Brabant, ende de derde was heer Vrancke van Borssele, grave van Oosterwant, ende zy starf zonder hoyrs van haerlieder mans.

De derde dochter van Philips-le-Hardy hadde te manne den hertoghe van Savoye, ende hy hadder by drie zonen; die eene was grave, d'ander prinche van Lemort, die storven beide zonder hoyr, ende de derde hadde te wijfve die conynx dochter van Cypers, die hadde twee zusters: d'eene was conynghinne van Sicilien, d'andere hadde te manne den hertoghe van Mylanen; deze hertoghe Philips huwede zyne kinderen binnen zijn leven ende bewees elcken zijn goet, eer hy starf. [139]

Den xxien in Maerte overleet vrauwe Margriete Lodewijck van Malen dochtere, weduwe van den hertoghe Philips.

Sententie ghewesen up die scepenen van Comene omme dat zy lieden zonder octroy ofte consent van den prinche upghestelt hadden gallioot up den wijn ende bier in huerlieder stede, waren ghewesen den prinche te ghevene in haerlieder name twee hondert nobels. (Pr. Ar.B.)]

[In de maand mei zo bleef verslagen te Rozendaal in Gelderland hertog Willem van Gelre en Gulik; en de machtige vorst hertog Albrecht van Beieren trok met hertog Willem, zijn zoon, graaf Adolf van Kleef en van Marcke met vele ridders en knechten uit Holland en Zeeland en uit de stad van Utrecht en belegerde de stad Gorkum 22 weken lang. [pagina 138]

- Hertog Philips had bij Margriet, 's graaf Lodewijk van Male dochter, drie zonen en drie dochters.

De oudste zoon heette Jan en was hertog van Bourgondië, graaf van Vlaanderen, Artois, van Henegouwen en heer van Mechelen. De tweede heette Anthonis en was hertog van Brabant, van Limburg en Markgraaf van het Heilig Rijk. De derde heette Philips en was graaf van Nijvers en Retiers.

De oudste dochter had tot man de hertog van Saint Pol en van Oostakker (sic), en die stierf zonder erfgenaam. De tweede had tot man graaf Willem van Henegouwen, van Holland en van Zeeland; en deze had drie mannen: eerst ’s koningszoon van Frankrijk Jan hertog van Lorraine, Dauphin van Vimeu; daarna had ze tot man de hertog Jan van Brabant en de derde was heer Vrancke van Borssele, graaf van Oosterwant en ze stierf zonder erfgenaam van haar mannen.

De derde dochter van Philips-le-Hardy had tot man de hertog van Savoie en hij bij haar drie zonen; die ene was graaf. De 'ander prins van Mallemort, die stierven beide zonder erfgenaam en de derde had tot wijf de koningsdochter van Cyprus, die had twee zusters: de ene was koningin van Sicilië, de andere had tot man de hertog van Milaan; deze hertog Philips huwde zijn kinderen binnen zijn leven en bewees elk zijn goed eer hij stierf. [pagina 139]

De 20ste in maart overleed vrouw Margriet, Lodewijk van Male dochter, weduwe van de hertog Philips.

Sententie gewezen op die schepenen van Komen om dat ze zonder octrooi of consent van den prins opgesteld hadden galjoot op de wijn en bier in hun stad, waren gewezen de prins te geven in hun naam twee honderd nobels. (Pr. Ar.B.)]

1403.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Willem Sersymoens.

Arend Everwijn.

Louis van der Moere.

Jacob uter Galeyen.

Joos van Valmerbeke.

Mr. Gillis de Suttere.

Jan Utenhove, fs Claeys.

Willem de Rijcke.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Pieter Sersymoens.

Jan van Vaernewijc,

fs M. Jans.

Jan Everwijn.

Lievin de Maech.

Jacob van den Hautkene.

Jan Hebbel.

Jacob van den Moere.

Jan Utenhove, fs Jans.

Lauwereyns Pene.

Jan van der Straten.

Jan de Wielmakere.

Ghyselbrecht Mayhuus.

Jan van Huffelghem.

Gillis de Kempe.

Gillis van der Beke.

Jacob Lampe.

Mathijs van den Winckele.

Jan Willaert.

Pieter Hueribloc.

Jacob van den Hane.

Wulfram Wulframs.

Boudijn de Ledeghe.

Jan van den Putte.

Jans Roelins.

Lievin van Caneghem.

Thomaes de Cleerc.

Heuverdeken.

Deken van de Weverie.

Jacob van den Haute.

Pieter van der Meulene

[pagina 140]

Item, in dit jaer zoo staerf den xvjen April de zoone van den coninck Philips van Vranckerijcke in de stede van Halle [ende wart begraven ten Chartrusen te Digion, in Bourgongnen, dat hy zelve hadde doen fonderen. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit voornoemde jaer quamen te Oostende gheswommen acht groote walvisschen, de welcke bleven ligghende up 't sant ende elcke visch was lanc lxxv voeten ende de nuesghaten waren zoo groot dat mer in stac een groote mans vuest ende elcke visch hadde in zynen buuc xxiiij tonnen smouts, ende als men se in sticken hauwen saude men moeste met leeren uut ende in clemmen, ende in den buuc van de voornoemde visschen stonden xvj oft xvij mannen met scootelen smout uutsceppende ende ghooten 't in tonnen, die by hemlieden stonden; nochtans en lieten zylieden niet te doene deen om d'anders wille oft haerlieder werc te doene.

Carnation.

Oostende weet dat Bricxus nachte

Ghevanghen waren walvissen achte.

[Up Ste. Luciendach voor Kerstdach zoo starf Aelbrecht van Beyeren, grave van Hollant, Zeelandt ende Henegauwe, heere van Vrieslandt, ende hy wart begraven in den Haghe in Hollandt in de cappelle van den hove; hy regneerde in zijn leven als reuwaert ende gherecht heere xlvi jaren, ende vrauw Magriete zijn eerste wijf licht begraven in de zelve cappelle; maer vrouw Margriete van Cleve zijn tweetste wijf die licht begraven in de Predickheeren in den Haghe in Hollandt. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaar zo stierf de 16de april de zoon van de koning Philips van Frankrijk in de stad van Halle [ en werd begraven ten Chartreuse te Dijon, in Bourgondië, dat hij zelf had doen funderen. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit voornoemde jaar kwamen te Oost en gezwommen acht grote walvissen die bleven liggen op het zand en elke vis was lang 75 voeten en de neusgaten waren zo groot dat men erin stak een grote mans vuist en elke vis had in zijn buik 24 tonnen smout en toen men ze in stukken houwen zou moest men er met ladders in en uit klimmen en in de buik van de voornoemde vissen stonden 16 of 17 mannen met schotels smout uit te scheppen goten 't in tonnen die bij ze stonden; nochtans lieten zen niet te doen de een om de anders wil of hun werk te doen.

Incarnatie.

Oost en weet dat Brixius nacht

Gevangen waren walvissen acht.

[Op Sint Lucia dag voor Kerstdag zo stierf Albrecht van Beieren, graaf van Holland, Zeeland en Henegouwen, heer van Friesland en hij werd begraven in Den Haag in Holland in de kapel van de hof; hij regeerde in zijn leven als ruwaard en gerecht heer 46 jaren en vrouw Margriet zijn eerste wijf ligt begraven in dezelfde kapel; maar vrouw Margriet van Kleef zijn tweede wijf die licht begraven in de Predikheren in Den Haag in Holland. (Pr. Ar.B.)]

[pagina 141]

1404.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Den heer van Axele.

Jacob van Houdenhuus.

Segher Damman.

Pieter Amerlynck.

Claeys van Hoedevelde.

Segher Everwijn.

Symoen van Hulle.

Gillis Mayaert.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Ghelnoet Damman, Fs Jans.

Jacob van den Putte.

Pieter van der Muelen.

Thomaes Stuerms.

Arent Everwijn.

Jacob Utergaleyden.

Victor van der Zickelen.

Joos van Valmerbeke.

Jan van Eecke, fs Robbrechts.

Willem de Pinckere.

Martin Zoetaert.

Jan van Lemberghe.

Boudijn de Grutere.

Philips van den Oudenhuus.

Willem de Rijcke.

Jan van der Boenbeke.

Pieter van Essche.

Jan Pric.

Jan van der Eecken.

Fransoeys Moraen.

Jan van den Hulle.

Henric Bollaert.

Gillis Leweerke.

Segher de Vriese.

Jan van Hauthem.

Segher van den Sompele.

Heuverdeken.

Deken van de Weverie.

Jan van den Haute.

Pieter van der Meulen.

Item, in dit jaer was Jan van Digion ontfaen te Ghent als grave van Vlaenderen, xv April scasse wonsdach.

[Item, in dit schependom was ghebannen te Ghendt Cathelyne Geeraert, weduwe van Janne den bastaert, tot Hulst, ende was op den iij dach ghevanghen t' Hulst van den bail- [p. 142] liu te vyven naer noen, ende de sonne was een half ure ondere. Schepenen termineerden dat haer gheleide duerde totter middernacht, ende daer hadde aldereerst den dach al sijn leden, ende Cateleyne voornoemt waert daer op ontsleghen. (K.M.)

- In dit jaer swoer hertoghe Jan, zone van hertoghe Philips, te zyne grave van Vlaenderen, ende in dit voorseide jaer trock onse zelve grave in de cruysweke voor Synxen mette vier leden 's lants van Vlaenderen in Sluys jeghens de Inghelschen, maer omme zekere tydinghe trocken sy maer tot Audenburgh. (S.G.)

- In dit jaer waren ghebannen Joos van Valmerbeke en Philips van Houdenhuus beede scepenen van Gedeelde. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit voornoemde jaer up Sente Lisbette-nacht was groot tempeest ter zee van winde dat menichte dijcken uutbraken in Hollant, Zeelant ende in Vlaenderen.

Item, in Vier-Ambachten verdroncken alsdoe xvij prochien tot Biervliet toe, daer vele menschen ende beesten verdroncken

Carnation.

Elysabet ziet hier in nachte

Met grooter hant gheclachte.

[- St. Annen ter Muude verbrant van de Inghelsche. (G.)]

Item, in dit voornoemde jaer trock de grave Philips-le-Hardy, de vader van Jan van Digion, in pelgremagien tot Onzer Vrauwe van Halle ende hy overleet tusschen Brussele ende Halle, te Rijsbrouc, ghevoert ende begraven te Digion in Borgonden, in een Sateruesse-cloostere, dat hy daer hadde doen maken.

Item, in dit voornoemde jaar verlande te Dunckerke eenen walvisch up goeden vrindach, daer lx mannen over besich waren en was lanc lxxxij voeten en xix voeten hooghe, en uut zynen buuc waren ghedaen xxvij tonnen smouts.

Item, in dit jaar was Jan van Dijon ontvangen te Gent als graaf van Vlaanderen, 15 april kas woensdag.

[Item, in dit schependom was gebannen te Gent Cathelyne Geeraert, weduwe van Janne den bastaard, tot Hulst, en was op de 3der dag gevangen t' Hulst van de baljuw [pagina 142] Te vijf na noen en de zon was een half uur onder. Schepenen termineerden dat haar geleide duurde tot de middernacht en daar had aller eerste de dag al zijn leden en Cateleyne voornoemd werd daarop ontslagen. (K.M.)

- In dit jaar zwoer hertog Jan, zoon van hertog Philips, te zijn graaf van Vlaanderen en in dit voorzegde jaar trok onze graaf in de kruisweek voor Pinksteren met de vier leden van het land van Vlaanderen in Sluis tegen de Engelsen, maar om zekere tijding trokken ze maar tot Oudenburg. (S.G.)

- In dit jaar waren gebannen Joos van Valmerbeke en Philips van Houdenhuus beide schepenen van Gedeelde. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit voornoemde jaar op Sint Liesbeth-nacht was groot tempeest ter zee van wind dat menigte dijken uitbraken in Holland, Zeeland en in Vlaanderen.

Item, in Vier-Ambachten verdronken als toen 17 parochies tot Biervliet toe daar vele mensen en beesten verdronken.

Incarnatie.

Elisabeth ziet hier in nacht

Met groot handengeklap.

[- St. Annen ter Muiden verbrand van de Engelsen. (G.)]

Item, in dit voornoemde jaar trok de graaf Philips-le-Hardy, de vader van Jan van Dijon, in pelgrimage tot Onze Vrouwe van Halle en hij overleed tussen Brussel en Halle, te Rijsbrouk, gevoerd en begraven te Dijon in Bourgondië, in een Sateruesse-klooster dat hij daar had doen maken. [pagina Item, in 'in hetzelfde jaar de 22ste van maart overleed zijn vrouw, weduwe van Philips voornoemd, moeder van Jan van Dijon, Margriet, dochter van de graaf Lodewijk van Male. [ en wart begraven ten Chartreuse te Dijon in Bourgondië bij haar man. (K.M.)]

Item, in dit voornoemde jaar landde te Duinkerken een walvis op goede vrijdag waar 60 mannen over bezig waren en was lang 82 voeten en 19 voeten hoog en uit zijn buik waren gedaan 27 ton smout.

[pagina 143]

1405.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Mer Segher van Ghendt.

Jan Everwijn.

Jan van Vaernewijck, fs Sanders.

Jacob Lampe.

Mr. Gillis de Suttere.

Willem Utenhove.

Jan van Duermen.

Segher Bolloc.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Matheus Damman,

over hem Louis van den Moere.

Gheerem Borluut.

Heynric van Danckaertseeke.

Segher Everwijn.

Franchoeis Seyssone.

Lievin van Waes.

Willem van Ravenscoet.

Stevin van Liekerke.

Jan Toete.

Jan Willaert.

Jan Ebbel.

Jan Ghysels.

Ghuy de Bloc.

Jan Sersanders, fs Daneels.

Jacob Haec.

Gillis van den Hecke.

Jan Versaren.

Jan Amelrie.

Gillis Mannaert.

Lievin de Quinkere.

Pieter Diericx.

[p. 144]

Jan van der Hellen.

Pieter Boene.

Pieter Spieghel.

Joos van den Cleyghate.

Willem van Merendre.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Jacob van Houdenhuus.

Pieter Amerlynck.

Item, in dit jaer quam Thomaes, de hertoghe van Clarenten, broedere van coninc Henderic van Inghelant, met eender vloote van hondert scepen vul volcx van wapenen ende hy arriveerde ter Mude voor der Sluus ende de Inghelschen trocken in Cassant omme roven ende verbranden de huusen. Zy deden grooten storme up der Sluus, zoo dat een Sluusenare schoot den admirael van den Inghelschen doot ende men hiet hem den grave van Pennebrouck.

Item, de grave Jan van Digion ende die van Ghendt dit verhorende stelden hemlieden daer uppe omme de Inghelschen te bevechtene, ende zylieden dit verhorende staken 't vier in Raverscappelle ende trocken naer Inghelant.

[- Item, in 't selve jaer was eenen grooten brant te Brussel ter capellen. (K.M.)

- Item, de hertog Jan van Bourgoigne ende die van Ghendt trocken ter Sluys, omme die Inghelschen te bevechten; maer die Inghelschen die vloen met haerlier roove, ende voor Nieupoort waren hunliên ij schepen ghenomen. (K.M.)

- In dit jaer den 6 April was de Heuverpoorte t' Sente Pieters te Ghendt begonnen te fonderene. (Pr. Ar.A.)]

Item, voor de Nieupoort was een stierman ghenaempt Wauter Janssone, die nam den Inghelschen de tafele van Sente Annen-autaer ter Mude, die zy gherooft hadden, ende noch velerhande goets, dat zy meenden te voerne naer Inghelant.

Item, in dit jaar kwam Thomas, de hertog van Clarence, broeder van koning Hendrik van Engeland, met een vloot van honderd schepen vol volk van wapenen en hij arriveerde ter Muiden voor ter Sluis en de Engelsen trokken in Cadzand om roven en verbranden de huizen. Ze deden grote bestorming op ter Sluis zodat een van Sluis schoot de admiraal van de Engelsen dood en men noemde hem de graaf van Penborough.

Item, de graaf Jan van Dijon en die van Gent dit hoorden en stelden zich daarop om de Engelsen te bevechten en zij die dit hoorden staken 't vuur in Ravers kapel en trokken naar Engeland.

[- Item, in hetzelfde jaar was een grote brand te Brussel ter kapel. (K.M.)

- Item, de hertog Jan van Bourgondië en die van Gent trokken ter Sluis om de Engelsen te bevechten; maar die Engelsen vlogen met hun roof en voor Nieuwpoort waren hun 2 schepen genomen. (K.M.)

- In dit jaar de 6de april was de Heuver poort te Sint Pieters te Gent begonnen te funderen. (Pr. Ar.A.)]

Item, voor de Nieuwpoort was een stuurman, genaamd Wauter Janssone, die nam de Engelsen de tafel van Sint Anna altaar ter Muiden die ze geroofd hadden en noch velerhande goed, dat ze meenden te voeren naar Engeland.

[pagina 145]

1406.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Meneer Philips van Massemen.

Jacob van den Houdenhuus.

Symoen van der Sickelen.

Pieter Amerlynck.

Jacob van der Moere.

Arent Everwijn.

Geeraert van der Eecken.

Jan de Wielmakere.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Pieter Sersymoens.

Jan van Vaernewijc, Mer Janssone.

Jacob van den Haute.

Jan Everwijn.

Jan Vermarien.

Jan van Vaernewijc, fs Sanders.

Wulfram Wulframs.

Symoen Utenhove.

Jacob uter Galeyden.

Ghyselbrecht Mayhu.

Lauwereins Pene.

Jan Moeraert.

Segher Damman.

Lievin van den Hole.

Jacob de Luede.

Thomaes Storem.

Saladijn van Eertbuer.

Jacob Lampe.

Jacob van den Hane.

Jan de Saghere.

Arent Valcke.

Robbrecht van Eecke.

Jacob van Eertbuer.

Jacob Sturtewaghen.

Arent van Ghend.

Segher van den Somple.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Pieter van Eertbuer.

Pieter Amerlynck.

Item, in dit voornoemde jaer staerf de aude vrauwe van Brabant.

[In dit jaer staerf vrauwe Joanna van Brabant naer 't besit van lij jaren, ende licht t' Onsen Vrouwenbroeders te Lampsele. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit voornoemde jaar stierf de oude vrouwe van Brabant.

[In dit jaar stierf vrouwe Joanna van Brabant na het bezit van 52 jaren en ligt te Onze Vrouwenbroeders te Lampsele. (Pr. Ar.B.)]

[pagina 146]

1407.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Stevin van Liekerke.

Pieter van Eertbuer.

Jan Sanders.

Jan van der Eecke.

Jan van Huffelgem.

Jacob Sneevoet.

Vinchent van der Sickelen.

Jacob Haeck.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Jan Sersymoens.

Gheerem Borluut,

over hem Jan Ligiers.

Fransoeys Seyssone.

Heynric van Danckaertseeke.

Pieter van der Meulen.

Victoor van der Sickelen.

Jan de Hoeghe.

Arent Everwijn.

Willem van Ravenscoet.

Willem de Rijcke.

Jan de Wielmaeckere.

Willem Utenhove.

Cornelis Jacobs.

Lievin de Zuene.

Simoen Bette.

Gillis Leweerke.

Lievin van Caneghem.

Jan Ligiers

Segher Bolloc.

Jan van der Eeken.

Heynric Bollaert.

Lievin Papal.

Jan Heebins.

Jan Pric.

Jan Roelins.

Jan de Ketelboetere.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Pieter van Eertbuer.

Pieter Amerlynck.

Item, in dit jaer werd doot ghesleghen, den xxiij Novembre, de hertoghe van Orliens, van Rouletten, van Autonville, omme zyne quaethede jeghens de croone: Contra brachium peccatoris.

Item, in dit jaer was eenen cauden wintere dat 't cooren vervroos up Sente Sebastiaens-nacht. [p. 147]

[Item, in dit jaer 1407 den 20 Januarius op Sent Sebastiaens-dach, sijnde eenen vrydach, was 't soo cout dat de wijn vervroos staende op de tafels. (K.M.)]

Item, in 't zelve jaer en waren scepenen niet uutghelesen voor Onser Vrauwen-dach half ougste voor 's avons te zes ueren.

[Item, in 't selve jaer was ghemaeckt een wapeninghe by nachte by Jacob van Verboome ende Fierebras de Rober ende eenen aerden potmaeker met Pieter Slocht; sy waren alle vier binnen den nacht ghevanghen ende 's anderdaeghs met eenen vonnisse verwesen ende buyten de Muydepoorte op wielen ghestelt. (K.M.)

- In dit jaer op Kersavont verweckten Pieter Schavaut met syne complicen binnen Ghendt eenen oproer, waer van de dry vierden onthoofd werden, ende de andere ghebannen uyt de stadt ende 't landt van Vlaenderen. (K.M.)]

Item, in 't zelve jaer up Sente Barbelen-dach was 't water zoo groot te Brugghe dat de lieden moesten op zolders wonen xj daghen zonder afcommen.

Item, in dit jaer quam de grave Jan t' Sente Omaers met heircrachte, omme met zynen edelen uut diversche te treckene ende te belegghene Calis.

Item, in dit voornoemde jaer vij op den vij Novembris was binnen Sente Thomaers monstre ghedaen van volc van wapenen ende binnen desen quamen de brieven van den coninc van Vranckerijcke aen den grave Jan van Digion, bevelende dat niemant trecken en zaude voor Calis, op de ghalghe; volgende den bevele van den coninc up Sente Martins avont elc moeste dan tuuswaert trecken.

[Item, in dit jaer up den iii dach van November doen [p. 148] quam de hertoch Jan van St. Thomaes met eene groote heercracht van baenrotsheeren, rudderen ende edellieden, te weten: eerst Bourgounien, Berry, Languedoch, Borbon, Bazen, Loreynen, Lotryen, Campagnen, Normandien, Picardien, Henegauwe ende Vlaenderen. Alle die voorseyde heeren waren bereedt om te trecken te Calijs om dat te winnen, ende up den vj November waert dese monstre ghedaen buyten St. Thomas te Corclins-meulene ende daer was groote provianse van victaeylgen. Item, binnen dese quamen brieven aen den hertoghe Jan van den coninck van Vranckrijck dat niemant voor Calijs trecken en soude up de galge, ende sijn gheconfiskeert coninckx tafele, dus bleef die reyse achter. (K.M.)

Vonnisse.

Om dat eene vrauwepersoon wonende by den hove, woorden nam jeghens haren man, die woorden toecommende omme dat zy in huwelicke zijnde haer meschdraghen hadde als blijckende by een kinde dat zy hadde; naer dat de man slapen was zoo namse een mes ende sneet den man de kele af te bedde ligghende, ende daer naer sneet zy hem af aermen ende beenen, ende drouch de zelve partie 's anderdachs 's morgens ten steeghere van den watere, waer af dat scepenen terstondt de wete hadden, ende zy ghynghen den doode anschauwen ende naer de anschauwynghe wart deze vrauwe ghewroucht, ende scepenen ghynghen tot haren huuse, daer zy de slapelakenen vonden ligghende al bebloet ende 't mes daer by; zy was ghevanghen ende ghewesen ghevoert te zyne up een hurde voor haer hebbende 't mes ende de slapelakens bebloet ende tsachternoens verberrendt ter Mudepoorte. (Pr. Ar.B.)

Item, in dit jaar werd dood geslagen de 23ste november de hertog van Orleans, van Rouletten, van Autonville om zijn kwaadheid tegen de kroon: Contra brachium peccatoris.

Item, in dit jaar was het een koude winter zodat het koren bevroor op Sint Sebastians nacht. [pagina 147]

[Item, in dit jaar 1407 de 20ste januari op Sint Sebastiaans- dag, was een vrijdag. Was het zo koud dat de wijn bevroor dat stond op de tafels. (K.M.)]

Item, in 'in hetzelfde jaar waren schepenen niet uitgelezen voor Onze vrouwe-dag half augustus voor 's avonds te zes uur.

[Item, in hetzelfde jaar was gemaakt een wapening bij nacht bij Jacob van Verboome en Fierebras de Rober en een aarden pottenmaker met Pieter Slocht; ze waren alle vier binnen den nacht gevangen en 's anderdaags met een vonnis verwezen en bulten de Muiderpoort op wielen gesteld. (K.M.)

- In dit jaar op Kerstavond verwekten Pieter Schavaut met zijn kornuiten binnen Gent een oproer, waarvan de drie van de vier onthoofd werden en de andere gebannen uit de stad en 't land van Vlaanderen. (K.M.)]

Item, in 'in hetzelfde jaar up Sint Barbelen-dag was 't water zo groot te Brugge dat de lieden moesten op zolders wonen 11 dagen zonder eraf te komen.

Item, in dit jaar kwam de graaf Jan t' Sint Omaars met legermacht om met zijn edelen uit diverse te treken en te belegeren Calais.

Item, in dit voornoemde jaar de 7de van november was binnen Sint Thomaars monster gedaan van volk van wapenen en binnen deze kwamenn de brieven van den koning van Frankrijke aan de graaf Jan van Dijon met bevel en dat niemand treken zou voor Calais op de galg; volgens het bevel van den koning op Sint Martinus avond, elk moest dan huiswaarts trekken.

[Item, in dit jaar op de 3de dag van november toen [pagina 148]

kwam de hertog Jan van St. Thomas met een grote legermacht van baander heren, ridders en edellieden, te weten: eerst Bourgondië, Berry, Languedoc, Bourbon, Bazen, Lorraine, Lotharingen, Champagne, Normandië, Picardië, Henegouwen en Vlaanderen. Alle die voorzegde heren waren bereidt om te trekken te Calais om dat te winnen en op de 6de november werd dit monsteren gedaan buiten St. Thomas te Corclins-molen en daar was een grote proviand van victualie. Item, binnen deze kwamen brieven aan de hertog Jan van den koning van Frankrijk dat niemand voor Calais zou trekken op de galg zijn en het zijne geconfisqueerd konings tafel, dus bleef die reis achter. (K.M.)

Vonnis.

Omdat een vrouwspersoon woonde bij de hof woorden nam tegen haar man, die woorden kwamen toe omdat ze zich in het huwelijk had misdragen als bleek bij een kind dat ze had; nadat de man aan het slapen was zo nam ze een mes en sneed de man de keel af die te bed lag en daarna sneed ze hem de armen en benen af en droeg die delen de volgende dag ’s morgens ter steiger van het water zodat de schepenen het terstond wisten en ze gingen de dode aanschouwen en werd deze vrouw gevraagd en de schepenen gingen tot haar huis waar ze de slaaplakens vonden liggen al bebloed en het mes daarbij; ze was gevangen en gewezen gevoerd te zijn op een hort en voor zich had het mes en de slaaplakens al bebloed en in de na noen verbrand ter Muiderpoort.

[pagina 149]

1408.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Mijnheer van Masseme.

Jan van Duerme.

Pieter Sersymoens.

Saladijn van Eertbuer.

Jan Utenhove, fs Claeys.

Pieter Diericx.

Jacob van den Hooghenhuus.

Lievin de Muunck.

chepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Stevin van Liekerke.

Jan van Vaernewijc, fs Mer Jans.

Pieter Amelrie.

Gillis van den Hecke.

Pieter van Eertbuer.

Jan van Eecke.

Jan Sersanders, fs Daniels.

Boudijn de Grutere.

Gillis Maeyhaert.

Jan Willaert.

Simoen Utenhove.

Segher van den Sompele.

Jan van der Hellen,

over hem Wulfram Wulframs.

Willem van den Pitte.

Jan Boilget, alias Jan Willems.

Laureins Boele.

Nicasis de Bels.

Lievin van Overackere.

Jan de Vos.

Gillis Sneevoet.

Jacob de Bake, fs Jacobs.

Heynric Colins.

Segher de Coc.

Weyn Diericx.

Daneel van Buten.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Pieter van Eertbuer.

Pieter de Rijcke.

Item, deze scepenen en waeren niet uutgheroupen voor Onzer Vrouwen dach alf ougst, ten zes uren van den avond. (Pr. Ar.B.)

Item, in dit jaer brack 't waetere t' Sente Lievenspoorte ende aen de Keyserporte uute in den zomere, zoo datter een steenwerc ghemaect wiert. [p. 150]

Item, ten selven daeghe was tot Ghendt soo groot water dat men voer over de Schelde met schepen boven de Capucinen-clooster, dan Volders-capelle. (K.M.)

- Item, in dit jaer was te Ghendt 't vleeshuus begonnen te fonderen ende hadde langhen tijt daer te vooren gheweest een leelick hauthuus dat groote scade was. (Prov. Ar.A.)]

Item, in dit jaer quam die Lieve in der stede handen ende den sciplieden onttrocken by colatien, uut causen van haerlieder regimente.

[Item, in dit jaer zo waert de Lieve ghecreghen uuter sciplieder handen, diese daer te vooren, langhen tijt by cracht der stede onthauden hadden, met dat zy lieden 't regiment van der stede langhe ghehadt hadden. (Pr. Ar.A.)]

Item, in dit jaer berrende 't suut-torreken van Sente Niclaeis kercke te Ghent.

[Den ixen July was binnen Audenaerde de groote schutterie. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaer [op den dach van Ste. Tecla K.M.] was den strijt tusschen die van Luudicke ende den grave van Digion die den slach wan up huerlieder, zoo datter van de Ludekeniers bleven in 't velt xxviij dusent van xlv dusent die te velde waeren, ende daer bleef den ouden heere van Parwijs doot, ende hy hadde hemlieden gherne in de stede ghehauden; daer bleef ooc de zoone van Parwijs, bisscop van Luudicke, ende menich edelman van Ardennen ende uut 't graefscip van Loon.

Carnation.

Tecla bonos cernit,

Stet legis quam Loo servit.

[In dit jaer openbaerde haer eene groote comete ende [p. 150]

curts daer naer verloren de spaensche heeren ende Luuckenaers elc wel veertich duusent mannen. (Pr. Ar.B.)]

Item, deze schepenen waren niet uitgeroepen voor Onze Vrouwen dag half augustus, ten zes uren van den avond. (Pr. Ar.B.)

Item, in dit jaar brak 't water t' Sint Lievenspoort en aan de Keizerpoort uit in de zomer zodat er een stenen werk gemaakt werd. [pagina 150]

[Item, dezelfde dag was tot Gent zo groot water dat men voer over de Schelde met schepen boven de Kapucijnen- klooster, dan Volders-kapel. (K.M.)

- Item, in dit jaar was te Gent 't vleeshuis begonnen te funderen en had lange tijd daar tevoren geweest een lelijk houten huis dat grote schade was. (Prov. Ar.A.)]

Item, in dit jaar kwam die Lieve in de stadse handen en de schippers onttrokken bij colatien, uit oorzaak van hun regiment.

[Item, in dit jaar zo werd de Lieve gekregen uit de schippers die ze daar tevoren lange tijd bij kracht van de stad onthouden hadden met dat ze 't regiment van de stad lang gehad hadden. (Pr. Ar.A.)]

Item, in dit jaar brandde het zuidelijke torentje van Sint Nicolaas kerk te Gent.

[De 9de juli was binnen Oudenaarde de grote schutterij. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaar [op de dag van Sint Tecla K.M.] was de strijd tussen die van Luik en de graaf van Dijon die de slag won op ze zodat die van Luik bleven in het veld 18 000 van de 45 0000 die te velde waren en daar bleef de oude heer van Parwijs dood en hij had ze graag in de stad gehouden; daar bleef ook de zoon Parwijs, bisschop van Luik en menige edelman van Ardennen en uit 't graafschap van Loon.

Incarnatie.

Tecla bonos cernit,

Stet legis quam Loo servit.

[In dit jaar openbaarde zich een grote komeet en kort daarna verloren de Spaanse heren en die van Luik wel 40 000 mannen.

1409.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Meneer Nicolays Utenhove.

Jacob Sneevoet.

Heyndrick van Gavere.

Gillis Leeuwercke.

Jan Sersymoens, up de Leye.

Mr. Gillis de Suttere.

Rijckaert van Liekerke.

Lievin van Caneghem.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Pieter Sersymoens.

Louis van den Moere.

Segher Everwijn.

Jan de Wielmakere.

Pieter van der Meulen.

Jan van Nieneve.

Jan van Vaernewijc, Fs Sanders.

Simoen Bette.

Martin Soetaert.

Jacob de Leude.

Jacob uter Galeyden.

Lievin de Quinckere.

Jan van Huffelghem.

Gheerem Borluut.

Gillis van der Beke.

Heynric Bollaert.

Jan van Lemberghen.

Jacob Eeckaert.

Pieter Spieghel.

Boudijn Goethals.

Lievin Meunc.

Lievin van Oudeghem,

over hem Jan Versaren.

Willem Valcke.

Jan van der Heyden, Fs Gheerems.

Jacob Bloume.

Gheeraert van den Buunre.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Saladijn van Eertbuer.

Jan van der Haghen.

Item, in dit jaer huwede de hertoghe Anthonis van Brabant. [ p.152]

[Item, in dit jaer en waren der maer vijf heeren van den rade, te wetene Mr. Daneel Alaerts, Mr. Jan Doret, Mr. Joos de Steelant, Mr. Goossin le Sauvaige en Mr. Gillis van der Wostine; maer hertoghe Philips stelder noch viere daer toe, te wetene: de heere van Moorbeke, sy hadden dags voor salaris ij sc. 8 gr., Mr. Symon de Formelis iij s. 4 gr., Mr. Jan van de Ketulle ende Mr. Fransoys van Ghendt ij sc. gr. elk; maer zy en hadden de gagye niet dan als sy besongierden. (Pr. Ar.A.)

In dit jaer was verandert de Transport van Vlaenderen. (Pr. Ar.B.)

Item, in dit jaar huwde de hertog Anthonis van Brabant. [pagina 152]

[Item, in dit jaar en waren er maar vijf heren van de raad, te weten Mijnheer Daneel Alaerts, Mijnheer Jan Doret, Mijnheer Joos de Steelant, Mijnheer Goossin le Sauvaige en Mijnheer. Gillis van der Wostine; maar hertog Philips stelde er noch vier daartoe, te weten: de heer van Moorbeke, ze hadden daags voor salaris 2 sc. 8 gr., Mijnheer Symon de Formelis 3 s. 4 gr., Mijnheer Jan van de Ketulle en Mijnheer Fransoys van Gent 2 sc. gr. elk; maar ze hadden de gage niet dan als ze begeerden. (Pr. Ar.A.)

In dit jaar was veranderd het transport van Vlaanderen. (Ar.b)

1410.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Mijnheere van Somergem.

Jan Sersymoens, fs Pieters.

Mer Olivier de Jaghere.

Jan van Duerme.

Jan Utenhove, fs Claeys.

Thomaes de Cleerck.

Jacob van der Moere.

Heyndrick Roelins.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Gelnoet Damman, Fs Jans.

Jan van Varnewijc, fs Jans.

Jan van Eecke.

Pieter Hueribloc.

Jan Everwijn.

Heynric van Danckaertseeke.

Victoor van der Sickelen.

Gheerolf Bette, Jacobssone.

Gillis Leweercke,

over hem Willem de Rijcke.

Pieter Diericx.

Jan Pric.

Lievin Papal.

Ghuy de Bloc.

Ghyselbrecht de Vos.

Jan Goethals de Mets.

Jan van der Eecken.

Jan Maghin.

[pagina 153]

Arent Valcke.

Willem Vermarien.

Lievin van Caneghem.

Laureins van Ghent.

Joos Storem.

Vincent Meyeraert.

Lodewijc Bloume.

Pieter Boene.

Jan Jours.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Saladijn van Erdbuer.

Pieter de Rijcke.

Item, in dit voornoemde jaer als Alexander paus ghesijn hadde ontrent een jaer, hy waert vergheven ende starf in de stede van Bolloegnen.

Item, de cardenalen ginghen in 't conclaeve ende coren den cardinael van Bolloengnen Baltasar de Caldra (Cossa), gheboren van Napels, ende in zijn consecratie was hy ghenaempt Jan de XXIIIe.

- Item, in dit jaer huwde hertogh Anteunis ruwaert van Brabant. (K.M.)

In dit scependom rees er een groot geschil tusschen de stede van Andtworpen ende Mechelen omme de drie maercten te wetene: visch, haut ende havere. (Pr. Ar.B.)

Sententie. Dat een poorter van Gheersberghe ghewijst was te moeten betalene 't beste hooft, midts dat hy binnen Ghendt metter zweerde gheexecuteert was, ende omdat hy hem met zijn voorseyde poorterie niet beholpen en hadde, moest het vulcommen. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit voornoemde jaar toen Alexander paus geweest was omtrent een jaar werd hij vergeven en stierf in de stad van Bologna.

Item, de kardinalen gingen in 't conclaaf en kozen de kardinaal van Bologna Baltasar de Caldra (Cossa), geboren van Napels en in zijn consecratie was hij genaamd Jan de 23ste .

- Item, in dit jaar huwde hertog Anthonis ruwaard van Brabant. (K.M.)

In dit schependom rees er een groot geschil tussen de stad van Antwerpen en Mechelen om de drie markten te weten: vis, hout en haver. (Pr. Ar.B.) Sententie. Dat een poorter van Geraardsbergen gewezen was te moeten betalen 't beste hoofd mits dat hij binnen Gent met het zwaard geëxecuteerd was en omdat hij hem met zijn voorzegde Poorterij niet beholpen had moest het vokomen. (Pr. Ar.B.)]

1411.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Meneer Claeys Utenhove.

Jacob van Houdenhuus.

Meneer Daneel van Heersele.

Jacob Sneevoet.

[pagina 154]

Philips van Steelant.

Pieter van der Muelene.

Rykaert van Liekerke.

Jan van der Heyden.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Stevin van Liedekerke.

Jan Sersymoens.

Jan de Hoeghe.

Lievin van Waes.

Wulfram Wulframs.

Jan Willaert.

Willem Utenhove.

Everdey de Grutere.

Arent Everwijn.

Willem van Meerendre.

Heynric Coolins.

Jacob Coubrake.

Zegher Damman.

Willem van den Pitte.

Antonis Plattin.

Jacob de Bake.

Gillis Maeyhaert.

Philips Bolloc.

Ywein Diericx.

Jan de Curte.

Jacob van den Hane.

Thomaes Maes, Fs Willems.

Willem Soyssone.

Daneel van Buten.

Nicasis de Bels.

Jan Ligiers.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Jan Symoens.

Lievin Pappal.

Item, in dit jaer was Hans (Ham) in Vermandoeis ghewonnen van die van Ghent, den xii September, ende men was voor Mondidier ende daer waeren drye scepenen mede ende daer waeren mede beede de dekenen; de dekin van neringhen was..... ende van der weverye Jan Dierman; zy trocken uute den xie Ougste ende waren uute acht ende viertich daeghen. [p. 155] [Item, in 't selve jaer de coninck Hendrick van Inghelant bereedde veele schepen met volck, ende hy arriveerde in Normandien ende wan de stede van Ontfluer. (K.M.)]

Item, in 't selve jaer vergaederde de grave Jan vele volcx van waepenen ende ontboet de Vlaeminghen dat zy met hem zauden willen trecken jeghens de vianden, die hem hilden in Vermandoeis, ende hy gaf weder die van Brugghe haere banieren, die hemlieden de grave Philips, zijn vaedere, ghenomen hadde.

Item, de Vlaminghen quamen terstont ter obedientie van haren grave ende trocken met hem in Vermandoeis te Mondidier omme te bevechtene den hertoghe van Oorliens, die in Haens (Ham) lach, maer als hy sach de macht van de Vlaeminghen hy vloot in Vranckerijcke uut Haens met zynen edelen ende de Vlaeminghen beclommen terstont Haens dat zy wonnen.

[In dit jaer die van Ghendt metten lieden van Vlaenderen trocken metten grave te Mondidier, ende in 't upwaert trecken zoo roofden zy Haens in Vermandois en stakender 't vier inne. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaer waeren de kiesers te gaeder vijf daeghen ende vijf ueren eer zy scepenen daeden uutlesen.

Item, in dit jaar was Hans (Ham) in Vermandois gewonnen van die van Gent de 12de september en men was voor Montdidier en daar waren drie schepenen mede en daar waren mede beide de dekens; de deken van neringen was..... en van de weverij Jan Dierman; ze trokken uit de 11de augustus en waren uit acht en veertig dagen. [pagina 155] [Item, in hetzelfde jaar de koning Hendrik van Engeland bereidde vele schepen met volk en hij arriveerde in Normandië en won de stad van Ontfluer. (K.M.)]

Item, in hetzelfde jaar verzamelde graaf Jan vele volwapenvolk en ontbood de Vlamingen dat ze met hem zouden willen trekken tegen de vjanden die zich ophielden in Vermandois en hij gaf weer die van Brugge hun banieren die ze de graaf Philips, zijn vader, genomen had.

Item, de Vlamingen kwamen terstond ter gehoorzaamheid van hun graaf en trokken met hem in Vermandois te Montdidier om te bevechten de hertog van Orleans die in Haens (Ham) lag, maat toen hij zag de macht van de Vlamingen vloog hij in Frankrijke uit Ham met zijn edelen en de Vlamingen beklommen terstond Ham dat ze wonnen.

[In dit jaar die van Gent met de lieden van Vlaanderen trokken met den graaf te Montdidier en in 't opwaarts trekken zo roofden ze Ham in Vermandois en staken er het vuur in. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaar waren de kiezers tezamen vijf dagen en vijf uren eer ze schepenen deden uitlezen.

1412.

[pagina 156]

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Louys van den Moere.

Jan van Vaernewijck,

Meneer Janssone,

over hem Jan Sersanders, fs Daniels.

Jan van Duermen.

Gheerolf Bette, Fs Jacobs.

Jan van Vaernewijc,

fs Sanders.

Jan Hebbel.

Lievin de Muenc.

Heynric van Danckaertseeke.

Simoen Bette.

Jacob Sneevoet.

Zegher de Coc.

Jan van Huffelghem.

Jan van der Heyden.

Jacob Stulpaert.

Gyselbrecht van Rousselaere.

Jacob Eeckaert.

Jan Vyncke.

Heynric Bollaert.

Jan van der Loove.

Pieter Spieghel.

Jan de Cleyne, fs Joes.

Ghelnoet van Leyns.

Jan van den Kerchove.

Segher Meyeraert.

Jan van Loo.

Jan van den Woelputte.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Jan Symoens.

Jan van der Haghen.

[Item, den xxvj October was de coninck Hendryck te Blangy, ende alle de principaelste heeren ende princen van Vranckrijck quamen te Blangy omme den coninck Hendrick te bevechten; daer was seer ghevochten, maer den coninck van Inghelant hadde de victorie; daer waeren veel Franchoisen versleghen. (K.M.)

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Her Olivier de Jaghere.

Jan Sersymoens, fs Pieters.

Ghelloit Damman.

Jan Haghin.

Jacob van der Moere.

Jan Cauwerick.

Jan van der Galeyden.

Lievin van Caneghem.

- Item, in dit jaer de hertoghe Jan van Bourgondie vergaderde een groote heyrcracht van Vlaminghen, ende hy gaf den ambachte van Brugghe weder haer banniere ende standaerden, de welcke sijn vader de hertogh Philips hem[p. 157] lieden ghenomen hadde, omdat de ambachten niet meer rysen en souden, nooch oock vechten d'een ambacht teghen d'ander; hy deelde Brugghe in ses deelen. Item, desen hertogh Jan leede de Vlaminghen in Vermandois, ende de Vlaeminghen wonnen Haens; sy roofden de stede, ende staken daer in vier. Item, die van Brugghe en wilden niet in de stede comen voor dat de calioete af wesen soude, ende het huuseken op den Braembergh, 't welck was ghedaen. (K.M.) - ..... ende insghelickx wilden zy hebben het calfvel dat de dekenen hadden moeten zegelen, niet wetende watter inne stond, ter begheerten van Clays de Sautre ende Jan Biese, welck calfvel hemlieden ghebrocht wort, ende t' haerlieden presentie ghecasseert was, ende elck deken track zynen seghele af; insghelijcx begheerden de ambachslieden haerlieder maendtghelt 't welc hemlieden belooft was, ende doe quamen zy binnen Brugghe, ende curts daer naer warden ghebannen Clays de Sautere ende Jan Biese ende meer andere die de upsetters gheweest hadden van den voornoemden calfsvelle. (Zie het jaar 1411) (Pr. Ar.A.)]

[Item, de 26ste oktober was de koning Hendrick te Blangy en alle de belangrijkste heren en prinsen van Frankrijk kwamen te Blangy om de koning Hendrick te bevechten; daar was zeer gevochten, maar de koning kvan Engeland had de victorie; daar waren veel Fransen verslagen. (K.M.)

- Item, in dit jaar de hertog Jan van Bourgondië verzamelde een grote legermacht van Vlamingen en hij gaf de ambacht van Brugge weer hun bannier en standaarden die zijn vader de hertog Philips ze [pagina 157] genomen had, omdat de ambachten niet meer rijzen zouden, noch ook vechten de ene ambacht tegen de ander; hij deelde Brugge in zes delen. Item, deze hertog Jan leidde de Vlamingen in Vermandois en de Vlamingen wonnen Hams; ze roofden de stad en staken daarin het vuur. Item, die van Brugge wilden niet in de stad komen voor dat de kap af wezen zou en het huisje op de Braamberg, wat was gedaan. (K.M.) - ..... en insgelijks wilden ze hebben het kalfsvel dat de deken hadden moeten zegelen en niet wist wat erin stond ter begeerten van Clays de Sautre en Jan Biese, welk kalfsvel ze gebracht werd en tor hun presentie gecasseerd was en elke deken trok zijn zegel eraf; insgelijks begeerden de ambachtslieden hun maandgeld wat ze beloofd was en toen kwamen ze binnen Brugge en kort daarna werden gebannen Clays de Sautere en Jan Biese en meer andere die de opzetters geweest hadden van den voornoemde kalfsvel. (Zie het jaar 1411) (Pr. Ar.A.)]

1413.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Hector van Overhaute.

Danneel van Severen.

Simoen Borluut.

Lievin Pappal.

Daneel van Maldeghem.

Willem de Rijcke.

Jan van Leys.

Jacob van den Hane.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Jan Sersymoens,

over hem Victor van der Zickelen.

Ghelnoet Damman, Fs Jans.

Pieter van der Meulen.

[p. 158]

Jan Willaert.

Martin Zoetaert.

Jacob uter Ghaleyen.

Lievin van den Hole.

Simoen Utenhove.

Jan van Lemberghen.

Zegher Everwijn.

Arent Valke,

over hem Boudijn de Ledeghe.

Jan van Eecke.

Boudijn de Grutere.

Rijckaert van Liekerke.

Willem Valcke.

Stevin van der Eecke.

Jan Ghyselins.

Jan Goethals de Mets.

Jacob Goethals.

Pieter Caelberch.

Willem de Busere.

Segher Bolloc.

Simoen Daneels.

Jacob Bloume.

Jan de Keyster.

Justaes Coetse.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Jan Sersymoens.

Willem de Rijcke.

Item, in dit jaer overleet, op Sente Barnabas-dach, vrauwe Katerine, de dochtere van den grave Jan van Digion, ende was begraven te Sente Verhilden te Ghent.[..... voor den hooghen autaer. (K.M.)

- Voorghebot. Schepenen van Gedeelde doen te weten alle die voochden zijn van weesen, dat zy der weezen ghelt niet langher en laten uutgaen te pensioene dan totter tijd dat de weesen, daer af zy voochden zijn, vuljaert zullen zijn, omme zeker ghebreken die zy ghevonden hebben in 't uutgheven. (Pr. Ar.B.)

- Een vonnis. Ghewijst in wettelicke ghebannen vierschare van Schepenen van Gedeelde den xx Novembris, dat Pauwels de Hondt met Lisbette Mandekins zijn wijf, omdat hy zijn ghedeel niet gheheescht en heeft in jare ende daghe [p. 159] versteken is ende deelloos blyven zal van goede daer Meercken van Damme ute verstorven es, naer de wet van der poort. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaar overleed op Sint Barnabas-dag vrouwe Katherine, de dochter van de graaf Jan van Dijon, en was begraven te Sint Verhilde te Gent.[..... voor het hoge altaar. (K.M.)

- Voor gebod. Schepenen van Gedeelde doen te weten alle die voogden zijn van wezen dat zet het wezen geld niet langer laten uitgaan te pensioen dan tot de tijd dat de wezen, waarvan ze voogden zijn, volwassen zullen zijn om zekere gebreken die ze gevonden hebben in 't uitgeven. (Pr. Ar.B.)

verstoken is en zonder deel zal blijven zal van het goed daar Meercken van Damme uit verstorven is naar de wet van der poort. (Pr. Ar.B.)]

- Een vonnis. Gewezen in wettig gebannen vierschaar van Schepenen van Gedeelde de 20ste november dat Pauwels de Hondt met Lisbette Mandekins, zijn wijf, omdat hij zijn deel niet geëist heeft in jaar en dag. [pagina 159]

1414.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Mer Olivier de Jaghere.

Jan Jooris.

Stevin van Liekerke.

Jan de Bleckere.

Claeys van Hoedevelde.

Jan van der Heyden.

Jan van der Schaghe.

Willem van Meerendre.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Willem Utenhove.

Jan Sersanders.

Wulfram Wulframs.

Lievin Papal.

Jan Everwijn.

Jan Haghin.

Jan Sersymoens.

Symoen Boete.

Nicasis de Bels.

Race van den Walle.

Vincent Meyeraert.

Gillis Maeyaert.

Gheerem Borluut.

Gyselbrecht de Grutere.

Jacob van den Hane.

Daneel van der Langheraert.

Jan Ligiers.

Roberecht van Eecke.

Jan uter Ghaleyden.

Lauwereyns van der Leyen.

Gillis Sneevoet.

Jan van Bucxstale.

Jacob van der Hoyrsele.

Gheeraerd van den Buunre.

Jan van den Hecke.

Jacob van der Meulen.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Jacob Sneevoet.

Willem de Rijcke.

Item, in dit jaer rees een groot remoer ende clachte van den paus Jan van Bolloengien in 't jaer x ghecooren, ende dat van zynen quaden regemente ende levene [p. 160]

Item, dit verhoorende de keyser Seghemont hy dede hauden een generael consylie te Constans op den Rijn, ende daer was een enquestie ghedaen op paus Jans onrein leven, als by welcken dat hy was verlaeten van den pausdomme ende in vanghenesse gheleyt in 't casteel van Scaffenhuuse, ende de cardenaelen noch eens in conclaeve ghinghen ende coosen eenen romeyn, ghenaemt Odo de Calumna, ende inne zyne consecratie was hy ghenaemt Martinus de Ve.

[Item, in dit jaer was dat concilium dat men noemt Synodus Constantiensis, ende duerde vier jaer lanc, in welck Joannes Hus ende Jeronimus de Praga waeren verbrant. (K.M.)]

Item, in dit jaer was eerstwaerf verheven Onse Vrauwe van Lê (Lede) ende was den tweesten in meye.

[In dit jaer was by scepenen van beede bancken ende by de drie leden deser stede op de colatie-soldre ghesloten volghende der privilegie: Zoo wie ghebannen es ofte ghebannen sal werden of verwonnen by der wet van Ghendt van vredebrake met wonden ofte zonder wonden, dat hy nemmermeer gratie hebben en sal nochte verlaet van zynen banne, maer zal moeten ballynck blyven 's lands van Vlaenderen al den tijdt van zynen banne gheduerende. Van den gonnen die ghebannen werden van soendynch-brake zonder wonde zullen moeten ghelijck ballinghen blyven. (Pr. Ar.B.)

- Jan van den Haute vermoordde zijn wijf by Camerijcke, daer omme hy brocht was te Ghendt in vierschare, ende dede tooghen dat hy poorter was ende coos zyne wet buuten als poorter, ende was't schuldich te zyne, ende hiescht zo over recht, midts welcken hy ghewijst was uter clachten, ende daer naer ghebannen. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaar rees een groot rumoer en klacht van de paus Jan van Bologna in 't jaar 10 gekozen en dat van zijn kwaad regiment en leven. [pagina 160]

Item, dit verhoor en de keizer Seghemont liet houden een generaal concilie te Konstanz op den Rijn en daar was een kwestie gedaan op paus Jans onrein leven, als waarbij dat hij was verlaten van het pausdom en in gevangenis gelegd in ‘t kasteel van Scaffenhuisen en de kardinalen nog eens in conclaaf gingen en kozen een Romein, genaamd Odo de Calumna, en in zijn consecratie was hij genaamd Martinus de 5de

[Item, in dit jaar was dat concilie dat men noemt Synodus Constantiensis en duurde vier jaar lang waarin Joannes Hus en Jeronimus de Praga waren verbrand. (K.M.)]

Item, in dit jaar was eerste maal verheven Onze Vrouwe van Lê (Lede) en was de tweede in mei.

[In dit jaar was bij schepenen van beide banken en bij de drie leden van deze stad op de collatie- zolder besloten volgens het privilegie: Zo wie gebannen is of gebannen zal worden of overwonnen bij de wet van Gent van vrede breken met wonden of zonder wonden, dat hij nimmermeer gratie hebben zal noch verlaten van de ban, maar zal moeten balling blijven het land van Vlaanderen al de tijd van zijn ban gedurende. Van diegenen die gebannen werden van zondag breken zonder wonden zullen moeten gelijk ballingen blijven. (Pr. Ar.B.)

- Jan van den Haute vermoordde zijn wijf bij Kamerijk, waarom hij gebracht was te Gent in vierschaar en hij getuigde dat hij poorter was en koos zijn wet buiten als poorter en was 't schuldig te zijn en eiste zo over recht, mits waardoor het gewezen was uit de klacht en daarna gebannen. (Pr. Ar.B.)]

[pagina 161]

1415.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Jan Utenhove.

Jacob Sneevoet.

Jan van Sype.

Lievin de Muunck.

Hector van Vuerhaulte.

Segher Everwijn.

Rijckaert van Liekercke.

Pieter Caelberch.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Stevin van Liekerke.

Ghelnoet Damman.

Willem Seyssone.

Lievin van Waes.

Willem de Rijcke.

Joos Stoorem.

Everdey de Grutere.

Lievin van den Hole.

Jacob Eeckaert.

Lodewijck Bloume.

Pieter van der Muelen,

over hem Pieter van der Muelene

Jan van Loo.

Joos Vijt.

Jan van Huffelghem

Willem van Meerendre.

Joos Kerstiaens.

Goessin de Coninc.

Heynric Coelins.

Gillis Bollaert.

Pieter Spieghel.

Justaes van Straessele.

Stevin van der Eecken.

Daniel van Buten.

Jan de Wispeleere.

Jan Maelghaevere.

Pieter van de Walle.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Jacob Sneevoet.

Jan van Doorne.

Item, in dit jaer was den slach te Blangijs, tusschen den coninc van Vranckerijcke ende den coninc van Inghelant, die den slach wan, den xxv Octobris.

[In dit jaer bereedde hem de conynck van Inghelandt, heer van Lancastre, een groote vlote van schepen met volck [p. 162] van wapenen in 't ende van Ougste, ende hy arriveerde voór de stede van Eertfluer, die hy wan, ende daer naer quam hy te Monstryvyler, te Diepen, te Fecamp, te Awenyken, in Poitau, ende daer en was niemant die weerstont, ende up St. Crispijns ende Crispiniaensdach, den xxvn Octobris, quam hy te Blangijs. De conynck van Vranckerijcke dit verhoorende dat de conynck Heindrick te Blangy was, ende dat hy al dlandt conquesteerde, zoo vergaderde hy groot volck van wapenen, ende hy trac den conynck Heindrick te ghemoete tot Blangy, ende daer was zeer ghevochten, ende daer geschiede groote bloetstortinghe van groote edele heeren ende princhen, zoo dat in kerstenrijcke zo veele edelen tot eender reyse niet en bleven in twee hondert jaren, dwelcke al dede de hooverdicheyt van de vransche princhen, ende huerlieder schutters ende knechten verboen de Inghelschen niet te vechten; want zy wildense zelve metten zweerde verwinnen. Daer bleef hertoghe Antheunis van Brabant en zynen jongsten broeder, de grave van Nyvers, met meer ander edelmannen, ende daer bleef ghevanghen de hertoghe van Orlieans, de hertoghe van Borbon, ende andere die hier niet ghenaempt en staen. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit voornoemde jaer, den xxii Septembris, wonnen de Inghelschen Ertfluer (Harfleur) in Normandien, ende den xxv Octobris als voren te Blangijs daer de Inghelschen de victorie hadden, daer doot bleven de hertoghe van Brabant, ghenaempt Antonis, ende de grave Philips, zijn broedere, ende veel andere hertoghen, graven ende heeren: de grave van Nivers, de grave van Nielle, mer Jan van Borbon, mijnheere van Bar, heere van Waverijn, ende zynen zone mijnheere van Hemmery, mijnheere van Liekercke [p. 163] Heinderic, zijn broedere, mijnheere Soffericx ende alle zyne broeders, de drossate van Henegauwe, de heere Croij, de provost van Parijs, de heere van Rousselare, mer Roelant van den Gruuthuuse.

Item, er waren ter selver tijt ghevanghen te Blangijs op 't velt, de hertoghe van Orliens, de hertoghe van Borbon, de grave van Heus, de grave van Ritsemont, de marissael van Bouchaut, mer Lodewijc van Ghystele, de heere van Lingy ende zijn zoone, de heere van Helly, de heere Kaerle van Couchy, mer Hughe van Lenoet ende Ghyselbrecht, zijn broedere.

't Carnation.

Francos Crispini mactat

Rex Anglie Blangi.

Item, in dit jaar was de slag te Blangy tussen de koning van Frankrijk en de koning van Engeland die de slag wond de 25ste oktober.

[In dit jaar bereidde hem de koning van Engeland, heer van Lancaster, een grote vloot van schepen met [pagina 162] van wapens in ’t einde van Augustus en hij arriveerde voor de stad van Harfleur (Azincourt) die hij won en daarna kwam hij te Monstreiler, te Diepe, te Fecamp, te Aweniken, in Poitou en daar was niemand die hem weerstond op St. Crispijn en Crispinianus dag, de 25sye oktober kwam hij te Blangy. De koning van Frankrijke die dit hoorde en dat de koning Hendrick te Blangy was en dat hij al het land veroverde zo verzamelde hij groot wapenvolk en hij tok de koning Hendrick tegemoet tot Blangy en daar was zeer gevochten, en daar geschiedde grote bloedstortingen van grote edele heren en prinsen in het christenrijk zo vele edelen tot een keer niet bleven in twee honderd jaren, wat al deed de hovaardigheid van de Franse prinsen en hun schutters en knechten verboden de Engelsen niet te vechten; want ze wilden ze zelf met het zwaard overwinnen. Daar bleef hertog Anthonis van Brabant en zijn jongstenbroeder, de graaf van Nijvers, met meer ander edellieden en daar bleef gevangen de hertog van Orleans, de hertog van Bourbon en andere die hier niet genoemd staan. (Pr. Ar.B.)]Item, in dit voornoemde jaar de 22ste september wonnen de Engelsen Ertfluer (Harfleur) in Normandië en de 25ste oktober als tevoren te Blangy daar de Engelsen de victorie hadden daar dood bleven de hertog van Brabant, genaamd Anthonis en de graaf Philips, zijn broeder en veel andere hertogen, graven en heren: de graaf van Nijvers, de graaf van Nielle, meneer Jan van Bourbon, mijnheer van Bar, heer van Waverijn en zijn zoon mijnheer van Hemmery, mijnheer van Liekercke, meneer Hendrik, zijn broeder, mijnheer Soffericx en alle zijn broeders, de drost van Henegouwen, de heer Croij, de provoost van Parijs, de heer van Rousselare, meneer Roelant van den Gruuthuuse.

Item, er waren terzelfder tijd gevangen te Blangy op ‘t veld, de hertog van Orleans, de hertog van Bourbon, de graaf van Heus, de graaf van Rchmont, de legeraanvoerder van Bouchaut, meneer Lodewijk van Ghystele, de heer van Lingy en zijn zoon, de heer van Helly, de heer Karel van Couchy, meneer Hughe van Lenoet en Ghyselbrecht, zijn broeder.

't Incarnate.

Francos Crispini mactat

Rex Anglie Blangi.

1416.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Mer Claeys Utenhove.

Gillis Sneevoet.

Gheerem Borluut.

Jan van Duerme.

Jan Sersymoens.

Jacob van den Houdenhuus.

Jan Everwijn.

Jacob van Hersele.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Victoor van der Sickelen.

Boudijn de Grutere.

Robrecht van Eecke.

Jacob Sneevoet.

Jan Willaert.

Jacob uter Ghaleyen.

Segher Damman.

Simoen Utenhove.

Lievin de Meunc.

Segher Everwijn.

Willem Valcke.

Willem de Busere.

Pieter van der Muelen.

Jacob van der Moere.

Jan van der Heyden.

Pieter van Eertbuer.

Philips Bolloc.

Jacob Bloume.

Jan de Keystere.

Gheerolf Goethals.

[pagina 164]

Lievin van Hecke.

Andries Haenbec.

Pieter Weytier.

Jan van den Bouchaute.

Willem Lays.

Daneel de Grave.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Segher Meyeraert.

Jan van Doorne.

Item, dese kiesers waren vergadert vijf daghen ende vijf ueren, cer men scepenen uutlas.

Item, in dit voornoemde jaer won de heere van Lelyadaem, den xij wedemaent, de stede van Parijs, in den name van den hertoghe Jan van Digion, grave van Vlaenderen; daer doe ter tijt in Parijs zeer gevochten was, ende al dat van 's conincx weghe was, dat was doot ghesleghen.

Item, voor 't paleys van den coninc bleef doot de connestabele van Vranckerijcke, de grave van Armejac, de cardinael van Baer, de bisscop van Parijs, de bisscop van Laeny (Lyon), de bisscop van Evreux, de bisscop van Constans, de abt van Sente Denijs, de canselier van Parijs, ende de ertsbisscop van Riemen.

Item, daer bleef in den zelven loop vier hondert edelen versleghen van den heere van Lelyadaem ende zynen volcke; zynen roup was: Cyto! Cyto!

[In dit jaer is de heer van Liladam, uyt den name van den hertogh van Bourguongen, binnen Paris gecommen, ende heeft veel edeldom vermoort, ghelijck de constabel van Vranckerijck, grave van Armangnac, cardinal de Bar, bisschop van Sens, etc. (S.G.)]

Item, 's woendachs daer rees op de oem van den provoost van Parijs, de heere van Remeris, de borchgrave van Narbonne, de hoofmeestere van den grave van Armejacx, ende andere edelen quamen voor den hertoghe van den [p. 165] heere van Lelyadaem, ende de Borgoenschen worden 't gheware, ende quamen hemlieden te ghemoete ende daer bleven versleghen hondert ende sestich edelmannen armejacx, die op de bristelgie ghesleghen hadden; ende ontrent Alderhelighemesse quam Jan van Digion in Parijs, daer hem vele eeren ghedaen was.

[T'Alderheleghenmesse quam de hertoghe Jan binnen Parijs, ende wart daer zeer eerlick ontfanghen; ende binnen den zelven jare quam de hertoghe Jan van Vlaenderen, ende track van daer naer Calis totten conynck Heindrick van Ynghelant, omme te traiterene van pays tusschen de Inghelschen ende Vlamynghen, omme dat de coopmanschappen sauden regneren, ende dat zy vry sauden moghen trecken van den eenen tot den anderen. (Pr. Ar.B.)]

Item, deze kiezers waren vergaderd vijf dagen en vijf uren eer men schepenen uitlas.

Item, in dit voornoemde jaar won de heer van Liladam de 12de januari de stad van Parijs in de naam van de hertog Jan van Dijon, graaf van Vlaanderen; daar toentertijd in Parijs zeer gevochten was en al dat van ’s koningswege was dat was dood geslagen.

Item, voor 't paleis van de koning bleef dood de legeraanvoerder van Frankrijk, de graaf van Armagnac, de kardinaal van Bar, de bisschop van Parijs, de bisschop van Laeny (Lyon), de bisschop van Evreux, de bisschop van Konstanz, de abt van Sint Dionysus, de kanselier van Parijs en de aartsbisschop van Reims.

Item, daar bleef in dezelfde loop vier honderd edelen verslagen van de heer van Liladam en zijn volk; zijn roep was: Cyto! Cyto!

[In dit jaar is de heer van Liladam, uit de naam van de hertog van Bourgondië binnen Parijs gekomen en heeft veel edelen vermoord, gelijk de aanvoerder van Frankrijk, graaf van Armagnac, kardinaal de Bar, bisschop van Sens, etc. (S.G.)]

Item, 's woensdags daarna rees op de oom van dn provoost van Parijs, de heer van Remeris, de burchtgraaf van Narbonne, de hoofdmeester van de graaf van Armagnac en andere edelen kwamen voor de hertog van de heer van [pagina 165] Liladam en de Bourgondiërs werden het gewaar en kwamen ze tegemoet en daar bleven verslagen 160 edellieden van Armagnac die op de bres geslagen hadden; en omtrent Allerheiligen mis kwam Jan van Dijon in Parijs daar hem vele eer gedaan was.

[Te Allerheiligen mis kwam de hertog Jan binnen Parijs en werd daar zeer fatsoenlijk ontvangen ; en binnen hetzelfde jaar kwam de hertog Jan van Vlaanderen en trok vandaar Naar Calais tot de koning Hendrick van Engeland om te onderhandelen over de vrede tussen de Engelsen en Vlamingen omdat koopmanschap zou regeren en dat ze vrij zouden mogen trekken van de ene tot de andere. (Pr. Ar.B.)]

[p. 165]

1417.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Mer Gheeraert van Maldeghem.

Segher Meyeraert.

Mer Heynric van der Cameren.

Wulfram Wulframs.

Claeys van Hoedevelde.

Jacob Eeckaert.

Daniel van Maldeghem.

Stevin van der Eecken.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Ghelnoet Damman.

Jan Sersymoens.

Vincent Meyeraert.

Jan van Eecke.

Jan van Durmen.

Jan de Cleyne.

Jan Sersanders.

Simoen Bette, in d'Ameede.

Jan Vyncke.

Gillis Mayaert.

Jan uter Ghaleyen.

Martin Bone.

[pagina 166]

Lievin van den Hole.

Daniel van Munte,

over hem Jan van Munte, synen broeder.

Jan van den Hecke.

Jacob van den Hane.

Willem van Meerendre.

Gillis Sneevoet.

Jan de Ketelboetere.

Lodewijck Bloume.

Jan van Ghent, fs Laureins.

Jacob van den Dijcke.

Jan van Hauthem.

Heynric Damman.

Jacob van der Muelen.

Gheeraert van der Buunre.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Segher Meyeraert.

Willem de Rijcke.

Item, in dit jaer staerf hertoghe Willem van Hollant.

Item, in dit jaer quam de paus Martinus te Constans.

[Item, in 't selve jaer xvij soo was ghecoren de paus Martinus te Constans. (K.M.)

Item, in dit jaer waren in Vlaenderen vele brantstichters uut allen landen, als Walen, Inghelschen ende andere; zy verbranden veel durpen ende steden in Vlaenderen, als Poperinghe, Wervicke, Rousselaere, Dicxmude, Oudenburch by Brugghe, ende in andere plaetsen; dese waren ghehuert alsoo zy kenden, diere af ghevanghen waren ende ghejusticieert, van den hertoghe van Orliens daertoe ghemaect, die in Inghelant ghevanghen lach, in wraken dat de hertoghe Jan van Digion zynen vaedere, den hertoghe van Orliens, dede doot slaen te Parijs; want hy die ghevanghen lach en conste hem anders niet ghewreken.

- In dit jaer regneerden veele moortbranders ende waren ghezonden uut Ynghelant, ende deden veel schade in 't westquartier, daer de hertogh van Orliens inne belast was; want hy dede 't uut wrake omme dat hertoghe Jan zynen vadere [p. 167] hadde doen doot smyten. De brandt ghebeurde te Poperinghe, te Weervicke, te Rousselare, t' Eecloo, Dixmude, Herdenburch ende Brugghe, daer by van dezen brande veele aerme menschen bedeghen. Daer worden veel brandstichters ghevanghen ende naect up eenen waghen ghestelt, ghevoert van strate tot strate, met gloyende ysers ghebrandt, ende doe buuten stede onthooft en up raden ghestelt. (Pr. Ar.B.)

[- In dit jaer starf vrauwe Michiele, dochter van den conynck van Vrankerijcke ende hertoghe Philips gheselenede, ende legt begraven te Ste. Baefs. (S.G.) Ziet 1422.

- 's Dysendaechs in de goede weke wert de hertoghe van Torreynen, dolphijn van Vranckerijcke, ghetraut hebbende de dochter van hertoghe Willem van Beyeren, ontboden in Vranckrijcke als toecomende conync, ghemerct dat den conynck alsdan zeer cranck lach omme sterven, ende hy Dolphijn commende binnen Parijs wart vergheven in 't andoen van eenen panschiere ende up den lesten dach van Meye starf de zweer van den Dolphijn voorseit ende wart begraven te Keynoot in Henegauwen, ende in dit jaer was paus ghecosen Odo van Calumpna ende in zijn concelebreren wart hy gheheeten Martinus de Ve, ende hy besat den stoel van Roomen xiiii jaer. (Pr. Arch.B.)]

Item, in dit jaar stierf hertog Willem van Holland.

Item, in dit jaar kwam de paus Martinus te Konstanz.

[Item, in hetzelfde jaar 17 zo was gekozen de paus Martinus te Konstanz. (K.M.)

Item, in dit jaar waren in Vlaanderen vele brandstichters uit allen landen, als Walen, Engelsen en andere; ze verbranden veel dorpen en steden in Vlaanderen, als Poperinge, Wernicke, Roeselare, Diksmuide, Oudenburg bij Brugge en in andere plaatsen; deze waren geburen alzo ze kenden die er gevangen waren en berecht van de hertog van Orleans daartoe gemaakt die in Engeland gevangen lag in wraak dat de hertog Jan van Dijon, zijn vader, de hertog van Orleans, liet dood slaan te Parijs; want hij die gevangen lag kon zich anders niet wreken.

- In dit jaar regeerden vele moordbranders en waren gezonden uit Engeland en deden veel schade in ’t west kwartier daar de hertog van Orleans in belast was; want hij deed het uit wraak omdat hertog Jan zijn vader [pagina 167] had doen dood smijten. De brandt gebeurde te Poperinge, te Weerwijk, te Roeselare, t' Eeklo, Diksmuide, Aardenburg en Brugge waarbij deze brandt vele arme mensenbedegen. Daar werden veel brandstichters gevangen en naakt op een wagen gesteld, gevoerd van straat tot straat en met gloeiende ijzers gebrand en toen buiten de stad onthoofd en op raden gesteld. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaar stierf vrouwe Michiele, dochter van de koning van Frankrijk en hertog Philips gezellin en ligt begraven te Sint Baafs. (S.G.) Zie 1422.

- de dinsdag in de goede week werd de hertog van Touraine dauphin van Frankrijke die getrouwd had de dochter van hertog Willem van Beieren, en ontboden in Frankrijk als toekomende koning, gemerkt dat dn koning alsdan zeer zwak lag om sterven en hij de dauphin kwam binnen Parijs en werd vergeven in 't aandoen van een pantser en op de laatste dag van mei stierf de zwager van de dauphin voorzegt en werd begraven te Keynoot in Henegouwen en in dit jaar was paus gekozen Odo van Calumpna en in zijn concelebreren werd hij geheten Martinus de 5de en hij bezat de stoel van Rome 14 jaar. (Pr. Arch.B.)]

1418.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Jan Tollijn, burggraaf van Hulst.

Jan Willaert.

Willem de Rijcke.

Joos van Vaernewijck.

Jan de Wintere.

Sanders van Vaernewijck.

Willem de Busere.

Pieter Sersanders.

[p. 168]

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Boudijn de Grutere.

Willem Utenhove.

Wulfram Wulframs.

Justaes van Straessele.

Zegher Meyeraert.

Ghelnoet van Lens.

Everdey de Grutere,

over hem Simoen Utenhove.

Simoen Borluut.

Jan Legiers.

Jacob van der Hoersele.

Pieter Caelberch.

Jacob Eeckaert.

Daneel van Maldeghem.

Willem van den Pitte.

Jan Drooghbroot.

Heynric Coelins.

Pieter van den Walle.

Jacob Goethals, Overschelde.

Pieter Solleberch.

Stevin van der Eecken.

Andries Haenbeck.

Simoen Daneels.

Jan van den Bouchaute.

Mathijs Wreggel.

Jan Parijs, in de Camerstraat.

Jan de Wispeleere.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Vincent Meyeraert.

Willem de Rijcke,

over hem Nicasis de Bels.

Item, in dit jaer trac men voor Durdrecht, daer de grave van den Armejacx was te Parijs doot ghesleghen.

[ - 6 July, slouch hertoghe Jan van Bourgongnien munte. - Item, hier naer slouch hertoghe Philips munte, ende slouchse te Ghendt, de gauden leeu ten iiij sc. x gr.

De vrancxsche

} gulden ten iiij gr. sticht. (Pr. Ar.A.)

De keysersche

} gulden ten iiij gr. sticht. (Pr. Ar.A.)

Ende de Rijnsche

} gulden ten iiij gr. sticht. (Pr. Ar.A.)

- Andries van der Backerie was ghewijst uut zyne wet ende wetteloos, omme dat hy niet en vulquam zekere [p. 169] vonnesse hem anghewesen by Schepenen van de Keur. Actum xxvje in Ougste. (Pr. Ar.B.)

- Item, in 't selve jaer soo quamen brantstichters uyt Enghelandt, die den hertoch van Orleans ghehuert hadde om in diversche plaetsen van Vlaenderen vier te steken, als sy deden, ende dat omdat de hertoch van Orleans te Lonnen ghevanghen lach, daerom wilde hy hem vreken op den hertoch van Bourgoigne; ende daer waren vele ghevanghen van die brantstichters, ende waren van strate tot strate ghevoert op eenen waghen, ende ghebrant met gloeyende yseren al naeckt op haer lijf ende daer naer onthooft, ende eenen pot met vier aen de raderen ghehanghen. (K.M.)]

Item, in dit jaar trok men voor Dordrecht daar de graaf van Armagnac was te Parijs dood geslagen.

[ - 6 juli sloeg hertog Jan van Bourgondië munt. - Item, hierna sloeg hertog Philips munt en sloeg ze te Gent de gouden leeuw ten 4 ten 4j sc. x gr.

De Franse

} gulden ten iiij gr. sticht. (Pr. Ar.A.)

De keizerse

} gulden ten iiij gr. sticht. (Pr. Ar.A.)

en de Rijnse

} gulden ten iiij gr. sticht. (Pr. Ar.A.)

- Andries van der Bakkerij was verwezen uit zijn wet en wetteloos om dat hij niet voldeed zekere [pagina 169] vonnis hem aangewezen bij Schepenen van de Keur. Acte 26ste in augustus. (Pr. Ar.B.)

- Item, in hetzelfde jaar zo kwamen brandstichters uit Engeland die de hertog van Orleans gehuurd had om in diverse plaatsen van Vlaanderen vuur te steken, als ze deden, en dat omdat de hertog van Orleans te Londen gevangen lag daarom wilde hij hem wreken op de hertog van Bourgogne; en daar waren vele gevangen van die brandstichters en waren van straat tot straat gevoerd op een wagen en gebrand met gloeiend ijzer al naakt op hun lijf en daarna onthoofd en een pot met vuur aan de raderen gehangen. (K.M.)]

1419.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Mer Olivier de Jaghere.

Vincent Meyeraert.

Wulfaert van Steelandt.

Lievin van Waes.

Jan Everwijn.

Mer Daneel van Severen.

Jan van Dronghene.

Lievin de Muunck.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Jan Sersymoens.

Stevin van Liekercke.

Jan Willaert.

Jan van Eecke,

over hem Lievin de Munck.

Willem de Rijcke.

Goessin van Vaernewijc.

Willem Valcke.

Jacob Sneevoet.

Jacob van den Moure.

Gillis Maeyaert.

Jan de Keystere.

Claeys van den Hoedevelde.

Philips Bolloc.

Martin Bone,

over hem Joos Bone, zijn broeder.

Simoen Clocman.

Jacob de Bake.

Willem de Busere.

Jan van der Manden.

[p. 170]

Lievin van den Hecke.

Jan Vlaminc.

Pieter Weytier.

Arent van den Poele.

Roberecht Meyeraert.

Claeys Rommel.

Willem de Grave.

Jan de Grave, bij Sint Nicolaas.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Pieter Huerebloc.

Geeraert van Maldeghem

Item, in dit jaer was de hertoghe Jan van Digion, grave van Vlaenderen verradelic doot ghesleghen te Monstruel op de brugghe, daer hy knielen zoude, voor den coninc van Vranckerike omagie doende, midts zynen save condute, bloot met den hoofde, was van achtere doot ghesleghen met eender aecxse van den provoost van Parijs Tanguwy voor dat casteel (Tanneguy du Chatel), Philips Jooskin, ende een andere; ende zy woorpene ghelerst ende ghespoort van der brugghe in 't slijck, ende daer bleef hy ligghende an den cant van den watere, den xe Septembre.

[- Item, in 't jaer xiiijcxix, op den 2 September, was doodtgheslaghen de hertoghe Jan van Bourgoignen in 't casteel te Monsteruel van Tanenghy du Chastel, ende Philips 's graven Jans sone, grave van Charlois wart grave van Vlaenderen, ende dede te Ghendt synen eedt, den xx dach der voorseyde maent. (K.M.)

- In dit jaer was consilium van Pyse gheordonneert by den conynck van Hungarien af te legghene de gheschillen van de twee pausen, die xxx jaer gheregneert hadden. (Pr. Ar.B.)

- De heeren van den rade uter name van den prinche versochten an scepenen van Ghendt dat de prinche t' zijnder incompste de ballinghen, die by die van Ghendt ghebannen waren, gratie hebben souden van haerlieder ban zonder cost; de voornoemde heeren versochten an die van Ghendt [p. 171] of zy daer inne accordeerden, waer uppe scepenen andtwoorden of men dat begheerde van gratien ofte rechtsweghe; daer uppe de heeren zeyden dat zy 't begeerde van gratien; want zy kenden by een privilegie deser stede dat de prinche de ballinghen haer landt niet gheven en mochte, die by scepenen ghebannen waren, ten ware by consente van scepenen; dit hoorende ordineerden gratie up de ballinghen zoo hier naer volcht: Alle ballynghen die vijftich jaer ghebannen zijn en zullen te dezer tijdt gheen gratie hebben; insghelijx ballynghen van vredebrake en soenbrake, deze zullen uut blyven haren tijdt; die tien jaren, en dry jaren ghebannen zijn, zullen gratie hebben. Daer waren lx persoonen die gratie hadden en alle die vervallen waren, ende lx van boeten, ende daer onder schalt de prinche quytte en begheerde dat men se uuten boucke van scepenen screpen zaude. (Pr. Ar.B.)]

't Carnation.

Impie Delphine, cur occubuit Leo per te?

Fit Leo mactatus fictitia pace ligatus.

Item, in dit voornoemde jaer ontfinc Philips van Chaerloeis, hertoghe Jans zoone, d'lant van Vlaenderen, den xxe Septembris ende was Sente Mateeus-avont.

Item, dese Philips, zone van hertoghe Jan van Digion, hadde ghetraut vrouwe Michiele, 's conincx van Vranckerijcke dochtere, te wetene Kaerels van Gonessen dochtere, de sustere van den dolphin, by wiene dat hertoghe Jan, zijn vader, versleghen werd.

[Item, men trompte up Sente Niclausturre niet, ter incomste van hertogh Philips, om dat hertoghe Jan curts te voren overleden was. (Pr. Ar.A.) [p. 172] - Item, hertogh Philips had tot zijn blijde inkomst twee kannen wijn een roode en een witte en seven snoukin costen iij xiiij sc. gr., en een scaerlaken laken, coste xi gr., noch een gheseghelt wit laken, coste vi gr., en in de herbergen in 't gemeene, die van den hove waren, 40 guldenen vrancxsche croonen. (Pr. Ar.A.)]

Item, in dit jaar was de hertog Jan van Djion, graaf van Vlaanderen, verraderlijk dood geslagen te Monstreux op de brug daar hij knielen zou voor den koning van Frankrijk om hommage te doen mits zijn save conduite, blootshoofds en was van achteren dood geslagen met een aks van de provoost van Parijs Tanguwy voor dat kasteel (Tanneguy du Chatel), Philips Jooskin en een andere; en ze wierpen hem gelaarsd en gespoord van de brug in 't slijk, en daar bleef hij liggen aan de kant van het water de 10de september.

[- Item, in 't jaar 1419 op de 2de september, was dood geslagen de hertog Jan van Bourgondië in 't kasteel te Monstreux van Tanenguy du Chatel, en Philips 's graaf Jans zoon, graaf van Charlois werd graaf van Vlaanderen en deed te Gent zijn eed de 20ste dag van de voorzeiden maand. (K.M.)

- In dit jaar was concilie van Pyse geordonneerd bij de koning van Hongarije om af te leggen de geschillen van de twee pausen die 30 jaar geregeerd hadden. (Pr. Ar.B.)

- De heren van de raad uit de naam van de prins verzochten aan schepenen van Gent dat de prins tot zijn inkomst de ballingen die bij die van Gent gebannen waren gratie hebben zouden van hur ban zonder kosten; de voornoemde heren verzochten aan die van Gent [pagina 171]of ze daarin accordeerden, waarop de schepenen antwoorden of men dat beheerde van gratie of rechtswege; waarop de heren zeiden dat ze 't begeerde van gratie; want ze kenden bij een privilegie van deze stad dat de prins de ballingen hun land niet geven mocht die bij schepenen gebannen waren, tenzij bij consent van schepenen; dit hoorde en ordineerden gratie up de ballingen zo hierna volgt: Alle ballingen die vijftig jaar gebannen zijn en zullen te dezer tijd geen gratie hebben; insgelijks ballingen van vrede breken en verzoening breken, deze zullen uit blijven hun tijd; die tien jaren en drie jaren gebannen zijn zullen gratie hebben. Daar waren 60 personen die gratie hadden en alle die vervallen waren en 60 van boeten en daar onder schold de prins kwijt en begeerde dat men ze uit de boeken van schepenen schrappen zou. (Pr. Ar.B.)]

't Incarnation.

Impie Delphine, cur occubuit Leo per te?

Fit Leo mactatus fictitia pace ligatus.

Item, in dit voornoemde jaar ontving Philips van Charlois, hertog Jans zoon, het landt van Vlaanderen, de 20ste september en was Sint Mattheus -avond.

Item, deze Philips, zoon van hertog Jan van Dijon, had getrouwd vrouwe Michiele, 's koningsdochter van Frankrijke, te weten Kerel van Gonessen dochter, de zuster van de dauphin bij wie dat hertog Jan, zijn vader, verslagen werd.

Item men trompette op Sint Nicolaas toren niet ter inkomst van hertog Philips om dat hertog Jan korts te voren overleden was. (Pr. Ar.A) [pagina 172] - Item, hertog Philips had tot zijn blijde inkomst twee kannen wijn een rode en een witte en zeven snoeken kosten 3 ff14 sc. gr., en een scharlaken laken, koste 11 f gr., noch een gezegeld wit laken, loste 6 f gr., en in de herbergen in 't algemeen die van de hof waren, 40 gulden Franse kronen. (Pr. Ar.A.)]

[pagina 172]

1420.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Jan Utenhove.

Nicasius de Bels.

Lodewijc van den Holle.

Jacob Eeckaert.

Boudijn de Grutere.

Jan uter Galeyden.

Boudijn Borluut.

Lievin Dannaert.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Willem Utenhove.

Victor van der Sickelen.

Ghelnoot van Leyns.

Jacob Caubrake.

Jan Everwijn.

Willem van Meerendre.

Segher Damman.

Simoen Bette, in d'Hameede.

Jacob van den Hane.

Segher de Coc.

Martin Soetaert.

Lievin van Caneghem.

Simoen Borluut.

Sanders van Vaernewijc.

Jan van der Heyden.

Segher Bolloc.

Jacob van den Dijcke.

Daneel van den Plassche.

Jan van Lokerne.

Gillis van den Vivere.

Willem Tayart.

Jan van Maldeghem.

Loowijc de Hamer.

Gillis Hauwe.

Jan van Bochaute.

Jan de Grave, fs Danneels.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Vinchent Meyeraert.

Nicasius de Bels

Item, in dit jaer trac men voor Sente Gheertruwenberghe.

[Op Ste Lysbette-nacht verdroncken omtrent Dordrecht lxxij prochien. (G.) [173] - De heere van Heynberghe te Bruessele. (G.)- Robrecht, heere van Massemen, ghevanghen in 't innemen van de stede van Muelijn in Vranckrijck, die hertoghe Philips innam, doende eenen tocht in Vranckrijck. (G.)]

Item, in dit voornoemde jaer van xx was de heere van Heims te Bruusele ghevanghen.

Item, in dit voornoemde jaer track hertoghe Philips van Borgondien, grave van Vlaenderen, met groter heercracht voor Mellunen op de Seyne, welcke stede hy verhongerde, ende zy moesten hemlieden opgheven tot zynen wille.

Item, hy vant daer vele edelmannen die ter doot van zynen vader gheweest hadden, dewelcke daer som versleghen waren ende som ontvlooden, ende daer was mer Roberecht van Massemen, ridder ghesleghen ende veel andere heeren.

Item, in 't voornoemde jaer verbrande Assche.

['s Woensdaechs in de Synxenweke was de brand t' Ste. Baefs. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaar trok men voor Sint Geertruidenberg

[Op Sint Elisabeth-nacht verdronken omtrent Dordrecht 72 parochies (G.) [pagina 172]

- De heer van Heynberghe te Brussel. (G.)

- Robrecht, heer van Massemen, gevangen in 't innemen van de stad van Muelijn in Frankrijk die hertog Philips innam, eed een tocht in Frankrijk. (G.)]

Item, in dit voornoemde jaar van xx was de heer van Heims te Brussel gevangen.

Item, in dit voornoemde jaar trok hertog Philips van Bourgondië, graaf van Vlaanderen, met groter legerkracht voor Mellunen op de Seine, welke stad hij verhongerde en ze moesten zich opgeheven tot zijn wil.

Item, hij vond daar vele edelieden die er dood van zijn vader geweest welke daar soms verslagen waren en sommige ontkwamen en daar was meneer Roberecht van Massemen, ridder geslagen en veel andere heren.

Item, in 't voornoemde jaar verbrandde Asse.

[Woensdag in de Pinkster week was de brand t' Sint Baafs. (Pr. Ar.B.)]

1421.

's Heren kiezers.

De stad kiezers.

Mer Heinderick van der Cameren.

Vincent Meyeraert.

Wulfram Wulframs.

Wulfaert van Steelandt.

Mer Jan Hutsebaut.

Godevaert Utenhove.

Jacob Utendale.

Willem Seyssone.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Jan Sersanders.

Boudijn de Gruutere.

Segher Meyeraert.

Stevin van der Eecken.

Nicasis de Bels.

Jan de Wispeleere.

Segher Sloeve.

Simoen Utenhove.

Jacob Eeckaert.

Pieter van den Walle.

Jacob van der Hoersele.

Philips Bolloc.

[p. 174]

Daneel van Maldeghem.

Jan Utenhove, Fs Jans,

aan de Vrijdagmarkt.

Simoen Daneels.

Matijs de Wregghel.

Andries Haenbec.

Pieter Spieghel.

Jan van Loo.

Jan Vlaminc.

Jan Cricke.

Gillis van Brakele.

Jan de Muelenere.

Arent de Brune, fs Pieters.

Jacob Bloeme.

Gheeraert van den Buunre.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Pieter Hueribloc.

Gheeraert van Maldeghem.

Item, in dit jaer was de vloer ende 't bedde van den speygate ten Rooden Turre gheleyt met zaercken ende witten steenen zeer costelic.

[In 't selve jaer wiert het groot spey en bedde ende den dam ende den muer van de lenghde van 't water, treckende naer 't Steendam, ghemaeckt ende ghebaut van steen, de welcke van te vooren was van haut ende bert; de metsers van de stadt waren dan Daniel van Severen ende Jan Hutsghebaut. (K.M.)]

- In dit jaer zoo was den vloer van de speye ten Roden Torre al nieuwe ghemuert ende de mueren van steenen ghemaect. (S.G.)]

Item, in dit voornoemde jaer was een fiertere van Sente Lievin van Ste. Baefs duer 't een speygat ghedreghen ende deur 't ander speygat wederomme brocht.

[In dit jaer waren rudders ghesleghen Jan van Eede, Pieter van Westhuuse, Adriaen Vilain, ende Jan van Luussenburch. (Pr. Ar.B.)

- Item, in 't selve jaer, den xxx Ougstmaent, soo was [p. 175]eenen grooten strijt te Sente Ryhiers in Pontieu, in Vranckrijck, ende daer was den hertogh Philips ghevanghen, maer hy was seer corts daer naer weder verlost van de Vlaminghen, ende daer waren vele Vlaminghen rudders ghemaeckt. (K.M.)]

Item, in dit voornoemde jaer trac men te Praegen in de cruusvaert omme de quade opinien die zy hilden; maer zy bleef intrupt ende van nienten; want de keyser Seghemont was verstorven 't conincrijcke van Bemen, ende daer omme dede zoo vele dat alle dat volc wederkeerde op de condicie dat hy se beloofde te bedwinghene omme te commene tot den heleghen kersten gheloove.

't Carnation.

Novacula acuta fecit dolum.

Item, in dit jaar was de vloer en 't bed van de spie gat ten Rode Toren gelegd met zerken en witte stenen zeer kostbaar.

[In hetzelfde jaar werd het grote spie en bed en de dam en de muur van de lengte van 't water, trekt naar 't Steendam, gemaakt en gebouwd van steen, die tevoren van hout was en planken; de metserlaars van de stad waren dan Daniel van Severen en Jan Hutsghebaut. (K.M.)]

- In dit jaar zo was de vloer van de spie ten Rode Toren al nieuwe gemuurd en de muren van stenen gemaakt. (S.G.)]

Item, in dit voornoemde jaar was een relikwie kast van Sint Lievin van Sint Baafs door het spiegat gedragen en door het andere spiegat wederom gebracht.

[In dit jaar waren ridders geslagen Jan van Eede, Pieter van Westhuuse, Adriaen Vilain, en Jan van Luussenburch. (Pr. Ar.B.) [pagina 175]

- Item, in hetzelfde jaar de 30ste augustus zo was [pagina 175]Een grote strijd te Saint Riquier in Ponthieu in Frankrijk en daar was de hertog Philips gevangen, maar hij was zeer kort daarna weer verlost van de Vlamingen en daar waren vele Vlamingen ridders gemaakt. (K.M.)]

Item, in dit voornoemde jaar trok men te Praag om in de kruisvaart om de kwade opinies die ze hielden, maar het bleef onderbroken en van niet; want de keizer Seghemont was verstorven 't koninkrijk van Bohemen en deed daarom zo veel dat alle dat volk wederkeerde op de conditie dat hij ze beloofde te bedwingen om te komen tot het heilige christen geloof.

't Incarnation.

Novacula acuta fecit dolum.

1422.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Heindrick van den Camere.

Pieter Weytier.

Goossijn van Vaernewijck.

Heindrick Meyeraert.

Mer Olivier de Jaghere.

Jan van Lokeren.

Willem van den Putte.

Gillis van Hauwe.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Jan Sersymoens.

Simoen Bette, in de Ameede.

Wulfram Wulframs.

Willem Valcke.

Jan Willaert.

Gillis Mayaert.

Gheerem Borluut.

Jacob van der Moere.

Willem de Busere.

Jan van der Eecke.

Denijs Everwijn.

Jan Parijs.

Jan Utenhove.

Jan van der Couderborch.

Jan van Maldeghem.

Gheerolf Goethals.

Roberecht Meyeraert.

Pieter van Papeghem.

Daneel van den Plassche.

Jacob Pauwels

[pagina 176]

Lievin van den Hecke.

Jan Slabbaert.

Jacob Utendale.

Goesin de Coninc.

Fransoeys van der Meeren,

over hem Jan Doedins.

Claeys Rommel.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Pieter Heuribloc.

Gheeraert van Maldeghem.

Item, in dit jaer trocken de volders uut Ghent naer Brabant, ende binnen viij daeghen daer naer was de paeys ghemaeckt te Dendermonde; maer daer bleefner xij van hemlieden ghebannen.

Item, in dit jaer overleet vrauwe Machiele in de Posterne te Ghent, ende was doe 't hof van den prince, ende was begraven t'Sente Baefs in den choor; si was de gheselle van hertoghe Philips, dochter van den coninc van Vranckerijcke.

[.... ende om haer doot was binnen Ghendt grote rauwe, want sy de insetenen zeer beminde ende lief hadde, ende men seyde dat se vergheven was van eenighe groote heeren; zy staerf 's daeghs voor Sente Amelberghen avent. (Pr. Ar.A.)- In dit jaer starf vrau Michiele, de conynx dochter van Vranckerijcke, hertoghe Philips huusvrauwe, ende was begraven t'Sente Baefs in 't clooster in den hooghen choor, ende daer naer als Ste. Baefs gheruwineert was by den keyser Carolus, ende dnieuwe casteel begonnen maken, was zy ontgraven en metter tombe ghebrocht t' Ste Jans te Ghendt. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaer starf de coninc van Vranckerijcke, de vader van vrouwe Machiele, de welcke regnerde xlij jaer. Hy was vierwaerf met groote hercracht in Vlaenderen, ende by won den wijch van Roosbeke, by Ypere; hy verjaechde [p. 177] een bisscop van Noorwijc ende de Inghelsche uut Vlaenderen, ende hy won de stede van Damme.

Item, in dit jaar trokken de volders uit Gent naar Brabant, en binnen 8 dagen daarna was de vrede gemaakt te Dendermonde; maar daar bleven er 12 van ze gebannen.

Item, in dit jaar overleed vrouwe Machiele in de Posterne te Gent, en was toen 't hof van de prins en was begraven te Sint Baafs in het koor; ze was de gezel van hertog Philips dochter van de koning van Frankrijk.

[.... en om haar dood was binnen Gent grote rouw want ze de ingezetene zeer beminde en lief had en men zei dat ze vergeven was van enige grote heren; ze stierf daags voor Sint Amelberga avond. (Pr. Ar.A.)

- In dit jaar stierf vrouw Michiele, de koningsdochter van Frankrijke hertog Philips huisvrouw en was begraven te Sint Baafs in 't klooster in de hoge koor en daarna toen Sint Baafs geruïneerd was bij de keizer Karel en het nieuwe kasteel begonnen maken was ze ontgraven en met de tombe gebracht t' Sint Jans te Gent. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaar stierf de koning van Frankrijk, de vader van vrouwe Machiele, die regeerde 42 jaar. Hij was vier maal met grote legermacht in Vlaanderen, en hij won de strijd van Roosbeek bij Iperen; hij verjoeg [pagina 177] een bisschop van Norwich en de Engelsen Vlaanderen, en hij wond de stad van Damme.

1423.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Meneer Heindrick van der Camere.

Vincent Meyeraert.

Ghelloit Damman.

Arendt de Bruun.

Daneel van Maldeghem.

Jan de Wintere.

Symoen Clockman.

Andries Haenbeck.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Boudijn de Grutere.

Goesin van Vaernewijc.

Daneel van Severne.

Jacob van den Hane.

Pieter Weytier.

Gillis Hauwe.

Pieter van der Muelen.

Simoen Utenhove, d'oude.

Jan de Wispeleere.

Jan de Keystere.

Jan van der Heyden.

Jan de Cleyne.

Claeys van Hoedevelde.

Daneel Rijm.

Heynric Meyeraert.

Jacob de Bake.

Stevin van der Eeken.

Lievin van Damiaet.

Oste van den Walle.

Jan de Cooman.

Jan van Lokerne.

Joos Bone.

Jan van den Bouchoute.

Jacob Bloume.

Lodewijc Dhamere.

Lambrecht Bosschaert.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Vinchent Meyeraert.

Nicasis de Bels.

Mmmm Item, in dit jaer op den Kersavont 's nachts trac men naer Lessene, omme der ballinghen wille die daer lagen.

Item, in dit jaer was te Ghent eene vrauwe van Guwienen, eens ridders dochtere, geboren uut den lande van Berghen [p. 178] in Dutslant, wesende een canonesse, en zeyde haer te wesene outste sustere van hertoghe Philips, grave van Vlaenderen, ende was daer omme te Ghent op een scavaut ghestelt drye dagen op de vismaert.[..... ende sy wiert ghevoert te Rupelmonde in 't lant van Waes; haren knaepe verhynck hemselven in de ghevangenisse. (K.M.)]

Item, in dit jaer was te Ghent ende in Vlaenderen groot watere, zoo dat men niet en mochte zaeyen; daer verdroncken veel lieden ende beesten.

't Carnation.

Scoondijcke dranc den wijn coel,

Doen dwater hadde meneghen poel.

Item, in dit jaer staerf de coninc van Inghelant, regent van Vranckrijcke.

Item, in dit jaer staerf de hertoghinne van Savoeyen, suster van hertoghe Jan van Borgondien.

[Item, in dit jaer was aen den sone ghegheven van den hertogh Jan, de heerlijckhede van Amiens ende Vermandois, ende in Westvlaenderen 't Vrye, ende andere metten toebehoorten. (K.M.)]

Item, in dit jaar op de Kerstavond 's nachts trok men naar Lessen, vanwege de ballingen die daar lagen.

Item, in dit jaar was te Gent een vrouwe van Guwienen, een ridder dochter, geboren uit het land van Bergen [pagina 178] in Duitsland en was een een canoniek en zei haar te wezen de oudste zuster van hertog Philips, graaf van Vlaanderen, en was daarom te Gent op een schavot gesteld drie dagen op de vismarkt.[..... en ze werd gevoerd te Rupelmonde in 't land van Waas; haar knaap verhing zichzelf in de gevangenis. (K.M.)]

Item, in dit jaar was te Gent en in Vlaanderen groot water zo dat men niet mocht zaaien; daar verdronken veel lieden en beesten.

't Incarnatie.

Schoondijke dronk de wijn koel,

Toen het water had menige poel.

Item, in dit jaar stierf de koning van Engeland, regent van Frankrijk.

Item, in dit jaar stierf de hertogin van Savoie, zuster van hertog Jan van Bourgondië.

[Item, in dit jaar was aan de zoon gegeven van de hertog Jan de heerlijkheden van Amiens en Vermandois en in West Vlaanderen 't Vrije en andere met het toebehoren. (K.M.)]

1424.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Mijnheer van Massemen.

Robberecht Meyeraert.

Mer Claeys Utenhove.

Nicasius de Bels.

Mer Jan Sersymoens.

Jan Boele.

Gheeraert van Axpoele.

Wulfaert Wulframs

[pagina 179]

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Jan Sersanders.

Willem Utenhove.

Ghelnoet van Leyns.

Vincent Meyeraert.

Race van den Wale.

Jacob van der Hoersele.

Segher Damman.

Simoen Clocman.

Gillis Maeyaert.

Jan Wandelaert.

Jan de Grave.

Andries Haenbec.

Willem van den Pitte.

Daneel van Vaernewijck.

Jan Vlaminc.

Pieter Spieghel.

Jan van Dronghene.

Pieter van Papeghem.

Jan Slabbaert.

Geeraert van den Buundere.

Jacob de Saghere, fs Heynricx.

Jacob Dhamere.

Jacob van den Hane, fs Jacobs.

Goris Goethals.

Joos Pijl.

Claeys Rommelins.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Jooris van der Moere.

Jan de Cooman.

Item, in dit jaer was te Ghent ghebannen Jacop de Saghere, schepenen zijnde, up Sente Looysdach.

[Item, in dit jaer was Jacob de Sagere, fs Heindrich, voor x jaren ghebannen uyt den lande van Vlaenderen, omme de leelijcke woorden die hy nam jeghen Jan Utenhove, moermeester ons gheduchten heere ende prince. (K.M.)- Den xii September was eene groote wapenynghe te Doornicke, ende de heeren hilden de maert jeghen het ghemeente ende schoten d'een teghen d'andere met bussen ende 't commune ghynck te boven. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaer was Bremen ghedestruwert.

Item, in 't voornoemde jaer, den xiiije Wedemaent, was den eersten steen gheleit van der Veebrugghe, tusschen [p. 180] vieren en vyven, by Jan Coolins, metsere ende meestere van der stede van Ghent.

Item, in dit jaer nam de grave Philips, 's graven van Nyvers, zijns ooms weduwe te huwelicke.

Item, in 't voornoemde jaer starf de hertoghe Jan van Beyeren.

[In dit jaer stierf de hertoch Jan van Beyeren, aen wie succedeerde onse prins Philippus de Bourgognien, ende 't selve jaer trouwde Philippus, hertoch van Bourgognien, met de weduwe van den grave van Nivers ende Rethel. (K.M.)]

Item, in dit jaar was te Gent gebannen Jacop de Saghere, was schepen op Sint Loois dag.

[Item, in dit jaar was Jacob de Sagere, fs Heindrich, voor 10 jaren gebannen uit het land van Vlaanderen om de lelijke woorden die hij nam tegen Jan Utenhove, moermeester onze geduchte heer en prins. (K.M.)

- Den 12de september was een grote wapening te Doornik en de heren hielden de markt tegen de gemeente en schoten de een tegen de andere met bussen en 't commune ging te boven. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaar was Bremen vernield.

tem, in 't voornoemde jaar de 14de januari was de eerste steen gelegd van de Veebrug, tussen [pagina 180] vieren en vijven bij Jan Coolins, metselaar en meester van de stad van Gent.

Item, in dit jaar nam de graaf Philips, 's graaf van Nijvers, zijns ooms weduwe te huwelijk.

Item, in 't voornoemde jaar stierf de hertog Jan van Beieren.

[In dit jaar stierf de hertog Jan van Beieren die opgevolgd werd door onze prins Philippus de Bourgondië en in hetzelfde jaar trouwde Philippus, hertog van Bourgondië, met de weduwe van den graaf van Nijvers en Rethel. (K.M.)]

1425.

's Heren kiezers.

De stad kiezers.

Mer Olivier de Jaghere.

Claeys van Hoedevelde.

Goossin van Vaernewijck.

Pieter Weytier.

Jooris van der Meere.

Jan de Wispeleere.

Jan de Stopeleere.

Jan de Cooman.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Jan Sersymoens.

Victoor van der Sickelen.

Jan Willaert.

Wulfram Wulframs.

Nicasis de Bels.

Willem Seyssone.

Joos Vijt.

Simoen Utenhove.

Jacob Eeckaert.

Jacob Utendale.

Willem de Busere.

Pieter Solleberch.

Daneel Rijm.

Joris Utenhove.

Lievin Papal.

Willem de Grave.

Jan van Maldeghem.

Jacob Wandelaert.

Willem Taeyaert.

Jan Cricke.

[p. 181]

Daneel van den Plassche.

Thomaes Utenberghe.

Jan van den Hecke.

Joos van den Hautkene.

Jan Parijs.

Heynric de Vos, op de Leye.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Claeys van Hoedevelde.

Arent de Brune.

Item, in dit jaer was de nieuwe halle beghonnen te maken an 't Beelfroet.

Item, in dit jaer track de jonghe vrauwe van Hollant ende de grave Philips van Vlaenderen met haer, met veel volcx van wapenen te tween reysen daer grote oorloghe ghesciede, ende doen waert de grave Philips gouverneur van den landen van Hollant ende Seelant, by den consente van vrauwe Jacoba, zijnder nichten.

[Item, in dit jaer was den peys ghehaelt in Inghelant tusschen de Vlaminghen ende de Enghelschen (Pr. Ar.B.)

- Item, in dit jaer was den strijt in Zeelant te Brauwershaven. (K.M.)]

Item, in dit jaar was de nieuwe hal begonnen te maken aan 't Belfort.

Item, in dit jaar trok de jonge vrouwe van Holland en de graaf Philips van Vlaanderen met haar met veel wapenvolk twee keer daar grote oorlog geschiedden en toen werd de graaf Philips gouverneur van de landen van Holland en Seeland bij consent van vrouwe Jacoba, zijn nicht.[Item, in dit jaar was de vrede gehaald in Engeland tussen de Vlamingen en de Engelsen (Pr. Ar.B.)

- Item, in dit jaar was de strijd in Zeeland te Brouwershaven. (K.M.)]

1426.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Jan van Munte, fs Bussaerts.

Jan de Grave.

Jan van Steelant, fs Jans.

Arendt de Bruune.

Jan van der Sype.

Gillis Lauwe.

Jan van Leys, te Putte.

Pieter Caelberch.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Willem Utenhove.

Simoen Bette, in d'Hameede.

Jan van der Heyden.

Lievin van den Hecke.

Daneel van Severne.

Lodewijc Dhamere.

Pieter van der Muelen.

Gheerem Borluut.

[p. 182]

Stevin van der Eeken.

Jacob Pauwels.

Jan de Wispeleere.

Andries Haenbec.

Danneel van Vaernewijc.

Arent Sersanders.

Jan van Lokeren.

Martin van der Houven.

Roberecht Meyeraert.

Pieter van Luevene.

Jan de Cooman.

Pieter Jacops.

Jan Wandelaert.

Govaert de Wilde.

Lievin de Jaghere.

Gillis Ghevaert.

Gillis Sneevoet.

Jacob van Olsene.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Claeys van Hoedevelde.

Jan Slabbaert.

Item, in dit jaer op den Witten Donderdach staerf de hertoghe van Brabant.

[.... ende den grave Anthonis van Simpol wordt hertogh van Brabant. (K.M.)]

Item, in dit voornoemde jaer lach de grave Philips van Vlaenderen al den wintere voor Sevenberghe met heercrachte ende 's vrydaechs, den xie April, gaf men hem de stede oppe, behaudens huerlieder lijf ende goet.

[- Item, in 't jaer 1426 was ghebannen Arent Sersanders, schepene van Gedeelde, ende in syne plaetse en was geene andere ghestelt, ende hy vroegh sijn pardon, ende hy quam wederom sitten in syne plaetse. (K.M.)

- Item, in 't jaer voorseyt haelde Jan Firant, als deken van de Witte Caproenen, te Wadrupont in Henegauwe, eenen bastaert van Scorisse. (K.M.)

- Item, in 't jaer voorseyt vercreegh hertoch Jan van den paus Martin de schole van de universiteyt te Luevene, ende de eerste lesse was ghelesen den eersten dach van November in 't selve jaer. (K.M.)]

Item, in dit jaar op de Witten Donderdag stierf de hertog van Brabant.

[.... en de graaf Anthonis van Saint-Pol wordt hertog van Brabant. (K.M.)]

Item, in dit voornoemde jaar lag de graaf Philips van Vlaanderen al den winter voor Zevenbergen met legermacht en vrijdags de 11de april gaf men hem de stad op behouden hun lijf en goed.

[- Item, in 't jaar 1426 was gebannen Arent Sersanders, schepen van Gedeelde, en in zijn plaats was geen andere gesteld, en hij vroeg zijn pardon en hij kwam wederom zitten in zijn plaats. (K.M.)- Item, in 't jaar voorzegt haalde Jan Firant, als deken van de Witte Kaproenen, te Wadrupont in Henegouwen, een bastaard van Scorisse. (K.M.)

- Item, in 't jaar voorzegt verkreeg hertog Jan van de paus Martinus de school van de universiteit te Leuven en de eerste les was gelezen de eerste dag van november in hetzelfde jaar. (K.M.)]

[pagina 183]

1427.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Mer Heindrick van der Camere.

Pieter Weytier.

Jan Utenhove, schelstrate.

Jacob Eeckaert.

Geeraert Van Axpoele.

Jan Slabbaert.

Seger Slove.

Lievin Papal.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Claeys van Hoedevelde.

Boudijn de Grutere.

Jacob Sneevoet.

Gillis Maeyaert.

Arent de Brune.

Lambrecht Bosschaert.

Daneel van Maldeghem.

Simoen Clocman.

Jan de Grave.

Jan Vlamync.

Wulfram Wulframs.

Adriaen Nevelinc.

Sanders van Vaernewijc, fs Jans.

Willem du Buisson.

Gillis Hauwe.

Jacob de Hamere.

Jacob van der Hoersele.

Segher Bolloc.

Joos Haesbijt.

Jacob Meynfroot.

Jacob Utendale.

Thomaes Utenberghe.

Jan Bilget, an de Scabrugghe.

Jan Kriekersteen.

Jacob van den Hane, de jonghe.

Simoen Spieghel.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Daneel van Severen.

Jan Slabbaert.

Item, in dit jaer waren te Ghent op den Kersavont ghebannen hondert en lxxij personen.

[Item, in 't selve jaer was begraven de hertoch Jan, up den vierden Paesdach te Dygoen, in 't clooster van de Chartreusen. (K.M.)

- In 't zelve jaer was capitle van den Freminueren te Ghendt. (Pr. Ar.A.)] [p. 184] Item, in dit voornomde jaer was te Ghent in de halle ghelogiert een hertoghe uut Egypten met zynen staete, ende hy was genaempt Machiel.

Item, in dit jaer was de paeys ghesloten ende ghemaect in Hollant, te Delft, tusschen vrauwe Jacoba van Hollant ende haren medepleghers over een zyde, ende hertoghe Philips, grave van Vlaenderen, over d'ander zyde. Item, in desen paeys was ghesloten dat hertoghe Philips zaude zijn grave van Hollant ende van Zeelant, van Henegauwe ende heere van Vrieslant. Item, vrauwe Jacoba zaude blyven vrauwe van Vere ende van Zuderlant (zuyd Beveland); dies verbant zy haer niet te huwene zonder consent van den hertoghe Philips, grave van Vlaenderen.

- In dit jaer was de pays ghemaect tusschen vrauw Jacoba ende den hertoghe Philips, dat hy zijn zaude grave van Hollant, Zeelant, Henegauwe, en vrauw Jacoba zaude zijn vrauwe van Zuut-Beverlandt ende van der Vere. (Pr. Ar.B.)]

[Item, in 't selve jaer beroept ende boet den handschoe de hertoch Monfroid van Glocester aen den hertoch Philips, maer als den tijt quam Monfroid en quam niet. (K.M.)

- Item, in 't selve jaer was Carel van Valois, die men hiet le Dolphyn te Riemen, ende was daer geconsacreert coninc van Vranckrijck (K.M.)]

Item, in dit jaar waren te Gent op de Kerstavond gebannen 172 personen.

[Item, in hetzelfde jaar was begraven de hertog Jan op de vierde Paasdag te Dijon, in 't klooster van de Chartreuse. (K.M.)

- In 'in hetzelfde jaar was kapittel van de Freminuren te Gent. (Pr. Ar.A.)] [pagina 184]

Item, in dit voornoemde jaar was te Gent in de hal gelogeerd een hertog uit Egypte met zijn staat en hij was genaamd Machiel.

Item, in dit jaar was de vrede gesloten en gemaakt in Holland te Delft tussen vrouwe Jacoba van Holland en haar medeplegers over een zijde en hertog Philips, graaf van Vlaanderen, over de andere zijde Item, in deze vrede was besloten dat hertog Philips zou zijn graaf van Holland en van Zeeland, van Henegouwen en heer van Friesland. Item, vrouwe Jacoba zou blijven vrouwe van Veere en van Zuderlant (zuid Beveland); dus verbond ze zich niet te huwen zonder consent van de hertog Philips, graaf van Vlaanderen.

- In dit jaar was de vrede gemaakt tussen vrouw Jacoba en de hertog Philips dat hij zijn zou graaf van Hollant, Zeeland, Henegouwen en vrouw Jacoba zou zijn vrouwe van Zuid-Beveland en van der Veere. (Pr. Ar.B.)]

[Item, in hetzelfde jaar beroept en bood de handschoen de hertog Monfroid van Gloucester aan de hertog Philips, maar toen de tijd kwam Monfroid kwam niet. (K.M.)

- Item, in hetzelfde jaar was Karel van Valois, die men heet le Dolphyn te Reims, en was daer geconsacreerd koning van Frankrijk. (K.M.)]

1428.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Jan van Massemen.

Jan de Wispeleere.

Lievin van Hole.

Jan van der Heyden.

Jan van Munte.

Daneel van Severen.

Wulfaert van Steelant.

Jan van Lokeren.

[p. 185]

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Jan Sersanders.

Goesin van Vaernewijc.

Jan de Luede.

Segher Meyeraert.

Jan Willaert.

Willem de Grave,

over hem Willem de Busere.

Jooris Utenhove.

Jan van Maldeghem.

Jacob Utenhove.

Jacob Eekaert.

Gyselbrecht Everwijn.

Stevin van Liekerke.

Jan Slabbaert.

Daneel van den Plassche.

Claeys de Crane, te vierweegsche.

Gregorius Goethals.

Jan Hutsebout.

Jan Parijs, aan de markt.

Jan Leyns.

Joes Pijl.

Boudijn Borluut, ten Crommenessche.

Jan Weytier.

Gyselbrecht de Grutere, fs Jans.

Thomaes Bruninc.

Pieter Aelbrecht.

Jan de Grave, fs Danneels.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Jan de Wispeleere, goudsmid.

Pieter Weytiers.

Item, in dit jaer den xxiij ougste waren te Ghent ghehuelt ter causen van den scietspele van den hantboghe lix steden.

[In dit jaer was te Ghent een schietspel van den hantboghe, alwaer inghehaelt werden negen en vijftich steden; ende die van Nivel, in Brabant, wonnen den opperprijs. (S.G.)]

Item, in dit jaer was 't huwelic ghemaect tusschen den hertoghe Philips van Borgondien ende vrauwe Ysabeele van Poortingale, coninc Jans dochtere, de welcke quam ter Sluus op den heleghen Kerstdach.

[Ende die van Ghendt gaven hem een settynghe van [p. 186] hondert vijftich nobelen van viij sch. elc stick. (Pr. Ar.B.)]

Item, ontrent Dertiendach was de feeste ghehauden van der brulocht die ghehauden was te Brugghe; op sente Antonisdach waren zy te Ghent heerlicke ontfanghen.

[Item, in dit jaer was een jonghe maecht van xiiij jaren, gheboren uyt Loreynen, gheheeten Joanna, de welcke seer behulpich was den Franchoisen jeghen haerlieder vyanden, sy hadde dry stryden jeghens de Inghelschen ghewonnen, ende sy brochte weder dat de Inghelschen ghewonnen hadden aen de croone van Vranckrijck, sy placht selve den standaert te voeren in de stryden. (K.M.)

- De pays van Hollant was ghemaect den iij in july, ende de grave van Namen overleet in 't selve jaer, ende hertoghe Philips van Bourgongnen ontfynck dlant van Namen als erfachtich heere ende grave. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaar de 23ste augustus waren te Gent gehaald ter oorzaak van het schietspel van de handboog 59 steden.

[In dit jaar was te Gent een schietspel van de handboog, alwaar ingehaald werden negen en vijftig steden; en die van Nijvel, in Brabant, wonnen de opperprijs. (S.G.)]

Item, in dit jaar was 't huwelijk gemaakt tussen de hertog Philips van Bourgondië en vrouwe Isabel van Portugal, koning Jans dochter, die kwam ter Sluis op de heilige Kerstdag.

[ en die van Gent gaven hem een zetting van [pagina 186] honderd vijftig nobels van 8 elk stuk. (Pr. Ar.B.)]

Item, omtrent Dertiendag was het feest gehouden van de bruiloft die gehouden was te Brugge; op Sint Antonius dag waren ze te Gent heerlijk ontvangen.

[Item, in dit jaar was een jonge maagd van 14 jaren, geboren uit Lorraine en geheten Joanna,(d’ Arc) de zeer behulpzaam was de Fransen tegen hun vijanden, ze had drie strijden tegen de Engelsen gewonnen en ze bracht weer dat de Engelsen gewonnen hadden aan de kroon van Frankrijk, ze plag zelf de standaard te voeren in de strijden. (K.M.)

- De vrede van Holland was gemaakt de 3de in juli en de graaf van Namen overleed in hetzelfde jaar en hertog Philips van Bourgondië ontving het land van Namen als erfachtig heer en graaf. (Pr. Ar.B.)]

1429.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Mer Heindrick van der Camere.

Jan Boele.

Daneel van Maldeghem.

Willem Meerendre.

Jan de Stoppeleere.

Joos Haesbijt.

Hoste van Maercke.

Gillis Mayaert.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Lodewijc van den Hole.

Willem Utenhove.

Jan de Wispeleere.

Ghelnoet van Leyns.

Pieter Weytier.

Thomaes Utenberghe.

Simoen Bette, in d'Hameede.

Simoen Clocman.

Jacob Wandelaert.

Stevin van der Eeken.

Lodewijc Dhamere.

Jacob Pauwels.

Danneel Rijm.

Willem du Buisson.

Pieter Spieghel.

Godevaert de Wilde.

Lievin de Jaghere.

Gillis van den Vivere

[p. 187]

Jacob van Melle.

Lievin Sturtewagen.

Claeys Rommel.

Jan de Wintere.

Jan van den Spieghele.

Pieter de Rijcke.

Jan van den Damme.

Jan Coubrake.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Daneel van Severen.

Nicasis de Bels.

Item, in dit jaer was Willem Bouchaut hantscoenmaekere ende Coolart de Backere binnen der stede van Geersberghe onthooft, ende huerlieder hoofden ter poorten uutghesteken, ende waren handescoemakers van Ghent dewelcke vervolcht waren by Daneel Rijm, scepenen van de Keur.

[In dit jaer vercochten die van Gheeraersberghe lijfrenten, ende 't was jeghen den danck van het ghemeente, ende wilden den seghel ghebroken hebben, daeromme die van Gheeraersberghe quamen duer advijs van die van Ghendt, ende hemlieden was gheraden dat men ondersouck doen zoude wie de principale waren die het hoogste daer inne ghegheven hadden, ende dat men die punieren saude; ende 't wert zo ghedaen, want mer Gheleyn van Halewijn, hoochbailliu, dede onthoofden deze naerghenoempten persoonen: Willem Bouchaut, Adriaen de Schoemakere ende Relant de Burbuer, ende huerlieder hoofden waren boven op de poorte ghestelt. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaer was te Ghendt de hertoghe Philips t' synen blyden huwelicke gheconsenteert hondert ende vijftich nobelen van viij g. stic.

Item, in dit voornoemde jaer was groote beroerte in Casselambacht ende in Cassele; het ghemeente rees hem oppe jeghens de heeren. De bailliu van Cassele wilde meerder boeten hebben dan huerlieder previlegien inne [p. 188] hilden; ende omme dat mer Colbrant van der Choen, hoochbailliu van Cassele, hemlieden te stranghe was, ende meer nam dan hy sculdich was te nemene, daer omme destruwerden zy zijn casteel ter Beeverschuere ende wierpen 't omme.

[Item, in 't selve jaer Philips van Brabant, grave van St. Pol, wart hertoghe van Brabant naer sijns broeders doodt. (K.M.)

- In dit jaer trac men te Cassele om hemlieden te bringhene ter obeissance van den prinche, ende zy quamen den grave te ghemoet blootshoofts, ende waren in gracien ontfanghen, behoudens dat se gaven zes duusent nobelen ende alle huerlieden previlegien, ende zy moesten huerlieder harnasse ende wapenen draghen t' Ste Omaers, ende men gaf hemlieden nieuwe wetten. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaer conquesteerde hertoghe Philips van Bourgognen het graefschap van Namen metten zweerde die jeghens hem opstonden. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaar was Willem Bouchaut handschoenmaker en Coolart de Backere binnen de stad van Geraardsbergen onthoofd en hun hoofden ter poorten uitgestoken en waren handschoenmakers van Gent die vervolgd waren bij Daneel Rijm, schepen van de Keur.

[In dit jaar verkochten die van Geraardsbergen lijfrenten en 't was tegen de dank van het gemeente en wilden de zegel gebroken hebben, daarom die van Gerardsbergen kwamen door advies van die van Gent en ze was aangeraden dat men onderzoek doen zo wie de principale waren die het hoogste daarin gegeven hadden en dat men die straffen zou; en 't werd zo gedaan want meneer Gheleyn van Halewijn, hoog baljuw liet onthoofden deze nagenoemde personen: Willem Bouchaut, Adriaen de Schoemakere en Relant de Burbuer en hun hoofden waren boven op de poort gesteld. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaar was te Gent de hertog Philips tot zijn blijde huwelijks geconsenteerd honderd en vijftig nobels van acht gram het stuk.

tem, in dit voornoemde jaar was grote beroerte in Casselambacht en in Cassel; het gemeente rees hem op tegen de heren. De baljuw van Cassel wilde meerder boeten hebben dan hun privilegiën in

hielden; en om dat meneer Colbrant van der Choen, hoog baljuw van Cassel ze te streng was en meer nam dan hij schuldig was te nemen, daarom vernielde ze zijn kasteel ter Beverschuur en wierpen 't om.

[Item, in hetzelfde jaar Philips van Brabant, graaf van Saint Pol, werd hertog van Brabant na zijn broeders dood. (K.M.)

- In dit jaar trok men te Cassel om ze te brengen tot onderdanigheid van de prins en ze kwamen de graaf tegemoet blootshoofds en waren in gratie ontvangen, behoudens dat se gaven zes duizend nobels en al hun privilegiën en ze moesten hun harnassen en wapenen dragen te Sint Omaars en men gaf ze nieuwe wetten. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaar veroverde hertog Philips van Bourgondië het graafschap van Namen met het zwaard die tegen hem opstonden. (Pr. Ar.B.)]

1430.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Mer Gheeraert van Axpoele.

Daneel van Severen.

Goossaert van Vaernewijck.

Gyselbrecht de Grutere, fs Jans.

Stevin van Liekercke.

Jan Leyns.

Jan Laucourt.

Jan Goetghebuer.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Claeys van Hoedevelde.

Pieter van der Muelen.

Nicasis de Bels.

Segher Meyeraert.

Jan de Grave, an St. Claeys kerchof.

Arent de Brune.

Simoen Utenhove,

over hem Jan de Grutere.

Joos Vijd

[pagina 189]

Willem van Meerendre.

Gyselbrecht Everwijn, fs Simoens.

Willem Seyssone.

Sanders van Vaernewijc, fs Jans.

Andries Haenbec.

Jacob van den Hane, fs Jacobs.

Jacob Vrient.

Joos Haesbijt.

Simoen Spreghel.

Jacob Damere.

Race Colpaert.

Oste van den Wale.

Jan Doedins.

Philips de Jaghere.

Christoffel de Grave.

Willem Lippens, in den quaedam.

Jacob de Moutenare, fs Jacobs.

Jacob van Olsene.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Daneel van Severen.

Jan de Juede.

Item, in dit jaer ontfinc hertoghe Philips op den laesten dach van october 't hertochdom van Brabant.

Item, in 't zelve jaer waren te Ghent ghebannen hondert lxxviij personen.

Item, in dit zelve jaer quam de hertoghe van Belfroot, up den derden sondach van den avente, met groter macht van Inghelschen, metter coninghinne van Inghelant ende met haren zoone den jonghen Heinderic, coninc van Inghelant, wesende van der aude van vij jaren, in de stede van Parijs.

Item, daer deden zy cronen den jonghen coninc van Inghelant Heinderic als coninc van Vranckerijcke, den eenen te Riemen gheconsacriert, ende eenen te Parijs ghecront ende niet gheconsacriert.

[Item, in dit jaer bracht de Maeght van Vranckrijck den Dolphijn te Riemen, daer hy als coninck gheconsacreert wert, ende daer na wart La Pucelle de France voor Compiengen ghevanghen, ende wert ghevoert te Roanne in [p. 190] Normandien, daer de Inghelschen haer aen eenen staeck deden verbranden. (K.M.)

- Item, in dit jaer wilden die van Ludic afhebben den turre te Bovines, om dat men van op den turre de lieden van Ludicke sage gaen op haerlieder marckt. (K.M.)

- Item, in 't selve jaer conquesteerde de hertoch Philips het graefschap van Namen. (K.M.)

- ..... met alle syne toebehoorten jeghens den grave Diederich, voor eene somme van penninghen die de stadt van Ghent betaelde; corts daerna starf grave Diederich sonder kinderen, ende doen wort hertoghe Philips ontfanghen als erfachtich grave van Namen, omme welcke saeken die van Ludicke oorloghe sochten, ende wilden den grooten torre van Bovines gheweert hebben, die in 't landt van Namen staet, omme dat men van dien torre sach gaen de lieden van Ludicke op haerlieder maerckt. (Bibl.)

- Den xxv meye, quam te Ghent de cardinael van Ynghelburch omme den pays te makene tusschen de Ynghelschen ende den hertoghe van Bourgognen. (Pr. Ar.B.).

- De ordonnantie ghemaect by den hertoghe Philips van Bourgongnen, daer by hemlieden ghezeyt was dat die van Ghendt, als wezende die outste stede van Vlaenderen, zullen hebben 't voorenspreken ende 't voorengaen alle 't selve landt van Vlaenderen duere, uutghesteken binnen der stede van Brugghe, die binnen huerlieder stede zullen hebben 't voorengaen ende sitten. (Pr. Ar.B.)

- Den iiij ougste, zoo overleet dezer werelt de hertoghe van Sainct Pol, ende wart te Vuerne begraven ende alle zyne heerlicheden quamen op den hertoghe Philips, zijn rechtzweer, ende den xxxen van december, tusschen de xi [p. 191] ofte een, was gheboren te Brussele Anthonis, de zone van den hertoghe Philips, die wart kersten ghedaen in de kercke te Cauwerburch by den bisschop van Doornicke ende den bisschop van Camerijcke; de heere van Liekeercke ende de grave van Ysele, die hier kommen was in 't landt, den welcken langhen tijt met schoonen state lach te Brugghe; deze twee waren peeters van den jonghen hertoghe, ende zyne meteren waren de hertoghinne van Cleven, hertoghe Philips zustere, ende mevrouw de douarierigghe van Namen, ende daer waren in de processe xij ghecommitteerde abten ende prelaten, ende den lesten october ontfynck hertoghe Philips van Bourgongnien, grave van Vlaenderen, zijn landt van Brabant. (Pr. ArB.)]

Item, dit jaer was een deken van der weverye, Jan de Luede, zyne macht benomen van scepenen twee jaren van officien te stellene als secretarissen, ontfanghers, sergeanten, boden ende andere.

Item, in dit jaar ontving hertog Philips op de laatste dag van oktober 't hertogdom van Brabant.

Item, in 'in hetzelfde jaar waren te Gent gebannen 178 personen.

Item, in hetzelfde jaar kwam de hertog van Belford op de derde zondag van de advent met groter macht van Engelsen met de koningin van Engeland en met haar zoon de jonge Hendrik, koning van Engeland, die was van ouderdom 7 jaren, in de stad van Parijs.

Item, daar deden ze kronen de jonge koning van Engeland Hendrik als koning van Frankrijk, de ene te Reims geconsacreerd en een te Parijs gekroond en niet geconsacreerd.

[Item, in dit jaar bracht de Maagd van Frankrijk de Dauphin te Reims waar hij als koning geconsacreerd werd en daarna werd La Pucelle de France voor Compiègne (Jane d’Arc)gevangen en werd gevoerd te Rouaan in [pagina 190] Normandië waar de Engelse haar aan een staak deden verbranden. (K.M.)

- Item, in dit jaar wilden die van Luik afhebben de toren te Bouvines omdat men van op den toren de lieden van Lik zagen gaan op hun markt. (K.M.)

- Item, in hetzelfde jaar veroverde de hertog Philips het graafschap van Namen. (K.M.)

- ..... met al zijn toebehoren tegen de graaf Diederick voor een som van penningen die de stad van Gent betaalde; kort daarna stierf graaf Diederick zonder kinderen en toen werd hertog Philips ontvangen als erfachtig graaf van Namen, om welke zaken die van Luik oorlog zochten, en wilden de grote toren van Bouvines geweerd hebben die in 't land van Namen staat omdat men van die toren zag gaan de lieden van Luik op hun markt. (Bibl.)

- De 25ste mei kwam te Gent de kardinaal van Engelburcht om de vrede te maken tussen de Engelsen en de hertog van Bourgondië. (Pr. Ar.B.).

- De ordonnantie gemaakt bij de hertog Philips van Bourgondië waar bij ze gezegd was dat die van Gent, als zijnde de oudste stad van Vlaanderen, zullen hebben ’t voor spreken en ’t voor gaan alle in hetzelfde land van Vlaanderen door, uitgezonderd binnen de stad van Brugge, die binnen hun stad zullen hebben ’t voor gaan en zitten. (Pr. Ar.B.)

- De 4de augustus zo overleed in deze wereld de hertog van Saint Pol en werd te Veurne begraven en alle zijn heerlijkheden kwamen op de hertog Philips, zijn rechte zwager en de 30ste van december, tussen de 11 [pagina 191] of een was geboren te Brussel Anthonis, de zoon van de hertog Philips, die werd christen (gedoopt) in de kerk te Cauwerburg bij de bisschop van Doornik en de bisschop van Kamerijk; de heer van Liekerke en de graaf van IJsel die hier gekomen was in ’t land die een lange tijd met een mooie staat lag te Brugge; deze twee waren peters van de jonge hertog zijn meters waren de hertoginnen van Kleef, hertog Philips zuster, en mevrouw de douairière van Namen en daar waren in de processie 12 gecommitteerde abten en prelaten en de laatste oktober ontving hertog Philips van Bourgondië, graaf van Vlaanderen, zijn land van Brabant. (Pr. ArB.)]

Item, dit jaar was een deken van der weverij, Jan de Luede, zijn macht benomen van schepenen twee jaren van officie te stellen als secretarissen, ontvangers, sergeanten, boden en andere.

1431.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Mer Heindrick van der Cameren.

Ingelram Hauweel.

Jan Utenhove.

Gillis Hauwe.

Gheerem Borluut.

Lievin de Jaghere.

Jan de Luede.

Jan van den Damme.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Willem Utenhove.

Boudijn de Grutere.

Danneel van Severne.

Wulfram Wulframs.

Gelnoet van Leyns.

Jan Hudgebout.

Goessin van Vaernewijc.

Stevin van Liekercke.

[p. 192]

Jacob Eeckaert.

Gillis Mayaert.

Jan Leyns.

Gillis van den Vivere.

Segher Sloeve.

Joos Triest.

Lievin Papal.

Jacob Meynfroot.

Lievin Sturtewaghen.

Segher Bolloc.

Martin van der Houven.

Roberecht van Meerendre.

Pieter van Luevene.

Pieter Blankaert.

Adriaen Nevelinc,

over hem Jacob Nevelinc,

zijn vader.

Heynric de Jaghere.

Simoen de Hoeghe, fs Jans.

Jan Goedghebuer, fs Gillis.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Jan Boele.

Jan de Luede.

tem, in dit jaer, op Sente Claren-dach in ougste, rees binnen Ghent eene wapeninghe, mids dat eenen Bauwin van der Werde fortselinghe ende by crachte nam de cleppe op den cautere, 's morgens ter wercklocke, ende liepper mede ten bogaerde waert, alwaer terstont quamen geloopen alle de neringen van der stede, roupende: Alle eens! alle eens! alle wevers! Van danen gingen zy allen ten sartelette waert, ende smeeten de dueren oppe, ende haelden daer ute sekere persoonen van den lede van neeringen, die daer langhe gevangen gelegen hadden.

[..... Item, den orspronck van der wapenynghe was, om dat de heeren wilden dat men de munte veranderen zaude, en dat men an 't gauden geld verliezen zaude den derden pennynck, ende aen 't zelveren gelt den vierden pennynck, waer inne 't ghemeente niet accorderen en wilden, maer waren te vreden te verliesene den 6en pennynck, daer omme de voornoemde persoonen waren doot geslegen ende [p. 193]

Martin Andries, den huuscnape van den overdeken, was oeck doot gesmeten op de maert ten selven tyde; ende als 't gemeente commen was op de maert, zo deden zy eenen ommeganck, ende quamen tot voor 't Hoochuus, daer scepenen ter veinstre lagen, ende daer waert by den gemeente geropen: Schietse ute! ende doen vloên scepenen van der veinsteren. (Pr. Ar.A.)

- In dit scependom op Sente Clarendach was een felle wapenynge te Ghendt 's morghens ten zeven ueren op de vrindachmaert; daer waren doot geslegen Jan Boele, overdekin van den neeringen, voor den Polepele; Daneel van Zevere, den tweesten scepenen van de Keur, bachten 't Hoochuus ende Joos Haesbijt voor 't Huvettershuus, ende was dekin van de ticheldeckers, ende noch vele van der wetten ende andere notablen vloon ende werden gebannen. Binnen welcker wapenynghe men dede eenen ommeganck al Ghendt duere; van der maert quamen zy over de Cammerstrate over den Santberch ter Hoochpoort nedere naer den Corenaert, ende als zy quamen voor Janscranenhuus an Sente Niclaus-kerchof daer smeten zy zijn huus opene ende wierpen de cateillen op de strate, ende deden van gelijcken Anthuenis van Neester, ende keerden weder naer de maert, ende bleven daer van 's woendaechs tot saterdaechs; dit quam al toe om 't afzetten van den gelde. (Pr. Ar.A.)

- In dit scependom, den 16 July, so waren overzien ende gelezen alle de privilegien die rustende waren in 't secreet, uut causen als men het hebben wilde, datse zeer ongereet waren om vinden, ende waren doe alle gheteekent, ende diversschelicke ghelegt in laden, ende [p. 194] daer waren twee boucken af gemaeckt, den eenen rustende in 't secreet, ende den anderen by den ballinghenboucke. (Pr. Ar.A.)]

Item, de wevers sloughen doot Daneel van Severen, Jan Boele, heuverdekin van neringen, ende Joos Haesbijt, ende trocken ten huuse van meester Heinderic Utenhove ende tot Jan de Grave an Sente Niclaeskercke ende meer andere plaetsen, die ghevloden waren uter stede, ende slougen huer huusen in sticken ende namen 't goet dat zy daer vonden; zy sneden de bedden oppe ende struttlen de pluimen op straete. Dit geviel den xij Ougste op Sente Clarendach.

[In dit jaer up Ste. Andriesdach was eerst ghegheven de oordene van den gulden vliese en toysone by hertoghe Philips, ende de feeste was ghehauden te Rijssele. (Pr. Ar.B.)]

't Carnation.

In ougste, up Sente Clarendach.

In Gent men veel rauwen sach.

Item, in 't voornoemde jaer, den xxiiij April, was te Ghent geboren 's graven Philips zoone, genaempt Joos, ende kersten gedaen den vij Meye, ende hem hief de cardinael van Inghelant, ende was gelogiert in 't clooster Sente Baefs, ende corts daerna overleet hy ende licht begraven t' Sente Verhilden in de kercke te Gent.

Item, in dit jaer was groote onruste tusschen die van Bruesele, Andworpen ende die van Mechelen.

[Item, in 't selve jaer soo was deken van de neeringhe Jan de Luede, fs Jacobs, ende het was gegeven in sijn macht van schepenen weghe van ij jaren dat hy diende als dat hy nu mochte maecken eenige officiers van der stede. (K.M.)]

Item, in dit jaar, op Sint Clara dag in augustus rees binnen Gent een wapening mits dat een Bauwin van der Werde forse en bij kracht nam de klepel op de cauterie, 's morgens ter werk klok en liep er mede ten bogaard waart alwaar terstond kwamen gelopen alle de neringen van de stad en riepen: Alle eens! alle eens! alle wevers! Vandaar gingen ze allen ten sartelette waart en smeten de deur open en haalden eruit zekere personen van de leden van de neringen die daar lang gevangen gelegen hadden.

[..... Item, de oorsprong van de wapening was omdat de heren wilden dat men de munt veranderen zouden dat men aan 't gouden geld verliezen zou de derde penning en aan het zilveren geld de vierde penning, waarin de gemeente niet accorderen wilden, maar waren tevreden te verliezen om de 6de penning waarom de voornoemde personen waren dood geslagen en [pagina 193] Martin Andries, de huis knaap van de over deken was ook dood gesmeten op de markt dezelfde tijd’ en toen 't gemeente gekomen was op de markt zo deden ze een omgang en kwamen voor het Hoge huis waar de schepenen ter venster lagen en daar werd bij de gemeente geroepen: Schiet ze eruit! En toen vlogen de schepenen van de vensters. (Pr. Ar.A.)

- In dit schependom op Sint Clara dag was een felle wapening te Gent 's morgens ten zeven uren op de vrijdag markt; daar waren dood geslagen Jan Boele, over deken van de neringen, voor de Pollepel; Daneel van Zevere, de tweede schepen van de Keur, achter het Hoge huis en Joos Haesbijt voor ’t Huidvetters huis en was deken van de ticheldekkers en noch vele van de wetten en andere notabelen vlogen en werden gebannen. Binnen die wapening deed men een omgang al Gent door; van de markt kwamen ze over de Kammerstraat over de Zandberg ter Hoge poort neer naar de Korenmarkt en toen ze kwamen voor Janscranen huis aan Sint Nicolaas-kerkhof daar smeten ze zijn huis open en wierpen de borden op de straat en deden dergelijke Anthuenis van Neester en keerden weer naar de markt en bleven daar van 's woensdags tot zaterdag; dit kwam al toe om 't afzetten van het geld. (Pr. Ar.A.)- In dit schependom de 16de juli zo waren overzien en gelezen alle de privilegies die rust en waren in 't secreet, uit oorzaak als men het hebben wild dat ze niet gereed waren om vinden en waren toen alle getekend en in aparte lagende gelegd en [pagina 194] Daar waren twee boeken van gemaakt, de ene rust en in 't secreet en de andere bij de ballingen boeken. (Pr. Ar.A.)]

Item, de wevers sloegen dood Daneel van Severen, Jan Boele, over deken van neringen, en Joos Haesbijt en trokken ten huize van meester Heinderic Utenhove en tot Jan de graaf aan Sint Nicolaas kerk en meer andere plaatsen die gevloden waren uit de stad en sloegen hun huizen in stukken en namen 't goed dat ze daar vonden; ze sneden de bedden open en strooiden de pluimen op straat. Dit geviel de 12de augustus op Sint Clara dag.

[In dit jaar op Sint Andries dag was eerst gegeven de orde van het gulden vlies en vacht bij hertog Philips en dhete feest was gehouden te Rijssel. (Pr. Ar.B.)]

't Incarnatie.

In augustus, op Sint Clara dag.

In Gent men veel rouw zag.

Item, in 't voornoemde jaar, de 24ste april, was te Gent geboren 's graven Philips zoon, genaamd Joos, en gedoopt de 7de mei en hem hief de kardinaal van Engeland en was gelogeerd in 't klooster Sint Baafs en kort daarna overleed hij en ligt begraven t' Sint Verhilde in de kerk te Gent.

Item, in dit jaar was grote onrust tussen die van Brussel, Antwerpen en die van Mechelen.

[Item, in hetzelfde jaar zo was deken van de nering Jan de Luede, fs Jacobs en het was gegeven in zijn macht vanwege schepenen van 2 jaren dat hij diende als dat hij nu mocht maken enige officiers van de stad. (K.M.)]

[pagina 195]

1432.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Lievin Utenhove.

Jacob de Saghere.

Jacob van Raveschoot.

Jan de Lantheere.

Gillis van Munte, t' Ste. Baefs.

Jacob van den Hane.

Gyselbrecht de Grutere.

Willem van Meerendre.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Pieter van der Muelen.

Gheerem Borluut.

Arent de Brune.

Pieter Tsolleberch.

Segher Meyeraert.

Jan de Keystere.

Jacob Utenhove.

Simoen Clocman.

Jan de Luede.

Jan van den Poele.

Lambrecht Bosschaert.

Christoffels de Grave.

Colaert van op den Bosch.

Lievin Damman.

Jacob van der Hoorsele.

Geeraert van der Beke.

Simoen van Straessele.

Race Colpaert.

Jan van Maldeghem.

Segher Hauwe.

Pieter Hueribloc.

Segher Bolloc.

Jan van den Damme.

Jacob Goedkint.

Gregorius Goethals.

Lauwereis van der Eecken.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Jacob de Saghere.

Jacob van den Hane.

[De schepenen van beede banken ende beede de dekenen hadden pencioen: de voorschepene van de Keur hadde 10 pont groote, zijn cleeren en voeringhe; d'ander naeste twee, elck 8 pond groote, cleeren ende voeringhen; d'ander 10 van de Keur, elk 6 pond groote, cleeren ende voe- [p. 196] ringhe; de voorschepene van Gedeelde hadde 6 pond groote, cleeren ende voeringhe; de ander naeste twee vier pond groote, cleeren ende voeringhen, ende d'ander thiene, elk dry pond groote, zonder meer, ende voort cleercken van beede den bancken, elck naer avenant. (Pr. Ar.A.)

- Item, den xxiij Ougste waren binnen Ghendt ghecomen lix steden ten schietspele van den handtboghe ende aldaer ghelot. - Item, in 't selve jaer was een schietspel t' Sint-Omaers ende t' Audenaerde. (K.M.)

- Den xxvij January gaf hertoghe Philips de liij neerynghen schoone privilegien; ten zelven daghe van ghelijcken 't ambacht van de Weverij. (Pr. Ar.B.)]

[De schepenen van beide banken en beide de dekens hadden pensioen: de voorschepen van de Keur hadden 10 pond grote, zijn kleren en voering; de ander naaste twee elk 8 pond grote, kleren en voeringen; de ander 10 van de Keur, elk 6 pond grote, kleren en voering [pagina 196] de voorschepen van Gedeelde hadden 6 pond grote, kleren en voering; de ander naaste twee vier pond grote, kleren en voeringen en de andere tien elk drie pond grote, zonder meer, en voort klerken van beide banken elk naar advenant. (Pr. Ar.A.)

- Item, de 23ste augustus waren binnen Gent gekomen 59 steden ten schietspel van de handboog en aldaar geloot. - Item, in hetzelfde jaar was een schietspel t' Sint-Omaars en t' Oudenaarde. (K.M.)

- De 27ste januari gaf hertog Philips de 53 neringen mooie privilegies; terzelfder dag dergelijke 't ambacht van de weverij. (Pr. Ar.B.)]

1433.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Mer Heindrick van der Cameren.

Jan de Wintere.

Jan Utenhove.

Godevaert Utenhove.

Jacob van Heerseele.

Willem Seyssone.

Simoen Daneels.

Jan Cruucke.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Joos Vijt.

Simoen Bette, in de Hameede.

Lievin van den Hecke.

Lodewijc Dhamere.

Wulfram Wulframs.

Roberecht Meyeraert.

Sanders van Varnewijc, fs Jans.

Jan van der Linden,

in de Crommesteghe.

Jacob Pauwels.

Stevin van der Eecken.

Jacob Utendale.

Jooris van den Moere.

Denijs Everwijn.

Boudijn Borluut,

te Crommenhessche.

Gyselbrecht de Grutere,

in St. Niclauskerckhof.

Claeys Rommel.

Pieter van Papeghem

[p. 197]

Jan Keerberch.

Gillis Vlieghe.

Jan de Cooman.

Govaert de Wilde.

Gheerolf van der Haeghen.

Pieter Beys.

Philips de Jaghere.

Jan de Grave, fs Daneels.

Jacob de Saghere, fs Arends.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Jacob de Saghere.

Jacob van den Hane.

Item, in dit jaer was geboren de hertoghe Chaerle, de zone van Philips van Digion, op Sente Martins-avont.

[Op Ste Martins-avont was gheboren te Digion in Bourgongnen Kaerle van Bourgongnen, grave van Charloos, de zone van hertoghe Philips van Bourgongnen, grave van Vlaenderen, die hy hadde by Ysabelle, de dochter des conynx van Portugale. Dit es het carnation in latine van zynen gheboorte: Carolus excelsis Martini luce refulsit. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaer waren eerst ghecoren omme 't quaet regiment bedreven by de ghemeente, up den lesten dach van Hoymaent, hooftmannen, te wetene: Jan van Hecke ende Gyselbrecht van Everwijn. (Pr. Ar.B.)

- Deze prinche Carolus was in zijn joncheyt ghegheven in de bewaernesse den heere van Assay. (Pr. Ar.B.)

- Den xviij in Meye stondt een groot gheschil oppe tusschen die van Ghendt ende Brugghe, uut cause dat zy Jan Belleman, poorter van Ghendt, ghebannen hadden uten lande van Vlaenderen, welcke zy niet en vermochten, ende te dier cause waren scepenen van Brugghe, elc ghewijst te ghevene lx L. paris. ende den amman, mitsgaders den schaut, elc tweemael lx L. paris. (Pr. Ar.B.)

Voorgheboot. Achtervolghende zeker voorghebot uutgheleit by heeren ende wet der stede van Ghendt, aengaende [p. 198] de sterfhuuse ende der casselrie der zelver, zoo ghebieden wy van ons gheduchts heere 's graven, alsmede bailliu ende scepenen, alse dat niemant wie hy zy in eenighe versterften ofte recht van den sterfhuuse coopen ofte doen coopen jeghens 't hoyr ofte deelders van den sterfhuuse, hy en zy deeldere in 't zelve sterfhuus, op den ban van thien jaren. Actum den xij Meye xiiijcxxxiiij. (Pr. Ar.B.)

Item, in dit jaar was geboren de hertog Karel, de zoon van Philips van Dijon op Sint Martinus-avond.

[Op Sint Martius avond was geboren te Dijon in Bourgondië Karel van Bourgondië, graaf van Charlois, de zoon van hertog Philips van Bourgondië, graaf van Vlaanderen, die hij had bij Isabel de koningsdochter van Portugal. Dit is het incarnatie in Latijn van zijn geboorte: Carolus excelsis Martini luce refulsit. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaar waren eerst gekozen om het kwade regiment bedreven bij de gemeente op de laatste dag van augustus hoofdmannen, te weten: Jan van Hecke en Gyselbrecht van Everwijn. (Pr. Ar.B.)

- Deze prins Karel was in zijn jonkheid gegeven in de bewaring de heer van Assay. (Pr. Ar.B.)

- De 18de mei stond een groot geschil op tussen die van Gent en Brugge uit oorzaak dat ze Jan Belleman, poorter van Gent, gebannen hadden uit het land van Vlaanderen, wat ze niet vermochten, en te die oorzaak waren schepenen van Brugge elk gewezen te geven 60 L. Paris en de Amman, mitsgaders de schout, elk twee maak 60 L. Paris. (Pr. Ar.B.)

Voorgebod. Achtervolgd zeker voorgebod uitgeleid bij heren en wet der stad van Gent aangaande het [pagina 198] de sterfhuis en der casselrie ervan, zo gebieden wij van onze geduchte heer de graaf alsmede baljuw en schepenen als dat niemand wie hij is in enig versterven of recht van het sterfhuis kopen of doen kopen tegen de erfgenaam of delers van het sterfhuis, hij is deler in hetzelfde sterfhuis op de ban van tien jaren. Acte de 12de mei 1434. (Pr. Ar.B.)

[pagina 198]

1434.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Mijnheer van Axspoele.

Jacob de Saghere.

Colaert van up den Bosch.

Jan van den Damme.

Hoste de Grutere.

Gillis Boene.

Gyselbrecht Pateel.

Pieter de Rijcke.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Goessin van Vaernewijc.

Philips Sersanders.

Jacob van den Hane.

Jacob Wandelaert.

Willem Valcke.

Jan Leyns.

Simoen Clocman,

over hem Daneel van Vaernewijc.

Jacob van Raveschoot.

Simoen Dhooghe.

Nicasis de Bels.

Segher Bollaert.

Willem Seyssone.

Joos van der Schaghe.

Pieter Sersymoens.

Heynric Meyeraert.

Christoffels de Grave.

Jan Cricke.

Jan Reyneers, fs Jans.

Andries Kesel.

Geeraert van Maldeghem.

Jan de Cupere, fs Jans.

Jan Dullin.

Jan Rombouts, op de Leye.

Michiel van Zele.

Jan Criekesteen.

Gillis Wouters.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Jacob de Saghere, fs Pieters.

Jan van den Damme.

[pagina 199]

Item, in dit jaer op den Scorsse-wonsdach waren te Ghent onthooft somege volders, die beroerte gemaect hadden in de stede jegens de wethauders, ende hadden voornomen 't vier in diversche plaetsen binnen Ghent te stekene.

Item, in dit jaer was 't zeer couden wintere.

[In dit jaer was 't eenen grooten winter, want het vroos xv weken lanck, ende 't duerde dat het ijs altijts dicke was, wel vijf vierendeelen dicke; dese winter begonst voor Ste. Andriesdach, ende daer warender sommighe die eene beroerte maecten onder 't volck, ende de wethouders waren in meenynghe brandt te stichtene in de vier houcken van de stede van Ghendt, maer men wart gheware; zy werden ghecreghen ende onthooft. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaar op de Schortelwoensdag waren te Gent onthoofd sommige volders die beroerte gemaakt hadden in de stad tegen de wethouders en hadden voornomen 't vuur in diverse plaatsen binnen Gent te steken.

Item, in dit jaar was 't zeer koude winter.

[In dit jaar was 't een groten winter, want het vroor 15 weken lang en het duurde dat het ijs altijd dik was, wel vijf vierendelen dik; deze winter begon voor Sint Andries dag en daar waren sommige die een beroerte maakten onder 't volk en de wethouders waren in mening brandt te stichten in de vier hoeken van de stad van Gent, maar men werd het gewaar; ze werden gekregen en onthoofd. (Pr. Ar.B.)]

1435.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Mer Philips van Steelandt.

Lievin van der Eecken.

Jan Utenhove,

baljuw van Dendermonde.

Jacob de Saghere, op de Mude.

Jan Toetelmens.

Yngelram Hauweel.

Gillis de Cleerck.

Jacob Vriendt.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Pieter van der Muelen.

Segher Sloeve.

Pieter Solleberch.

Roberecht van Meerendre.

Arend de Brune.

Ywein de Ruddere.

Willem Sersanders.

Jan de Grutere, fs Simoens.

Pieter Creve.

Race Colpaert.

Jacob van der Oersele.

Jan Moraen.

Willem du Buisson.

Jacob de Zaghere, fs Heinricx.

Pieter Beys.

Joos de Bels.

Jan van Maldeghem.

Gillis Sneevoet, fs Gillis

[pagina 200]

Jan van Sicleer.

Jan van Papeghem, fs Pieters.

Heynric de Jaghere.

Jan Hoernic.

Lauwereis van der Haghe.

Pieter de Rijcke.

Pieter Goetghebuer, fs Daneels.

Jan Vaenkin.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Gyselbrecht Patteel,

over hem Pieter Hueribloc.

Geeraert van Maldegem

Item, in dit voornoemde jaer stack men op den xvi Maerte ten gravensteen ende ten scepenhuuse te Ghent de bannieren ute omme te treckenen te Calis waert.

Item, in dit jaer was de paeys gemaeckt tusschen den coninc van Vranckerijcke ende den hertoghe Philips, grave van Vlaenderen, ende was in den paeys gesloten van der doot van hertoghe Jan, den vader van Philips, grave van Vlaenderen.

[Item, in 't selve jaer op sente Maria-Magdalenadach, quamen t' Atrecht twee cardinalen ghesonden van den paus, omme te maecken peys tusschen den coninck van Vranckrijck ende Inghelant, ende den dolphijn ende hertoghe Philips van Bourgoignen, van de doodt van hertoch Jan; ende de peys was ghemaeckt t' Atrecht. (K.M.)

- In dit jaer den iiij October zo quam de cardinael die den bovenscreven pays hadde helpen maken te Ghendt, ende was inneghehaelt met processie ter Waelpoorte, ende was ghewillecomt met eender oratie by Mer Jan Culsbrouck, proost van Ste. Vierle. (Pr. Ar.B.)]

Item, in beteringe van dien was in den paeys begrepen dat hertoghe Philips zoude hebben Amiens, dlant van Vermandoeis met den lande gelegen an dese zyde der Somme [p. 201] ende 't oude West-Vlaenderen, Arien, Senthomaes ende dlant van Gbyse.

[Item, 's donderdaechs na Maechdeleenendach ghynck de hertoghe spelen in zijn onderlijf in de Dunnen, ende met hem Mer Jan van Patteelis, die gheware wart dat de Ynghelschen uut waren omme den hertoghe te vanghene, ende hy waerschuude ende beschuddene; maer Patteelis wart zelve ghevanghen. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaer den vijften Ougste vielen ontrent Brugghe hagelsteenen also groot als duven-eyeren, meerdere ende mindere, zoo dat zy alle de vruchten bedorven.

Item, in 't selve jaer op Sente Dominicusdach waren vergadert ter zee de coninc van Arragon ende de coninc van Avingon ende met hemlieden de grootmeestere van Sente Jacops in Galissien, met menichte van scepen ende volcke van wapenen, omme te treckene tot Napels, ende aldaer te doen croonen 's conincx broedere van Avengoen; ende zilieden commende seylende voor Ghaejette, waren daer afgheworpen van de Genevoeysen, die in de stede van Ghaejette lagen.

Item, in dit voornoemde jaar stak men op de 16de maart ten gravensteen en ten schepenhuis te Gent de banieren uit om te trekken te Calais waart.

Item, in dit jaar was de vrede gemaakt tussen de koning van Frankrijk en de hertog Philips, graaf van Vlaanderen, en was in de vrede besloten van de dood van hertog Jan, de vader van Philips, graaf van Vlaanderen.

[Item, in hetzelfde jaar op Sint Maria-Magdalena dag kwamen t' Atrecht twee kardinalen gezonden van de paus om te maken vrede tussen de koning van Frankrijk en Engeland en de dauphin en hertog Philips van Bourgondië van de dood van hertog Jan; en de vrede was gemaakt t' Atrecht. (K.M.)

- In dit jaar de 4de oktober zo kwam de kardinaal die de boven geschreven vrede had helpen maken te Gent en was ingehaald met processie ter Waalpoort en was verwelkomd met een bij Meneer Jan Culsbrouck, proost van Sint. Veerle. (Pr. Ar.B.)]

Item, in betering van dien was in de vrede begrepen dat hertog Philips zou hebben Amiens, het land van Vermandois met het land gelegen aan deze zijde der Somme [pagina 201] En 't oude West-Vlaanderen, Arien, Sint- Thomas en het land van Geysen.

[Item, ’s donderdags na Magdalena dag ging de hertog spelen in zijn ondergoed in de Dunnen, en met hem Meneer Jan van Patteelis die gewaar werd dat de Engelsen erop uit waren om de hertog te vangen en hij waarschuwde en beschutten; maar Patteelis was in hetzelfde gevangen. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaar de vijfde augustus vielen omtrent Brugge hagelstenen alzo groot als duiveneieren, meerder en minder, zodat ze alle vruchten bedorven.

Item, in hetzelfde jaar op Sint Dominicus dag waren verzameld ter zee de koning van Aragon en de koning van Avignon en met ze de grootmeester van Sint Jacob in Galicië met menigte van schepen en wapenvolk om te trekken tot Napels en aldaar te doen kronen ’s konings broeder van Avignon en ze kwamen en zeilden voor Ghaejette en waren daar afgeworpen van die van Genua die in de plaats van Ghaejette lagen.

1436.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Mijnheer van Axpoele.

Jacob de Saghere.

Goossin van Vaernewijck.

Joos van der Schaven.

Nicasis de Bels.

Segher Bolloc.

Willem Seyssone.

Jan Utenhove.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Lievin Damman.

Jooris van den Moere.

Wulfram Wulframs.

Jacob Wandelaert.

Lievin van Jen Hecke.

Lodewijc Dhamere.

[p. 202]

Sanders van Vaernewijc, fs Jans.

Simoen Borluut.

Jan Leyns.

Jacob van den Hulse.

Jacob van Melle.

Segher Bollaert.

Gyselbrecht de Grutere,

aan St Nicolaas Kerkhof.

Claeys van der Zickele.

Jan van den Poele.

Claeys Rommel.

Jan de Cupere.

Gyselbrecht Everwijn.

Jacob Geeraert.

Jan Goetghebuer.

Gheeraert de Pape.

Race van Yssche.

Pieter van der Eecken,

over hem Heynric Roegiers.

Jan Crieke.

Pieter Blanckaert.

Jan de Grave, fs Daneels.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Pieter Hueribloc.

Geeraert van Maldegem.

Item, in dit jaer was de scamfeltuere te Maerdijcke met Philips van Lampreit.

Item, in dit jaer den xen in Wedemaent was de reyse te Caelis ende ooc beleit.

Item, in dit jaer waren te Ghent vele Ingelschen ghevanghen in 's Gravensteen.

Item, in dit jaer was eene wapeninghe te Brugghe die langhe duerde.

[Item, den xi Sporkele was by vonnisse van den hertoch Philips ghewesen alsdat die lieden van den Vryen sijn souden een vierde lit van Vlaenderen, te weten: Ghendt, Brugghe, Ypere ende 't Vrye. (K.M.)

- In dit jaer was de pays van de lieden van Brugghe ghemaect in den Wal te Ghendt, ende in 't selve jaer den lesten January woy het cooren uter aerde. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaer was eene wapeninghe te Ghent op Onse Vrouwendach in Septembre, die de heere ende wet gherne wederstaen hadden ten Calanderberghe, in welcke wapenin- [p. 203] ghe bleef doot ghesleghen Ghyselbrecht Pateel, Over deken van de neeringhen te Ghent, in 't Scepenhuus van Gedeelde, by den viere staende in 't castelein cuekene.

Item, sy trocken voort ten Corenaerde ende van daer ter maert; zy banden aldaer ende zegden uten lande van Vlaenderen Jan Goetghebuer ende Jan Criekebeke, beede scepenen van de Keur, ende Ghyselbrecht Causse, Marten van Massemen, die voor Calis beval de tenten te vellene ende op te doene; want dese wapeninghe rees om dat men verweten hadde die van Ghent: hadden zy voor Calis niet ghevloden, de prince hadde Calis ghewonnen.

[In dit jaer, curts naer Paesschen rees eene groote wapenynghe te Ghendt, de welcke de heeren van de wet hadden gheerne wederstaen op den Callanderberch, ende 't ghemeente track met zyne bannieren naer den Coorenaert, ende alsdan naer de Hoochpoorte; item, daer naer in 't Scepenhuus daer zy vonden Gyselbrecht Patteel ende den Over deken, ende sloughen doot, ende van daer trocken zy naer de maert. Ter maerct ghecomen zijnde coren zy drie capiteynen, te wetene: Mer Gillis de Grammen, Daneel Bruus ende Lievin de Cleerck, wevers, welcke capiteynen ghynghen van banieren tot banieren van de neerynghe, omme te wetene wie met heere ende wet op den Callanderberch ghesleghen hadden, omme te wederstane de zelve wapenynghe, ende worden gheaccuseert ende ghebannen Ghyselbrecht Causse, Marten van Massemen, dienaers van 's heeren weghe, Jan Goetghebuer, Jan Cricke, scepenen van der keure ende andere.(Pr. Ar.B.)

-...... Men seyde dat dien oproer gheschiede om dat men aen die van Ghendt verweet, dat sy de oorsake [p. 204] waren, dat de hertoch Philips van Bourgonden moeste het beleg lichten van de stadt van Calis, die hy hadde beleghert door den raedt van die van Vlaenderen, waerdoor ghedoodt wert in dien oproer Ghyselbrecht Pattheet, die deken was van de neeringhe van de stadt, hem verwytende, dat hy den eersten hadde gheweest die vertrocken was uyt het belegh van Calis. (K.M.)]

Item, in dit jaar was de schaamveld uur te Mardijk met Philips van Lampreit.

Item, in dit jaar de 10de januari was de reis te Calais ook beleid.

Item, in dit jaar waren te Gent vele Engelsen gevangen in 's Gravensteen.

Item, in dit jaar was een wapening te Brugge die lang duurde.

[Item, den 11de februari was bij vonnis van de hertog Philips gewezen als dat die lieden van de Vrijen zijn zouden een vierde lid van Vlaanderen, te weten: Gent, Brugge, Iperen en 't Vrije. (K.M.)

- In dit jaar was de vrede van de lieden van Brugge gemaakt in dn Wal te Gent en in hetzelfde jaar de laatste van januari waaide koren uit de aarde. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaar was een wapening te Gent op Onze Vrouwe dag in september die de heer en wet graag weerstaan hadden ten Kalanderberg, in welke wapening [pagina 203] bleef dood geslagen Ghyselbrecht Pateel, over deken van de neringen te Gent, in 't Schepenhuis van Gedeelde die bij het vuur stond in de kasteleins keuken.

Item, ze trokken voort ten Korenaarde en vandaar ter markt; ze banden aldaar en zetten uit het land van Vlaanderen Jan Goetghebuer en Jan Criekebeke, beide schepenen van de Keur, en Ghyselbrecht Causse, Marten van Massemen, die voor Calais beval de tenten te vellen en op te doen; want deze wapening rees omdat men verweten had die van Gent: hadden ze voor Calais niet gevloden, de prins had Calais gewonnen.

[In dit jaar kort na Pasen rees een grote wapening te Gent die de heren van de wet hadden graag weerstaan de Kalanderberg en de gemeente trok met hun banieren naar de Korenaarde en alsdan naar de Hoge poort; item, daarna in ’t Schepenhuis daar ze vonden Gyselbrecht Patteel en de over deken en sloegen ze dood en vandaar trokken ze naar de markt. Toen ze ter markt gekomen waren kozen ze drie kapiteins, te weten: Meneer Gillis de Grammen, Daneel Bruus en Lievin de Cleerck, wevers, welke kapiteins gingen van banieren tot banieren van de neringen om te weten wie met heer en wet op de Kalanderberg geslagen hadden om te weerstaan dezelfde wapening en werden aangewezen en gebannen Ghyselbrecht Causse, Marten van Massemen, dienaars vanwege de heren, Jan Goetghebuer, Jan Cricke, schepenen van de Keur en andere.(Pr. Ar.B.)

-...... Men zei dat die oproer geschiedde omdat men aan die van Gent verweet dat ze de oorzaak waren dat de hertog Philips van Bourgondië moest het beleg lichten van de stad van Calais die hij had belegerd door de raad van die van Vlaanderen, waardoor gedood werd in die oproer Ghyselbrecht Pattheet, die deken was van de neringen van de stad en hen verweet dat hij de eerste was geweest die vertrokken was uit het beleg van Calais. (K.M.)]

1437.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Mer Heyndrick van der Camere.

Pieter Huribloc.

Pieter Solleberch.

Mer Gillis van Grammene.

Jacob van den Hane.

Gheerem Borluut.

Lievin de Cleerck.

Hoste van de Wale.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Pieter Sersymoens.

Jacob van Ravenschoot.

Jan van Lembeke.

Roberecht van Meerendre.

Nicasis de Bels.

Lievin de Pottere.

Philips Sersanders.

Ywein van Vaernewijc.

Rogier Temmerman.

Race Colpaert.

Jan de Cooman.

Eloy Baert,

over hem Gillis Meerenzone.

Pieter Pype.

Claeys de Smet.

Lievin Zoetamijs.

Christoffels de Grave.

Jan de Coninc, op de Mude.

Jooris van Melle.

Heynderie Boengaert.

Lauwereyns van der Eecken.

Jacob Maes.

Claeys Pehaert,

over hem Geeraert de Brune.

Jan Solleberch.

Jan Kriekesteen.

Michiel van Zele.

Olivier Pouestrate.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Jacob van den Hane.

Pieter van der Eeken.

[pagina 205]

Item, in dit jaer, ontrent Bamesse, rees eene groote wapeninge binnen Ghent, ende stelden hemlieden in partyen, de neiringhe van de Smeden met die hemlieden volchden, ende omme beters wille volchden hemlieden alle de andere neiringhen ende trocken van der maert ter Waelporten ute, ligghende op de Rietgracht, daer ontboden waren de Casselryen, ende binnen dier tijt waren sesse ghesellen onthooft zonder wet ofte vonnesse.

Item, van daer trac men tot Erdenburch daer zeker personen onthooft waren, ende in 't wederkeeren rees tusschen de Casselrye ende die van Ghent een groot remoer zoo datter eenen grooten quantenteit doot bleef ende vele ghequetst; dit gebeurde t' Eekeloo.

[In dit jaer was eene wapenynghe te Ghendt tusschen die van Brugghe ende die van Sluus omme sommich gheschil dat tusschen hemlieden was, ende die van Ghendt trocken ute up eenen sondach ende ghynghen ligghen te Mariekercke ende van daer trocken zy t' Erdenburch; ende als zy xv daghen t' Erdenburch gheleghen hadden, ende by hemlieden hadden diversche persoonen van Brugghe ghevanghen, zoo zauden zy upbreken ende lieten de ghevanghene gaen, binnen welcken tyde quamen uut Brugghe Willem de Keteleere, Clays Boye, elc met eenen cnape, ende brochten eenen brief an Pieter Sersymoens, de welcke den brief overlas in de presentie van veel notable mannen, ende ghelesen zijnde 's avonts met lichte, waren de voornoemde persoonen ghebracht up een schavaut ende aldaer onthooft. Daer naer trocken zy naer Eecloo; daer zijnde reesser een ghevecht onder de Weverij, ende rees een wapenynghe daer de casselrien vromelick uut quamen ende schoten doot Jacob Cames, vry [p . 206] schipmakere ende brauwere, en doen quamen zy naer huus.

Op dezen tijt reysden de scepenen ende de neerynghen naer Brugghe, den xx July, ende die van Ghent raden die van Brugghe dat zy lichten sauden huerlieder syegneur die lagh voor Sluus, dwelcke zy deden. Die van Ghendt baden die van Brugghe dat zy zauden willen pays maken metten prinche, omme dat de coopmanschepe sauden moghen ganck hebben binnen Vlaenderen, ende die van Brugghe begheerden t' hebben haerlieder previlegie, die zy hadden voer hemlieden jeghen die van Sluus, ende die van den Vryen, dwelck de Brugghelinghen vulquamen.

Dit previlegie oversien hebbende gaven die van Sluus en 't Vrye onghelijck, ende trocken daer omme by den prinche, ende baden hem dat hy 't lant van Vlaenderen saude willen paysieren ende in coopmanschepe stellen, vry varen ende vry keren.

Op dezen tijt de prinche stelde veel capiteynen ende mannen uut Picardien, omme die van Brugghe te belettene huerlieder vitaelge, dwelcke die van Ghendt gheware werdende, ontboden die van Ypere ende andtworden 't selve jeghens den prinche, segghende, dat van gheenen noode en was vremt volck te nemene omme dlandt te regierene; ende de prinche schiet van zijnder opinie. (Pr. Ar.B.)

- Item, in 't selve jaer soo was groot ghevecht te Brugghe daer de heere van Lelyadam bleef, ende die van Brugghe stonden ter maert van Sente Bertholomeus-daghe tot Sente Donaes-daghe, welcke was vij weken ende iij daghen, dat sy niet gevrocht en hadden, sonder backers, brauwers, vleeschauwers, viscoopers, enz. (K.M.)]

Item, in dit jaer was groot ghevecht te Brugghe, daer de [p. 207] grave Philips moeste op de Vrydachmaert vlien weder ter poorten ute met cleenen ghetalle van volcke, ende ontvloot met grooten ghelucke, ende daer bleef doot de heere van Lelyadam voor Ste Juliaenscapelle, ende was een vroom capitein. Hy hadde drye waerf Parijs ghewonnen, ende die van Brugghe en wisten anders niet dan dat de keyser op Hollant was; dit ghebuerde woensdach in de Syncxen-daghe, daer de grave Philips quam ter Bouveryepoorte inne, 's achternoens ten iij ueren, ende waende also Brugghe vechtender hant te winnene ende inne te nemene; maer hy moeste vlien naer de poorte die ghesloten was, ende zy wert open ghedaen ende ghesmeten; dat dede doen Jacob van Ardoeye, hooftman van de schabelotters, ende de zelve was te Brugghe omme de zelve cause onthooft.

[In dit jaer was't eenen dieren tijdt dat men het mudde coorens cochte zes ponden grooten, dat was elc halstre x sch. gr., ende de backers en wilden niet backen, zoo dat scepenen de neerynghe open stelden, ende dat elc backen saude die wilde. (Pr. Ar.B.)

-In dit jaer t' Alder-heleghenmesse maecte de grave van Vlaenderen pays metten Oosterlyngen, ende den zelven pays seghelden de vier leden 's lants. (Pr. Ar.B.)

-In dit zelve jaer den xxviijen van Juny gaf hertoghe Philips de stede van Ghendt privilegie, ter causen van 't ontschaecken van jonghe dochters. (Pr. Ar.B.).

Item, in dit jaar, omtrent Bamis, rees een grote wapening binnen Gent en stelden ze zich in partijen, de nering van de Smeden met die ze volgden en om beters wille volgden zeen alle de andere neringen en trokken van der markt ter Waalpoort uit, ligt op de Rietgracht, daar ontboden waren de Casselrien, en binnen die tijd waren zes gezellen onthoofd zonder wet of vonnis.

Item, vandaar trok men tot Aardenburg daar zekere personen onthoofd waren en in 't wederkeren rees tussen de Casselrie en die van Gent een groot rumoer zodat er een grote kwantiteit dood bleef en velen gekwetst, dit gebeurde t' Eeklo.

[In dit jaar was een wapening te Gent tussen die van Brugge en die van ter Sluis om sommige geschil dat tussen ze was en die van Gent trokken uit op een zondag en gingen liggen te Mariakerk en vandaar trokken ze te Aardenburg en toen ze 15 dagen in Aardeburg gelegen hadden en bij ze diverse personen van Brugge gevangen zo zouden ze opbreken en lieten de gevangene gaan, binnen die tijd kwamen uit Brugge Willem de Keteleere, Clays Boye, elk met een knaap, en brachten een brief aan Pieter Sersymoens, die de brief overlas in de presentie van veel notabele mannen en toen het ’s avonds gelezen was met licht waren de voornoemde personen gebracht op een schavot en aldaar onthoofd. Daarna trokken ze naar Eeklo; toen ze daar waren rees er een gevecht onder de weverij en rees een wapening daar de casselrien dapper uitkwamen en schoten dood Jacob Cames, vrije [pagina 206] schipmaker en brouwer en toen kwamen ze naar huis.

Op dezen tijd reisden de schepenen en de neringen naar Brugge de 20ste juli en die van Gent raden die van Brugge dat ze lichten zouden hun seigneur die lag voor Sluis, wat ze deden. Die van Gent baden die van Brugge dat ze zouden willen vrede maken met de prins omdat de koopmanschap een gang zou mogen hebben binnen Vlaanderen en die van Brugge begeerden t' hebben hun privilegie die ze hadden voor zich tegen die van ter Sluis en die van de Vrije, wat die van Brugge voldeden.

Dit privilegie overzien hebben gaven die van Sluis en 't Vrije ongelijk en trokken daarom bij de prins, en baden hem dat hij 't land van Vlaanderen zou willen begunstigen en in koopmanschap stellen, vrij varen en vrij keren.

Op deze tijd de prins stelde veel kapiteins en mannen uit Picardië om die van Brugge te beletten hun victualie, wat die van Gent gewaar werden, ontboden die van Iperen en antwoorden in hetzelfde tegen de prins en zeiden dat get van geen nood was vreemd volk te nemen om het land te regeren; en de prins scheidde van zijn opinie. (Pr. Ar.B.)

- Item, in hetzelfde jaar zo was groot gevecht te Brugge daar de heer van Lelyadam bleef, en die van Brugge stonden ter markt van Sint Bartholomeus-dag tot Sint Donaas -dag, wat was 7 weken en 3 dagen dat ze niets gewrocht hadden zonder bakkers, brouwers, vleeshouwers, viskopers, enz. (K.M.)]

Item, in dit jaar was groot gevecht te Brugge daar de [pagina 207] graaf Philips moeste op de Vrijdag markt vlieden weer ter poorten uit met een klein getal van volk en ontkwam met groot geluk en daar bleef dood de heer van Lelyadam voor Sint Juliaans kapel en was een dappere kapitein. Hij had drie maal Parijs gewonnen en die van Brugge wisten niet anders dan dat de keizer op Holland was; dit gebeurde woensdag in de Pinkster dagen waar de graaf Philips kwam ter Boeverij poort in, ’s achter noen ten 3 uur en was alzo Brugge vechtenderhand te winnen en in te nemen; maar hij moest vlieden naar de poort die gesloten was en die werd open gedaan en gesmeten; dat deed toen Jacob van Ardoeye, hoofdman van de schabelotters en die was te Brugge om deze zaak onthoofd.

[In dit jaar was het een dure tijd dat men een mud koren kocht voor zes ponden groten, dat was elk halster 10 schilling. gr., en de bakkers wilden niet bakken zodat schepenen de nering open stelden en dat elk bakken zou die wilde. (Pr. Ar.B.)

-In dit jaar t' Allerheiligen mis maakte de graaf van Vlaanderen vrede metten Oosterlingen en die vrede zegelden de vier leden van het land. (Pr. Ar.B.)

-In hetzelfde jaar de 28ste juni gaf hertog Philips de stad van Gent privilegie ter oorzaak van 't ontschaken van jonge dochters. (Pr. Ar.B.).

1438.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Pieter Sersymoens.

Jacob van den Hane.

Jooris Goethals.

Martin van Eertbuer.

[p. 208]

Simoen Borluut.

Jan Hueribloc.

Lodewijck Dhamere.

Jan Bogaert.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Hector van Vuerhaute.

Jan van Vaernewijc,

heer van Exaarde.

Jacob van den Hane.

Pieter Beys.

Gregorius Goethals.

Claeys van Hoedevelde.

Jacob van der Hoersele.

Gheeraert van Maldeghem,

Over hem Lievin de Cleere.

Simoen Borluut.

Joos Bailliet.

Martin Hurtebuuc.

Jooris van den Moere.

Pieter Goedghebuer.

Lodewijc Dhamere.

Matheus Tsuul.

Jan Boone.

Jan Bogaert.

Heynric de Jaghere.

Jan Mannins.

Willem Lippens.

Jan Heuribloc.

Thomaes Brunine.

Jan de Jonghe.

Jan van den Poele.

Jacob van den Damme.

Jacob de Raet, Henricx zoon.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Jacob van den Hane,

de oude.

Pieter van der Eeke.

Item, in dit jaer was 't grooten dieren tijt van coorne.

[- Item, in 't selve jaer, den x Lauwe, waren ghecoren xiiij notable persoonen, dewelcke souden trecken t'Atrecht tot den prince, hertoghe Philips, ende mevrouwe de princesse, omme te tracterene ende peys te maken tusschen onsen prince ende de stede van Brugghe. (K.M.)

- Item, in dit jaer was dat consilium gehauden van Basel, ende heeft gheduert thien jaer. (K.M.)]

Item, in dit jaer deden die van Vlaanderen zo vele an de [p. 209] Oosterlingen, dat men midts den prince ende de zyne zo vele tracteerde omme paeys van ougstmaent tot Sente Michielsdaghe, ende doen wert de paeys gemaect tusschen de Oosterlingen ende den prince, metgaders zyne landen van Vlaenderen.

Item, in dit jaar was ’t grote dure tijd van koren.

[- Item, in hetzelfde jaar de 10de januari waren gekozen 14 notabele personen, die zouden trokken tot Atrecht tot de prins, hertog Philips, en mevrouw de prinses om te trakteren en vrede te maken tussen onze prins en de stad Brugge. (K.M.)

- Item, in dit jaar was dat concilie gehouden te Bazel en heeft geduurd tien jaar. (K.M.)]

Item, in dit jaar deden die van Vlaanderen zo veel aan de [pagina 209] Oosterlingen dat men mits den prins en de zijne zo veel trakteerde om vrede van augustus maand tot Sint Michiels dag en toen werd de vrede gemaakt tussen de Oosterlingen en de prins mitsgaders zijn landen van Vlaanderen.

1439.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Jan van Vaernewijc.

Jooris Goethals.

Pieter Sersymoens.

Pieter Solleberch.

Nicasis de Bels.

Geerom Borluut.

Pieter Pype.

Eloy Baert.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Meneer Adriaen Vilain, ridder,

heer van Ste Jans te Steene,

voogd van Temse, erfachtich schout heer

en colateur van Assenede-ambacht.

Stevin van Liedekerke.

Jan Goedghebuer.

Lambrecht Bosschaert.

Philips van der Meersch.

Lievin Sturtewaghen.

Jan de Grave.

Jacob de Suttere.

Pieter Weytiers.

Gyselbrecht Utenhove.

Daneel van Vaernewijc.

Jan de Cupere.

Geeraert van der Beke.

Rogier Everwijn.

Lievin de Jaghere.

Jan de Bels, Nicasis zone.

Collaert van op den Bosch.

Jan Wouters.

Lievin van der Pale.

Jan Crieckersteen.

Segher Bollaert.

Arent van der Crucen.

Jacob Lammins.

Jan Cricke.

Jacob de Saghere, fs Arends.

Race Colpaert,

over hem Jan van Leyns, fs Gelnoets.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Jacob van den Hane, d'oude.

Pieter van der Eeken, d' oude

[pagina 210]

Item, in dit jaer was te Ghent eene groote sterfte.

Item, in dit jaer was te Ghent 't groote scietspel van den voetbooghe; de incomste was sondach ve Wedemaent; daer quamen lviij steden omme looten. Daer wan den opperprijs die van Berghene Sente Winnocx vj selveren cannen, den naerprijs die van Vuerne, ende den derden prijs die van Brugghe.

[Item, in dit jaer was te Ghent een rijckelijck schietspel van den voetboghen van den auden guldene, ende 't begon den ve Wedemaent; ende daer quamen lviij steden loten ten selven spele. Die van Berghen (op den Soom. Pr. Ar.B.) wonnen den opperprijs; die van Vuerne den naprijs, ende die van Brugghe den derden prijs. Ende daer waren noch dry prysen te winnene metten dry cursten maten; den opperprijs van dien hadden die van Curterijcke, den ij die van Haet in Henegauwe, ende den derden die van Liere in Brabant. Item, van meest witten te schieten, hadden die van Berghen in Henegauw eene schoone selveren canne; ende van incommen van buyten ende van binnen 's landts schoonste incomen, hadden die van Audenaerde oock twee schoone cannen. Item, andere twee prysen van voirst te lande ende te water hadden die van Ludeke, ende die van Amiens al even veele, mits dat men niet ghesien en conste (midts dat men niet ghejugieren en conste wie verst was. Pr. Ar.B.); den anderen prijs hadden die van Leuven in Brabant. Item, van schoonste stael te haudene die van Brussele, ende den naprijs die van Doornijcke, ende die van Antwerpen ghelijck begift. (K.M.)]

Item, in dit voornoemde jaer, xxvj Wedemaent, quam de cardenael van Inghelant te Calis met xxix scepen, met hem de [p. 211] aertsbisscop van Jorc (Yorck), de bisscop van Norewijc, ende de hertoghe van Nortvort ende van Oppenvoort, de hertoge van Orliens die in Inghelant xxiiij jaren vanghenesse ghehauden hadde.

Dese cardenael quam omme metten Franchoysen te tracteren van paeise tusschen Vranckerijcke, Inghelant ende Vlaenderen, als waer by dat de coopman mochte vry varen, gaen ende keeren.

[In dit jaer hielp hertoghe Philips van Bourgoygnen lossen uter vanghenesse den hertoghe van Orliens, die xxiiij jaren min een maendt ghevanghen gelegen hadde in Inghelant, ende den xvij van November in 't zelve jaer traude de hertoghe van Orliens binnen der stede van Ste Omaers, de dochter van den hertoghe van Cleven, daer hertoghe Philips oom van was. (Pr. Ar.B.)]

- Den ix Novembris was de camere van den rade te Curtrijcke...... Waren vernieuwt de officiers van der zelver camere, te wetene: Meester Ghoossin Savagie, doctor in de rechten, was president gestelt, ende hadde 's daechs iii sc. iiii d.; Mer Claeys Utenhove, rudder, en Hector van Vuerhaute, eschuwier, elck ii sc. viii gr. 's daechs, en alle d'andere heeren tot 9 toe hadden elck alle daghen ii sc. gr. Item, Joos van den Brande was notaris ende ontfangher van den explote, ende meester Jan Wielant greffier. (Pr. Ar.A.)

- Ordonnantie dat men gheene pachters ofte tollenaers elders toespreken en mach ter causen van den tolle of pachte, die zy van 's princhen weghe hauden, dan in den grooten raet, in 't hof te Rijssele, ofte by den ontfangher generael. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaar was te Gent een grote sterfte.

Item, in dit jaar was te Gent 't grote schietspel van de voetboog; de inkomst was zondag de 5de januari; daar kwamen 58 steden om loten. Daar wan den opperprijs die van Bergen Sint Winok 6 zilveren kannen, de na prijs die van Veurne en de derde prijs die van Brugge.

[Item, in dit jaar was te Gent een rijk schietspel van de voetbogen van de oude gulden en 't begon de 5de januari; en daar kwamen 58 steden loten terzelfder spel. Die van Bergen (op de Zoom. Pr. Ar.B.) wonnen de opperprijs; die van Veurne den na prijs en die van Brugge de derde prijs en daar waren noch drie prijzen te winnen met de drie kortste maten; den opperprijs van die hadden die van Kortrijk, den 2de die van Haat in Henegouwen en de derde die van Liere in Brabant. Item, van meest witten te schieten hadden die van Bergen in Henegouwen een mooie zilveren kan; en van inkomen van buiten en van binnen 's lands mooiste inkomen, hadden die van Oudenaarde ook twee mooie kannen. Item, andere twee prijzen van voorst te land en te water hadden die van Luik en die van Amiens al even veel mits dat men niet zien kon (mits dat men niet oordelen kon wie verst was. Pr. Ar.B.); de andere prijs hadden die van Leuven in Brabant. Item, van mooiste staal te houden die van Brussel en de na prijs die van Doornik en die van Antwerpen gelijk begiftigd. (K.M.)]

Item, in dit voornoemde jaar de 26ste januari kwam de kardinaal van Engeland te Calais met 29 schepen, met hem de pagina 211] aartsbisschop van Jorc (York), de bisschop van Norwich en de hertog van Nortvort en van Oppenvoort, de hertog van Orleans die in Engeland 24 jaren gevangenis gehouden had.

Deze kardinaal kwam om met de Fransen te trakteren van vrede tussen Frankrijk, Engeland en Vlaanderen, als waarbij dat de koopman mocht vrij varen, gaan en keren.

[In dit jaar hielp hertog Philips van Bourgondië lossen uit de gevangenis de hertog van Orleans die 24 jaren min een maand gevangen gelegen had in Engeland en de 17de van november in 'in hetzelfde jaar trouwde de hertog van Orleans binnen de stad van Sint Omaars de dochter van de hertog van Kleef daar hertog Philips oom van was. (Pr. Ar.B.)]

- De 9de november was de kamer van de raad te Kortrijk...... Waren vernieuwd de officiers van die kamer te weten: Meester Ghoossin Savagie, doctor in de rechten, was president gesteld en had per dag 3 schilden, 4 d.; Meneer Claeys Utenhove, ridder, en Hector van Vuerhaute, eschuwier, elk 2 schilden en 8 groten per dag en alle de andere heren tot 9 toe hadden elk alle dahen 2 schilden groten. Item, Joos van den Brande was notaris en ontvanger van de exploten en meester Jan Wielant griffier. (Pr. Ar.A.)

- Ordonnantie dat men geen pachters of tollenaars elders toespreken mag ter oorzaak van de tol of pacht die ze vanwege de prins houden, dan in de grote raad in 't hof te Rijsel of bij de ontvanger generaal. (Pr. Ar.B.)]

[pagina 212]

1440.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Meneer Boudijn de Vos, ruddere.

Jan van Sycleer.

Hoste de Grutere.

Jan van den Hane.

Jan van den Huusse.

Jan van Bugghenhaut.

Geeraert van der Eecke.

Christoffel de Grave.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Meneer Jan Vilain, ridder.

Meneer Gillis van Grammen, ridder.

Gelnoet van Leyns.

Lievin van den Hecke.

Jacob Eeckaert.

Jan de Jonghe.

Philips Sersanders.

Pieter Pype.

Jan van den Damme.

Geeraert Bekaert.

Jacob van Melle.

Geeraert de Pape.

Christoffels Triest.

Gillis Haghelinc.

Pieter de Rijcke.

Jan van Severen.

Joos Pijl.

Jooris de Coopman.

Lauwereyns van der Eecken.

Jacob Bolloc.

Jan Hudgebout.

Lievin Utendale.

Pieter Goedghebuer.

Hughe Goethals.

Claeys de Smet.

Jan de Raet, fs Hendricx.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Jan van Sycleer.

Jan van den Hane.

Item, in dit jaer was Sente Michiels turre te Ghent beghonnen maken, viij daghen na Ste Pieters- ende Pauwelsdach.

[Mer Colaert van Commene, souverain van Vlaenderen ende scepenen, leyde den 1en steen van Ste Michielskercke. (G.) [p. 213] - In dit jaer op de octave van Ste Pieters ende Ste Pauwels, zoo was, by mer Coolaert van Comene, souverain van Vlaenderen, raedt ons gheduchts heere, ende by scepenen van beede bancken ende by bede der dekenen, ghedaen legghen het fundament van Sente Michielskercke daer nu de turre staet. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaer wert opgherecht de confrerie van St Jooris van het groot spel van den voetboghen, in welck compareerden 58 edellieden uytlanders van de stadt, ende die van Duunckercke waren de eerste, ende die van Liedekercke de leste, ende die van Berghen-op-Soom hadden den grootsten prijs. (K.M.)]

Item, in dit jaer was uut Vlaenderen gebannen Ydier de Dryvere vijftich jaer, ende was hoochbailliu van Ghent.

Item, op den xj Decembris, sondachs na de noene, quam de hertoghe Philips van Borgondien uut der stede van Damme naer Brugghe, ende de paeys was ghemaect tusschen den prince ende die van Brugghe van den gescille dat langhe geduert hadde omme daer zyne intreye te doene; ende met hem quam de hertoghe van Orlyens neffens zijnder zyde uut Ingelant commende, de grave van Stampes ende van Nyvers met anderen groten heeren in getalle.

Item, de prince quam op een breet velt tusschen Male ende Brugghe, omtrent een quartier van eender myle van Brugghe; daer vant mijnheere de prince de processie staende, ende daer was de obedientie ghedaen by die van Brugghe van der doot van den heere van Lelyadam, ende daer was met luder stemme gheroupen: Noe! Noe!

Item, in dit voornoemde jaer, naer 't seryven van Joannes Carion, was eerstwaerf de prente ghevonden ende opghe- [p. 214] resen te Ments, in Duutslant, in 't voornoemde jaer viertich.

[Item, in dit jaer was aldereerst ghevonden de conste van boucken te druckene, aldereerst te Mentz in Duitsland. (Pr. Ar.A.)

- Item, in 't selve jaer stierf de keyser Albertus te Weenen, ende was den 11 van dien naem, ende was den xxxvi duytschen keyser. (K.M.)

- In dit jaer, in den vastenen, wart ghecoren hertoghe Frederick van Oostenrijcke keysere, ende was doe aut xxvi jaren, ende regnierde tot der aude van xl. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaar was Sint Michiels toren te Gent begonnen maken, 8 dagen na Sint Pieters- en Pauwels dag.

[Meneer Colaert van Commene, soeverein van Vlaanderen en schepenen legde de 1ste steen van Sint Michielskerk. (G.) [pagina 213] - In dit jaar op de octaaf van Sint Pieters en Sint Pauwels zo was bij meneer Coolaert van Comene, soeverein van Vlaanderen, raad en onze geduchte heer en bij schepenen van beide banken en bij bede der dekens gedaan het leggen van het fundament van Sint Michiels kerk daar nu de toren staat. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaar werd opgericht de confrérie van Sint Joris van het groot spel van de voetbogen waarin compareerden 58 edellieden buitenlanders van de stad en die van Dunkerken waren de eerste en die van Liedekerke de laatste en die van Bergen-op-Zoom hadden de grootste prijs. (K.M.)]

Item, in dit jaar was uit Vlaanderen gebannen Ydier de Dryvere vijftig jaar en was hoog baljuw van Gent.

Item, op de 11de december zondags na de noen kwam de hertog Philips van Bourgondië uit de stade van Damme naar Brugge en de vrede was gemaakt tussen de prins en die van Brugge van het geschil dat lang geduurd had om daar zijn intrede te doen; en met hem kwam de hertog van Orleans neffens zijn zijde uit Engeland gekomen de graaf van Stampes en van Nijvers met andere grote heren in getal.

Item, de prins kwam op een breed veld tussen Male en Brugge, omtrent een kwart van een mijl van Brugge; daar was mijnheer de prins de processie stond en daar was de onderdanigheid gedaan bij die van Brugge van de dood van de heer van Lelyadam en daar was met luide stemmen geroepen: Noe! Noe!

Item, in dit voornoemde jaar naar het schrijven van Joannes Carion, was eerste maal het prenten gevonden en opgerezen [pagina 214] te Metz in Duitsland in 't voornoemde jaar veertig.

[Item, in dit jaar was aller eerst gevonden de kunst van boeken te drukken, aller eerst te Metz in Duitsland. (Pr. Ar.A.)

- Item, in hetzelfde jaar stierf de keizer Albertus te Wenen en was de11de van die naam en was de 36ste Duitse keizer. (K.M.)

- In dit jaar, in de vasten, werd gekozen hertog Frederick van Oostenrijk keizer en was toen oud 26 jaren en regeerde tot de ouderdom van 40. (Pr. Ar.B.)]

1441.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Reynaert de Visch.

Pieter Beys.

Ghelloit Haesbijt.

Heindrick van Upstalle.

Eloy de Vroede.

Jan Goetghebuer.

Willem Quilliette.

Baudin de Pratere.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Geeraert van Ghistele.

Jan Alaerds, gezeit Pertseval.

Jan van Sycleer.

Robrecht van Meerendre.

Arent de Brune.

Gillis van den Vivere.

Inghelram Hauweel.

Matheus Tsuul.

Roegier Temmerman.

Jacob Utendale.

Jan de Cooman.

Martin Hurtebuuc.

Stevin van Formelis.

Joos Triest, fs Joos.

Jacob de Suttere.

Jan Bruunbaert.

Pieter Caelberch.

Jan van den Poele.

Jan van Bugghenhout.

Pieter de Pape

[pagina 215]

Heynric de Jaghere.

Jan Wandelaert.

Segher van Diepenbeke,

over hem Lodewijc Steemaer,

fs Lodewijcx.

Jan van der Swalmen.

Lievin van der Stichelen.

Michiel van Sele.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Jan van Sycleer.

Jan van den Hane.

Item, in dit jaer was de wercklocke op 't Beelfroot gehangen.

[....Daer mede dat volck te wercke gaet by Pieter Beys, tresorier deser stede van Ghendt, ende wert ghenaemt Lectolf als men die doopte, ende wert gheluyt den eersten keer den 6 van Ougste. (K.M.)]

Item, in dit jaer was 't cappitele van de minnebroeders te Brusele.

Item, in dit jaar was de werk klok op 't Belfort gehangen.

[....Waarmee dat volk te werk gaat bij Pieter Beys, penningmeester van deze stad Gent werd genaamd Lectolf toen men die doopte en werd geluid de eerste keer de 6de van augustus. (K.M.)]

Item, in dit jaar was 't kapittel van de minnebroeders te Brussel.

1442.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Meneer Gillis van Grammez,

ridder.

Lievin van der Pale.

Pieter Hueriblocq.

Jan Utenhove, watergrave.

Pieter Goetghebuer.

Meester Jooris Tsuul, ridder.

Jan de Muunck.

Hoste de Grutere.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Jooris Utenhove.

Mer Claeys Triest, ruddere.

Jacob van den Hane.

Jacob Goethals.

Jan Moraen.

Gheeraert de Pape.

Claeys van der Sickelen.

Jan Utenhove,fs Symoens.

Segher Bollaert.

Jacob Geeraerts.

[pagina 216]

Gyselbrecht Damman.

Jan de Coninc, op de Mude.

Jan van Huusen, fs Jans.

Jan van Hoedevelde, fs Claeys.

Lievin Utendale.

Simoen Boele.

Rache van Hijssche.

Jan van Luevene,

aan Ste Jacobs kerkhof.

Jooris de Cooman.

Gheerolf van der Haghe.

Jan de Hoghe, fs Pieters.

Jacob Goedghebuer, fs Daneels.

Willem van der Craeyen.

Segher Haeuwe.

Heynric de Wale.

Michiel de Buusere.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Pieter Beys.

Jan Goetghebuer.

Item, in dit jaer was Frederic keyzer ghecroont tot Aken.

[....Ende was hertoghe van Oostenrijck ende regierde liiij jaeren. (K.M.) ....Dewelcke was, eer hy keyzer gecroont was, met open banieren ondanckx den heydenen te Jerusalem; ende voerde met hem uyt Jerusalem vijftich van de rijckste poorters ofte inwoonende van Jerusalem, welcke gevangenen hy met hem bracht, ende te lande comen sijnde, schoncse diversche heeren, als den coninck van Vranckerijck, den conink van Inghelant, ende zond er twee den hertogh Philips van Bourgoignen, dewelcke hy dede bewaren, den eenen t'Sente Baefs, in 't clooster, by Ghent, ende den andere te St. Pieters, nevens Ghent, ende starf in 't jaer xcvij. (K.M.)

- ...Ende die t'Sente Pieters lach hadde een goet leven, ende licht begraven in den pandt. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaer wart Frederick van dien name t' Aken gecroont, ende het wart dien wintere een gheschuuwde vorste zoo sterck dat de visschen vervrosen. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaer was 't groote scietspel te Brussele van den cruusboghe. [p. 217]

[In dit jaer wert opgherecht het groot spel van den voetboghen tot Brussel, ende vertrocken derwaerts van Ghendt 62 edellieden, alwaer sy den prijs haelden die den schoonsten was, maer die van Audenaerde hadden den grooten prijs. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaar was Frederic keizer gekroond tot Aken.

[.... en was hertog van Oostenrijk en regeerde 54 jaren. (K.M.) ....Die was, eer hij keizer gekroond was, met open banieren ondanks de heidenen te Jeruzalem; en voerde met hem uit Jeruzalem vijftig van de rijkste poorters of inwoners van Jeruzalem welke gevangenen hij met hem bracht en te land gekomen schonk hij ze diverse heren als de koning van Frankrijk, de koning van Engeland en zond er twee de hertog Philips van Bourgondië die hij liet bewaren, de ene te Sint Baafs in 't klooster bij Gent en de andere te Sint Pieters, nevens Gent, en stierf in 't jaar 97. (K.M.)

- ... en die te Sint Pieters lag had een goed leven en ligt begraven in het pand. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaar werd Frederick van die naam t' Aken gekroond en het werd die winter een afschuwelijke vorst en zo sterk dat de vissen bevroren. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaar was 't grote schietspel te Brussel van de kruisboog. [pagina 217] [In dit jaar werd opgericht het groot spel van de voetbogen tot Brussel en vertrokken derwaarts van Gent 62 edellieden, alwaar ze de prijs haalden die de mooiste was, maar die van Oudenaarde hadden de grote prijs. (Pr. Ar.B.)]

1443.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Baudewijn de Grutere.

Mer Gillis Pappal.

Mer Monfrant Alaert.

Jan Goetghebuer.

Cornelis de Jaghere.

Jacob de Suttere.

Guyoot van Seclijn.

Lievin van Overackere.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Mer Boudijn de Vos, ruddere.

Claeys van Hoedevelde.

Pieter Beys.

Jan Leyns, d'oude.

Jan van den Damme.

Willem Lippens.

Jacob Utenhove.

Daneel Sersanders.

Simoen van Aersele.

Pieter de Pape.

Pieter de Rijcke.

Jacob Bolloc.

Jan Clocman.

Joos Best.

Heynric Meyeraert.

Pieter Mortier.

Pieter Goetgebuer.

Jacob van Ertbuer.

Gillis Meerezone.

Willem de Vriese.

Lievin van Leyns, fs Gelnoets.

Joris Drabbe.

Lievin Sneevoet, fs Jacobs.

Collaert Eecman.

Jan van den Dale, Js Jans.

Jan van Wanzele.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Pieter Hueribloc.

Gheeraert van Maldeghem.

Item, in dit jaer was Luxenborch gewonnen.

In dit jaer was 't stathuus te Brussele gemeerdert [p. 218] [In dit jaer xliij, zo waren binnen deser stede twee commissien van commissarisen, danof de eerste by den zelven commissarisen ter contemplatie van den edelen heere van Estampes gherenunchieert was, nietteghenstaende dat de letste commissie by expresse niet en revocierde ofte te nieuten en dede de eerste. Ende mijnheere van Croisilles die ghesubdelegueert was van minen heere van Estampes was ghedestitueert ende niet ontfanghen als commissaris, omme dat hy principalic ende by expresse niet en stont in de commissie van minen heere den grave, alzoo 't schuldich was te zyne, naer d'uutwysen van den previlegie. (S.B.)

- Item, in dit selve jaer op den iij Meye viel seer veel groote sneeuw, ende op den xsten dach van de voorseyde maent viel veel grooten hagel. (K.M.)]

Item, in dit jaar was Luxemburg gewonnen.

In dit jaar was 't stadhuis te Brussel vermeerderd.

[In dit jaar 43 zo waren binnen deze stad twee commissies van commissarissen, dan of de eerste bij die commissarissen ter contemplatie van de edelen heer van Estampes gerenuncieerd was, niet tegenstaande dat de laatste commissie bij expres niet en revoceerde of te niet deed de eerste. Mijnheer van Croisilles die niet gedelegeerd was van mijn heer van Estampes was afgezet en niet ontvangen als commissaris omdat hij voornamelijk en bij expres niet stond niet stond in de commissie van mijnheer de graaf, alzo 't schuldig was te zijn naar het uitwijzen van de privilegie. (S.B.)

- Item, in ditzelfde jaar op de 3de mei viel zeer veel grote sneeuw en op de 10de dag van de voorzegde maand viel veel grote hagel. (K.M.)]

1444.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Jooris Utenhove.

Lievin van den Pale, Over deken.

Philips van der Zype.

Meester Pieter Boudins.

Pieter Hueribloc.

Joos Vierendeel.

Jacob van den Hane.

Segher Bollaert.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Mer Claeys Triest, ruddere.

Joris van den Moere,

over hem meester Matheus Tsuul,

over hem Joos Triest, fs Joos.

Jan Goetghebuer.

Jan van Sycleer.

Mer Jooris Tsuul.

Jacob de Suttere.

Pieter Weytiers.

Lauwereis van der Eecke.

Joos Pijl.

Christiaen van der Gracht.

Mer Martin van Ghent.

Rogier Temmerman.

Jan de Cooman.

Heynric de Muenc.

[pagina 219]

Jacob Meyeraert, fs Vincents.

Jan van der Scaghe, fs Jans.

Roberecht van Meerendre.

Jan van Buggenhout.

Rogier Everwijn.

Willem Portier.

Philips de Jaghere.

Geeraert Bekaert.

Jan Papal.

Mathijs Reyns.

Jacob Everaert.

Jan de Raet, fs Heyndricx.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Pieter Hueribloc.

Geeraert van Maldeghem.

Item, in dit jaer was te Brussele een groot schietspel van den voetboghe.

[In dit jaer was Mer Bauwin de Vos, ruddere, ontfanghen als hoochbailliu deser stede up vijf letteren van non prejudicien, niet jeghenstaende dat hy ende zijn grootheere van zijns moederlicke zyde poorters waren binnen Ghendt; ende up ghelijcke conditie wart Jan Fraut ontfanghen in 't zelve jaer onderbailliu, al was 't dat hy en zijn vadere waren van den leden van de Weverij. (Pr. Ar.B.)

- Item, in dit jaer waren vijf voorschepenen van Gedeelde, te weten: Joris van de Moere, Claeys van Hoedevelde, meester Matheus Tsuul, Joos Triest, fs Joos, Philips Sersanders. (K.M.)

- Item, in dit jaer omtrent half Maerte cocht men te Valenchijn een rasiere coorens om ses groote, eenen stoop wijn dry groote, een hondert natten harinck, ende een hondert droghen harinck, elck hondert om vijf groote, ende xxv witte brooden een groote. (K.M.)

- In dit jaer was de conynck Ladislaus van Ungarien [p. 220] met veele kerstenen by Varna versleghen van Amarius (Amurat) den viije turxsche keysere. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaer wart de conynck van Polen, ende de eerweerdighe cardinael Julianus ghevanghen van den Turck, daer zy qualick ghetracteert waren; want de Turck dede den conynck van Polen onthoofden, ende zijn hooft dede hy voeren al Turckien duere, ter schande ende oneere van de Kerstenen. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaar was te Brussel een groot schietspel van de voetboog.

[In dit jaar was Meneer Bauwin de Vos, ridder, ontvangen als hoog baljuw van deze stad op vijf letters van non prejudicie, niet tegenstaande dat hij en zijn grootvader van moeders kant poorters waren binnen Gent; en op gelijke conditie werd Jan Fraut ontvangen in hetzelfde jaar onder baljuw, al was 't dat hij en zijn vader waren van de leden van de weverij. (Pr. Ar.B.)

- Item, in dit jaar waren vijf voorschepenen van Gedeelde, te weten: Joris van de Moere, Claeys van Hoedevelde, meester Matheus Tsuul, Joos Triest, fs Joos, Philips Sersanders. (K.M.)

- Item, in dit jaar omtrent half maart kocht men te Valenciennes een raseren koren om zes grote, een stoop wijn drie grote, een honderd natten haring en een honderd droge haring, elke honderd om vijf grote, en 25 witte broden een grote. (K.M.)

- In dit jaar was de koning Ladislaus van Hongarije [pagina 220] met vele christenen bij Varna verslagen van Amarius (Amurat) de 8ste Turkse keizer. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaar werd de koning van Polen en de eerwaardige kardinaal Julianus gevangen van de Turk daar ze kwalijk behandeld waren; want de Turk liet de koning van Polen onthoofden en zijn hoofd deed hij voeren al Turkije door ter schande en oneer van de Christenen. (Pr. Ar.B.)]

1445.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Pieter Sersymoens.

Mer Gillis Pappal.

Meester Monfrant Alaerts.

Meester Jan van Loo.

Simoen Rijm.

Christoffels de Grave.

Pieter Beys.

Geeraert Goetghebuer.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Jan van der Zype.

Philips Sersanders.

Lievin van der Pale.

Arent de Brune.

Jacob van den Hane.

Jan Moraen.

Stevin van Formelis.

Jan van der Scaghe, d'oude.

Jacob Wandelaert.

Jan Godeveerts.

Segher Bollaert.

Jan Vlieghe.

Jan van Huusse.

Ghuwy van Seclijn.

Willem Valcke.

Pieter Mortier.

Jacob Goetghebuer.

Michiel de Conincxdonc.

Pieter Zoetaert.

Jans Leyns, fs Jans.

Jooris de Cooman.

Simoen van Sycleer.

Simoen Lachengnoen.

Jan de Vos, fs Willlems.

[p. 221]

Christoffels Pijchout,

over hem Jan van den Denne.

Segher Haeuwe.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Lievin de Pape.

Pieter de Rijcke

Item, in dit voornoemde jaer xiiijcxlv hilt de grave Philips van Borgondien zyne feeste van Sente Andries te Ghent, in Sente Janskercke, ende dat van den Gulden Vliese.

[In dit jaer wert te Ghendt ghehouden het capittel ende feest van 't edel orden van 't Gulden Vlies, in het welcke assisteerden vele edele ridders ende heeren, onder anderen eenen ridder van Sicilien ghenaemt mher Jan Boniface, de welcke hadde ter eeren van de selve feeste inghestelt een tournoyspel, in het welcke hy beroepen hadde den cloecksten ridder van Vlaenderen, welck tournoyspel ghehouden wert op de groote merct, ghenaemt de Vrydachmert, in het welcke hem presenteerde mher Jacques de Lalain, om te vechten teghen den voornoemden mher Jan Boniface, ende wert dit tournoyspel ghehouden door de voornoemde ridders. (K.M.)

- In 't selve jaer wert ghevisiteert ende ghedeclareert besmet te sijn van de melaetsheyt Christoffel Pijchout, derthienden schepenen van de Keur, waerom in syne plaetse ghestelt wert Jan van den Denne. (K.M.)]

Item, in dit jaer was eenen grooten brant te Luevene.

Item, in dit voornoemde jaer was te Ghent op de Vridachmaert eenen grooten camp ghedaen ende eene feest van wapenen, tusschen eenen rudder uut Sicylien ghenaempt Syre Jehan de Boniface, ende d'ander was Jacob de Lalain, die dan rudder ghesleghen was van den grave Philips op de zelve maert, ende hadden elckanderen beroupen.

[Ydier de Droomere, onderbailliu van Ghendt, was [p. 222] ghecondempneert vergheffenesse te biddene Adriaen van Schauenberghe, presbitere voor 't ghecondempneert van zeker voyagie, duere dat hy de voornoemde presbitere zeer gheinjurieert hadde; hier af appelleerde de voornoemde bailliu ende met hem de procureur-generael, ende de presbitere was doen ghewesen den bailliu vergheffenesse te biddene zonder meer. Actum xiiij July. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaer was de drake op 't Beelfroot afghedaen, ende binnen xiiij daghen weder opghestelt al nieuwe ende schoone verghult.

Item, in dit voornoemde jaar 1445 hielt de graaf Philips van Bourgondië zijn feest van Sint Andries te Gent in Sint Janskerk en dat van het Gulden Vlies.

[In dit jaar werd te Gent gehouden het kapittel en feest van de edel orde van 't Gulden Vlies waarin assisteerden vele edele ridders en heren, onder andere een ridder van Sicilië genaamd mijnheer Jan Boniface, die had ter eren van het feest ingesteld een toernooispel waarin hij beroepen had de kloekste ridder van Vlaanderen, welk toernooispel gehouden werd op de grote markt, genaamd Vrijdag markt waarin hem presenteerde mijnheer Jacques de Lalain om te vechten tegen den voornoemde mijnheer Jan Boniface en werd dit toernooispel gehouden door de voornoemde ridders. (K.M.)

- In hetzelfde jaar werd gevisiteerd en gedeclareerd besmet te zijn van de melaatsheid Christoffel Pijchout, dertienden schepen van de Keur, waarom in zijn plaats gesteld werd Jan van den Denne. (K.M.)]

Item, in dit jaar was een grote brand te Leuven.

Item, in dit voornoemde jaar was te Gent op de Vrijdag markt een grote kamp gedaan en een feest van wapenen tussen een ridder uit Sicilië genaamd Syre Jehan de Boniface en d'e nder was Jacob de Lalain die dan ridder geslagen was van de graaf Philips op dezelfde markt en hadden elkaar beroepen.

[Ydier de Droomere, onder baljuw van Gent was [pagina 222] veroordeeld vergiffenis te bidden Adriaen van Schauenberghe, presbyter voor ’t veroordelen van zekere reis doordat hij de voornoemde presbyter zeer beledigd had; hiervan appelleerde de voornoemde baljuw en met hem de procureur-generaal, en de presbyter was toen gewezen de baljuw vergiffenis te bidden zonder meer. Acte 14 juli. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaar was de draak op 't Belfort afgedaan en binnen 14 dagen weer opgesteld al nieuwe en mooi verguld.

1446.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Mer Claeys Triest, ruddere.

Pieter Hueribloc.

Meester Pieter Boudins.

Jan van Sycleer.

Hector uten Swane, fs Hectors.

Jacob van Hoerzele.

Jacob Bolloc.

Lauwereins van der Eecken.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Jooris Utenhove.

Pieter Sersymoens.

Christoffels de Grave.

Jan Hudsebaut.

Pieter Beys.

Claeys Rommele.

Daneel Sersanders.

Jan van der Scaghe, fs Jans.

Lievin de Clerc, in den Winthond.

Jacob de Saghere, fs Arents.

Lodewijc de Hamer.

Jacob van Melle.

Cornelis de Jaghere.

Lubrecht de Stoppeleere.

Jan van Tempelberghe.

Heynric de Jaghere.

Lievin Utendale.

Claeys de Smet.

Gillis Meerezone.

Gheeraert Goetghebuer.

Heynric de Bels.

[pagina 223]

Joos Lammins.

Jacob van Everghem.

Jan de Grootheere.

Michiel de Busere.

Jan de Meestere.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Lievin de Pape.

Pieter de Rijcke.

Item, in dit jaer, den xxviije dach van Hooymaent, overleet de dochter van den coninc van Vranckerijcke, die men hiet le byn gomerche, dewelcke ghetraut hadde den hertoghe Caerle, Philips zone, in de stede van Brussele.

[Op den xxxviije July so overleet deser werelt, binnen der stede van Rijssele, de dochter van den coninck van Vranckerijcke, te weten: de ghesellenede van den grave van Charloos, zone van den hertoghe van Bourgoyen ende grave van Vlaenderen. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaer starf de paus Eugenius.

[Item, in dit jaer op den palmsondach, den 10 van April, ghebeurde eenen grooten swaren storm van winde, haghel, sneeuw ende reghen, die groote schade dede in Hollant, Zeelant, Vrieslant, Brabant ende in Vlaenderen aen kercken, torens, huysen ende boomen, daeraf oock veel menschen ende beesten storven. (K.M.)

- Item, in dit jaer waren by der weth van Ghendt ghebannen twee heeren van den rade, te weten: Mr Jooris Suul en Mr Lodewijck van Aerderijck (ende Joanna van den Driessche, huerlieder zustere (Pr. Ar.B.), elk l jaren, om sekere saken, die sylieden deden den insetenen van der stede van Geersberghe, met Jan van den Driessche, deurwaerder. (K.M.)]

Item, in dit jaar de 28ste dag van juli overleed de dochter van de koning van Frankrijk die men heet le byn gomerche, die getrouwd had de hertog Karel, Philips zoon, in de stad van Brussel.

[Op de 28ste juli zo overleed in deze wereld binnen de stad van Rijssel de dochter van de koning van Frankrijk, te weten: de gezellin van de graaf van Charlois, zoon van de hertog van Bourgondië en graaf van Vlaanderen. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaar stierf de paus Eugenius.

[Item, in dit jaar op de Palmzondag de 10de van april gebeurde er een grote zware storm van wind, hagel, sneeuw en regen die grote schade deed in Holland, Zeeland, Friesland, Brabant en in Vlaanderen aan kerken, torens, huizen en bomen, waarvan ook veel mensen en beesten stierven. (K.M.)

- Item, in dit jaar waren bij de wet van Gent gebannen twee heren van de raad, te weten: Meneer Jooris Suul en Meneer Lodewijck van Aerderijck ( en Joanna van den Driessche, hun zuster (Pr. Ar.B.), elk l jaar om zekere zaken die ze deden de ingezetene van de stad van Geraardsbergen, met Jan van den Driessche, deurwaarder. (K.M.)]

[pagina 224]

1447.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Jan Utenhove, watergraaf.

Jan van Husse.

Meester Monfrant Alaerts.

Lievin van der Pale.

Stevin van Formelis.

Pieter de Rijcke.

Jacob de Latre.

Zegher Bollaert.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Mer Claeys Triest, ridder.

Jacob Utenhove.

Pieter Hueribloc.

Jan de Cooman.

Jan Goetghebuer.

Philips van Loo.

Stevin van Liedekerke.

Jan van Hoedevelde, fs Claeys.

Gyselbrecht Damman.

Willem de Pottier.

Arend de Brune.

Zegher Hawe.

Joos van der Muelene, fs Pieters.

Roeland van Wedergrate.

Jan de Coninc, op de Mude.

Rogier Temmerman.

Lauwereins Dullaert.

Jan van den Damme.

Pieter Bloeme.

Heynric Goethals.

Jan de Zaghere, in de Cammerstraat.

Jan Bels, Nicasis zone.

Gillis van Zwalmen.

Jan de Kaet, fs Heinricx.

Pieter de Grave.

Martin Sey.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Daneel Sersanders.

Jacob van den Hane.

Item, in dit jaer was beleit de edele joncheere van Cleven binnen Soust, van den bisscop van Cuelene.

[Item, in dit jaer, den vi van Maerte, overleet hier binnen der stede van Ghent, in 't clooster van Ste. Claren bachten [p. 225]

der vryndachmaert, suster Colette, die seer heylich gheleeft hadde. (K.M.)

- Item, in dit jaer was overdeken Daneel Sersanders, out cleercooper, ende deken van de Weverye Pieter de Rijcke. (K.M.)

- Item, dese Daneel Sersanders nam t'houwelijcke jonckvrauwe Margarite Jacdorens, ende trauwde den xx April na Paesschen. - Item, in hare bruyloft quam eerst in ghereeden ghelde: een hondert liij ponden xiij schellynghen grooten, in juweelen ende silveren schalen: hondert ende dry-en tveertich marcq; de neeringhen in schalen lxxv marcq; ende boven die deden de dekenen gheven uyt jonste xxiij schalen, bovendien dat de vrienden ende maghen gaven, xviij marcq, comt t'samen in silver ijelij marcq; de schalen van de xxiij weghen elck een marcq. (K.M.)]

Item, in dit jaar was beleid de edele jonkheer van Kleef binnen Soust van de bisschop van Keulen.

[Item, in dit jaar de 6de van maart overleed hier binnen de stad van Gent in 't klooster van Sint Clara achter [pagina 225] d vrijdag markt zuster Colette die zeer heilig geleefd had. (K.M.)

- Item, in dit jaar was de over deken Daneel Sersanders, oud klerenkoper, en deken van de Weverij Pieter de Rijcke. (K.M.)

- Item, deze Daneel Sersanders nam te huwelijk jonkvrouw Margarite Jacdorens en trouwde de 20ste april na Pasen. - Item, in haar bruiloft kwam eerst in gereed geld: een154 ponden 13 schellingen groten in juwelen en zilveren schalen: 143 mark; de neringen in schalen 75 mark; en boven die deden de dekens geven uit gunst 23 schalen, bovendien dat de vrienden en verwanten gaven 18 mark, komt tezamen in zilver 252 mark; de schalen van de 23 wogen elk een mark. (K.M.)]

1448.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Jonkheer Martin Vylain.

Daneel Sersanders.

Meester Jooris de Bul.

Lievin Sneevoet.

Jan van der Moere, fs Jacobs.

Laureins van der Eecken.

Pieter Beys.

Lievin van Overackere.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Philips Sersanders.

Jacob van Raveschoot.

Pieter de Rijcke.

Jacob de Zuttere.

Lievin de Pottere.

Lievin de Jaghere.

Claeys van der Zickelen.

Lievin Zoetamijs.

Zegher Bollaert.

Jacob van Eertbuer.

Gillis Sneevoet.

Jan Leyns, fs Jans.

Guwy de Scoutheete.

Boudijn Rijm.

Jooris de Cooman.

Cornelis van den Hoorne

[p. 226]

Jacob van Wymersch.

Jan Bruunbaert.

Jacob Goetghebuer.

Zegher Bolloc.

Jacob van Everghem.

Willem de Vriese.

Michiel de Busere.

Gillis de Groote, blauwere.

Claeys de Tolleneere.

Jan van der Swalmen.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Daneel Sersanders.

Jacob van den Hane.

Item, in dit jaer overleet de hertoghe van Cleve.

Item, in dit jaer was 't groote aertbevinghe op Sente Joorisdach.

Item, in dit jaer was 't groten brant te Brussele, buuten de poorte ghenaempt Verlooren-cost.

[Item, van dese kiesers ghebeurde in 't jaer hiernaer in 't schependom van Joos Triest, fs Joos:

Notable persoonen, van hoogher namen,

Gheautoriseert om vernieuwen de weth,

Committeert discretelijck, naer 't betamen,

Persoonen van eeren uyt elck let,

Omme privilege, suyver ende net

T'onderhoudene en 's princhen heerlijckhede.

Overdenckt alle saken hoe ende beth

Om alle dinch vought, in eendrachtichede;

Spiegelt u hier aen, soo heb dy vrede. (K.M.)

- In dit jaer begheerde hertoghe Philips van elcken sacke sauts xviij gr. up dlandt, dwelck hem die van Ghendt ontseyden. (Pr. Ar.B.)

- Hector Plas en Adriaensson waren brocht in vierschare, daer de bailliu hemlieden anseyde dat zy hadden helpen ontschaecken een vrauwepersoon, daer hulpe af gheroupen was, heesschende hemlieden beyden huerlieder lijf [p. 227] ende dat by trecken van zwaerde ofte zulx, als scepenen daertoe ordonneren sauden; scepenen ghehoort hebbende den heesch van den bailliu ende de defentie die Gillis de Cleerck, saelmakere, daerop dede, wesen de voornoemde persoonen onthooft te werden up de Hooftbrugghe, daer beede de dekenen met huerlieder zweertdraghers ghynghen; dit ontschaeck ghebuerde in Vierambachten, ende die heur ontschaeck deden liepen wech. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaar overleed de hertog van Kleef.

Item, in dit jaar was 't grote aardbeving op Sint Joris dag.

Item, in dit jaar was 't grote brand te Brussel, buiten de poort genaamd Verloren-kost.

[Item, van deze kiezers gebeurde in 't jaar hierna in 't schependom van Joos Triest, fs Joos:

Notabele personen, van hoge namen,

Geautoriseerd om vernieuwen de wet,

Committeert discreet, naar 't betamen,

Personen van eren uit elk lid,

Om privilege, zuiver en net

Te onderhouden en 's prins heerlijkheden.

Overdenkt alle zaken hoe en beter

Om alle ding te voegen in eendracht;

Spiegelt u hieraan, zo heb je vrede. (K.M.)- In dit jaar begeerde hertog Philips van elke zak zout 18 groten op het land, wat hem die van Gent ontzeiden. (Pr. Ar.B.)

- Hector Plas en Adriaensson waren gebracht in vierschaar daar de baljuw ze aanzei dat ze hadden helpen schaken een vrouw persoon daar hulp van geroepen was en eiste ze beiden hun lijf [pagina 227] en dat bij trekken van zwaard of zulks, als schepenen daartoe ordonneren zouden; schepenen gehoord hebben de eis van de baljuw en de defensie die Gillis de Cleerck, zadelmaker, daarop deed wezen de voornoemde personen onthoofd te worden op de Hoofdbrug daar beide de dekens met hun zwaarddragers gingen; dit schaken gebeurde in Vierambachten en die haar schaakten deden liepen weg. (Pr. Ar.B.)]

[pagina 227]

1449.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Jan van Leeuwerghem, bastaerd.

Mer Gillis Papal.

Jacob van den Hane.

Jan van Liekerke.

Lievin de Vriese.

Mer Jan Rijm.

Jan Goetghebuer.

Lodewijc Steemaer.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Joos Triest, fs Joos.

Jan van der Zype.

Daneel Sersanders.

Lauwereins van der Eecke.

Christoffels de Grave.

Jacob de Scepene, fs Jacops.

Lievin van der Pale.

Geeraerd van Massemen,

fs mer Daneels.

Lievin Sneevoet.

Jan de Cooman.

Lievin de Bels.

Jan van Huysse.

Daneel van den Bossche.

Geeraerd Bekaert.

Lodewijc Rijm.

Geeraerd Goetghebuer.

Pieter de Pape.

Jacob van Waes.

Joris Drabbe.

Jan Heindericx.

Jan van Luevene..

[pagina 228]

Oste van den Wale.

Jacob Arends zoon

Philips de Jaghere.

Jan de Raet, fs Heinricx.

Lievin Minne.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Lievin de Pape.

Jan Goetghebuer.

Item, in dit jaer waren nieuwe kiesers ghecooren te Ghent, ende de wet verandert van 's heeren weghe, te wetene: mer Jan Rijm, Jan van Leeuwerghem, Jan van Lyekercke ende Lowijc Steemaer; van der stede weghe waren: mer Gillis Papal, Lievin de Vriese, Jacob van den Hane ende Jan Goetghebuer. Dese kiesers waren t' samen van Onser Vrauwen-avont, halfougste, ende was Donderdach tot Sondaechs daerna, eer dat zijts eens wierden van huerlieder kueze, ende dan gaven zy eerst scepenen ute.

[Item, in dit jaer den xvj November dede hertogh Philips verbieden dat niemant de stede van Ghent obedieren soude. (K.M.)

- Item, den viij van Juny in dit jaer sont hertogh Philips binnen deser stede, te kennen ghevende 't bedroch dat Danneel Sersanders ende Lievin de Pottere ende Lievin Sneevoet voort hadden ghestelt; ende daer quamen dry ghesellen van princenweghe om hunlieder beroete te maken, ende quamen op de savagaerde van den prince met beseghelde brieven, ende wilden hebben uyt deser stede dry persoonen om synen wille mede te doen, dewelcke waren: Danneel Sersanders, Lievin de Pottere ende Lievin Sneevoet voorseyt; maer het wert hunlieden ontseyt. (K.M.)

- Item, den x Maerte maekte de prince de wetten alsoo [p. 229] hem beliefde, ende op den selven dach was ghemaeckt pays tusschen den prince ende die van Ghendt, ende op den selven dach wert Geeraert van Gistele hoochbailliu van Ghent. (K.M.)

- Op Sente Katelynendach verboot de hertoghe Philips by zynen mandemente dat men die van Ghendt niet obedieren en zaude; den vjen dach van Decembris quamen de dry leden 's landts van Vlaenderen binnen Ghent, omme te visiterene de previlegien dezer stede, omme dat zy den pays gheerne ghemaect hadden tusschen den prinche ende den lieden van Ghent. Deze voornoemde scepenen van beede bancken waren verlaten den xen Martii xiiijexlix, ende deze volghende quamen an. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaer worden ghebannen als gheschil ghemaect hebbende tusschen den prinche ende die van Ghent, te weten: Pieter Beys, Pieter Huerebloc, Lievin van der Pale, Christoffels de Grave ende Vinchent Huerebloc; deze twee waren contrarie den ambachte van de Weverij. (Pr. Ar..B)]

Item, in dit jaer corts daerna waren by den prince hertoghe Philips verlaten beide de baillius, viere des heeren cnapen ende de amman van Ghent, ende also bleef de stede van Ghent sonder bailliuus ende dienaers tot dicendaechs den xen in Maerte, anno xlix; doen waren de bailliuus ende de dienaers weder gecommittert, ende waren 's navens van nieus weder uutgeroepen nieuwe scepenen, also men pleecht t' elcken halfougste, dese die hierna volghen, ende waren twee wetten op een jaer.

Item, in dit jaer was den eersten steen gheleit, op Sente Pieters-avont in Sporkele, van onsen jonghen prinche Chaerle van Chaerloeis t' Onser Vrauwen t' Schoete (Waerschoot). [p. 230]

Tweede schependom van 1449, uutgheroupen xe Mey.

Mmmm Item, in dit jaar waren nieuwe kiezers gekozen te Gent, en de wet verandert vanwege de heren, te weten: meneer Jan Rijm, Jan van Leeuwerghem, Jan van Lyekercke en Lowijc Steemaer; vanwege de stad waren: mer Gillis Papal, Lievin de Vriese, Jacob van den Hane en Jan Goetghebuer. Dese kiezers waren tezamen van Onze vrouwe-avond half augustus en was donderdag tot zondag daarna, eer dat zij het eens werden van hun keuze en dan gaven ze eerst schepenen uit.

[Item, in dit jaar de 16de november deed hertog Philips verbieden dat niemand stad van Gent gehoorzamen zou. (K.M.)

- Item, de 8ste van juni in dit jaar zond hertog Philips binnen deze stad te kennen geven het bedrog dat Danneel Sersanders en Lievin de Pottere en Lievin Sneevoet voort hadden gesteld; en daar kwamen drie gezellen vanwege de prins om ze beroete te maken en kwamen op de voorhoede van de prins met gezegelde brieven en wilden hebben uit deze stad drie personen om zijn wil mee te doen, die waren: Danneel Sersanders, Lievin de Pottere en Lievin Sneevoet voorzegt, maar het werd ze ontzegd. (K.M.)

- Item, de 10de maart maakte de prins de wetten alzo [pagina 229] hem beliefde en op dezelfde dag was er gemaakt een vrede tussen de prins en die van Gent en op dezelfde dag werd Geeraert van Gistele hoog baljuw van Gent. (K.M.)

- Op Sint Katelijne dag veerboot de hertog Philips bij zijn mandement dat men die van Gent niet gehoorzamen zouden; de 6de dag van december kwamen de drie leden van het land van Vlaanderen binnen Gent omme te visiteren de privilegies van deze stad omdat ze graag de vrede hadden gemaakt tussen de prins en de lieden van Gent. Deze voornoemde schepenen van beide banken waren verlaten de 10de maart 1449 en deze volgende kwamen aan.

- In dit jaar werden gebannen als geschil gemaakt hebben tussen de prins en die van Gent, te weten: Pieter Beys, Pieter Huerebloc, Lievin van der Pale, Christoffels de graaf en Vinchent Huerebloc; deze twee waren contrarie de ambacht van de weverij. (Pr. Ar..B)]

Item, in dit jaar kort daarna waren bij de prins hertog Philips verlaten beide de baljuws, vier van de heren knapen en de gezagsdrager van Gent en alzo bleef de stede van Gent zonder baljuws en dienaars tot dinsdag de 10de in maart anno 49; doen waren de baljuws en de dienaars weer gecommitteerd en waren ’s avonds opnieuw weer uitgeroepen nieuwe schepenen, alzo men plag te elke half augustus dezee die hierna volgen, en waren twee wetten op een jaar.

Item, in dit jaar was de eerste steen gelegd op Sint Pieters-avond in februari van onze jonge prins Karel van Charlois t' Onze vrouwe t' Schoete (Waarschoot)

[pagina 230]

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Symoen Borluut, d' oude.

Gillis Boudins.

Inghelram Hauweel.

Geeraerd van den Dyke.

Jan van Hoedevelde.

Meester Pieter Goetghebuer.

Fransoeys Baert.

Jan de Bels.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Hector van Vuerhaute.

Jacob Utenhove.

Lievin van der Stichelen.

Lodewijc Dhamere.

Roberecht van Meerendre.

Race van Hijssche.

Pieter Sersymoens.

Jan Utenhove, Fs Symoens.

Rogier Everwijn.

Heynric de Muenc.

Jan de Coninc, op de Mude.

Heynric de Wale.

Roelant van Wedergrate.

Jan van den Moere, Fs Jacobs.

Jan de Vriese, tijcwevere.

Jan Goetghebuer, Fs Gheeraerts.

Lievin Utendale.

Willem Seyssone, Fs Pieters.

Eloey van Pottelsberghe.

Jan Cloosterman.

Jan de Cupere.

Jan Arents Mets.

Jan van den Bossche, kruidenier.

Jacob van der Muelene.

Dieric van Scoenbrouck.

Gillis Tant.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Lievin de Pape.

Jan Goetghebuer.

1450.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Meester Willem de Zadeleere.

Jacob van Everghem.

Symoen Bette.

Lievin de Pape.

[pagina 231]

Claeys van der Zickelen.

Jan Leyns, d'oude.

Jacob de Smytere.

Jan de Looze.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Mer Stevin van Liekerke, ruddere.

Jan Utenhove, fs Jans.

Claeys Weytins.

Arend de Brune.

Heynric de Jaghere.

Jan Papal.

Lievin Zoetamijs.

Jacob van Ravenscoot.

Lauwereins Dullaert.

Jan de Bels, Fs Nicasis.

Mer Pieter Goetghebuer.

Geeraerd van den Dyke.

Willem van der Camere.

Joos van den Muelen.

Philips Kerssove.

Jan Lens, de jonghe.

Lievin van Hauwaert.

Jacob van Eertbuer.

Jacob van Crombrugghe.

Jan Lammins.

Pieter de Haze.

Jan van den Poele, scipmakere.

Gillis van der Stichelen.

Lievin van Caneghem.

Pieter Lynezone.

Lievin de Meestere.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Lievin de Vriese.

Jan Goetghebuer.

Item, in dit jaer begonste de orloghe tusschen den grave Philips ende der stede van Ghent, die men hiet de Gaversche Reyse.

Item, in dit jaer was de slach te Rupelmonde, daer vele volcx bleef an beede zyden; daer bleef mer Cornelis, de bastaert van grave Philips van Borgondien, versleghen in 't velt; er waren te Ghent gecooren drye hooftmannen: Mr Lievin Boone, Jan Willems ende Everaert van Botelare. [p. 223]

Item, in dit jaer begeerde de grave Philips van die van Ghent, Brugghe, Ypere metten Vrye in Vlaenderen, eene settinghe uppe 't saut, van elcken sacke uutvarende ende binnen den lande gesleten xviij grooten; dwelcke de vier leden ontseyden den prince ende sonderlinge die van Ghent; hierom wert de prince zeer gram ende verstort op die van Ghent, ende absenteerde hem uut Vlaenderen. By toedoene ende inghevene van zynen rade, zoo wart hy versouckende veel poeinten op die van Ghent, segghende dat zy by quader ende onredelicker cause ende costumen contrarye haerlieder privelegien, ghelijc op de haechpoorters aen te nemene, waer inne dat 't let van der Weverye meest berucht was. De grave wilt dat dese poeinten gelaten worden, ende niet meer gheuseert; want 't es groot achterdeel omme den grave, noch en willet alsoo niet langer gedoogen; ende alsoo beghonste de groote deerlicke oorloge te begane by den quaden inghevers van den prince.

[Den ix turxsche keyser Mahumetus Magnus (Mahomet II) gonst te regneeren in dezen tijdt. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaer vuer het vermaken van de wet en sondt de prinche gheen commissarissen; maer de voorgaende wetten, te wetene: scepenen van beede bancken coren acht kiesers volghens de previlegie van den conynck Philips de Schoone; die ghecorene kiesers lagen op de soldre van Tsaterdachs op Onzer Vrauwen-avont tot 's anderdachs te thien uren van den avonde eer zy uutghelesen waren. (Pr. Ar.B.)

- Op Ste Niclaus-dach waren te Ghent ghesleutelt Jacob Meyeraert, Jacob de Coeman, ende Joos Pijl, duer dat zy gelt genomen hadden, zonder dweten van huerlieder medeghesellen in wette, van betalinghe, die zylieden helpen [p. 223] geven over huerlieder potie als zy scepenen waren, in 't jaer xiiijcxliiij. (Pr. Ar.B.)

- Item, in 't selve jaer op Onsen Vrauwendach halfougst, bleef de wet te Ghent vijf dagen te vermaken, om dat men den overdeken elders wilde gestelt hebben dan naest den voorscepenen, daer hy behoorde, waeraf byna groot ongheval geschiet hadde, en hadde de hertoch Philips niet afgegaen, dies hy qualijck te vreden was op die van Ghent, ende sonderlinghe op Danneel Sersanders. (K.M.)]

Item, in dit jaer was te Roome djaer van gratien.

Mmmm Item, in dit jaar begon de oorlog tussen de graaf Philips en de stad van Gent die men heet de Gaverse Reis.

Item, in dit jaar was de slag te Rupelmonde daar veel volk bleef aan beide zijden; daar bleef meneer Cornelis, de bastaard van graaf Philips van Bourgondië, verslagen in het veld; er waren te Gent gekozen drie hoofdmannen: Meneer Lievin Boone, Jan Willems en Everaert van Botelare. [pagina 232]

Item, in dit jaar begeerde de graaf Philips van die van Gent, Brugge, Iperen met de Vrije in Vlaanderen, een zetting op het zout van elke zak uitgaande en binnen het land gesleten 18 groten; wat de vier leden ontzeiden de prins en vooral die van Gent; hierom werd de prins zeer gram en verstoord op die van Gent, en absenteerde hem uit Vlaanderen. Bij toedoen en ingeven zijn raad zo werd hij verzacht en veel punten en veel punten op die van Gent en zei dat het bij kwade en onredelijke oorzaak en gebruiken contrarie hun privilegies, gelijk de haag poorters aan te nemen waarin dat het lid van de Weverij meest berucht was. De graaf wilde dat deze punten gelaten werden en niet meer gebruikt; want 't is groot nadeel om de graaf, noch wilde het alzo niet langer gedogen; en alzo begon de grote deerlijke oorlog begaan bij kwade ingeven van de prins.

[De 9de Turkse keizer Mahumetus Magnus (Mahomet II) begon te regeren in deze tijd. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaar voor het vermaken van de wet zond de prins geen commissarissen; maar de voorgaande en wetten, te weten: schepenen van beide banken kozen acht kiezers volgens de privilegie van de koning Philips de Schone; die gekozen kiezers lagen op de zolder van zaterdag op Onze Vrouwen-avond tot 's anderdaags te tien uren van de avond eer ze uitgelezen waren. (Pr. Ar.B.)

- Op Sint Nicolaas dag waren te Gent gesleuteld Jacob Meyeraert, Jacob de Coeman en Joos Pijl, doordat ze geld genomen hadden zonder het weten van hun metgezellen in wet van betaling die ze helpen [pagina 223] geven over hun portie toen ze schepenen waren, in ’t jaar1449. (Pr. Ar.B.)

- Item, in hetzelfde jaar op Onze Vrouwe dag half augustus bleef de wet te Gent vijf dagen te vermaken omdat men de over deken elders wilde gesteld hebben dan naast de voorschepenen daar hij behoorde, waarvan bijna groot ongeval geschiedt was had de hertog Philips niet afgegaan, dus hij kwalijk tevreden was op die van Gent en vooral op Danneel Sersanders. (K.M.)]

Item, in dit jaar was te Rome het jaar van de gratie.

1451.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Joncheer Martin Vylain.

Jan Doedins.

Stevin van Fourmelis.

Robberecht van Meerendre.

Jan van der Moten.

Jeronimus Caubrake.

Jan Willebrant.

Jan de Coninc, op de Mude.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Jan Alaert, gezegd Pertsevael,

over hem Guy de Staute.

Claeys van der Zickelen.

Pieter Weytiers.

Adriaen Mulaert.

Lievin de Pape.

Jan van Vaernewijc, fs Sanders.

Lauwereyns van der Eeken.

Willem Pottier.

Geeraerd van Massemen,

fs mer Daneels.

Lievin Arends.

Joos van Leyns, fs Jans,

t' Sint Baafs, van Afsne.

Heynric de Wale.

Jan Leyns, d'oude.

Jacob Goetghebuer.

Hubrecht de Stoppeleere.

Lievin Minne

[p. 234]

Daneel van den Bossche.

Jan de Looze.

Zeger Bollaert.

Jan Wandelaer, Fs Jans.

Claeys de Tolleneere.

Pieter van den Haute.

Heynric de Muenc.

Jan de Zomere, Fs Lievins, timmerman.

Mathijs Pehaert.


Jan van Meerendre, fs Willems.



Over deken.

Deken van de Weverij.


Lievin de Vriese.

Jan Goetghebuer.


Item, in dit jaer viel op de octave van Sent Jan grooten hagele.

't Carnation.

Ghedinct de octave Jans, Gods wysere rein;

Want 's avons viel meneghen hagelstein.

Item, in dit jaer midts den beginne van der orloghe waren op Sente Martinsdach Pieter Turck ende Loowijck de Hamere onthooft op de Hoofbrugghe op een schavaut, ende in huerlieder doot belasten zy meester Pieter Bauwins ende meester Jooris de Bul ende niemant el, die hemlieden inghegheven hadden het upstel van der beroerte, die zy ghemaect hadden omme de oorloghe voort te gane dat deerlic was; ende daer wert ghevanghen Mer Bauwin de Vos, hoochbailliu van Ghent, ende hy wert deerlic ghepijnt dat men draghen moeste in 't Sausselet, ende was ter scherper exame van den x ueren voor noene tot den ix ueren na noene, veel wonders achterlatende uut curtheden.

Item, up Sente Nychasus-avont waren ter maert brocht Mer Bauwin de Vos, ruddere, in eene treme also ghepijnt, [p. 235] ende met hem Stevin van Fremelis, Jan van den Damme ende Bauwin de Pratere, ende gheleet up den schavaut, de welcke baden zeer oetmoedelic om gratie; maer daer wart onthooft zonder meer Mer Baudin de Vos, midts der bede van de drye hooftmannen: Jan Willems van der porterye, Lievin Boene van neerringhe, ende Everaert van Botelare van der weverye; ende hadden acht daghen gratie up condicie dat zy binnen den voornoemde acht daghen binnen Ghent leveren zauden meester Pieter Bauwins ende meester Joris de Bul, ende hier inne verbonden zy hemlieden up lijf, ende midts vele middelen ix maenden ghevanghen gheleghen, worden ontsleghen up condicie dat zy zes borghen stellen zauden voor hemlieden met lyve ende goede, dat zy hemlieden niet vervremden en zauden van der stede van Ghent, ende gaven voor de voornoemde sententie van Ghent vijf hondert mudde corens, ende haudende daghelicx zes ghesellen gaende t' huerlieder coste.

[Op Ste Lucas-dach waren zes mannen ghebannen op lijf ende ghelt, duer dat zy waren vianden van der stede. (Pr. Ar.B.)

- Ten selven dage waren voor 't Sausselet onthooft Ynghelram Hauweel, secretaris by Gedeelde, ende noch drie met hemlieden, te wetene: Lievin Maes, Sanders van Ste Pieters ende Bauwin van Everslare; ende waren onthooft zonder examen. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaer, den xxxen July, was de prinche te Dendermonde, alwaer hy ontboot te commene uut elcke nerynghe eenen persoon, daer dat zy hem leveren zauden Daneel Sersanders, Lievin de Pottere, ende Lievin Sneevoet, omme zynen wille mede te doene; ooc begeerde hy voort dat zy de [p. 236] ballingen die om de voornoemde persoonen gebannen waren inlaten souden, ende begeerde voorts dat hy de wet stellen wilde naer zyne gheliefte, ende deze poincten en wilde de prinche niet afgaen. Dese pointen waren te Ghent in colatie, ende saude alle ontseyt gheweest hebben ten hadde gedaen Mer Colaert Clite, souverain van Vlaenderen, ende Mer Gheeraert van Ghistele, hoochbailliu, de welcke brochten segelen ende brieven dat al pays was, ende dat de drie persoonen reisen sauden by den prinche ende bidden hem vergheffenisse; waerop de zelve persoonen reysden, ende als zy by den hertoghe quamen was Daneel Sersanders ghebannen xx jaer ende up xx mylen naer 's princhen landen niet te commene; Lievin de Pottere was ghebannen xv jaren ende up xv mylen naer 's princhen landen niet te commene; Lievin Sneevoet x jaer ende up x mylen naer zynen lande. Dese mare quam terstont te Ghent, ende die van Ghent waren zeer beschaemt ende ten hadde gedaen de huusvrauwen van de ballynghen voornoemt, dewelcke toochden segelen ende brieven dat huerlieder mans waren ghesondt ende in wesen, het hadder al in de wapenen geloopen. (Pr. Ar.B.)

- Mer Jooris de Bul, Mr Pieter Bauwens ende Lievin Boone by sauvegarde ende consente van den prinche ende met huerlieder vier gezellen wevers maecten rumoer in de stede duer 't volck in de wapene te doen loopene. Deze ghezellen waren gevangen den xxve October, ende verclaren dat zy last hadden 't vier inne te stekene in vijf of zes plaetsen, ende al 't volck dat ten brande saude commen doot slaen, ende omme datte te doen souden hemlieden vonden hebben binnen Ghendt bet dan drie duusent persoonen, ende doen ghevanghen waren vlodender veele uter stede; maer daer werter [p. 237] gevangen bede de baillius, zes scepenen ende 's heeren cnapen, ende wilden geen justice doen ende vloen. Op Ste Niclaus-avont waren onthooft Stevin van Formelis, Jan van den Damme, ende Bauwin de Pratere. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaer openbaerde haer d'oorloghe voor Ghent ende Audenarde ende was noch onthooft voor 't Sausselet Jan Heylbrouck. (Pr. Ar.B.)

Item, in dit jaar viel op de octaaf van Sint Jan grote hagel.

't Incarnatie.

Gedenk ook de octaaf Jans, Gods wijzere rein;

Want 's avonds viel menige hagelsteen.

Item, in dit jaar mits het begin van de oorlog waren op Sine Martinus dag Pieter Turck en Loowijck de Hamere onthoofd op de Hoofdbrug op een schavot en hun dood belasten ze meester Pieter Bauwins en meester Jooris de Bul en niemand anders die ze ingegeven hadden het osptel van de beroerte die ze gemaakt hadden om de oorlog voort te gaan dat deerlijk was; en daar werd gevangen Meneer Bauwin de Vos, hoog baljuw van Gen, ende hij werd deerlijk gepijnigd zodat men dragen moest in 't Sausselet en was ter scherpe examen van de 10 uren voor noen tot de 9 uren na noen en veel wonder achterliet uit kortheid.

Item, op Sint Nicasius-avond waren ter markt gebracht Meneer Bauwin de Vos, ridder, in een pijnbank alzo gepijnigd [pagina 235] en met hem Stevin van Fremelis, Jan van den Damme en Bauwin de Pratere en gelegd op het schavot en die baden zeer ootmoedig om gratie; maar daar werd onthoofd zonder meer Meneer Baudin de Vos, mits de bede van de drie hoofdmannen: Jan Willems van der poorterij, Lievin Boene van neringen en Everaert van Botelare van de weverij; en hadden acht dagen gratie op conditie dat ze binnen de voornoemde acht dagen binnen Gent leveren zouden meester Pieter Bauwins en meester Joris de Bul en hierin verbonden ze zich op hun lijf en mits vele middelen 9 maanden gevangen gelegen werden zen ontslagen op conditie dat ze zes borgen stellen zouden voor hen met lijf en goed, dat ze zich niet vervreemden zouden van de stad van Gent en gaven voor de voornoemde sententie van Gent vijf honderd mud koren en hout en dagelijks zes gezellen gaan tot hun kosten.

[Op Sint Lucas-dag waren zes mannen gebannen op lijf en geld doordat ze waren vijanden van de stad. (Pr. Ar.B.)

- Terzelfder dag waren voor 't Sausselet onthoofd Ynghelram Hauweel, secretaris bij Gedeelde, en noch drie met hem, te weten: Lievin Maes, Sanders van Sint Pieters en Bauwin van Everslare; en waren onthoofd zonder examen. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaar de 30ste juli was de prins te Dendermonde alwaar hij ontbood komen uit elke nering een persoon daar dat ze hem leveren zouden Daneel Sersanders, Lievin de Pottere en Lievin Sneevoet om zijn wil er mee te doen; ook begeerde hij voort dat ze de [pagina 236] ballingen die om de voornoemde personen gebannen waren inlaten zouden en begeerde voorts dat hij de wet stellen wilde naar zijn gelieven en deze punten wilde de prins niet afgaan. Deze punten waren te Gent in collatie zou alles ontzegd geweest hebben had niet gedaan Meneer Colaert Clite, soeverein van Vlaanderen, en Meneer Gheeraert van Ghistele, hoog baljuw, die brachten zegels en brieven dat al vrede was en dat de drie personen reizen zouden bij de prins en bidden hem vergiffenis; waarop die personen reisden en toen ze bij de hertog kwamen was Daneel Sersanders gebannen 20 jaar en op 20 mijlen na 's prins landen niet te komen; Lievin de Pottere was gebannen 15 jaren en op 15 mijlen na 's prins landen niet te komen; Lievin Sneevoet 10 jaar en op 10 mijlen naar zijn land. Dit bericht kwam terstond te Gent en die van Gent waren zeer beschaamd en had niet gedaan de huisvrouwen van de ballingen voornoemd die toonden zegels en brieven dat hun mannen waren gezond en in wezen, het had er al in de wapenen gelopen. (Pr. Ar.B.)

- Meneer Jooris de Bul, Meneerr Pieter Bauwens en Lievin Boone bij sauvegarde en consent van de prins en met hun vier gezellen wevers maakten rumoer in de stad door het volk in de wapen te doen lopen. Deze gezellen waren gevangen de 25ste oktober en verklaarden dat ze last hadden ’t vuur in te steken in vijf of zes plaatsen en al 't volk dat ten brandt zou komen dood slaan en om dat te doen zouden ze gevonden hebben binnen Gent meer dan drie duizend personen en doen gevangen waren vloden er vele uit de stad; maar daar werd er [pagina 237] gevangen beide de baljuws, zes schepenen en 's heren knapen en wilden geen justitie doen en vloden. Op Sint Nicolaas-avond waren onthoofd Stevin van Formelis, Jan van den Damme, en Bauwin de Pratere. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaar openbaarde zich de oorlog voor Gent en Oudenaarde en was noch onthoofd voor 't Sausselet Jan Heylbrouck. (Pr. Ar.B.)

1452.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Mer Bauwin de Sadeleere.

Symoen Bette.

Claeys van der Zickelen.

Jacob de Smytere.

Jacob van Everghem.

Jan Doedins.

Jan van der Moten.

Jan Willebaert.

Schepenen van de Keur

Schepenen van Gedeelde.

(Bleven in de slag van Gavere:

Mr Martin de Ghendt, Gillis Tant,

Jan Arends, Lievin van Hauwaert,

Jeronimus van Caubrake,

Pieter Blomme, en Jan Matheus.)

Symoen Borluut.

Boudijn Rijm.

Jan de Coninc,

over hem Jan de Raedt.

Jeronimus Caubrake.

Meester Pieter Goetghebuer.

Race van Hijssche,

over hem Symoen Temmerman,

over hem Gillis Webbegheerde.

Jan Clocman.

Pieter Temmerman.

Pieter Bloume.

Meester Martin de Ghendt.

Anthonis Sersanders.

Michiel van Zele,

over hem Jan Ghuuse.

Jacob van Bassevelde.

Martin de Roevere,

over hem Jan de Nayere.

Jan van den Bossche.

Boudijn van Steelant.

Andries Wouters.

Gillis Tant.

Jan Matheeus

[pagina 238]

Jan Everwijn.

Arendt Spaderike,

over hem Jan de Vriese.

Jacob van Buelaer,

over hem Jan Braem.

Jan van Oest.

Jan Arends.

Lievin van Hauwaert.

Willem Daneels,

over hem Heynric de Hooghe.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Lievin de Vriese.

Pieter de Rijcke

Item, in dit jaer was te Ghent eenen brant van viere, die begonste op Merhem, waer inne dat verbrande meer dan drye hondert huusen, de scepen in 't waetere, de capelle ten Nootgods, de Papestraete an beede zyden, en wel half 't Nieuwelant.

Item, in dit jaer den derden in Hooymaent track de prince voor 't casteel te Poucke, ende dede zyne angienen stellen op 't casteel, ende daer waren gestaen jeghens een groote targie de jonghe prince Chaerles, Antonis de Bastaert, Adolf van Cleve, heere van Ravesteen ende Mer Jacob de Lalein, ruddere, die zeere utter maten lanc was, zoo dat hy meer dan dhelft van zynen hoofde boven der targie bloot hadde, zoo dat men in 't casteel eenen voghelare daer naer stelde, ende men schoot den cop van Mer Jacops hoofde, zoo dat hy daer doot viel, daer grooten rauwe omme was, want het hadde een jonc vrom ruddere gheweest, zeer staut in oorloghe, ende hy hadde binnen zynen levene veel scone feyten van waepenen ghedaen, want het was de ghuene die te Ghent den camp dede jeghens den spaengaert Merchiere de Boneface, in 't jaer xlv voorleden, ende was daer van den prince rudder ghesleghen. [p. 239]

[Item, in dit jaer heeft Joannes Faustinus te Meins (Mayntz) in Hoochduitslant aldereerst gevonden de conste van boecken te prenten. (K.M.)

- Item, in dit jaer was de strijdt te Gavere; het ghebeurde op eenen Maendach den xxiij Hooymaent, ende op den xxx in de selve maent was den peys ghemaeckt, ende den xxx dach was den voetval ghedaen. (K.M.)

- Item, in den selven oorlogh was te Ghent groote sterfte ende dieren tijt van wynen, ende was eenen grooten brandt den xij in Ougste, ende begonste op Meerhem ende op de Muyde, de capelle van der Noodtgodts, de Papestrate, ende den meestendeel van den Nieuland; daer verberende wel dry hondert huysen. (K.M.)

- In dit jaer ginck de keyser Frederich ende syne vrouwe Eleonora, dochter van Portugael, naer de stadt Roomen, alwaer zy gecroont werden door paus Nicolaus den V. (K.M.)

- In dit jaer waren opgestelt twee vrie maercten: t'Halfougste ende t' Halfvastenen. Den xxixen July, op eenen Sondach was hier te kennen gegeven den pays van Gavere. - Den xxix April zoo wan Machumetus Magnus, die viije turxsche keysere, met gewelde ende gestorme de stede van Constantinoblen. 't Carnation van den pays van Gavere in den drie woorden: Clic moc Ic. (Pr. Ar.B.)

- In dit scependom track men t' Audenarde ende daer rees de oorloghe tusschen den grave ende zyne stede van Ghent, ende waren op den selven dach onthooft die de verraderie van Audenaerde bedreven, te weten: Jan de Wylays (Willems), Lievin de Wylays (Willems), Mer Lievin Boene ende Everaert van Botelaer. (Pr. Ar.B.) [p. 240] –

In desen oorloghe waren verberrent Haerlebeke, Audenburch, Oostburch, Eecloo, Deynse, Meenene, Lessene, Thielt, Hulst, Axele, Caperijcke, Assenede, ende Gheersberghe. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaer was onthooft Govaert Braem, de bailliu van Waes, omme dat hy niet en obedierde den drie mannen dier ghecoren waren als capiteynen. (Pr. Ar.B.)

- Den xxiije Meye was de slach te Laerne tusschen den grave van Saint Pol ende die van Ghent. Den xxve Meye was de slach te Nevele tusschen den grave van Stampis, den bastaert van Vlaenderen ende die van Ghent. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaer trocken die van Ghent voor Brugghe, ende keerden weder den lesten dach van Meye. Den xxixen in Wedemaent was de slach t' Hulst. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaar was te Gent een brand van vuur die begon op Meerhem waarin dat verbrandde meer dan drie honderd huizen, de schepen in ’t water, de kapel ten Noodgods, de Papenstraat aan beide zijden en wel half 't Nieuweland.

Item, in dit jaar de derde in juli trok de prins voor het kasteel te Poeke, en liet zijn machines stellen op 't kasteel en daar stonden tegen een grote schild de jonge prins Karel, Anthonis de Bastaard, Adolf van Kleef, heer van Ravestein en Meneer Jacob de Lalein, ridder, die zeer uitermate lang was zodat hij meer dan de helft van zijn hoofd boven het schild bloot had zodat men in 't kasteel een vogelaar daarnaar stelde en men schoot de kop van Meneer Jacobs hoofd zodat hij daar dood daar grote rouw om was, want het was een jonge dappere ridder geweest en zeer stout in oorlogen en hij had binnen zijn leven veel mooie wapenfeiten gedaan want het was diegene die te Gent de kamp deed tegen de Spanjaard Merchiere de Boneface, in 't jaar 45 voorleden, en was daar van de prins ridder geslagen. [pagina 239]

[Item, in dit jaar heeft Joannes Faustinus te Meins (Mainz) in Hoog Duitsland allereerst gevonden de kunst van boeken te prenten. (K.M.)

- Item, in dit jaar was de strijdt te Gavere; het gebeurde op een maandag de 23ste juli en op de 30ste in dezelfde maand was de vrede gemaakt en de 30ste dag was de voetval gedaan. (K.M.)

- Item, in dezelfde oorlog was te Gent grote sterfte en dure tijd van wijnen en was er een grote brand de 12de augustus en begon te Meerhem en op de Muide, de kapel der Noodgods, de Papenstraat en het meestendeel van de Nieuwland; daar verbrandde wel 300 huizen. (K.M.)

- In dit jaar ging keizer Frederic en zijn vrouwe Eleonora, dochter van Portugal, naar de stad Rome alwaar ze gekroond werden door paus Nicolaus den V. (K.M.)

- In dit jaar waren opgesteld twee vrije markten: te half augustus en t' Halfvasten. De 29ste juli op een zondag was hier te kennen gegeven den vrede van Gavere. – De 29ste april zo won Machumetus Magnus, de 8ste Turkse keizer, met gewelde en bestorming de stad van Constantinopel. De Incarnatie van de vrede van Gavere in den drie woorden: Clic moc Ic. (Pr. Ar.B.)

- In dit schependom trok men t' Oudenaarde en daar rees de oorlog tussen den graaf en zijn stad van Gent, en waren op dezelfde dag onthoofd die de verraad van Oudenaarde bedreven, te weten: Jan de Wylays (Willems), Lievin de Wylays (Willems), Mer Lievin Boene en Everaert van Botelaer. (Pr. Ar.B.) [pagina 240]

- In deze oorlog waren verband Harelbeke, Oudenburg, Oostburg, Eeklo, Deinze, Menen, Lessen, Tielt, Hulst, Axel, Kamerijk, Assenede en Geraardsbergen. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaar was onthoofd Govaert Braem, de baljuw van Waas, omdat hij niet gehoorzaamde de drie mannen die er gekozen waren als kapiteins. (Pr. Ar.B.)

- De 23ste mei was de slag te Laarne tussen de graaf van Saint Pol en die van Gent. Den 25ste was de slag te Nevele tussen de graaf van Stampis, den bastaard van Vlaanderen en die van Gent. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaar trokken die van Gent voor Brugge en keerden weder de laatste dag van mei. De 29ste januari was de slag te Hulst. (Pr. Ar.B.)]

1453.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Symoen Borluut, fs Symoens.

Jan Moraen.

Meester Jan Damman.

Jan de Cupere.

Jan Ruflaert.

Jan van den Poele.

Willem Donaes.

Jan de Looze.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Meester Jan Rijm.

Jan van den Moere.

Claeys Weytins.

Ghyselbrecht van Meerendre.

Willem de Pottier.

Symoen Boele.

Willem van der Camere.

Symoen Clocman.

Lievin Toebast.

Lievin de Bels.

Jan de Bels, Fs Nicasis.

Jooris van Melle.

[pagina 241]

Oste de Grutere.

Jacob van Leyns.

Jan van Zeverne.

Jan van den Hane,

over hem Michiel van der Haeghe.

Lievin Utendale.

Philips Wieric.

Lievin Temmerman.

Roelant van den Eechaute,

over hem Jacob Danckaert.

Gheerolf Goetghebuer.

Heynric Baert.

Jan van der Stoct.

Pieter van den Houte.

Jacob Cloosterman.

Pieter de Suttere.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Daneel van den Dijcke.

Daneel van der Meersch

Item, in dit jaer geboet men te Ghent dat alle de ghuene die stoc ende wapenen draegen mochten, dat zy zauden commen t' Sente Lievens-poorte op avontuere of men voordere trocke, ende van den avyse wierde; ende ter poorten zijnde was de ghemeenen roup dat men voort trecken zaude tot Gavere, ende also trocken zy tot Semmersake op 't velt, ende daer rechten zy den standaert van Ghent.

Item, de hertoge Philips dit vernemende, ende siende den standaert van Ghent op min dan eene half myle van den leghere van zynen volcke, hy dede haestelic in drye battaelgen stellen zijn volc die die van Ghent vromelic wederstonden.

Item, Jacob Meeussone ende Dieric van Scaubrouck, capiteyn van Ghent, stelden huerlieder volc in schoonder ordonantien, ende daden haer eerste battaelge soetelic voortgaen metter sonne lancxt eene haghe nedere, ende 't gheviel dat uut 's princen volcke een edel man, de broedere van minheere van Lanoy, quam vooren uutslaen, als omme te [p.242] makene de vangaerde ende de moeyaert met eene paeyse, also men zeyde, zoo dat hem zijn pert ontdrouch tot in de vangaerde van die van Ghent; ende dit ziende wart hy terstont de kele afghesteken, ende men schoot zeere met den angienen ende bussen, ende een angienmeestere van Ghent ghenaempt Matijs Kerchove nam 't vier omme de bussen te vierene, ende by ongelucke viel eene sprancke viers in den sack metten cruude, die achter hem stont, zoo dat hy wert berrende, daeromme dat hy riep: Vliet! Vliet! Dit hoorende 't volc dat bachten stont worden vliende, zoo dat zy alle t' samen worden vliende, ende verloren 't velt.

Item, men schrijft van dooden ende verdroncken lieden onder Ghenteneers ende lantlieden bet dan xv oft xvj duusent mannen, ende de slach was op eenen Maendach den xxiije in Hoeymaent.

Item, den xxviije van Hoeymaent waren by den prince ontboden die gedeputeerden van Ghent, ende was paeys gesloten op den xxxe in Hoeymaent, ende de voetval gedaen op Ledeberch.

Item, in den selven orloghe van Gavere waren van die van Ghent gewonnen ende afgeloopen ende verbrant xij gheprevilegierde steden, als Harelbeke, Aerdenburch, Oostburch, Eeckeloo, Deinse, Nienove, Thielt, Hulst, Axele, Caperijcke, Assenede, Geersberghe ende Lessene.

[Op Alderheleghen-avont zo huwde hertoghe Caerle van Digion binnen der stede van Rijssele met vrauwe Ysabelle van Borbon, moeder van vrauw Marie, namaels moeder van hertoghe Philips, ende grootvrauwe van den keyser Carolus de Ve van dien name, de welcke geboren wart binnen Ghendt, in 't jaer xve op Ste Matthijs-dach, [p. 243] wesende den verloren dach van het Sprockeljaer. (Pr. Ar.B.)(Karel de Vijfde werd geboren de 24ste februari 1500)

- Deze scepenen waren uutgheroupen naer 't maken van den payse, te zeven ueren van den avond. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaer consenteerde de prinche der stede te vercoopene lijfrenten omme den pays mede te betaelne; ende in dit jaer slouch men munte van gauden leeuwen ende leeuwaertkins. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaar gebood men te Gent dat alle diegene die stok en wapen dragen mochten dat ze zouden komen t' Sint Lievens-poort op avontuur of men verder trok men van de verzekering werd; en ter poorten zijnde was de algemene roep dat men voort treken zou tot Gavere en alzo trokken ze tot Semmerzake op ’t veld en daar richten ze de standaard op van Gent.

Item, de hertog Philips dit vernam en ze de standaard van Gent op minder dan een halve mijl van het leger van zijn volk liet hij haastig zijn volk in dir bataljons stellen die die van Gent dapper weerstonden.

Item, Jacob Meeussone en Dieric van Scaubrouck, kapitein van Gent, stelden hun volk in mooie ordonnantie en lieten hun eerste bataljon zachtjes voortgaan met de zon langs een haag neer en het gebeurde dat uit het prinsen volk een edel man, de broedere van mijnheer van Lanoy, kwam vooruit slaan, als om te [pagina 242] maken de voorhoede en de bemoeial met een gang, alzo men zei, zo dat hem zijn paard droeg in de voorhoede van die van Gent; die dit zagen en werd hij terstond de keel afgestoken en men schoot zeer met de machines en bussen en een machine meester van Gent genaamd Matijs Kerchove nam ’t vuur om de bussen te vuren en bij ongeluk viel een sprank vuur in de zak met buskruit die achter hem stond zodat het begon te branden waarom dat hij riep: Vliedt! Vliedt! Dit hoorde het volk dat achter hem stond en ging vlieden zodat ze alle tezamen gingen vlieden en verloren 't veld.

Item, men schrijft van doden en verdronken lieden onder Gentenaars en landlieden meer dan 15- of 16 000 mannen en de slag was op een maandag de 23ste in juli..

Item, de 28ste van juli waren bij de prins ontboden de gedeputeerden van Gent en was vrede gesloten op de 30ste van juli en de voetval gedaan op Ledeberg.

Item, in dezelfde oorlog van Gavere waren van die van Gent gewonnen en afgelopen en verbrand 12 geprivilegieerde steden als Harelbeke, Aardenburg, Oostburg, Eeklo, Deinze, Ninove, Thiel, Hulst, Axel, Kamerijk, Assenede, Geraardsbergen en Lessen.

[Op Allerheilige-avond zo huwde hertog Karel van Dijon binnen de stad van Rijsel met vrouwe Isabelle van Bourbon, moeder van vrouw Marie, later moeder van hertog Philips en grootmoeder van de keizer Karel de 5de van die naam die geboren werd binnen Gent in het jaar 1500 op Sint Matthijs-dag wat de verloren dag was van februari. [pagina 243] (Pr. Ar.B.)(Karel de Vijfde werd geboren de 24ste februari 1500)

- Deze schepenen waren uitgeroepen na het maken van de vrede te zeven uren van de avond. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaar consenteerde de prins de stad te verkopen lijfrenten om de vrede mee te betalen; en in dit jaar sloeg men munten van gouden leeuwen en leeuwinnen. (Pr. Ar.B.)]

[pagina 243]

1454.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Guy van Seclijn.

Jan Wandelaert.

Meester Robrecht de Zaghere.

Jan de Vriese.

Jacob Donche.

Jan de Muelemeester.

Joos de Kemele.

Jan de Raed.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Pieter Sersymoens.

Claeys van der Zickelen.

Jacob van Ravenschoot.

Jan van Liedekerke.

Pieter de Rijcke.

Jan Moraen.

Lauwereyns van der Eeken.

Meester Lievin van Leyns, ridder.

Jan van den Poele.

Lubrecht de Stoppeleere.

Fransoeys Maeldraey.

Diederic van Waes.

Jan de Looze.

Christoffels Triest.

Jan Temmerman, fs Jans.

Heynric de Muenc.

Jan Heinricx.

Symoen d'Hooghe.

Geeraerd van Axpoele.

Jan de Pape.

Jan Baers, aan de Waalpoort.

Lievin Clouckaert.

Jan van der Haghen.

Heynric van Preeterbosch.

Jan van Orst, fs Arends.

Joos van der Strict

[p. 244]

Over deken.

Deken van de Weverij.

Daneel van Dijcke,

over hem Philips Wiericx.

Lievin Dwijnghelant.

[In dit jaer was de cruusvaert van den paus Pius, ende hertoghe Philips sonter zynen zone den bastaert met veele edelen; op den wech starf de paus ende elc quam t' huuswaert. (Pr. Ar.B.)]

In dit jaar was de kruisvaart van paus Pius en hertog Philips zond er zijn zoon met vele edelen en onderweg stierf de paus en elk kwam huiswaarts.

1455.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Meester Jooris de Bul.

Lievin Zoetamijs, d'oude.

Jan de Stoppeleere.

Luuc Minne.

Claeys van Munte.

Lievin Temmerman.

Jan van Lanczweerde.

Meester Hostin Ghyselins.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Mer Gillis Haghelin, ridder.

Jan van Vaernewijc, heer van Eksaarde.

Pieter Hueribloc.

Jan Utenhove, fs Jacobs.

Olivier de Grave.

Gillis van Zwalmen.

Joos van der Muelen.

Jan van Huusse.

Mer Jan van Loo.

Segher Bollaert.

Jan van Vaernewijc, heer van Bost.

Joos van der Scaghe, fs Joes.

Jan Boudins, Fs Reynouts,

voor Galileen.

Robrecht van Meerendre.

Cornelis Modde.

Antonis Sersanders.

Claeys van Munte.

Jan de Zaghere.

Joris de Cooman.

Heynric van der Cameren.

Jan de Brune.

Jan van den Poele, alias Poelkin.

Daneel Pehaert.

Joos de Kemele.

Jacob de Steenwerpere.

Pieter de Temmerman.

[pagina 245]

Over deken.

Deken van de Weverij.

Philips Wierix,

over hem Pieter Hueribloc.

Lievin Dwijnghelant.

Item, in dit jaer waren by de commissarissen scepenen gestelt van de Keur die by de kiezers gecooren waren van Gedeelde.

[Item, de scepenen die by de kiesers ghecoren waren schepenen van Gedeelde, waren by commissarissen ghestelt schepenen van de Keur, alsoo waren schepenen gestelt van onder tot boven. (K.M.)]

Item, in dit voornoemde jaer was gebannen mer Gillis Haghelin, ruddere, van zynen medegezellen de xij scepenen van de Keur, ende de voornoemde mer Gillis was voorscepene van de Keur.

[In dit jaer hadden de wevers vier persoonen min in de wet dan d'aude costume. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaer was Claeis van Munte kiesere, ende koos hem zelven scepene te zyne; nochtans hadde hy te vooren wetteloos gemaect gheweest.

[Item, in dit jaer wert verdreven Lodewijck, dolphijn van Vranckrijck, ende quam in Vlaenderen by den hertoch, daer hy vijf jaeren bleef. (K.M.)]

Item, in dit jaar waren bij de commissarissen schepenen gesteld van de Keur die bij de kiezers gekozen waren van Gedeelde.

[Item, de schepenen die bij de kiezers gekozen waren schepenen van Gedeelde, waren bij commissarissen gesteld schepenen van de Keur, alzo waren schepenen gesteld van onder tot boven. (K.M.)]

Item, in dit voornoemde jaar was gebannen meneer Gillis Haghelin, ridder, van zijn metgezellen de 12de schepen van de Keur en de voornoemde meneer Gillis was voor schepen van de Keur.

[In dit jaar hadden de wevers vier personen minder in de wet dan het oude gebruik. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaar was Claeis van Munte kieser en koos zichzelf schepen te zijn; nochtans was hij tevoren wetteloos gemaakt geweest.

[Item, in dit jaar werd verdreven Lodewijk, dauphin van Frankrijk en kwam in Vlaanderen bij de hertog daar hij vijf jaren bleef. (K.M.)]

1456.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Meester Jan Sersanders.

Meester Robrecht de Zaghere.

Christoffels Triest.

Jan Heynricx.

Meester Gillis Papal.

Jacob Donche.

Pieter van der Zickelen.

Pieter de Zuttere.

[p. 246]

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Meneer Claeys Triest, ridder.

Meester Philips Sersanders.

Jan van Sycleer.

Christiaen van der Gracht.

Jan de Stoppeleere.

Philips van Loo.

Lodewijc Steemaer.

Lievin de Bels.

Roelant van Wedergrate.

Gyselbrecht de Lu.

Jacob de Muntenare.

Heynric Baert.

Lievin de Meestere.

Simoen van Leeuwe.

Jan van den Kethulle.

Jacob van den Hulze.

Jacob de Zaghere.

Martin Seys.

Jan de Bellemakere.

Jacob Arentsone.

Meester Jan de Keghele.

Lauwereis Boele.

Claeys van Heetvelde.

Jacob de Brune.

Jan van den Denne.

Joos van der Eecken, fs Laureins.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Pieter Hueribloc.

Lievin Dwijngheland.

Item, in dit jaer den vje Novembris vercreech de stede van Ghent van den prince dat van nu voortan maer en zouden zijn viii serganten van de Keur ende xiij van Gedeele, ende datse zoude bedienen d'officie haer leven lanc gedurende.

Item, in dit jaer was meester Pieter Bauwins gevangen ende gevoert te Repelmonde, omme eenege saken die men hem aenseyde aengaende der stede van Ghent.

[Op Sente Joorisdach zoo dede hertoghe Philips zyne intreye binnen der stede van Ghent, na den pays van Gavere. In dit jaer wart mer Pr Bauwens gevangen ende gevoert naer Rupelmonde. (Pr. Ar.B.) [p. 247] Item, in dit voornoemde jaer was geboren vrouwe Marye, Carolus van Borgondien dochtere, ende was grave van Chaerloeys, op den xiije van Sporckele, ende haer petrin was de dolphin van Vranckerijcke, genaempt Lodewijc; de hertoginne van Borgondien ende mevrouwe van Ravesteyn.

[Item, Lodewijck van Vranckerijcke was te Brugge eerlick ontfangen, ende duer zynen wille waren op den Helighen bloet-dach gedregen by de neerynge in de processie de zelveren trompetten, zelveren vanen, daer inne dat de dolphijn zeer verwondert was, duer de costelichede die hy daer sach. (Pr. Ar.B.)

- Item, de dolphijn hadde te wijfve des hertoghen dochtere van Savoye, ende waren vijf jaer onderhauden ten coste van den hertoghe Philips, 't welc hy den lande namaels qualick loonde. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaer was ontrent Napels een groote eertbevynghe, daer wel xv duusent menschen doot af bleven ende bedorven. (Pr. Ar.B.)

Menschen pijnt Gode danckbaer te zyne,

Commen es ons zo zoet eenen tijdt,

Couvere van coorene ende vulhede van wyne,

Claer somere ende drooghe veur ons proffijt,

Conynck ghecroondt, niet zonder strijt,

Leeft nu Lodewijck in Vranckerijcke!

Christus moet wesen ghebenedijt;

In vele jaren en was des ghelijcke.

- Den xije dach van Sporcle wart binnen der stede van Bruussele geboren vrau Marie, moeder van den coninck Philips, Maximilianus zone. (Pr. Ar.B.)

- Item, in dit jaer hadden de Christenen groote victorie [p. 248] tegen den Grooten Turck Mahomet, in 't coninckrijck van Hongaryen; daer waren beth dan xxx duysent Turcken verslagen. (K.M.)

- Item, in 't selve jaer lach hertoch Philips van Bourgoigne en de bisschop David syne sone voor Deventer; maer de peys was gemaeckt in deser manieren, te weten: dat bisschop David alsulcke macht hebben soude over de stede, als syne voorsaten gehadt hadden. (K.M.)

- In dit jaer waren by den previlegien maer vier dienaers, die colven droughen, ende bovendien waren der van 's heeren weghe, ende van den ghemeente weghe noch viere daer toe gestelt die oock colven dragen moesten. (Pr. Ar.A.)]

Item, in dit jaar de 6de november verkreeg de stad van Gent van de prins dat van nu voortaan maar zouden zijn 8 sergeanten van de Keur en 13 van Gedeelde en dat ze zoude bedienen het officie hun leven lang gedurende.

Item, in dit jaar was meester Pieter Bauwins gevangen en gevoerd te Rupelmonde om enige zaken die men hem aanzei aangaande de stad van Gent.

[Op Sint Joris dag zo deed hertog Philips zijn intrede binnen der stad van Gent na de vrede van Gavere. In dit jaar werd meneer Pieter Bauwens gevangen en gevoerd naar Rupelmonde. (Pr. Ar.B.) [pagina 247]

Item, in dit voornoemde jaar was geboren vrouwe Maria, Karel van Bourgondië dochter en was graaf van Charlois op de 8ste februari en haar peter was de dauphin van Frankrijk, genaamd Lodewijk; de hertogin van Bourgondië en mevrouw van Ravestein.[Item, Lodewijk van Frankrijke was te Brugge fatsoenlijk ontvangen en door zijn wil waren op de Heilige bloed dag gedragen bij de nering in de processie de zilveren trompetten, zilveren vanen, waarin dat de dauphin zeer verwonderd was door de kostbaarheden die hij daar zag. (Pr. Ar.B.)

- Item, de dauphin had tot wijf de hertog dochter van Savoie en waren vijf jaar onderhouden ten kosten van den hertog Philips, wat hij het land later kwalijk beloonde. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaar was omtrent Napels een grote aardbeving waar wel 15 000 mensen dood van bleven en bedorven. (Pr. Ar.B.)

Mensen pijnt God dankbaar te zijn,

Gekomen is ons zo’n zoete tijd,

Bedekt van koren en volheid van wijn,

Heldere zomer en droog voor ons proffijt,

Koning gekroond, niet zonder strijd,

Leeft u Lodewijk in Frankrijk!

Christus moet wezen gezegend;

In vele jaren en wat dergelijke.

- De 12de dag van februari werd binnen de stad van Brussel geboren vrouw Marie, moeder van de koning Philips, Maximilianus zoon. (Pr. Ar.B.)

- Item, in dit jaar hadden de Christenen grote victorie [pagina 247] tegen de Grote Turk Mahomet in 't koninkrijk van Hongarije; daar waren meer dan 30 000t Turken verslagen. (K.M.)

- Item, in hetzelfde jaar lag hertog Philips van Bourgondië en de bisschop David zijn zoon voor Deventer; maar de vrede was gemaakt in deze manieren, te weten: dat bisschop David al zulke macht hebben zou over de stad als zijn voorzaten gehad hadden. (K.M.)

- In dit jaar waren bij de privilegies maar vier dienaars die kolven drogen en bovendien waren er vanwege de heren en vanwege de gemeente noch vier daartoe gesteld die ook kolven dragen moesten. (Pr. Ar.A.)]

[pagina 248]

1457.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Jan van Huusse.

Cornelis Modde.

Joos van der Scaghe.

Jan van Bugghenhaut.

Heynric van der Camere.

Meester Mathijs de Grootheer.

Olivier de Grave.

Hector de Stoppeleere.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Pieter Sersymoens.

Lubrecht de Stoppeleere.

Pieter Beys.

Lievin Zoetamijs, d’oude.

Christoffels Triest.

Jan Vlieghe.

Willem van der Camere.

Jan van Vaernewijc, heerst.

Claeys Weytins.

Meester Jan van Loo.

Lievin Temmerman.

Jan van der Scaghe, fs Jans.

Rufelaert van den Cauwerborch.

Jan de Bels.

Jan de Vriese.

Joos van der Muelen.

Geeraerd de Vos

[p. 249]

Willem Valcke.

Heynric de Muenc.

Jaspar van den Hole.

Jan van de Poele, alias Poelkin, huidenvetter.

Symoen van Sycleer.

Pieter van der Zickelen.

Pieter de Zuttere.

Martin Baert.

Gillis de Muelemeestere.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Pieter Hueribloc.

Lievin Dwyngheland.

Item, in dit jaer dede hertoge Philips zyne eerste intreye binnen Ghent, sichtent den slach van Gavere, ende was zeer heerlic ontfangen op den xxiijen in April, ende was Sente Joorisdach, ende was binnen Ghent tot den xviijen in Meye.

Item, in de voornoemde incomste waren binnen Ghent ontsteken ende verberrent bet dan xviij dusent ende lx toortschen, ende men vierde doen boven den cruuse van Sente Niclaeys torre, ende hy quam te Brugschepoorte inne, daer groote genouchte alle avonde binnen Ghent bedreven was in alle gebuerten, ende daer was oock geordoneert by de wet dat men zoude in jonsten ende goeder trauwen die zy t' haren prince hadden, omme de quade oorstekers, ende omme te stremmene hare quade murmeratien, men dede de dueren uut den hake ende het scofecken al op de strate leggen, ende alle andere stercten ende bollewercken slechten tot zyne blyder incomste ende willecomme.

Item, daer reet jegens den prince uut der stede de hoochbailliu van Ghent met mer Arent van Gouwy, heere van Auby, ruddere, de onderbailliu, de bailliu van der Ouderburch, vier scepenen van de Keur, vier scepenen van [p. 250] Gedeele, met mer Mathijs de Grootheere, advocaet, met veel edelen ende notable poorters van Ghent; alle de peerden waren in 't swarte gecleet, wel vier hondert in schoonder ordenantien tot Merryekerke, daer zy den prince ontfyngen zeer onderdanelic, also zy consten ende mochten by den relase van mer Matijs de Grootheere, huerlieder advocaet.

[Den xxiiij April xiiijclvij quam onze prinche hertoghe Philips van Bourgongen binnen Ghent na den leste oorloghe, ende was ontfanghen metten prelaten ende generale processie ende wet, de dekenen, gheswoornen ende alle de neerynghen, het ambacht van de Weverij met groote menichte van poorters ende volck van de stede, elck met een tortse in de handt van twee ponden, ende daer was groote triumphe gedaen van vierne ende veele schone figuren aen de strate becleet met drie colueren van lakene ende ootmoedighe devysen. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaer, den 24 April, na dat de peys van Gavere was ghemaeckt, quam in dese stadt onzen heer Philippus van Bourgongien, ende men ginck voor hem processiewijs tot aen de poorte, alwaer ghedragen werden 10 ofte 1200 torssen ofte flambeeuwen; les fueillets van de poorten van Brugghe werden wechgedaen, daer hy moeste passeren; oock gingen voor hem te peerde de schaut, de grooten ende cleynen bailliu, ende alle de schepenen van de twee bancken, ende dit van de prochie van Mariekercke af, alwaer hy ontfangen wert met groote eerbiedicheyt ende mer Mathijs de Grootheere, als pensionaris, dede de voorsprake; ende van daer in de stadt comende, was aldaer bereydt een eerlijck ende magnific banquet, alwaer hy getracteert wert; van daer vertrock hy den 9 van Mey. Ten tyde van dit magistraet [p. 251] werd Mher Nicolaes Triest, ontfafeb voor hoochbailliu van Ghendt. (K. M.)]

Item, in dit jaar deed hertog Philips zijn eerste intrede binnen Gent, bezichtigde de slag van Gavere en was zeer heerlijk ontvangen op de 23ste in april en was Sint Joris dag en was binnen Gent tot de 13de in mei.

Item, in de voornoemde inkomst waren binnen Gent ontstoken en verbrand meer dan 18 050 toortsen en men vuurde toen boven het kruis van Sint Nicolaas toren en hij kwam te Brugse poort in waar groot genoegen de hele avond binnen Gent bedreven was in alle buurten en daar was ook geordonneerd bij de wet dat men zou in gunst en goede trouw die ze tot hun prins hadden om de kwade vleiers en om te stremmen hun kwade murmelen, men deed de deuren uit de haak en het schoven al op de straat leggen en alle andere sterkten en bolwerken slechten tot zijn blijde inkomst en welkom.

Item, daar reedt tegen de prins uit de stad de hoog baljuw van Gent met meneer Arent van Gouwy, heer van Auby, ridder, de onder baljuw, de baljuw van de Oudenburg, vier schepenen van de Keur, vier schepenen van [pagina 250] Gedeelde, met meneer Mathijs de Grootheere, advocaat, met veel edelen en notabele poorters van Gent; alle paarden waren in 't zwart gekleed, wel vier honderd in mooie ordinantie tot Mariakerke waar ze de prins ontvingen zeer onderdanig als ze konden en mochten bij het relaas van meneer Matijs de Grootheere, hun advocaat.

[De 24ste april 1457 kwam onze prins hertog Philips van Bourgondië binnen Gent na de laatste oorlog en was ontvangen met de prelaten en generale processie en wet, de dekens, gezworenen en alle de neringen, het ambacht van de weverij met grote menigte van poorters en volc van de stad, elk met een toorts in de hand van twee ponden en daar was grote triomf gedaan van vuren en vele mooie figuren aan de straat bekleed met drie kleuren van laken en ootmoedige deviezen. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaar, de 24ste april, nadat de vrede van Gavere was gemaakt kwam in deze stad onze heer Philippus van Bourgondië en men ging voor hem processiegewijs tot aan de poort alwaar gedragen werden 10 of 1200 toortsen of flambouwen; les fueillets van de poorten van Brugge werden weg gedaan daar hij moest passeren; ook gingen voor hem te paard de schout, de grote en kleine baljuw en alle de schepenen van de twee banken, en dit van de parochie van Mariakerk af, alwaar hij ontvangen werd met grote eerbied en meneer Mathijs de Grootheere, als pensionaris, deed de voorspraak; en vandaar kwam hij in de stad en was aldaar bereid een fatsoenlijk en magnifiek banket alwaar hij getrakteerd werd en vandaar vertrok hij de 9de mei. Ten tijde van dit magistraat 

[pagina 251] werd Mijnheer Nicolaes Triest ontvangen voor hoog baljuw van Gent. (K. M)]

1458.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Jaspar Stoppeleere.

Jacob de Mauteneere.

Meester Jan de Keghele.

Jan Heyndericx.

Symoen Borluut, fs Boudijns.

Philips van Loo.

Lodewijc Steemaer.

Meester Jan van den Ghynst.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Claeys van der Zickelen.

Jan Utenhove, fs Jacobs.

Pieter Hueribloc.

Jan Moraen.

Jan van Vaernewijc,

heer van Exaerde.

Heynric van der Cameren.

Lievin Utendale.

Jan van Huusse.

Jan van der Meersch, s Jans.

Pieter de Rijcke.

Symoen Borluut, fs Symoens.

Olivier de Grave.

Jan de Zaghere.

Jan van de Poele, scipmakere.

Jacob Arendsone.

Joos van der Scaghe, fs Joos.

Boudijn de Grutere.

Jan van Bugghenhaut.

Symoen Utenhove, Fs Jans.

Joos van den Moere, fs Jooris.

Lievin de Herde.

Joos de Kemele.

Jan Everdey.

Daneel Peaert.

Claeys de Ghier.

Laureyns Boele.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Lodewijck Steemaer.

Lievin Utendale

Item, in dit jaer drouch men den heleghen sant van Sente [p. 252] Lievins al duer den Wal lancxt der Lieve tot aen de Muelenerstrate.

[In dit jaer drouch men Sente Lieven duer den Wal en alzo lancx ter Lieven tot aen de Mueleneerstrate; achter den Augustinen, ende zoo naer 't Vleeshuus. (Pr. Ar.A.)]

In dit jaer dede de bisschop van Doornicke zyne intreye ter Waelpoorte, ende was met processie inneghehaelt. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaer wert vercoren voor paus van Roomen Eneas Silvius, ende nam den titel van Pius den II. (K.M.)

Item, in dit jaar droeg men het heilige zand van Sint [pagina 252] Livinus al door de Wal langs de Lieve tot aan de Molenaarsstraat.

[In dit jaar droeg men Sint Livinus door de Wal en alzo langs ter Lieven tot aan de Molenaarsstraat; achter de Augustijnen en zo naar 't Vleeshuis. (Pr. Ar.A.)]

In dit jaar deed de bisschop van Doornik zijn intrede ter Waalpoort en was met processie ingehaald. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaar werd gekozen voor paus van Rome Eneas Silvius en nam de titel van Pius de 2de. (K.M.)

1459.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Meneer Cornelis de Jaghere, ridder.

Meester Gillis Pappal.

Jan van Duermelaer.

Pieter Sersymoens.

Jan Witte.

Jan van der Scaghe, fs Jans.

Pieter Goesone.

Pieter Beys.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Jan de Stoppeleere.

Boudijn Rijm.

Jan van Sycleer.

Gillis van der Zwalmen.

Meester Philips Sersanders.

Jan van Vaernewijc, heer van Bost.

Roelant van Wedergrate.

Jacob van Waes.

Pieter Temmerman.

Jacob de Zaghere, Fs Heynricx.

Symoen Borluut, fs Boudijns.

Geeraert de Vos.

Mathijs Pedaert.

Cornelis Modde.

Joos van der Scaghe, fs Jans.

Pieter van der Zickelen.

Dieric van Roden.

Heynric Baert.

Anthonis Triest

[pagina 253]

Jooris de Cooman.

Jacob Geeraerts.

Jan Vlieghe.

Lauwereyns Blomme.

Jan Beys.

Vincent Meyeraert, fs Vincent.

Jan Everaert, kaaskoper.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Lodewijc Steemaer.

Lievin Utendale.

Item, in dit jaer quam 's conincx zoone van Vranckerijcke, de dolphyn, in Vlaenderen, ende was te Ghent geboden mesdach ter eeren van der geboorte van 's dolphins van Vranckerijcke kinde; dese was Lodewijc, Karels van Gonnesse zoone, ende als hy was dolphin van Vranckerijcke vloot van den coninc zynen vadere uut Vranckerijcke, ende quam by den grave Philips van Digion, grave van Vlaenderen, met zynen wyve 's hertoghen dochtere van Savoeyen, ende lach in Brabant op een slot genaempt Geneppen, bet dan drye jaren, ten coste van zynen neve, den grave Philips; want hy was heymelic uut Vranckerijcke getrocken ende en wilde daer niet incommen al so lange als zijn vader leefde; nochtans seyde men dat zijn vader screef aen den grave Philips: ‘Coosijn, gy haut den wolf by u die uwe schapen zal willen verbyten.’ Alsoo dat hierna wel bleek, na de doot van hertoge Kaerle, Philips zoone; want hy op de edele jonge maghet vrouwe Marye zyne meteren yverig was, de dochtere van Karolus van Borgondien, de edelste ende de machtichste van der werelt. De grave Philips verhorende dat de coninc Karel overleden was, vergaderde terstont de meeste ende de edelste van zynen lande met Karel zynen zone, grave van Chaerloys, met eenen machtigen state, ende voerde also Karels zone te Riemen, daer hy by den genoten van Vranckerijcke eerlic ontfanghen was, ende op den xven van [p. 254] Ougste xiiijclxj was hy geconsacrert ende daerna met den zelven grave Philips ende zijn geselscip gevoert te Parijs, ende daer gecroont met grooter solempniteyt.

[Item, in dit jaer wilden de sciplieden niet oversenden huerlieder deken scepene, naer d'aude costume, ten dage van de Keur, ende wilden stellen eenen deken uut haerlieder auctoriteyt, omme datter waren vier gebannen, elck 10 jaer ende de cnape 50; hadden de seven scepenen eens geweest, hy hadde onthooft geweest. (Pr. Ar.A.)]

Item, in dit jaar kwam ’s koningszoon van Frankrijke, de dauphin, in Vlaanderen, en was te Gent geboden markt ter eren van de geboorte van de dauphin van Frankrijke kind; deze was Lodewijk, Karels van Gonnesse zoon, en toen hij was dauphin van Frankrijke vloog van de koning zijn vader uit Frankrijk en kwam bij de graaf Philips van Dijon, graaf van Vlaanderen, met zijn wijf 's hertogen dochter van Savoie en lag in Brabant op een slot genaamd Geneppen meer dan drie jaren ten kosten van zijn neef de graaf Philips; want hij was heimelijk uit Frankrijke getrokken en wilde daar niet inkomen al zo lang als zijn vader leefde; nochtans zei men dat zijn vader schreef aan de graaf Philips: ‘Neef, gij houdt de wolf bij u die uw schapen zal willen verbijten.’ Alzo dat hierna wel bleek, na de dood van hertog Karel, Philips zoon; want hij op de edele jonge maagd vrouwe Maria zijn meter ijverig was, de dochter van Karel van Bourgondië, de edelste en de machtigste van der wereld. De graaf Philips hoorde dat de koning Karel overleden was en verzamelde terstond de meeste en de edelste van zijn land met Karel zijn zoon, graaf van Charlois, met een machtige staat en voerde alzo Karels zoon te Reims waar hij van de genoten van Frankrijke eerlijk ontvangen was en op de 15de van [pagina 254] augustus 1461 was hij geconsacreerd en daarna met dezelfde graaf Philips en zijn gezelschap gevoerd te Parijs en daar gekroond met grote plechtigheid.

[Item, in dit jaar wilden de schippers niet overzenden hun deken schepen naar het oude gebruik ten dage van de Keur en wilden stellen een deken uit hun autoriteit omdat ter waren vier gebannen, elk 10 jaar en de knaap 50; hadden de zeven schepenen eens geweest, hij was onthoofd geweest. (Pr. Ar.A.)]

1460.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Claeys van der Zickele.

Pieter Hueribloc.

Joos van der Scaghe, fs Joos.

Olivier de Grave.

Symoen Utenhove, fs Symoens.

Jan van Buggenhaut.

Joos de Kemele.

Jan de Zaghere.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Jacob van Raveschoot.

Jan Utenhove, fs Jacobs.

Pieter Beys.

Claeys Weytins.

Lodewijc Steemaer.

Joos van der Muelen.

Jan van der Scaghe.

Jan Wandelaert.

Heynric van der Camere.

Symoen Clocman.

Jan Moraen.

Lievin Tayaert.

Boudijn de Grutere.

Willem Bette, fs Symoens.

Symoen van Sycleer.

Hughe Goethals.

Lievin de Meestere.

Meester Gyselbrecht de Vrient.

Gillis Utenhove.

Jan van den Borne.

Lievin de Bels.

Pieter Goeson

[pagina 255]

Hector de Stoppeleere.

Lievin van der Speye.

Gillis de Meulemeestere.

Jan van Pachterbeke.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Jan van Poucke.

Lievin Utendale.

Item, in dit jaer waren in Ghent gestroyt vele brieven die zeer vremdelic luden ende wonderlic spraken angaende onsen prince ende de regierders der stede van Ghent.

Item, corts daerna waren te Ghent gevangen Jan Bogaert, Pieter de cnape van den scilders, zyne dochtere ende zijn cnecht ende eenen her Gillis van der Vinderyen, presbitere.

Item, op Sente Lauwereis-avont was Jan Bogaert ende Pieter voorseit verwijst ende gevoert ter Muyen, ende daer onthooft, ende huerlieder hoofden op schachten gestelt.

[Den iiijen Ougste werden 's nuchtens voor 's Gravensteen ende andere plaetsen briefven ghestroyt by Jan de Vos, gheboren van Ronsse, om daermede beroerte te makene onder 't ghemeente, ende op den selven dach worden twee van zynen gezellen in vierschare ghewijst te rechtene metten zweerde, ende worden buuten Mudepoorte op wielen gestelt. (Pr. Ar.B.)

- Pieter de scilders cnape met hem wonende ende een priestere worden onthooft up Sente Lievens-avont ende de hoofden waeren up schachten ghestelt. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit voornoemde jaer quam te Ghent 't geestelic hof van Doornijcke ende deden wet in 't Gravensteen, ende vertrocken weder naer Doornijcke 't jaer hierna, anno lxj.Item, in dit jaer omme dese brieven waren te Ghent gevangen Jan de Vos, van Ronsse, die in de leste orloghe een letter tijts hooftman was te Ghent, ende was de principaelste die de brieven gestroyt hadde ende gedaen stroyen achter straten te Ghent, ende die den zelven Jan vingen [p. 256] hadden van der stede ijc l.p., ende was ghevoert in 't casteel te Vilvoerde, ende daerna weder te Ghent brocht ende was verwijst by den commissarissen van den prinche levende te quartierene; maer naer 't vonnesse was hem gratie gedaen ende werd op een schavaut onthooft op de Verreleplaetse, ende daerna ghequartiert by crucken gehangen, een quartier buuten der Petercelleporte, Sente Lievinspoorte, de Keyserporte, buuten der Dendermonscheporte; 't hooft op de Petercellepoorte, op eenen schacht; het ingewant in eenen nieuwen sack ter Muden an de galge gehangen.

[In dit jaer starf conynck Carel van Vranckerijcke, ende zijn zone wert conynck op Onzer Vrauwendach, Half Ougste. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaer quamen hier vijf heeren zo vreemdelick ghehabitueert duer der stede passerende, dat hem elc verwonderde. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaer was Hector Wauters, gheboren van Gavere, ghehaelt van die van Ghent, daer hy lach voor Calis ende wart buuter Mudepoorte onthooft, duer dat hy eenen dief dootsmeet, die brandtstichte gedaen hadden. (Pr. Ar.B.)- Omme dat mer Jan van den Driessche, raetsheer, in zynen staete ghecommiteert hadde veele delicten ende mesusen, was hy ghebannen by den hertoge Philips, grave van Vlaenderen, ende alle zijn goet gheconfisqueert, metgaders zijn heerlichede van Basserode met alder erfve; ende na dat hy ghebannen was, wart de voornoemde heerlichede by hertoghe Philips vercocht mer Joosse van Halewijn, heere van Piemes ende Burgerhault, die den voornoemde gaf dry duusent ijc ende lx ponden parysis alleene voor de heerlichede. (Pr. Ar.B.) [p. 257]

- Item, in dit jaer soo quamen te Ghent vremde ambassadeurs als men niet vele ghesien hadde van soo verre, commende van de frontieren van 't christenhede ende hadden geweest by den coninck van Vranckerijck, ende men tooghde hemlieden te Ghent de archieven der tresorie van de privilegien in 't Beelfroet, ende al de stede, ende men hielt een steeckspel te water, ende waren te Ghent vier dagen. (K.M.)]

Item, in dit jaar waren in Gent gestrooid vele brieven die zeer vreemde lieden en wonderlijk spraken aangaande onze prins en de regeerders van de stad van Gent.

Item, kort daarna waren te Gent gevangen Jan Bogaert, Pieter de knaap van de schilders, zijn dochter en zijn knecht en een heer Gillis van der Vinderyen, presbyter.

Item, op Sint Lauwereis-avond was Jan Bogaert en Pieter voorzegt verwezen en gevoerd ter Muien en daar onthoofd en hun hoofden op schachten gesteld.

[De 4de augustus werden 's morgens voor 's Gravensteen en andere plaatsen brieven gestrooid bij Jan de Vos, geboren van Ronse, om daarmee beroerte te maken onder 't gemeente en op dezelfde dag werden twee van zijn gezellen in vierschare gewezen te berechten met het zwaard en werden buiten de Muiderpoort op wielen gesteld. (Pr. Ar.B.)

- Pieter de schilders knaap met hem woonde een priester en werden onthoofd op Sint Lievens-avond en de hoofden weren up schachten gesteld. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit voornoemde jaar kwam te Gent 't geestelijk hof van Doornik en deden wet in 't Gravensteen en vertrokken weer naar Doornik 't jaar hierna, anno 61.

Item, in dit jaar om deze brieven waren te Gent gevangen Jan de Vos, van Ronsse, die in de laatste oorlog een tijdje hoofdman was te Gent en was de belangrijkste die de brieven gestrooid had en laten strooien in achter straten te Gent en die Jan ving en [pagina 256] gehad van de stad 200 pond en was gevoerd in 't kasteel te Vilvoorde en daarna weer te Gent gebracht en was verwezen bij de commissarissen van den prins levend te kwartieren; maar het vonnis was hem gratie gedaan en werd op een schavot onthoofd op de Veerle plaats en daarna gekwartierd en met krukken gehangen, een kwartier buiten der Petercellepoort, Sint Lievenspoort, de Keizerpoort, buiten de Dendermonde poort; 't hoofd op de Petercelepoort op een schacht; het ingewand in een nieuwe zak ter Muiden aan de galg gehangen.

[In dit jaar stierf koning Karel van Frankrijk en zijn zoon werd koning op Onzer Vrouwe dag, half augustus. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaar kwamen hier vijf heren zo vreemd gekleed door de stad passeren dat hem elk verwonderde. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaar was Hector Wauters, geboren van Gavere, gehaald van die van Gent daar hij lag voor Calais en werd buiten de Muiderpoort onthoofd doordat hij een dief dood smeed die brandstichting gedaan had. (Pr. Ar.B.)

- Omme dat meneer Jan van den Driessche, raadsheer, in zijn staat gecommitteerd had vele delicten en misbruiken was hij gebannen bij de hertog Philips, graaf van Vlaanderen, en al zijn goed geconfisqueerd, mitsgaders zijn heerlijkheid van Basserode met alle erven; en na dat hij gebannen was werd de voornoemde heerlijkheid bij hertog Philips verkocht aan meneer Joosse van Halewijn, heer van Piemes en Burgerhault, die den voornoemde gaf 3 060 ponden Parijs alleen voor de heerlijkheid. (Pr. Ar.B.) [pagina 257]

- Item, in dit jaar zo kwamen te Gent vreemde ambassadeurs als men niet vele gezien had van zo ver en kwamen van de grenzen van christenrijk en hadden geweest bij de koning van Frankrijk en men toonde ze te Gent de archieven der penningen van de privilegies in 't Belfort en al de stad en men hield een steekspel te water en waren te Gent vier dagen. (K.M.)]

1461.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Christoffels Triest.

Gillis van der Zwalmen.

Mer Jacob van Hansbeke.

Jacob de Zaghere, fs Arends.

Mer Pieter de Bul.

Lievin Dheerdt.

Jan van Lamzweerde.

Jan Everaert.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Claeys van der Zickelen.

Jan van Huusse.

Pieter Hueribloc.

Meester Jan van Loo.

Boudijn Rijm.

Jacob de Mauteneere.

Meester Gillis Papal.

Jacob van den Hane.

Joos van der Scaghe, fs Joos.

Philips van Loo.

Jan de Bels.

Jan Alaerts, fs M. Monfrants.

Symoen Utenhove, fs Symoens.

Jacob van den Putte.

Daneel Pedaert.

Jan Willebrand.

Lauwereyns Boele.

Gillis de Bavelare.

Joos de Kemele.

Daneel de Grootheer.

Jacob Arendszone.

Jooris van Zeverne.

Jan de Zaghere.

Jacob Mannins, wit leer touwer.

Jacob Caubrake.

Martin d'Hooghe, tinnen potgieter.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Jan van Poucke.

Lievin Dwynghelant.

[pagina 258]

Item, den xxiiij Hoeymaent was te Ghent onthooft Elooy Coolbrant up de Hoofbrugghe, omme dat hy daghelicx vele quade woorden sprac up de wethauders ende up ander goede mannen van der stede.

Item, in dit jaer dalf men 't fondement van Sente Jans turre te Ghent up 't west ende van der kercke gaende naer 't Belfroet.

[In dit jaer rees tusschen den conynck Heindrick den vj van Ynghelant ende Rutsaert van Jorcke eenen grooten twist, daer groote oorloghe naerquam. (Pr. Ar.B.)

- Item, in 't selve jaer quamen te Ghendt Turcken ende groote heeren uyt de heydenisse, die te Brussel geweest hadden by onsen prince, ende dede se leyden alle syne landen deure, ende men dede se alomme groote eere. (K.M.)

- In 't selve jaer quamen in dese stadt twee groote turcksche heeren die ghetracteert ende gheregaleert waren op het Stadthuys in de Collatie-camer. (K.M.)]

Item, de 24ste juli was te Gent onthoofd Elooy Coolbrant up de Hoofdbrug omdat hij dagelijks vele kwade woorden sprak op de wethouders en op ander goede mannen van de stad.

Item, in dit jaar dolf men 't fundament van Sint Jans toren te Gent up ’t Westeinde van de kerk naar 't Belfort.[In dit jaar rees tussen de koning Hendrik de 6de van Engeland en Richard van York een grote twist waarna grote oorlog kwam. (Pr. Ar.B.)

- Item, in in hetzelfde jaar kwamen te Gent Turken en grote heren uit het heidense die te Brussel geweest hadden bij onze prins en liet ze leiden al zijn landen door en men deed ze alom grote eer. (K.M.)

- In hetzelfde jaar kwamen in deze stad twee grote Turkse heren die getrakteerd en gelogeerd waren op het Stadhuis in de Collatie-kamer.

1462.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Jan van der Scaghe.

Pieter Beys, d'oude.

Gillis Utenhove.

Olivier de Grave.

Meester Jan de Keghele.

Jan Heynricx.

Hector de Stoppeleere.

Jan van Pachtenbeke.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Pieter Sersymoens.

Willem van der Cameren.

Jan van Poucke.

Gillis van Zwalmen.

[p. 259]

Christoffels Triest.

Joos van der Muelen.

Jan van den Moure, e Sint Baafs.

Jan Lammins.

Christiaen van der Gracht.

Claeys de Ghier.

Pieter de Rijcke, d'oude.

Joos van der Meersch.

Lievin Toebast.

Jan van der Haghe, op de Cautere.

Jan de Vriese.

Jan Utenhove, fs watergraaf.

Christoffels van West.

Jan Everaert.

Christoffels de Meyere.

Heynric Baert.

Gyselbrecht van Teteghem.

Lievin Dherde.

Claeys Moenins.

Adriaen van Loo.

Geeraerd Capproen.

Jan Annaert.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Olivier de Grave.

Lievin Dwynghelant.

Item, in dit jaer was ghedolven van den Sluseken totter Muelestede by conincstavelrye.

[In dit jaer wert de Lieve ghedolven van an de Meulestede tot an 't Sluseken. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaer quamen te Ghent zes kemelen, die bracht een ambasate uut Orienten, ende dese leeden tot den grave Philips te Rijssele, ende hy schoncse hem aldaer.

[In dit jaer quam uut Orienten de patriarch van Antiochien met zes kemels. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaer leyde men den eersten steen van Sente Jans turre ende 't leydene mijnheere de prelaet van Sente Pieters neffens Ghent, ende was den xxv van Meye.

Item, in dit jaer was gevangen Jan Cousteyn, ghenaempt Curtrosijn, ende ghevoert te Rupelmonde, by den inghevene [p. 260]

van die van Brugghe, ende daer in 't casteel onthooft. Men leyde hem te laste dat hy was in meeninghe te verghevene onsen jonghen prinche Kaerle, grave van Chaerloeys, Philips van Digions zoone.

Item, in dit jaer den xix Sporkele quam te Ghent mevrauwe van Borbon, de sustere van onsen jonghen prince Kaerle, omme welcke incomste veele ballinghen ende wetteloose hadden gratie van den prince ende van der stede.

Item, in dit zelve jaer waren ghevanghen Jan Sersanders, Daneels soone, by den duerwaerdere van mynen heere van den rade, ghenaempt Jan van Driessche, up den cautere te Ghent, 's disendaeghs in de halffastenweke, ende was ghevoert t' Ypere, in de zale; nochtans was hy poortere van Ghent, dwelc noeyt ghesien en was dat men eenen poortere voerde ghevanghen uut der stede van Ghent.

Item, in dit jaar was gedolven van het Sluisje tot de Molen plaats bij koningstafel.

[In dit jaar werd de Lieve gedolven van aan de Molen plaatst tot aan het Sluisje. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaar kwamen te Gent zes kamelen, die bracht een ambassadeur uit de Oriënt en liet ze leiden tot den graaf Philips te Rijsel en hij schonk ze hem aldaar.

[In dit jaar kwam uit Oriënt de patriarch van Antiochië met zes kamelen. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaar legde men dn eerste steen van Sint Jans toren en het legde mijnheer de prelaat van Sint Pieters neffens Gent en was de 25ste van mei.

Item, in dit jaar was gevangen Jan Cousteyn, genaamd Curtrosijn, en gevoerd te Rupelmonde bij het ingeven [pagina 260] van die van Brugge en daar in 't kasteel onthoofd. Men legde hem te laste dat hij was in mening te vergeven onze jonge prins Karel, graaf van Charlois, Philips van Dijon zoon.

Item, in dit jaar de 10de februari kwam te Gent mevrouw van Bourbon, de zuster van onze jonge prins Karel om welke inkomst vele ballingen en wetteloze hadden gratie van de prins en van de stad.

Item, in hetzelfde jaar waren gevangen Jan Sersanders, Daneels zoon, bij de deurwaarder van mijn heer van de raad, genaamd Jan van Driessche, op de cautere te Gent, te dinsdag in de half vasten weer en was geboerd te Iperen in de zaal; nochtans was hij poorter van Gent wat nooit gezien was dat men een poorter voerde gevangen uit de stad van Gent.

1463.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Meneer Willem de Zadelare.

Pieter Hueribloc.

Claeys van der Zickelen.

Meester Jan van Loo.

Mr. Jan Sersanders.

Jacob de Mauteneere.

Jan van Sycleer.

Lievin de Meestere.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Jan Utenhove, watergraaf,

Over hem Joos Triest, d 'oude.

Meester Philips Sersanders.

Pieter Beys.

Lodewijc Steemaer.

Jan van der Scaghe.

Pieter de Zuttere

[p. 261]

Claeys Weytins.

Claeys Utenhove, fs Jacobs.

Boudijn de Grutere.

Willem Bette.

Jan Hendericx.

Willem Lammins.

Gillis Utenhove.

Jooris van Zeverne.

Rogier Everwijn.

Lievin Dwingheland.

Hector de Stoppeleere.

Mr. Gyselbrecht Vriend.

Claeys van Munte.

Jan de Witte.

Lievin van den Bossche.

Philips de Zadeleere.

Jacob de Muelenare.

Jan van Pachtenbeke.

Joos van Melle, fs Jans.

Pieter Dierkin, fs Pieter.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Olivier de Grave.

Jan Goetghebuer.

Item, in dit jaer track Mer Antonis den grooten bastaert naer Turckyen, uten name van hertoghe Philips, zynen vadere, met vele vrome mannen van wapenen, bet dan xiiij dusent sterck met den paus Pyus den ijen, in het sesde jaer van zynen pausscepe, ende daer trac mede Mer Simon de Lalaen, Mer Philips zijn zone, rudders ende edelen; uut Ghendt trocken omtrent zes hondert vrome knecten, den xx van Aprille, ende den iiij van Meye, wel gheabelgiert: elc hadde een swarte jorneye met eenen roeden cruusse up de slincke borst, een selveren G vooren ende achter gheborduert, in teekene dat zy van Ghent waren, ende hadden iij capiteynen: Hector de Costere, Jan de Boot, ende Arent....... Zy trocken ter Sluus te scipe met xij galeyden ende veel andere scepen wel gheladen van alle victuhaelge, maer de reyse en vulquam niet; de paus overleet op dwatere, ende bleef in de stede Ancoengien (Ancône); de Venecianen ontvielen den Paus ende maecten secretelic metten Turck contract, verbant ende bestant, zoo [p. 262] dat elc t' huuswaert track van danen hy commen was, zonder Hector de Costere, capitein van Ghent, die trac met eenighe van Ghent ende andere plaetsen overe in 't lant van de Mooren, daer hy casteelen ende huusen afwerpende was, de heydenen dootslaende; maer zy vielen te cranc, zy moesten naer huus vlieden.

Item, in dit jaer quam de coninginne van Inghelant, ende haer zone de prince van Waels te Ghent, ende waren uut Inghelant verdreven, ende zy was uut Cecylien.

[Item, de coninginne van Enghelant quam oock in 't selve jaer tot Ghendt, vluchtende naer den hertoch van Bourgoigne, die haer op synen eyghen cost onderhielt. (K.M.)]

Item, in dit jaer ontseyde de grave Chaerle van Charloeys den heere van Croy, metten ghuenen die van zynen upstelle waren, ende moesten ruumen 't hof van hertoghe Philips, zynen vadere; want zy hadden grave Kaerle vermaect jeghens zynen vader Philips van Digion, zoo dat hy in zijns vaders ooghen niet commen en mochte.

[In desen tijt veranderde hertoghe Philips de camere van den rade, ende ordineerde zes raetsheeren ende eenen president ende noch vijf commissarissen, te wetene: meester Gillis de Zadelare, Joos van der Poort, Joos van den Brande, Symon van Moerkercke ende Jacob Donche. Actum den vierden July in 't zelve jaer. (Pr. Ar.A.)]

Item, in dit jaar trok Meneer Anthonis de grote bastaard naar Turkije uit naam van hertog Philips, zijn vader, met vele dappere mannen van wapenen, meer dan 14 000 sterk met de paus Pius de 2de in het zesde jaar van zijn pausschap en daar trok meer Meneer Simon de Lalaen, Meneer Philips zijn zoon, ridders en edelen; uit Gent trokken omtrent zes honderd dappere knechten de 20ste van april en de 4de van mei goed uitgerust, elk had een zwarte reis jas met een rood kruis op de linker borst, een zilveren G voor en achter geborduurd in teken dat ze van Gent waren en hadden 3 kapiteins: Hector de Costere, Jan de Boot, en Arent....... Ze trokken ter Sluis te schip met 12 galeien en veel andere schepen goed geladen van alle victualie, maar de reis vol kwam niet; de paus overleed op het water en bleef in de stad Ancona (Ancône); de Venetianen ontvielen de Paus en maakten in het geheim met de Turk contract, verbond en bestand, [pagina 262] zodat elk t' huiswaarts trok vandaar hij gekomen was, zonder Hector de Costere, kapitein van Gent, die trok met enige van Gent en andere plaatsen over in 't land van de Moren daar hij kastelen en huizen afwierp e en sloeg de heidenen dood’ maar ze vielen te zwak, ze moesten naar huis vlieden.

Item, in dit jaar kwam de koningin van Engeland en haar zoon de prins van Wales te Gent en waren uit Engeland verdreven en ze was uit Sicilië.

[Item, de koningin van Engeland kwam ook in hetzelfde jaar tot Gent en vluchtte naar de hertog van Bourgondië die haar op zijn eigen kosten onderhield. (K.M.)]

Item, in dit jaar ontzei de graaf Karel van Charlois de heer van Croy met diegene die van zijn opzet waren en moesten ruimen 't hof van hertog Philips, zijn vader; want ze hadden graaf Karel vermaakt tegen zijn vader Philips van Dijon, zo dat hij in zijn vaders ogen niet komen mocht.

[In deze tijd veranderde hertog Philips de kamer van de raad en ordineerde zes raadsheren en een president en noch vijf commissarissen, te weten: meester Gillis de Zadelare, Joos van der Poort, Joos van den Brande, Symon van Moerkercke en Jacob Donche. Acte de vierde juli in hetzelfde jaar. (Pr. Ar.A.)]

1464.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Pieter Sersymoens.

Jan van den Poucke.

Christiaen van der Gracht.

Jan Everaert.

[p. 263]

Joos van der Scaghe, fs Jans.

Gillis de Meulemeester.

Jan Alaert, fs meester Monfrants.

Jan van Duermelaer.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Roeland van Wedergrate, watergraaf.

Mer Cornelis de Jaghere, ruddere.

Olivier de Grave.

Jan van Sycleer.

Jan van den Poele, fs Jans., huuvettere.

Joos van der Muelene.

Lauwereins Boele.

Jan van Vaernewijc, heere van Bost.

Jan van der Haghe, up de cautere.

Lievin de Bels.

Gillis van der Zwalmen.

Symoen Borluut, fs Boudijns.

Daneel Pedaert,

Over hem Claeys de Ghier.

Joos van Melle, fs Jooris.

Heynderic van der Cameren.

Willem van den Scaghe.

Jan de Zaghere.

Claeys Utenberghe.

Joos de Kemele.

Jacob Lambrecht.

Michiel van Overloop.

Daneel de Grootheer.

Hughe Goethals.

Gillis van Geldere.

Jan Obrecht Scipman.

Pieter de Bot.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Pieter Hueribloc.

Jan Goetghebuer.

Item, in dit jaer was paus ghecooren de cardinael van Calomme, ende in zijn consecratie ghenaempt Pauwelus den ije van dien name.

ander gheladen scepen te diverssche plaetsen van den zelven storreme, dwelc derlic was.

Item, in dit zelve jaer, den xxiiij September, was 't zoo grooten storrem van winde, dat vele huusen ende boomen ende muelenen omme waeyden; voor Antworpen bedorven twee cogghe scepen, twee ghentsche pleyten ende noch twee [p. 264] ander gheladen scepen te diverssche plaetsen van den zelven storreme, dwelk derlic was.

Item, in dit jaar was paus gekozen de kardinaal van Calomme en in zijn consecratie genaamd Paulus de 2de van die naam.

Item, in hetzelfde jaar de 24ste september, was ’t zo’n grote storm van wind dat vele huizen en bomen en molens omwaaiden; voor Antwerpen bedorven twee kogge schepen, twee Gentse pleiten en noch twee [pagina 264] ander geladen schepen te diversen plaatsen van dezelfde storm, wat deerlijk was.

1465.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Gillis Utenhove.

Pieter Beys.

Meester Jan de Keghele.

Lievin Toebast.

Jan Willebrandt.

Jan Utenbroucke.

Gyselbrecht van Teteghem.

Claeys Moenins.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Pieter Sersymoens.

Christoffels Triest.

Jan van Poucke.

Lievin de Meestere, op de Hoge poort.

Boudijn Rijm.

Jan van der Moere, 't Ste Baafs.

Jan Utenhove, fs Jans.

Meester Jan van Loo.

Gillis de Muelemeestere.

Christiaens van der Gracht.

Jacob Mannins, wit leder touwer.

Claeys Utenhove, fs Jacobs,

over hem Jan Sersanders, fs Daneels.

Joos van der Moten.

Fransoeys van Loo.

Martin Dhooghe.

Jan van den Poele, scipman.

Joos Pascharis.

Pieter de Zuttere.

Daneel van Landuyt, fs Daneels.

Jan Everaert.

Jan van den Heede.

Lieven Dherde.

Jan Maeldraey.

Jooris van Zeveren.

Boudijn de Wachtere.

Geerolf Goedghebuer.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Pieter Hueribloc.

Christoffels de Grave.

Item, in dat jaer trac de zone van hertoghe Philips, Kaerle van Chaerlois, den xvj Meye met hercrachte naer Vranckrijcke, omme zaken hem daertoe moverende, ende [p. 265] up den xvj van Hoeymaent was de slach jeghens den coninc Lodewijc van Vranckrijck te Monthery, daer Kaerle van Borgondien den slach ende 't velt wan; nochtans was hy aldoe een heere zonder lant, ende behilt 't velt jeghens coninc Lodewijc van Vranckrijcke.

[In dit jaer was den strijt te Montherry tusschen den hertoghe Caerle van Charloos, zone van den hertoghe Philips van Bourgongnen, ende den conynck van Vranckerijcke. Den slach ghesleghen zijnde, de conynck ontreet hem van den velde, den xvjen in Hoymaent, ende thien daghen naer den slach quamen by hertoghe Caerle uut Vranckerijcke in 't paerck ende zynen leghere: de hertoghe van Berry, de hertoghe van Bretangien, de hertoghe van Bourbon, de hertoghe van Calabren ende de hertoghinne van Minnoy, ende veel andere groote heeren daer groote blyschepe bedreven was; ende doen quamen daer noch messeigneur Charles Danginne van den conynck met noch meer andere van 's conincx weghen, ende begonste te tracteren van pays, ende daer wart so getracteert dat er pays navolchde. In dezen pays moeste de conynck van Vranckrijck toelegghen hertoghe Caerle de ryviere van de Somme, metten landen daer toe behoorende. Ende boven dien de drie prevoosterien van Beauquesne, Bienvoysin ende Frevoye, omme mijnheere van Charloos te ghebruuckene zijn leven lanck, ende naer de doot mach de conynck lossen met daer vooren te betaelne ijc m. croonen. Item, boven dien 't graefschap van Bouloengnen mette appendentien blijckende by de letteren van pays, dwelck een schoon concqueste was voor den hertoghe Philips, zynen vadere. Binnen dien dat men sprack van pays was Mer Jan van Crohy ghebannen uut Vrancke- [266] rijcke omme dat hy hem niet stellen en wilde in justicien jeghen Charles van Charloos. (Pr. Ar.B.)

- Item, in dit jaer op den xvj dach van Hoymaent ghebeurde den wijch (den strijt ofte slach) te Monthery, tusschen den hertoch Carel, grave van Charloos, ende den coninck Lodewijck van Vranckrijck; daer bleven wel doodt neghen duysent Franchoysen van dertich duysent, die sylieden te velde brochten, ende de coninck die track van daer naer de stede van Parijs. (K.M.)

- In dit jaer ghebeurde de bataille van Montherry in Vranckrijck, alwaer de grave van Charlois de victorie creegh, na dat hy seer ghequetst was, ende in groot peryckel was van ghevanghen te worden. (K.M.)

- Item, in dit jaer overleet deser weerelt Isabelle van Bourbon, moeder van vrauwe Marie, ende wart begraven binnen der stede van Antwerpen in 't clooster van Ste Michiels, in den choor. (K.M.)

- In dit jaer bleven achter beede de vrye maerten. (Pr. Ar.A.)]

Item, in dat jaar trok de zoon hertog Philips, Karel van Charlois de 16de mei met legermacht naar Frankrijk om zaken hem daartoe moverende en [pagina 265] op de 16de juli was de slag tegen de koning Lodewijk van Frankrijk te Montlhéry daar Karel van Bourgondië de slag en het veld won; nochtans was hij als toen een heer zonder land en behield het veld tegen koning Lodewijk van Frankrijk.

[In dit jaar was de strijd te Montlhéry tussen de hertog Karel van Charlois, zoon van de hertog Philips van Bourgondië en de koning van Frankrijk. Toen de slag geslagen was ontkwam hem de koning van het veld de 16de augustus en tien dagen na de slag kwamen bij hertog Karel uit Frankrijk in 't perk en zijn legere: de hertog van Berry, de hertog van Bretagne, de hertog van Bourbon, de hertog van Calabrië en de hertogin van Minnoy en veel andere grote heren daar grote blijdschap bedreven was; en toen kwamen daar noch monseigneur Charles Danginne van de koning met noch meer andere vanwege de koningen begon te trakteren van vrede en daar werd zo getrakteerd dat er vrede na volgde. In deze vrede moest de koning van Frankrijk toeleggen hertog Carel de rivier van de Somme met het land daartoe behorende en boven dien de drie provoosten van Beauquesne, Bienvoysin en Frevoye om mijnheer van Charlois te gebruiken zijn leven lang en na zijn dood mag de koning lossen met daarvoor te betalen 200 000 kronen. Item, boven dien 't graafschap van Boulogne met de appendentie blijk en bij de letteren van vrede wat een mooie verovering was voor de hertog Philips, zijn vadee. Binnen dien dat men sprak van vrede was Meneer Jan van Crohy gebannen uit Frankrijk [pagina 266] omme dat hij hem niet stellen wilde in justitie tegen Karel van Charlois. (Pr. Ar.B.)

- Item, in dit jaar op de 16de dag van augustus gebeurde den strijd (de strijd of slag) te Montlhéry tussen de hertog Karel, graaf van Charlois, en de koning Lodewijk van Frankrijk; daar bleven wel dood 9 000 Fransen van de 30 000 die ze te velde brachten en de koning die trok vandaar naar de stad van Parijs. (K.M.)

- In dit jaar gebeurde de batalje van Montlhéry in Frankrijk alwaar de graaf van Charlois de victorie kreeg nadat hij zeer gekwetst was en in groot perikel was van gevangen te worden. (K.M.)

- Item, in dit jaar overleed in deze wereld van Bourbon, moeder van vrouwe Marie, en werd begraven binnen de stad van Antwerpen in 't klooster van Sint Michiels in het koor. (K.M.)

- In dit jaar bleven achter beide de vrije markten. (Pr. Ar.A.)]

1466.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Roeland van Wedergrate,

watergraaf.

Olivier de Grave.

Meester Claeys Weytins.

Boudijn de Grutere.

Guy van Scaubrouck.

Hector de Stoppeleere.

Joos van Melle, fs Jans.

Symoen van Sycleer.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Jan de Stoppeleere.

Willem van der Cameren.

Pieter Hueribloc.

Robrecht van Meerendre

[pagina 267]

Jan van der Scaghe.

Heyndric Baert.

Jacob de Mauteneere.

Jan de Vriese.

Gillis Utenhove.

Meester Gheerolf van der Haghe.

Jan Heyndricx.

Jan Wandelaert.

Ruflaerd van der Couderborch.

Gyselbrecht van Teteghem.

Justaes Daneels.

Laureys Boele.

Jacob de Grutere.

Claeys van Munte.

Christoffels de Meyere.

Adriaen van Loo.

Claeys Moenins.

Willem Bette.

Jan Utenbroucke.

Lievin van den Bossche.

Laureyns de Loose.

Gillis Jaquemijns.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Pieter Beys.

Philips de Grave.

Item, in dit jaer ende scependom den xven van Wedemaent staerf de hertoghe Philips van Borgondien, hertoghe Jans van Digions zoone, ende regierde xlviij jaren; hy overleet te Brugghe up eenen Maendach tusschen den ix ueren ende den x ueren in den avont, ende was begraven in Sente Marie-kerke (Sent Donaes kercke), daer hy naer weder ontgraven wart, ende weder begraven ende ghevoert te Digion in Borgondien ten Sateruessen, by grave Jan zynen vadere, daer hy zyne sepultuere ghecoren hadde.

[Op den xven van Juny zo overleet te Brugghe de hertoghe Philips, als hertoghe Caerle te velde lach te Montherry; hy beloofde eene pilgrymage te doene t' Onser Vrauwen van Boene (Boulogne), ende als hy van daer quam reysde hy naer Luudicke, ende van daer te Bruussele, ende van daer te Ghendt alte voeten tot buuten de Deermontschepoorte, daer hem de heere ende wet metten notabelen van der stede jeghenreden, dwelcke 's Vrindaechs voor vas- [p. 268] tenavont, ende 's Vrindachs voor cleenen vastenavont wart de uutvaert ghedaen van vrauw Elysabet t' Ste Vierlen, die begraven licht binnen der stede van Andtworpen, in Sente Michiels-cloostere, in den choor; naer dat den dienst ghedaen was zo dede de hertoghe den aermen veel ghelts gheven. (Pr. Ar.B.)

- Tsaterdachs daer naer vertrack de hertoghe naer Brugghe ende alzo naer Boenen, daer hy zijn offerande dede. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaer reysden naer Luudicke, ter begheerte van den hertoghe Caerle, uut Ghendt vier hondert voetknechten, daer capiteyn af was Jan van der Asselt, gheseyt van Nieulant. (Pr. Ar.B.)

- Item, in dit jaer ontrent St. Bartholomeus-dach was ghewonnen ende gheraseert ende te niete ghedaen de stede van Dynant, by den hertoch Philips ende den grave van Charloos, synen sone. (K.M.)

- Ende curts daer naer wart den pays ghemaect tusschen den hertoghe Caerle ende die van Luudicke, ende zy ontfynghen weder hueren bisschop. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaer was 't zulcken hooghen wint dat bomen, huusen ende muelene omme wieuwen ende ter neder vielen.

Item, in dit voornoemde jaer, up Sente Pieters ende Sente Pauwels, quam grave Kaerl te Ghent, ende ontfinc 't lant van Vlaenderen ende 's achternoens up den zelven dach was Sente Lievin van Hautem brocht, ende quamen met den sant up den corenaert daer zy worpen ende smeten 't caljoethuus in sticken gheel te nedere, ende liepen also ter maert, ende eer den avont quam reesser eene wapeninghe, ende den [p. 269] sunt lieten zy up de maert staen. De hertoghe Kaerle quam uut den Hoochhuse ende wilde 't volc van der maert smyten, maer hy vertrack.

[In dit zelve jaer ende omme de selve sake rees eene wapenynghe zo dat hertoghe Caerle quam uut zynen hove ter maert, ende hadde gheerne het gheselschip ghescheeden, dwelck zy hem ontseyden, ende van danen track hy naer 't Scepenhuus daer hy vant veel scepenen vergadert met andere persoonen 't regiment hebbende van de stede, zegghende tot hemlieden met felle woorden: ‘Ghy hebbet wel ghemaect; gaet ende doetse scheeden van der maerct.’ Ende track also wech van hemlieden naer zijn hof, ende tsanderdaechs quam ter maert mijnheer van Gruuthuuse, die hemlieden veele schoone woorden gaf, te weten: ‘Dat zylieden hebben sauden huerlieder casselrie, indaginghe ende previlegien.’ So dat zy up die belofte scheeden, die hemlieden qualic ghehauden was. (Pr. Ar.B.)

- Omtrent Martensmesse daer naer, traude hertoghe Kaerle binnen der stede van Brugghe, vrau Magriete 's conynx Eduwaerts zustere van Ynghelandt, den xxiij September.

- In 't voornoemd jaer was ghewijst dat men recht doen saude up schult met caetsen ghewonnen. - In dit jaer waren te Ghendt de groote pardoenen. (Pr. Ar.B.)]

Item, in 't selve jaer quam de palsgrave van den Rijn te Ghent by onsen prince met schoonen state van ijc perden, ende logierde in den Wal by onsen prinche.

Item, in 't selve jaer quam by hertoghe Kaerle de bisschop van Salsbry uut Inghelant, in ambassate ter causen van huwelicke. [p. 270]

Item, in dit zelve jaer quam te Ghent met schonen state de hertoghe van Gheldere.

Item, in dit jaar en schependom den 15de januari stierf de hertog Philips van Bourgondië, hertog Jans van Dijon zoon en regeerde 44 jaren; hij overleed te Brugge op een maandag tussen 9 uur en 10 uur in de avond en was begraven in Sint Maria-kerk (Sint Donaaskerk), daarna hij weer ontgraven werd en weer begraven en gevoerd te Dijon in Bourgondië ten Sateruessen, bij graaf Jan zijn vader daar hij zijn grafsteen gekozen had.

[Op de 15de van juli zo overleed te Brugge de hertog Philips toen hertog Karel te velde lag te Montlhéry; hij beloofde een pelgrimage te doen t' Onze vrouwe van Boene (Boulogne) en toen hij vandaar kwam reisde hij naar Luik en vandaar te Brussel en vandaar te Gent al te voet tot buiten de Dendermondse poort daar hem de heer en wet met de notabelen van de stad tegen reden, wat de vrijdag voor Vastenavond was en 's Vrijdag voor kleine Vastenavond was de uitvaart gedaan van vrouw Elisabeth te Sint Veerle die begraven ligt binnen de stad van Antwerpen in Sint Michiels-klooster in het koor; na dat den dienst gedaan was zo deed de hertog de armen veel geld geven. (Pr. Ar.B.)

- Zaterdags daarna vertrok naar Brugge en alzo naar Boulogne daar hij zijn offerande deed. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaar reisden naar Luik ter begeerte van de hertog Karel uit Gent vier honderd voetknechten daar kapitein af was Jan van der Asselt, gezegd van Nieuwland. (Pr. Ar.B.)

- Item, in dit jaar omtrent St. Bartholomeus-dag was gewonnen en geraseerd en te niet gedaan de stad van Dinant bij de hertog Philips en de graaf van Charlois, zijn zoon. (K.M.)

- en kort daarna werd de vrede gemaakt tussen de hertog Karel en die van Luik en ze ontvingen weer hun bisschop. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaar was 't zulke hoge wind dat bomen, huizen en molens omwaaiden en ter neder vielen.

Item, in dit voornoemde jaar op Sint Pieters en Sint Pauwels kwam graaf Karel te Gent en ontving het land van Vlaanderen en te achter noen op dezelfde dag was Sint Livinus van Houthem gebracht en kwamen met het zand op de korenmarkt daar ze wierpen en smeten en smeten ’t kaljoet huis in stukken geheel te neder en liepen alzo ter markt en eer de avond kwam rees er een wapening en de [ pagina 269] sint lieten ze op de markt staan. De hertog Karel kwam uit het Hoge huis en wilde het volk van de markt smijten, maar hij vertrok.

[In hetzelfde jaar en om dezelfde zaak rees een wapening zo dat hertog Karel kwam uit `zijn hof ter markt en had graag het gezelschap gescheiden, wat ze hem ontzeiden, en vandaar vertrok hij naar het Schepenhuis waar hij veel schepen vond vergaderd t met andere personen die 't regiment hadden van de stad en zei tot ze met felle woorden: ‘Gij hebt het wel gemaakt; gaat en doet ze scheiden van de markt’ en trok alzo weg van ze naar zijn hof en te anderdaags kwam ter markt mijnheer van Gruuthuuse die ze vele mooie woorden gaf, te weten: ‘Dat ze hebben zouden hun casselrie, in achting en privilegies.’ Zo dat ze op die belofte scheiden die van hen kwalijk gehouden was. (Pr. Ar.B.)

- Omtrent Martinus mis daarna trouwde hertog Karel binnen de stad van Brugge, vrouw Margriet konings Eduard zuster van Engeland de 13de september.

- In 't voornoemde jaar was gewezen dat men recht doen zou up schuld met kaatsen gewonnen. - In dit jaar waren te Gent de grote pardonnen. (Pr. Ar.B.)]

Item, in hetzelfde jaar kwam de palsgraaf van de Rijn te Gent bij onze prins met een mooie staat van 200 paarden en logeerde in de Wal bij onze prins

Item, in hetzelfde jaar kwam bij hertog Karel de bisschop van Salisbury ut Engeland in ambassade ter oorzaak van het huwelijk. [pagina 270]

Item, in hetzelfde jaar kwam te Gent met mooie staat de hertog van Gelder.

1467.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Lievin Zoetamijs, d'oude.

Jan van Zeveren.

Symoen Borluut, up 't zand.

Thomaes van der Stichelen.

Jan Rufelaerts.

Joos van der Eeken.

Jan Everwijn, brouwer.

Joos van Crombrugghe.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Jacob van Ravenscoot.

Jan Utenhove, fs Jacobs.

Jan van Vaernewijc, heer van Bost.

Meester Pieter Goetghebuer.

Jacob van Waes.

Lievin de Pottere.

Jooris van den Moere.

Jan de Bels, Fs Nicasis.

Heynric Pappal.

Gyselbrecht de Lu.

Pieter van den Houte.

Jan van der Stoct.

Meester Gyselbrecht de Vriend.

Michiel van Overloop.

Symoen Bette, Fs Symoens.

Jooris van Cauwenberghe.

Joos van Wijchuus.

Vincent Meyeraert, Fs Vincents, d'oude.

Jacob van der Varend.

Geeraerd Goetghebuer.

Jan de Coninc, Fs Jans.

Lodewijc van Maerke, fs Bernaerds.

Jan van den Abbeele, smet.

Pieter van Eertvelde.

Ghelnoet Damman, Fs Zeghers.

Jacob de Steenwerpere.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Pieter Beys.

Philips de Grave

[pagina 271]

Item, in dit jaer ende scependom arriveerde ter Sluus in Vlaenderen vrauwe Margriete van Jork, sustere van den coninc van Inghelant, ende traude den hertoghe Kaerle binnen der stede van den Damme, ende 't was zyne derde huusvrauwe, up den xxv Wedemaent lxviij.

Item, in dit jaer, den xj Wedemaent, overleet te Ghent, in den Wal, mevrauwe van Crevecuer, ende licht begraven ten Jacopynen te Ghent.

Item, in dit jaer ende scependom up Onser Vrauwenavont, half Ougst, was te Ghent ghemaect een besnydenesse ende verminderhede up de smalle wetten ende officien, ende andere officien van Ghent, ende die uutghelesen, present de commissarissen ende alle de wethauders ende t'huerlieder vervolghe ghestelt ordonnantie.

[In dit jaer quam uten stoel van Roomen eene groote gratie binnen Ghent, ende was aflaet van alle sonden; de gratie gynck inne den 1en sondach in den avent, ende duerde tot xiij daghen in de vespertijt; dezelve gratie ende pardoen gynghen weder inne up den Paesdach ende duerde lxviij daghen, te weten tot Sacramentsdach, ende daer saten xxx biechtvaders in Ste. Janskercke. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaer hadden die van Luudicke weder ghevanghen haren bisschop, ende vele ballinghen van Luudicke stelden hemlieden uppe, ende ditte vernemende hertoghe Caerle van Bourgongnen quam metten conync van Vranckerijcke voor Luudicke, dwelcke die van Luudicke ziende, ontsloughen haerlieder bisschop van vanghenesse, ende baden hem dat hy voor hemlieden pays wilde impetreren. (Pr. Ar.B.)

Item, in dit jaar en schependom arriveerde ter Sluis in Vlaanderen vrouwe Margriet van York, zuster van de koning van Engeland, en trouwde de hertog Karel binnen der stad van den Damme en 't was zijn derde huisvrouw op de 25ste januari 68.

Item, in dit jaar de 11de januari overleed te Gent in den Wal, mevrouw van Crevecuer en licht begraven ten Jakobijnen te Gent.

Item, in dit jaar en schependom op Onze Vrouwe avond, half augustus, was te Gent gemaakt een besnijding en vermindering op de smalle wetten en officies en andere officies van Gent en die uitgelezen present de commissarissen en alle de wethouders en tot hun vervolg gesteld ordonnantie.

[In dit jaar kwam uit de stoel van Rome een grote gratie binnen Gent en was aflaat van alle zonden; de gratie ging in de 1ste zondag in de avond en duurde tot 13 dagen in de vespertijd; dezelve gratie en pardoen gingen weer in op de Paasdag en duurde 68 dagen, te weten tot Sacramentsdag en daar zaten 30 biechtvaders in Sint Janskerk. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaar hadden die van Luik weer gevangen hun bisschop en vele ballingen van Luik zich op en dit vernam hertog Karel van Bourgondië en kwam met de koning van Frankrijk voor Luik , wat die van Luik zagen en ontsloegen hun bisschop van gevangenis en baden hem dat hij voor ze vrede wilde verzoeken. (Pr. Ar.B.)

[pagina 272]

1468.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Meneer Jan van Scorisse.

Guy van Scaubrouc.

Meester Jan Sersanders.

Lievin van Everghem.

Jan van Melle, fs Jooris.

Lievin van Overackere.

Jacob Bolloc.

Christiaen Dhamere.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Roeland van Wedergrate.

Boudijn Rijm.

Meester Philips Sersanders.

Mer Lievin van Leyns, ridder.

Boudijn de Scautheete,

Over hem Jan van den Moere.

Vincent Meyeraert, fs Jacobs.

Olivier de Grave.

Fransoys Baert.

Joos van der Muelene.

Claeys de Ghier.

Boudijn de Grutere.

Boudijn de Neve.

Joos van Melle, fs Jans.

Jooris van Zeverne.

Jan Alaerts, fs Mer Monfrants.

Philips de Zadeleere.

Lievin Toebast.

Jan Wiellebrant.

Pieter de Zuttere.

Jan van der Haghe, timmerman.

Joos Lammins.

Lievin Roffins.

Jan van den Eede.

Lievin de Groote, in de Kamerstraat.

Jan Tsammelin.

Jacob Annaert, fs Symoens.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Pieter Hueribloc.

Joos van Wijchuus.

Item, in dit jaer den xxx Octobris up eenen sondach, in 't beghinsel van der hoochmisse, wan hertoghe Kaerle de stede van Ludicke, vechtender hant.

Item, de hertoghe Kaerle van Borgondien dede de [p. 273] coninc Lodewijc van Vranckerijcke daer draghen up zynen wapenrock een sente Andriescruuse, ende dede den coninc daer inne de stede roupen: Vyve Borgondie! Ende inne de stede was 't vier ghesteken, ende was meest al verbrant ende ghepilgiert, ende daer geschiede groote deerlichede.

Item, in dit jaer, den viij Meye, hilt onse prinche hertoghe Kaerle in de stede van Brugghe zyne eerste feeste van den toeysonne naer de doot van zynen vadere, ende men hiet de feeste sente Joorisfeeste, ende men plocht de zelve feeste te heetene, by den levene van hertoghe Philips, zynen vadere, sente Andriesfeeste.

[In dit jaer was sente Lieven ghevoert te wagene t' Hautem, daer de guldebroeders rauwich om waren. (Pr. Ar.A.)]

Item, in dit jaar de 30ste oktober op een zondag in het begin van de hoogmis won hertog Karel de stad Luik vechtenderhand.

Item, de hertog Karel van Bourgondië liet de [pagina 273] koning Lodewijk van Frankrijk daar dragen op zijn wapenrok een Sint Andries kruis en liet de koning daar in de stad roepen: Vive Borgondie! en in de stad was het vuur gestoken en was meest al verbrand en geplunderd en daar geschiedde grote droefheid.

Item, in dit jaar de 8ste mei hield onze prins hertog Karel in de stad van Brugge zijn eerste feest van de toeysonne na de dood van zijn vader en men heet het feest Sint Joris feest en men plag hetzelfde feest te heten bij het leven van hertog Philips, zijn vader, Sint Andriesfeest.

[In dit jaar was Sint Livinus gevoerd te wagen t' Houthem daar de gildebroeders rouwig om waren. (Pr. Ar.A.)]

1469.

Commissarissen.

Mijnheer de prelaat van Sint Pieters.

Mijnheer Guy van Brymeu, heer van Humbrecourt.

Meester Guillaume de Clugny, protonotarius.

Mijnheer Philips van Comene, heer van der Ruerschure.

Jacob Donche, in de plaats van Meester Symon van der Sluus.

Meester Bertelmeus Trotijn.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

bij commissarissen zonder kiezers.

Meneer Jan van Vaernewijc,

heer van Exaerde.

Ruflaert van der Couderborch.

Meester Jan van Loo.

Christoffels Triest.

Jan van Utenhove, fs Jans.

Pieter Beys, d'oude.

Jan Heindricx.

Gillis Utenhove.

Jan de Zaghere.

Jan van Melle, fs Jooris.

Lievin Sersymoens.

Gillis van der Zwalmen.

Jacob Lambrechts

[pagina 274]

Claeys van Munte.

Jan van den Bossche.

Mathijs Peyaert.

Jacob Cauweric.

Jan van den Poele, huidenvetter.

Denijs van der Saren.

Geerolf Goetghebuer.

Symoen Annaert.

Gillis Jaquemijns.

Willem van den Bossche.

Joos van der Moten.

Justaes Roelins.

Fransoys van den Velde.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Pieter Hueribloc.

Joos van Wijchuus.

Item, in dit jaer was by die van der wet van Ghendt ghegheven hertoghe Kaerle het principael previlegie van den coninc Philips van Vranckerijcke, angaende der vermaken van der wedt, die vermaect was t' Half Ougste 1469, vermaect by den commissarissen zonder kiesers; ende up den sacramentsdach quam hertoghe Kaerle binnen Ghendt, aldaer t' zijnder incompste eerlick gheviert was. - Item, de tweeste prevelgie was dat men gheen poorter van Ghendt belasten en mocht, ten ware by zynen wille ende consente. - Item, de derde previlegie was dat een poorter van Ghendt niet meer verbueren en mochte, dan zijn lijf ofte 60 ponden parisysen. (Pr. Ar.A.).

- Item, in dit jaer, de voornoemde wet metten notablen deden alle de neeringhen overbringhen banieren metten previlegie, ende waren ghepresenteert in de handen van den hertoghe Kaerle, ende als hy de voorseyde previlegie oversien hadde, bysondere dat de poorter niet meer verbueren en mach dan 60 pont ofte zijn lijf, 't welcke hy versochte, metten anderen previlegien te nieute ghedaen te werdene, omdat zy niet meer in de wapenen lopen en sou- [p. 275] den. - Item, versochte de voornoemde hertoghe Kaerle, dat men te nieute doen saude alle de kiesers voornoempt, ende dat hy jaerlicx soude senden zyne commissarissen, die de wet maken en stellen sauden, gheen regaert nemen up poorters, lieden van neeringhen, noch wevers; maer sauden stellen lieden van eeren, ende de beste van der stede. - Item, insgelijckx begeerde hy dat elcke neerynghe eenen brief hebben saude, ende dat men alle jaren den selven brief lesen saude ten daghe van huerliede Keur, 't welcke luut aldus: Item, indien yemant upstelde eenighe wapeninghe die saude verbueren lijf ende goet, ende zijn neerynghe, ende zijn kinderen die hy hebben saude naer de date van der wapenynghe. (Pr. Ar.A.)]

Item, in dit jaer was de assyse van den grane weder upgestelt, also zy dede ten dage als alle de keljoten van den grane afgeroupen waren, in 't jaer te vooren den eersten dach van Hoeymaent, ende ten selve alle d'ander assyse cours ende ganc omme daermede te betaelene den commere ende lasten van der stede renten buuten ende binnen.

Item, in dit jaer up den Heleghen Sacramens-avont quam de hertoghe Kaerle binnen zijnder stede van Ghent, na dat die van Ghent paeys met hem hadden gemaect, ter causen van der wapeninghe van Sente Lievinsfeeste, in 't jaer lxvj, ende quam binnen Ghent met groote state van edelen; want hy die medebracht omme zyne mogentheit te tooghene.

Item, aldus binnen Ghent commende was zeer blydelic ontfanghen; de straten waren met lakene behanghen, vele fygueren ghetoocht, ende vele costelicheden gedaen ter materye dienende. [p. 276]

[Item, in 't selve jaer soo was gheordonneert, soo waer de bertoghe Carel ware binnen synen lande, daer soude hy selve sitten te rechten dry daghen te weke, te wetene: Maendach, Wonsdagh ende Vriendach, ende ontfanghen alle de requesten ende supplicatien. (K.M.)

- In dit jaer was doen maken by beer Jan van Sycleer, solliciteur van mijnheere van Ste Baefs de furtele van Ste Lievin, also hy nu es; ende wart ghestelt up eenen waghen costelick daertoe ghemaect, overdeckt met verguldene lakene vooren ende bachten, ende up den waghen twee setelkins costelick verchiert, daer inne dat saten twee cleerxkins die songhen het liedeken van Sente Lievin, waer ute het volck devotie nam, ende wart also ghevoert naer Hauthem, ende daer reet mede de capiteyn van Ghent met hondert en tsestich peerden, alle wel voorsien van wapenen; het was omme sien een schoone sake, ende vele lieden wordender by ghesticht, ende 't volck quam sebaerlic inne metten sant, sonder crijsschen. (Pr. Ar.B.)

- Item, in 't jaer xiiijclxix voer in de maent van Ougste de hertoghe Carel naer Hollant, in den Haghe, daer hy oock te rechte sat, ende dede daer scherpe justitie, ende daer quam een vrauwken van Luycke by den voorseyden prince ende hertoghe in den Haghe, groote clachte doende over eenen officier van den prince, welcke officier gheransonneert hadde der voorseyde vrouwen man voor de somme van vjc rijnsche guldenen, te betalen t' eenen sekeren daghe, of haren man soude ghehanghen worden; ende dit vrauwken quam by den voorseyden officier, ende sy bracht hem dry hondert rijnsche guldenen in minderinghe, om haren man te lossene ende sijn lijf te behauden, biddende ontfermelijcken [p. 277] om haren aermen ghevanghen man, ende presenteerde haer ende haren man te verbinden op haer deel hemelrijcx de andere iijc guldenen te betalen, up dat sy genadigen dach hebben mochte om betalen, aenghesien dat 't lant van Luyck al bedorven ende gedestrueert was, ende al haerlieder goedinghe verbrant; maer die voorseyde officier en hadde geen compasse, maer seyde dat hy terstont den man soude doen hanghen of die vrauwe gave hem noch iijc guldenen, die 't vrouwken seer misbaerde, weenende ende clagende; maer ten mochte haer niet baten; ten eynde sprack die officier tot dat vrauwken, segghende: ‘Ick hebbe geen wijf ende wilt gy dry nachten by my slapen, ick sal u die iijc guldenen quytschelden, ende uwen man wedergheven.’ Dit vrauwken dat goet ende eerbaer van lichaem was, wart bitterlijk schrewende ende segghende: ‘Ick en kende noyt man dan mynen aermen bedruckten ghevangenen man, eylacen! wat moet ick hooren.’ Die officier sprack: ‘Het sal verholen blyven, aldus kiest ende doet.’ Dese arme vrouwe om haren ghetrauwden man te behauden, consenteerde het, want sy niet voorder en mochte, ende sliep dry nachten by den voorseyden officier, ende dese officier binnen de voorseyde dry daghen ende nachten genouchte in dit vrauwken vindende, dede haren man hanghen ende verworghen aen eenen boom, ten eynde van die dry daghen; soo hiesch dit vrauwken quitantie van de voorseyde somme, ende oock te hebben haren man. Die officier spottede met haer, ende seyde: ‘Ghy en hebt geenen man; maer blijft by my, met my woonende, ick sal u een weerde vrouwe maecken.’ - ‘Neen, seyde 't vrouwken, ick wil mynen man hebben.’ Als dese officier sach dat by het haer niet [p. 278] ontsegghen en conde, leede hy haer met hem onder den boom, daer haren man hinck, ende sprack: ‘Siet daer is uwen man.’ Het vrauwken dit siende viel in onmachte, ende makende groot misbaer ende luyde roepende: ‘Vraeke! Vraeke van der groote onmenschelycker overdaet!’ Soo dat hem de officier schaemde, ende ginck wech om volckx wille. Daer wesende ende vergarende quam dit vrouwken in Hollant, als voorseyt is, doende haer clachte voor den hertogh Carle, dewelcke dit vrouwken in goeder bewaernisse dede stellen, ende hy ontboot met scherpen mandemente den voorseyden officier, ende in den Haegh comende, leyde de prince dit stuck voor; maer hy loochende 't seer stautelijck, niet jeghenstaende al het selve was gheprobeert, 't welck hy alsdan kende waer te sijn, begeerende sijn groote genaede ende bermherticheyt. Doen dede die edele prince den voorseyden officier het vrouwken trauwen, het welcke hy seer noode dede, maer de prince wilde het; eyndelinghe ghedaen hebbende, doen ghetrauwt wesende, hy beval den voorseyden officier, dat hy alle syne goedinghe, heymelijcke ofte openbaer in gheschrifte soude setten op verbeurte van synen lyve; die officier en dorste dat niet laten; maer deet met grooter weesen, ende hy gaf 't geschrifte den prince in handen, welcke prince dede maecken eenen schoonen chartre van desen, ende dede hem beseghelen met synen grooten seghel, daer de voorseyden officier sijn consent toe dede ten secourse ende behoefte van den lancxten lyve van hem beyden, te weten, van hem ende synen nieuwen wyve. Als dit aldus gedaen was, als voorseyt is, soo sprack de prince tot den officier voorseyt: ‘Siet daer eenen priester ende spreeckt uwe biechte.’ Die officier, jammerlijck [p. 279] beladen sijnde, riep grootelijckx om genade; maer het was al om niet. Doen quam daer de provost Marysael metter roede, ende hy dede den voorseyden officier oock aen eenen boom hanghen; dit ghedaen sijnde, soo gaf die edele prince dit vrauwken den voorseyden brief met synen grooten seghel, met alle de goeden van den voorseyden officier; maer omdat het lastich soude hebben gheweest dit arm vrauwken t'achtervolghen, dede die edele prince alle het voorseyde goet extimeren te ghelde, ende gaf dit vrauwken de ghereede penninghen daer vooren, waervan dat den nombre seer groot was, ende hy dede haer heerlijck met goede bewaernisse beweghen in haer lant, waerby wel blijckt dat hy eenen prince van justicie was. (K.M.)

- Item, in 't selve jaer xiiijclxix was 't eenen swaren couden winter; het vroos by de vijf maenden lanck, wayende, sneeuwende ende stormende van in December tot den xiij van April. (K.M.)

- Item, in 't selve jaer lxix ontfinck de hertoch Karle binnen sijnder stede van Ghendt, de ordene van den coninck Eduaert van Inghelant. - Item, is te weten dat de selve coninck Eduaert van Inghelant daer te vooren ontfanghen hadde de ordene van den prince hertogh Karel, in 't jaer xiiijclxviij, den vij in Meye. (K.M.)

Item, in dit jaer was by hertoghe Kaerle gheordoneert dat men voortaen den Heleghen sant minheere Sente Lievin niet meer draghen en saude, maer voortan te waghene voeren, roupen, noch cryschen, omme te belettene vele quade onghereghelthede, die de jonghers userende zijn, den xxvijen Wedemaent.

[Item, in dit jaar was bij die van de wet van Gent gegeven hertog Karel het principale privilegie van de koning Philips van Frankrijke aangaande het vermaken van de wet die vermaakt was t' half augustus 1469, vermaakt bij de commissarissen zonder kiezers; en op de Sacramentsdag kwam hertog Karel binnen Gent aldaar t' zijn inkost fatsoenlijk gevierd was. - Item, de tweede privilegie was dat men geen poorter van Gent belasten en mocht, tenzij bij zijn wil en consent. - Item, de derde privilegie was dat een poorter van Gent niet meer verbeuren mocht dan zijn lijf of 60 ponden Parijs (Pr. Ar.A.).

- Item, in dit jaar, de voornoemde wet metten notabelen deden alle de neringen overbrengen banieren met de privilegie en waren gepresenteerd in de handen van de hertog Karel en toen hij de voorzegde privilegie overzien had en vooral dat de poorter niet meer verbeuren mag dan 60 pond of zijn lijf, 't welke jij verzocht met de andere privilegies te niet gedaan te werden omdat ze niet meer in de wapenen lopen zouden [pagina 275]

- Item, verzocht de voornoemde hertog Karel dat men te niet zou doen alle de kiezers voorgenoemd en dat hij jaarlijks zou zenden zijn commissarissen die de wet maken en stellen zouden, geen acht nemen op poorters, lieden van neringen, noch wevers; maar zouden stellen lieden van eer en de beste van de stad. - Item, insgelijks begeerde hij dat elk nering een brief hebben zou en dat men alle jaren dezelfde brief lezen zou de dag van hun Keur, 't welke luidt aldus: Item, indien iemand opstelde enige wapening die zou verbeuren lijf en goed en zijn nering en zijn kinderen die hij hebben zou naar de datum van de wapening. (Pr. Ar.A.)]

Item, in dit jaar was de assisen van het graan weer opgesteld alzo ze deden ten dage als alle de keljoten (heffingen?) van den granen afgeroepen waren, in 't jaar tevoren de eerste dag van juli en hetzelfde van alle andere assisen koers en gang om daarmee te betalen de kommer en lasten van de stad renten buiten en binnen.

Item, in dit jaar op de Heilige Sacrament-avond kwam de hertog Karel binnen zijn stad van Gent na dat die van Gent vrede met hem hadden gemaakt ter oorzaak van de wapening van Sint Livinus feest in 't jaar 66 en kwam binnen Gent met grote staat van edelen; want hij die meebracht omme zijn mogendheid te tonen

Item, aldus binnen Gent gekomen en was zeer blijde ontvangen; de straten waren met laken behangen, vele figuren getoond en vele kostbaarheden gedaan ter materie dienende.

Item, aldus binnen Gent gekomen en was zeer blijde ontvangen; de straten waren met laken behangen, vele figuren getoond en vele kostbaarheden gedaan ter materie dienende. [pagina 276]

Item, in hetzelfde jaar zo was geordonneerd zo waar hertog Karel was binnen zijn land daar zou hij zelf zitten te rechten drie dagen per week te weten: Maandag, Woensdag en Vrijdag en ontvangen alle de rekwesten en supplicaties (K.M.)

- In dit jaar was doen maken bij heer Jan van Sycleer, solliciteer van mijnheer van Sint Baafs de relikwieën van Sint Livinus alzo hij nu is; en werd gesteld op een wagen kostbaar daartoe gemaakt en overdekt met gulden laken voor en achter en op de wagen twee zeteltjes kostbaar versierd waarin zaten twee kindertjes die zongen het lied van Sint Livinus waaruit het volk devotie nam, en werd alzo gevoerd naar Houthem, en daar reedt mee de kapitein van Gent met 160 paarden alle goed voorzien van wapenen; het was om te zien een mooie zaak en vele lieden worden er bij stichtelijk en het volk kwam verspreid in met het zand zonder te krijsen. (Pr. Ar.B.)

- Item, in 't jaar 1469 voer in de maand augustus de hertog Karel naar Holland in Den Haag waar hij ook te recht zat en deed daar scherpe justitie, en daar kwam een vrouwtje uit Luik bij de voorzegde prins en hertog in Den Haag die een grote klacht deed over een officier van den de prins welke officier geraisonneerd had der voorzegde vrouwe man voor de som 600 rijnse guldens te betalen op een zekere dag of haar man zou gehangen worden; en dit vrouwtje kwam bij de voorzegde officier en ze bracht hem 300 rijnse guldens in mindering om haar man te lossen en zijn lijf te behouden en bad ontfermend [pagina 277] om haar arme gevangen man en presenteerde haar en haar man te verbinden op haar deel hemelrijk de andere 300 gulden te betalen opdat ze een genadige dag mocht hebben om te betalen, aangezien dat 't land van Luik al bedorven en vernield was, en al hun goed verbrand; maar die voorzegde officier had geen medelijden, maar zei dat hij terstond de man zou doen hangen of die vrouw gaf hem noch 300 gulden waardoor het vrouwtje zeer misbaar maakte, weende en klaagde; maar het mocht haar niet baten; ten slotte sprak die officier tot dat vrouwtje en zei: ‘Ik heb geen wijf en wilt gij drie nachten bij mij slapen, ic zal u die 300 gulden kwijt schelden en uw man weer geven.’ Dit vrouwtje dat goed en eerbaar van lichaam was begon bitter te schreien en ze ‘Ik bekende noot een man dan mijn arme bedroefde gevangen man, helaas! Wat moet ik horen.’ Die officier sprak: ‘Het zal verholen blijven, aldus kiest en doet.’ Deze arme vrouwe om haar getrouwde man te behouden consenteerde het, want ze kon niet verder en sliep drie nachten bij de voorzegde officier en deze officier binnen de voorzegde drie dagen en nachten genoegen in dit vrouwtjes te vinden liet haar man hangen en verwurgen aan een boom ten einde van die drie dagen; zo eiste dit vrouwtje kwitantie van die voorzegde som en ook te hebben haar man. Die officier spotte met haar en zei: ‘Gij hebt geen man; maar blijf bij mij wonen en ik zal u een waardige vrouw maken.’ - ‘Neen, zei ’t vrouwtje, ik wil mijn man hebben.’ Toen deze officier zag dat hij ’t haar niet ontzeggen [pagina 278] kon leidde hij haar met hem onder den boom daar haar man hing en sprak; Ziet, daar is uw man.’ Het vrouwtje die dit zag viel in onmacht en maakte groot misbaar en riep luid; ‘Wraak! Wraak van deze grote onmenselijke overdaad!’ Zodat de officier zich schaamde en ging weg vanwege het volk. Daar was en vergramt kwam dit vrouwtje naar Holland als voorzegt is en deed haar klacht voor hertog Karel die dit vrouwtje in goede bewaring liet stellen en hij ontbood met een scherp mandement de voorzegde officier en die kwam in Den Haag en legde de prins hem dit stuk voor; maar hij loog en zeer stout niet tegenstaande alles was geprobeerde wat hij alsdan bekende waar te zijn en begeerde zijn grote genade en barmhartigheid. Toen liet die edele prins de voorzegde officier het vrouwtje trouwen wat hij zeer node deed, maar de prins wilde het’ eindelijk toen het gedaan en getrouwd was beval hi beval hij de voorzegde officier dat hij al zijn goederen heimelijk of openbaar in schrift zou stellen op verbeurte van zijn lijf; die officier dorste dat niet laten; maar met groot leedwezen en hij gaf 't geschrifte de prins in handen en die prins liet maken een mooie charter hiervan en liet het bezegelen met zijn grote zegel waartoe de voorzegde officier zijn consent toe deed en hulp en behoefte van den langst levende van hen beiden, te weten, van hem en zijn nieuwen wijf. Toen dit aldus gedaan als gezegd is, zo sprak de prins tot de officier voorzegt ‘Ziet daar een priester en spreek uw biecht.’ Die officier die droevig [pagina 279] beladen was riep zeer om genade; maar het was al om niet. Toen kwam de provoost Marysael met de roede hij liet de voorzegde officier ook aan een boom hangen; toen dit gedaan was zo gaf die edele prins dit vrouwtje de voorzegde brief met zijn grote zegel met alle de goederen van de voorzegde officier; maar omdat het lastig zou hebben geweest dit arme vrouwtje te achtervolgen, deed die edele prins alle het voorzegde goed schatten te gelde en gaf dit vrouwtje de gerede penningen daarvoor waarvan dat het aantal zeer groot was en hij liet haar heerlijk met goede bescherming brengen in haar land waarbij wel blijkt dat hij een prins van justitie was. (K.M.)

- Item, in hetzelfde jaar 1469 was ’t een zware koude winter, het vroor bij de vijf manden lang en waaide en sneeuwde en stormde van in december tot de 13de van april. (K.M.)

- Item, in hetzelfde jaar 69 ontving hertog Karel binnen zijn stad van Gent de orde van de konink Eduard van Engeland. - Item, is te weten dat die koning Eduard van Engeland daar tevoren ontvangen had de orde van de prins hertog Karel in ’t jaar1468 de 7de in mei. (K.M.)

Item, in dit jaar was bij hertog Karel geordonneerd dat men voortaan den Heilige sint Livinus niet meer dragen zou, maar voortaan te wagen voeren, roepen, noch krijsen om te beletten vele kwade ongeregeldheden die de jongeren gebruiken de 27ste van januari.

[pagina 280]

1470.

Commissarissen.

Mijnheer van Sint Baafs.

Mijnheer Guy van Brymeu, heer van Humbrecourt.

Meester Guillaume de Clungny, protonotarius.

Meester Bertelmeeus Trotin, ontvanger generaal.

Meester Jooris Baert, in de stad van Meester Symon van der Sluus.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

bij commissarissen zonder kiezers.

Roeland van Wedergrate.

Meester Philips Sersanders.

Pieter Hueribloc.

Jan van Poucke.

Willem van der Cameren.

Justaes Daneels.

Boudijn de Grutere.

Heynric Pappal.

Lievin de Meestere.

Joos de Kemele.

Jan van der Stoct.

Meester Joos de Grutere.

Gyselbrecht de Lu.

Gautier van Melle,

Over hem Adriaen van Loo.

Jan van der Eeken.

Claeys Moenins.

Lievin de Bels.

Willemvan Zele.

Jan de Witte.

Hughe van Grammez.

Christoffels van West.

Pieter Beys, de jonghe.

Gillis van Munte.

Jan Rop.

Boudijn de Wachtere.

Laureyns Wauters.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Olivier de Grave.

Michiel van Overloop

In dit jaer rumde ende vloot de coninc Eduwaert van Inghelant de croone ende dlant van dien, ende in Inghelant waert weder ontfaen ende ghecroont de aude coninc Heinderic, die voor den coninc Eduwaert coninc was. [p. 281] Item, up den Scorssewonsdach quam de coninc Eduwaert weder binnen der stede van Londen, in Inghelant, ende daer bleef doot ghesleghen, up den Heleghen Paesdach, van den coninc Eduwaert de grave van Werwijc, ende dit quam by de hulpe van den hertoghe Kaerle, daer de coninc Eduwaert te Brugghe by gheweest hadde; want de grave van Werwijc was de principaelste wutelaere, die den coninc Heinderic ongheweldich maecte de crone, ende dat Eduwaert waert verdreven ende Heinderic weder coninc; ende Heinderic staerf zoo dat Eduwaert bleef regnerende.

Item, in 't zelve jaer track hertoghe Kaerle den vj van Sporkele uut Atrecht voor de stede van Amiens met grooten heercracht van volcke te perde ende te voet, ende met angienen, ende lach daer vooren tot goeden vrydach den xij in Sporkele.

Item, up den Asschewoensdach trocken uut Ghendt hondert ende lxxv mannen van neerringhen die de stede van Ghent betaelde, ende eer zy in 't heer by den leghere gheraecten bleven buten Corby xxxvj doot ghesleghen, ende als 't heer schiet, quamen zy te Ghendt inne up den xixen van Aprille.

[In dit jaer waren binnen der stede van Bruussele, in 't hof van den hertoghe Caerle ghelevert alle de bannieren ende previlegien deser stede van Ghendt, ende dien van Ghendt was verboden in geene wapenynghen te loopene up verbuerte van lijf ende goet. (Pr. Ar.B.)]

In dit jaar ruimde en vlood de koning Eduard van Engeland de kroon en het land van die en in Engeland werd weer ontvangen en gekroond de oude koning Hendrik die voor de koning Eduard koning was. [pagina 281]

Item, op Schortelwoensdag kwam de koning Eduard weer binnen de stade van Londen in Engeland en daar bleef dood geslagen op de Heilige Paasdag van de koning Eduard de graaf van Warwick en dit kwam bij de hulp van de hertog Karel daar de koning Eduard te Brugge bij geweest was; want de graaf van Warwick was de principieelste wauwelaar die de koning Hendrik ontweldig maakte de kroon en dat Eduard werd verdreven en Hendrik weer koning; en Hendrik stierf zo dat Eduard bleef regeren.

Item, in 'in hetzelfde jaar trok hertog Karel de 6de van februari uit Atrecht voor de stad van Amiens met grote legermacht van volk te paard en te voet en met machines en lag daar voor tot goede vrijdag in februari.

Item, op de Aswoensdag trokken uit Gent 175 mannen van neringen die de stad van Gent betaalde en eer ze in 't heer bij het leger geraakten bleven buiten Corby 36 dood geslagen en toen het leger scheidde kwamen ze te Gent in op de 19de april.

[In dit jaar waren binnen de stad van Brussel in 't hof van den hertog Karel geleverd alle banieren en privilegies van deze stad van Gent en dien van Gent was verboden in geen wapeningen te lopen op verbeurte van lijf en goed. (Pr. Ar.B.)]

1471.

Commissarissen.

Mijnheer van Sint Pieters.

Mijnheer Guy van Brymeu, heer van Humbercourt.

[p. 282]

Meester Guillaume de Clungny, protonotarii.

Meester Bertelmeeus Trotin, tresorier des guerres.

Meester Joris Baert, in de stad van Me Symoen van der Sluus.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

bij commissarissen zonder kiezers.

Jan de Stoppeleere.

Jan van den Moure.

Olivier de Grave.

Lievin Toebast.

Rufelaert van der Couderborch.

Michiel van Overloop.

Gautier van der Zype.

Joos van Melle, fs Jooris.

Jacob van den Hende.

Jan Heynricx.

Geeraerd van der Hoeyen.

Heynric Baert.

Denijs van der Saren.

Pieter de Rijcke.

Willem van den Bossche.

Jooris van Zeverne.

Gillis de Rits.

Jan de Ruelles.

Loey Pannaert.

Claeys Utenberghe.

Martin Zoetaert.

Jacob Lambrecht

Gillis Macharis.

Arend Huevic.

Lievin Braem, fs Pieters.

Jan Annaert.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Lievin de Meestere.

Justaes Daneels

Item, in dat jaer ende scependom overleet vrauwe Ysabelle van Portegale, grave Philips ghesellenede, was grave Kaerls vrauwen moedere, ende was begraven by Betunen in 't clooster van den Chaerteruesen te Gouvay.

[Item , in dit jaer 1471, dijssendach den xvije September overleet in de stede van Arien, vrouwe Isabelle van Portingael, gheselnede van den hertoch Philips van Bourgondie, ende wart begraven te Gouvay by Bethunen, in 't Chartreusenclooster. (Pr. Ar.B.)] [p. 283]

Item, in dit jaer vergaderde hertoghe Kaerle een groot heer van volcke van wapenen, ende trac naer Derthiendach in Vranckerijcke, slaende zijn paerc ende siegie voor Amiens, daer hy bleef ligghende tot in den Mey, ende daer wart dicwils ghescarmuts; want den grooten Salisaert lach binnen Amiens, ende quam dicwils ute up hertoghe Kaerls volck; maer zy werden dicwils in de stede ghedreven ende ten ende werd daer een bestant ghemaect van eenen jare.

Item, in dat jaar en schependom overleed vrouwe Isabelle van Portugal, graaf Philips gezellin, was graaf Karels vrouwe moeder en was begraven bij Bethune in 't klooster van de Chartreuse te Gouvy.

[Item , in dit jaar 1471, dinsdag de 17de september overleed in de stad van Arien, vrouwe Isabelle van Portugal, gezellin van de hertog Philips van Bourgondië en werd begraven te Gouvy bij Bethune in ’t Chartreuse klooster. (Pr. Ar.B.)] [pagina 283]

Item, in dit jaar vergaderde hertog Karel een groot leger van wapenvolk en trok na Dertiendag in Frankrijke, sloeg zijn perk en zege voor Amiens waar hij bleef liggen tot in mei en daar werd dikwijls geschermutseld; want de grote Salisaert lag binnen Amiens en kwam dikwijls uit op hertog Karels volk; maar ze werden dikwijls in de stad gedreven en toen werd daar een bestand gemaakt van een jaar.

1472.

Commissarissen.

Mijnheer van Sint Baafs.

Mijnheer meester Guillame de Clungny, protonotaire du Sainct Siège apostolique.

Me Thomaes Maled, raad.

Christoffels Buridaen, ontvanger.

Me Guillame Haultam, secretaire.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

bij commissarissen zonder kiezers.

Jan Utenhove, fs Jacobs.

Gillis Utenhove.

Jan van den Poucke.

Jan van den Poele, temmerman.

Symoen Borluut, fs Symoens.

Jan van den Eede.

Joos van Melle, fs Jans.

Fransoeys van Loo.

Lievin Sersymoens.

Daneel van Landuut.

Claeys van Munte.

Joos Passcharis.

Laureyns de Loose.

Justaes Roelins.

Jacob Mannins.

Pieter de Grave.

Fransoeys van den Velde.

Jan Maeldraey.

Hughe van Gramez.

Jan van Huerne.

Jacob Cauweric.

Martin de Kempe.

[p. 284]

Gyselbrecht van Teteghem.

Heynric de Brune, brauwere.

Willem Lammins.

Arend van der Straten, brauwere.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Lievin de Meestere.

Justaes Danneels.

Item, in dit jaer ende scependom hilt grave Kaerle zyne fieste van den toyssoene van Valenciene.

Item, in dit jaer de keysere Frederic, ten versoucke van den heere van Egghemont an den hertoghe Kaerle van Borgondien de commissie hebbende ende maecten rechtere in de zaeke tusschen den hertoghe Arnaut van Gheldere ende Adolf van Cleven zynen zoone, ende de hertoghe Kaerle dede zoo vele an Adolf van Cleven dat hy zynen vader Arnaut uter vanghenesse ontslaen zaude, die Adolf acht jaren lanck hadde ghevanghen ghehauden, ende dese Adolf sprac zeer spytelicke woorden in de presentie van hertoghe Kaerle, zo dat hy daer omme ghehauden wert; maer hy ontreet heymelic zijnder eede, ende quam tot Namen ende waende daer te scepe sitten; maer hy waert bekent van zynen weert, zoo dat hy waert ghevanghen ende wederbrocht by den hertoghe Kaerle, ende hy dede hem vaste legghen te Vilvoerde, daer hy by nachte uutbrack, ende van daer was hy brocht te Curterijcke in 't casteel, ende lach daer ghevanghen.

Item, de hertoghe Kaerle van Borgondie benaut metter waerhede dat hertoghe Arnaut ende Adolf, zijn sone, dlant van Gheldere t' onrechte besaten, als commen zijnde van der joncxter dochtere, ende dat de hertoghe van Ghulcken was commen van der autster dochtere, ende ooc dat hem by keyserlicke vonnesse inne ghewijst was. [p. 285]

Item, hertoghe Kaerle heeft ghecocht 't recht van den hertoghe van Ghulcken omme lxxxm gauden guldens, die hy daer vooren betaelde ende ghegheven heeft, ooc zeyde men dat de hertoghe Arnaut Adolf zijn zoone onterfde, ende hertoghe Kaerle zijn recht overgaf midts de quaethede van Adolf, zynen zoone, die te Curterijcke ghevanghen lach ende bleef ligghende dleven van hertoghe Kaerle totten jare lxxvj, also hier naer volcht.

[In dit jaer ghynck 't bestandt ute dat voor Amyens ghemaect was, ende hertoghe Caerle track over de Somme ende wan de stede Nyelles, Roye, Mondedier, Dierpas, Sainte Walix, Nieucasteel, ende hy dede verbranden wel twee duusent dorpen, ende doe wasser weder een nieu bestandt ghemaect van twee jaren; want de conynck van Vranckerijcke en quam nievers te weere, ende in 't zelve jaer was ghesien een sterre met een steerte. (Pr. Ar.B.)

- Item, in 't selve jaer ontrent Sente Agneetendach in Lauwe soo sach men in de lucht eene allervreeselijcke comete die duerde lang tot by Paesschen, ende was soo vlammich met eenen breeden langhen steert by nachte lichtende als de mane. (K.M.)]

Item, in dit jaar en schependom hielt graaf Karel zijn feest van de toyssoene van Valenciennes.

Item, in dit jaar de keizer Frederic, ten verzoek van de heer van Egghemont aan de hertog Karel van Bourgondië de commissie had en maakten rechter in de zaak tussen de hertog Arnaut van Gelder en Adolf van Kleef, zijn zoon, en de hertog Karel deed zo veel aan Adolf van Kleef dat hij zijn vader Arnaut uit de gevangenis ontslaan zou die Adolf acht jaren lang had gevangen gehouden en deze Adolf sprak zeer spijtige woorden in de presentie van hertog Karel zodat hij daarom gehouden werd; maar hij ontkwam heimelijk zijn eed en kwam tot Namen en ging daar te scheep zitten; maar hij werd bekend van zijn waard zodat hij werd gevangen en weer gebracht bij hertog Karel en hij liet hem vast leggen te Vilvoorde daar hij bij nacht uitbrak en vandaar was hij gebracht te Kortrijk in ’t kasteel en lag daar gevangen.

Item, de hertog Karel van Bourgondië die benauwd was met de waarheid dat hertog Arnaut en Adolf, zijn zoon, het land van Gelder t' onrechte bezaten, als het gekomen was van de jongste dochter en dat de hertog van Gulik was gekomen van de oudste dochter en ook dat hem bij keizerlijk vonnis gewezen.

Item, hertog Karel heeft gekocht 't recht van de hertog van Gulik om 80 000 gouden guldens die hij daarvoor betaalde en gegeven heeft, ook zei men dat de hertog Arnaut Adolf zijn zoon onterfde en hertog Karel zijn recht overgaf mits de kwaadheid van Adolf, zijn zoon, die te Kortrijk gevangen lag en bleef liggen en in het leven van hertog Karel tot het jaar 76, alzo hierna volgt.

[In dit jaar ging het bestand uit dat voor Amiens gemaakt was en hertog Karel trok over de Somme en won de steden Nielles, Roye, Montdidier, Dierpas, Sainte Walix, Nieuwkasteel en hij liet verbranden wel 2 000 dorpen en toen was er weer een nieuw bestand gemaakt van twee jaren; want de koning van Frankrijke kwam nergens te verweer en in 'in hetzelfde jaar was gezien een ster met een staarten. (Pr. Ar.B.)

- Item, in hetzelfde jaar omtrent Sint Agneta dag in januari zo zag men in de lucht een aller vreselijke komeet die duurde lang tot bij Pasen en was zo vlammend met een brede lange staart bij nacht lichtte als de maan. (K.M.)]

1473.

Commissarissen.

Mijnheer van Sint Pieters.

Mijnheer van St. Jooris, her Jan de Baenst, ridder.

Mijnheer de protonotaris meester Guillame de Clungny.

Jacob Donche, raed mijns gheduchts heeren en watergraaf.

Christoffels Buridaen, raad en ontvanger en met ze Mijnheer de baljuw van Gent.

[pagina 286]

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

bij commissarissen zonder kiezers.

Boudijn Rijm.

Joos van der Muelne.

Pieter Beys.

Vincent Meyeraert, d'oude.

Hector de Stoppeleere.

Geeraerd Zoetamijs,

over hem Symoen van der Cameren.

Gillis van der Zwalmen.

Jan Alaert, fs meester Monfrants.

Meester Gyselbrecht Vriend.

Loy Pannaert,

over hem Andries de Witte.

Adriaen van Loo.

Joos van der Eeken.

Laureyns Wauters.

Jan de Witte.

Jacob Temmerman.

Gillis van der Gracht.

Jan van der Galleyen.

Gillis van Munte.

Arend van up den Bosch.

Laureyns van den Berghe.

Boudijn de Moor.

Jacob Goethals, t' Sanderswalle.

Pieter van Tombeele.

Jacob van Papeghem.

Pieter Snellaert.

Boudijn van der Labyen.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Gilles Jacquemijns.

Laureyns de Looze.

Item, in dit jaer was 't eenen drooghen somere, dat men noeynt niet vele derghelijcke ghesien en hadde.

Item, in dat jaer in den vastene stelde hertoghe Kaerle inne te Mechelen een walsch parlement van xxx heeren, dwelcke hem de keysere Frederic, also men zeyde, gheconsenteert hadde in de stede van Triere, ende also gheaccordert daer met veel meer artyclen.

Item, in dit voornoemde jaer berrende den Moer.

- Op den Nieuavont zoo wart van Brugghe brocht de hertoghe Philips, zone van Jan van Digion, ende dwayde aldoe zeere dat de lieden nalix van den strate wayden, ende up den Nieudach wart dlicham hier door Ghendt ghevoert, ende up [p. 287] den xen Sporcle daer naer wart hy begraven ten Chartreusen, buuten Digion, in Borgongnen. (Pr. Ar.B.)

- Item, in 't jaer van lxxiij hiernaer was gheleyt den eersten steen van Sente Jooriscappelle aen de Vijfwintgaten by vrouwe Margriete van Jorck, de huysvrouwe van den hertogh Karle. (K.M.)

- Item, in dit schependom soo track hertoch Karle in Ghelderlant met crachte, ende beleyde Venloo, welck hem opgaf, ende vercreeg voort meest al 't lant inne, want sy en hadden geen hooft; want Adolf ende alle de heeren meest alle ghevanghen laghen te Hesdun. - Item, daer naer soo track de hertogh Karle voor Nimmeghe, welcke stede haer niet opgheven en wilde, ende lach daer sterck vooren, ende dede malcanderen veele schade; maer ten lesten soo gaf haer de stede up in den handen van den hertogh Karel by appointement. (K.M.)

- Item, in 't selve jaer soo starf de auden hertogh van Geldre in de stede van den Grave, ende de hertoch Karle voerde met hem twee kinderen van den hertoch Adolf van Geldre, die ghevanghen waren, eenen sone ende eene dochter in de stede van Nimmeghe, ende dedese brenghen tot Ghendt, daer sijn wijf ende syne dochter was, ende doen sy daer gheweest hadden dry weken ofte meer, doen dede hy hun voeren te Bethunen, ende hy track van daer te Trier by den keyser. (K.M.)

- Item, in dit jaer was 't eenen grooten brant te Brugghe op den vij dach van September, in de Witteleertauwersstraet ende in de Swarteleertauwersstraet; doen verbrande de Backerscapelle ende noch meer dan hondert heerdtsteden. (K.M.)]

Item, in dit jaar was 't een droge zomer dat men nooit niet veel dergelijke gezien had.

Item, in dat jaar in de vasten stelde hertog Karel in te Mechelen een Waals parlement van 30 heren die hem de keizer Frederic, alzo men zei, geconsenteerd had in de plaats van Trier en alzo geaccordeerd daar met veel meer artikelen.

Item, in dit voornoemde jaar brandde Moer.

- Op de Nieuwjaarsavond zo werd van Brugge gebracht de hertog Philips, zoon van Jan van Dijon, en waaide alstoen zeer dat de lieden bijna van de straat waaiden en op Nieuwjaarsdag werd het lichaam hier door Gent gevoerd en op [pagina 287] De 10de februari daarna werd hij begraven ten Chartreuse, buiten Dijon, in Bourgondië (Pr. Ar.B.)

- Item, in 't jaar van 73 hierna was gelegd de eerste steen van Sint Joris kapel aan de Vijfwindgaten bij vrouwe Margriet van York, de huisvrouw van de hertog Karel. (K.M.)

- Item, in dit schependom zo trok hertog Karel in Gelderland met kracht en belegerde Venlo, wat zich opgaf, en verkreeg voort meest al 't land in, want ze hadden geen hoofd; want Adolf en alle heren meest alle gevangen lagen te Hesdin. - Item, daarna zo trok de hertog Karel voor Nijmegen, welke stad zich niet opgeven wilde en lag daar sterk voor en deden elkaar vele schade; maar tenslotte zo gaf zich de stad op in de handen van de hertog Karel bij afspraak. (K.M.)

- Item, in hetzelfde jaar zo stierf de oude hertog van Gelder in de stad van den Grave en de hertog Karel voerde met hem twee kinderen van de hertog Adolf van Gelder die gevangen waren, een zoon en een dochter in de stad van Nijmegen en liet ze brengen tot Gent waar zijn wijf en zijn dochter was en toen ze daar geweest waren drie weken of meer toen liet hij ze voeren te Bethune en hij trok vandaar te Trier bij de keizer. (K.M.)

- Item, in dit jaar was ’t een grote brand te Brugge op de 7de dag van september in de Witteleertauwersstraat en in de Zwarteleertauwersstraat; toen verbandde de Bakkerskapel en noch meer dan honderd haardsteden. (K.M.)]

[pagina 288]

1474.

Commissarissen.

Mijnheer van Sint Baafs.

Mijnheer de Protonotarius.

Mijnheer van St. Joris.

Jacob Donche, watergraaf.

Christoffels Buridaen, ontvanger van Vlaanderen.

Meneeer Lodewijck van Schorisse, hoog baljuw van Gent.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

bij commissarissen zonder kiezers.

Rufelaert van der Couderborch.

Meester Philips Sersanders.

Jan van den Poele, fs Jans.

Olivier de Grave.

Daneel Goetghebuer.

Jan van den Moere, Ste. Baefs.

Symoen Annaert.

Joos van Melle, fs Jooris.

Gillis Macharis.

Jan Utenhove, fs Jans.

Willem Rijm.

Jan van der Eeken.

Adriaen Roothase.

Jan van den Heede.

Joos van den Foreeste.

Jan de Ruelles.

Jan Baers.

Jacob Lambrecht.

Lievin van Sycleer.

Daneel de Grootheere.

Lievin Dherde, fs Gillis,

voor de Frereminueren.

Jan Maeldraey.

Justaes Roelins.

Willem Vriend, fs Wouters.

Karel Willemets.

Olivier de Clerc, fs Jacobs.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Gillis Jacquemijns.

Laureyns de Looze

Item, in dit jaer quam de tydinghe hertoghe Kaerle van den lande van Floretten dat hy hadde ghecocht jeghens hertoghe Seghemont van Oostenrijcke, ende daer hadde hy eenen capitein ghestelt ghenaempt Pieter Ackebac (Hagenbach), dewelcke omme zyne tirannye daer ghevanghen wart [p. 289] ende was aldaer te rechte ghestelt ende onthooft in de stat van Brysac, waeromme hertoghe Kaerle zeer ghestort was ende vermaent hen hy saut up hemlieden wreken, uut welcker vreese ende cause dlant van Floretten gheleghen es onder dlant van den Switsen.

Item, in dit jaer beleyde hertoghe Karel met grooter heercrachte, up den xxviij in Hoeymaent, de stede van Nuse, daer de keyser Frederic jeghens quam te velde ligghen, emmers ten lesten was ghetracteert het huwelic van Maximilian, keyser Fredericx zoone, ende van vrauwe Marye, hertoghe Karels dochtere, die voor Nusen lach een gheheel jaer, ende midts den huwelicke vertrack hy van der stadt.

[Item, in dit jaer 1474 was het soo eenen somer dat binnen menichte jaren daer te vooren noyt dierghelijcken gheweest en hadde; alle de vruchten quamen voor haerlieder tijt; want ontrent Halfougst was hier nieuwen franschen most, ende op den laetsten dach van de selve maent nieuwen rijnschen most. (K.M.)

- Item, in dit jaer ginck de hertoch Karel ligghen voor de stede van Munster ontrent St. Maria Magdalenedach, ende dede menich assaut op die stede, maer en coste die niet ghewinnen. (K.M.)

- Item, in 't selve jaer ontrent St. Barbaradach soo sijn die van Ceulen uytghereist, ende hebben hun logist ghemaeckt neffens der stede van Munster over den Rijn, ende hebben groote schade ghedaen met schieten in den legher van den hertoch Karel. (K.M.)

- Item, ten lesten es de keyser selve ghecommen tot Keulen, met hertoghen, bisschoppen, marckgraven ende andere heeren al op den cost van den keyser om Munster te [p. 290] ontsetten; maer de hertoch Karel en verschoot daer van niet, daer was een schermutsinghe ghedaen daer veele van 's keysers volck bleef. (K.M.)]

Item, binnen desen tijt dat Kaerle voor Nusen lach zoo was dat broederscap van Onser Vrauwen santere up 't roode hoedeken te Kevelare inneghestelt ende verheven by den eerweerdighen heere meester Jan Springhere, doctor in der Godheyt, pryoer in de Jacopynencloostere te Kevelare, ende waert daer naer van eenen legaet, ende daer naer van den Paus gheconfirmeert met vele schoone aflaten daer toe ghevende, ende in dit broederscap dede hem stellen de keyser Frederic, ende eerst innescryven met vele meer ander heeren.

[Item, in 't selve jaer was te Ghent ghevanghen eenen Inghelsman, omdat hy valsche munte gheslaghen hadde, ende was ghesoden voor 't Schepenhuys van de Keur ende begraven te Augustynen. (K.M.)

- Op Alderheleghenavont was voor 't Scepenhuus ghesoden eenen persoon ghenaemt Ynghele, omme dat hy valsche munte gheslaghen hadde. - Te Kersavonde quam een persoon blindt zijnde ende doctor in de Gotheyt preken te Ghendt. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaer was ontfanghen Lodewijck van Schoorisse, hoochbailliu van Ghendt, heere van Nokere ende Bevere. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaer waren veele processen generael ghedreghen. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaer begheerde hertoghe Caerle veel onredelicke saken boven de hondert xxm croonen, die hemlieden gheconsenteert waren, in 't selve jaer. (Pr. Ar.B.) [p. 291]

- In dit jaer op Vastenavent was te Ghendt vertoocht de langhen waghene. (Pr. Ar.A.)]

Item, in dit jaar kwam de tijding hertog Karel van het land van Floretten dat hij had gekocht van hertog Seghemont van Oostenrijk en daar had hij een kapitein gesteld genaamd Pieter Ackebac (Hagenbach), die om zijn tirannie daar gevangen werd [pagina 289] en was aldaar te rechte gesteld en onthoofd in de stad van Brysac, waarom dat hertog Karel zeer verstoord was en vermaande hij zou het op ze wreken, uit welke vrees en oorzaak het land van Floretten gelegen is onder het land van de Zwitsers.

Item, in dit jaar belegerde hertog Karel met grote legermacht op de 28ste van juli de stad van Neuss waar de keizer Frederic tegen kwam te velde liggen, immers tenslotte was getrakteerd het huwelijk van Maximilian, keizer Frederic zoon, en van vrouwe Marie, hertog Karels dochter, die voor Neuss lag een geheel jaar en mits het huwelijk vertrok hij van de stad.

[Item, in dit jaar 1474 was het zo’n zomer dat binnen menigte jaren daar tevoren nooit diergelijks geweest had; alle vruchten kwamen voor hun tijd; want omtrent half augustus was hier nieuwe Franse most, en op de laatste dag van dezelfde maan nieuwe rijnse most. (K.M.)

- Item, in dit jaar ging de hertog Karel liggen voor de stad van Munster omtrent St. Maria Magdalena dag en deed menige aanval op die stad, maar kon het niet gewinnen. (K.M.)

- Item, in hetzelfde jaar omtrent St. Barbara dag zo zijn die van Keulen uitgetrokken en hebben hun logies gemaakt neffens d stad van Munster over de Rijn, en hebben grote schade gedaan met schieten in het leger van de hertog Karel. (K.M.)

- Item, tenslotte is de keizer zelf gekomen tot Keulen met hertogen, bisschoppen, markgraven en andere heren al op de kost van de keizer om Munster te [pagina 290] ontzetten; maar de hertog Karel verschoot daarvan niet, daar was een schermutseling gedaan waar velen van het keizers volk bleef. (K.M.)]

Item, binnen deze tijd dat Karel voor Neuss lag zo was dat broederschap van Onze vrouwe afbeelding op 't rode hoedje te Kevelaer ingesteld en verheven bij den eerwaardige heer meester Jan Springhere, doctor in der Godheid, prior in de Jakobijnen klooster te Kevelaer en werd daarna van een legaat en daarna van de Paus geconfirmeerd met vele mooie aflaten daartoe gaf en in dit broederschap deed hem stellen de keizer Frederic, en eerst inschrijven met vele meer ander heren.

[Item, in hetzelfde jaar was te Gent gevangen een Engelsman omdat hij valse munten geslagen had en was gezoden voor 't Schepenhuis van de Keur en begraven te Augustijnen. (K.M.)

- Op Allerheiligen avond was voor ’t Schepenhuis gezoden een persoon genaamd Ynghele omdat hij valse munt geslagen had. - Te Kerstavond kwam een persoon die blind was en doctor in de Godheid preken te Gent. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaar was ontvangen Lodewijck van Schoorisse, hoog baljuw van Gent, heer van Nokere en Beveren. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaar waren vele processen generaal gedragen. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaar begeerde hertog Karel veel onredelijke zaken boven de honder120 000 konen die hem geconsenteerd warenn in hetzelfde jaea. (Pr. Ar.B.) [pagina 291]

- In dit jaar op Vastenavond was te Gent getoond de lange wagen. (Pr. Ar.A.)]

[pagina 291]

1475.

Commissarissen.

Mijnheer van Sint Pieters.

Meneer Jan de Baenst, over miijn heer van Sint Baafs.

Mijnheer de protonotarius.

Meneer Thomaes de Plaine, president van Vlaanderen.

Meneer Jan van den Broucke.

Meneer Lrodewijck van Scorisse, ridder.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Jan Utenhove, fs Jacobs.

Jan van Vaernewijc, heer van Bost.

Jan van den Poucke.

Symoen Borluut, op 't Sant.

Pieter de Rijcke.

Vincent Meyeraert, fs Jacobs.

Gautier van der Zypen.

Jacob Mannins.

Symoen Borluut, in de Veldstraat.

Lievin Sersymoens.

Laureyns de Loose.

Cornelis de Bloc.

Jan Obrecht.

Jan van Pollaer.

Christoffels van West.

Pieter de Backere.

Gyselbrecht van Peteghem.

Jan van der Muelne.

Jan Everaert.

Jan Alaert, kaaskoper,

over hem Martin Baert.

Gillis van der Beke.

Willem van Wanzele.

Jacob Utendale.

Pieter Rousseel.

Martin Zoetaert.

Jan Clyncke.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Joos van Melle.

Michiel van Overloop.

[pagina 292]

Item, in dit jaer was de grave van Simpole verwijst te Parijs by de heeren van den Paerlemente onthooft te werdene.[Den xixen Decembris was by de heeren van den parlemente van Parijs verwijst ter doot de grave van Sainct Pol, ende wart binnen Parijs up een schavaut onthooft up den Dertienavont. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaer wan hertoghe Kaerle 't hertochdom van Loreynen ende van Baren ende 't graefscip van Vendemont, ontrent Sente Martinsmesse, vechtenderhant.

Item, in dit jaer, naer Sente Michielsdach, reysde naer 't lant van Baren de hertoghe Kaerle; want de grave van Vendemont, die corts worden was hertoghe van Loreynen by de doot van hertoghe Nychaeys van Calabren, die den hertoghe Kaerle ontseyt hadde terwyle dat hy voor Nusen lach, nemende den coninc van Vranckrijcke daer mede om hem vrienscepe te doene, ghelijc hy ooc dede, maer de coninc veinsde hem dus ende en track hem niet anne, ende also es de hertoghe Kaerle ghetrocken voor de stad van Nanchy, die hy corts wan ende noch ander steden ende sloten van den lande van Loreynen, ende de hertoghe vloot in Vranckrijcke ende was up dien tijt xx jaer aut.

Item, d'hertoghe Kaerle hadde cause ende acxie up de Switsen; want zy zijn lant van Floretten jeghens hem bescudden wilden.

Item, up den xxviij van April was te Ghent eene dachvaert van allen den landen, ende daer was by den canselier van Borghondien begheert t' hebbene den zesten penninc van den lieden goede alle de landen duere, ende voorts begheerde hy t' hebbene met hem vrauwe Marye, omme met hem te [p. 293] voerne in Borgondien; ende up den xxvjen in Meye was de begeerte ontseyt by den ghemeenen landen.

[In dit scependom saten zes ghezellen en droncken, van de welcken de eene slouch den anderen van de banck, ende dier ghesleghen was pijnde hem wech te loopene; maer hy vant de duere ghesloten. Hy dat ziende keerde hem, ende stack er eenen doot. 't Faict ghedaen hebbende wart hy ghevanghen ende ghebrocht ter vierschare, omme verwyse; ende hy dede dynghen dat hy 't ghedaen hadde over nootweere, waer uppe dat scepenen te rade ghynghen, ende wijsden hem t' hulpen den anderen dach. De ooryde ende informatie ghehoort zijnde, zo wesen scepenen den misdadighen los ende ontsleghen. Actum den vi Novembris, in vierschare. (Pr. Ar.B.)

- In dit scependom was brocht in ghebannen vierscaren Jan Pinsemailge, omme dat hi brocht hadde eenen man van live ter dood, ende was quyte ghewijst mids zijnder groot noodweere. (S.B.)

- Item, in dit jaer, als 't bestant uyt was tusschen hertogh Carle ende den coninck van Vranckerijck, soo hebben de Franchoysen in Artoys ende te water veel schaden gedaen, ende namen somighe cleene steden inne. (K.M.)

- Item, in den tijt dat de hertoch Carel voor Nuse lach, soo wasser een verbant ghemaect tusschen den coninck Eduwaert van Enghelant ende hertogh Carel, jeghens den coninck van Vranckrijcke; ende de coninck van Enghelant is overgecommen in Picardyen, omme 't lant van Normandien weder te winnen, ende de paeys was ghemaeckt tusschen den coninck van Vranckrijcke ende den coninck van Enghelant, als dat de jonghen sone van Vranckrijcke nae- [p. 294] maels trauwen soude de dochter van den coninck van Enghelant. (K.M.)

- Item, in 't selve jaer was een bestant ghemaeckt tusschen den hertogh Carel ende coninck Lodewijck van ix jaren lanck ghedurende den coopman van varende ende keerende, omme te trecken oorloghen in Loreynen. (K.M.)

- In dit jaer liet hertoghe Kaerle achtere in de handen van zynen vianden de tresor van hertoghe Jan, zynen grootheere; een juweel gheheeten Ocketoy. In dit Ocketoy was een hoyxkin ghemaect van fyne gaude ghesteente ende peerlen, ende was gheextimeert meer weerdich zijnde dan 't landt van Brabant ende Vlaenderen. (Pr. Ar.B.)

- Van Sente Pietersdach in Sporcle was 't zonder regenen totten iij Augusti, ende in 't jaer ontrent Martensmesse wan hertoghe Caerle het graefschap van Loreynen ende wan Vermandoys. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaar was de graaf van Saint-Pol verwezen te Parijs bij de heren van het Parlement onthoofd te worden.

[De 19de december was bij de heren van het parlement van Parijs verwezen ter dood de graaf van Saint Pol en werd binnen Parijs op een schavot onthoofd op de Dertienavond. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaar won hertog Karel 't hertogdom van Lorraine en van Baren en 't graafschap van Vaudemont, omtrent Sint Martinus mis, vechtenderhand.Item, in dit jaar na Sint Michiels dag reisde naar het land van Baren de hertog Karel; want de graaf van Vaudemont die korts worden was hertog van Lorraine bij de dood van hertog Nychaeys van Calabrië die de hertog Karel ontzegd had terwijl dat hij voor Neuss lang namelijk om de koning van Frankrijk daarmee om hem vriendschap te doen, gelijk hij ook deed, maar de koning veinsde hem dus en trok hem niet aan en alzo is de hertog Karel getrokken voor de stad van Nancy die hij gauw won en noch ander steden en sloten van het land van Lorraine en de hertog vloog in Frankrijk en was op die tijd 20 jaar oud.

Item, de hertog Karel had oorzaak en actie op de Zwitsers; want ze zijn land van Floretten tegen hem behoeden wilden.

Item, op de 28ste april was te Gent een dagvaart van allen landen en daar was bij de kanselier van Bourgondië beheert t' hebben de zesde penning van de lieden goed alle landen door en voorts begeerde hij te hebben met hem vrouwe Marie om met hem te [pagina 293] voeren in Bourgondië; en op de 26ste mei was de begeerte ontzegt bij de algemene landen.

[In dit schependom zaten zes gezellen en dronken waarvan de ene sloeg de andere van de bank en die er geslagen was pijnde hem weg te lopen; maar hij vond de deur gesloten. Hij zag dat en keerde hem, en stak er een dood. 't Feit gedaan te hebben werd hij gevangen en gebracht ter vierschaar om te verwijzen; en hij deed bedingen dat hij het gedaan door noodweer waarop dat schepenen te raad gingen en verwezen hem t' hulpen de anderen dag. De oorzaak en informatie gehoord zijnde zo wezen schepenen de misdadige los en ontslagen. Acte de 6de november in vierschaar (Pr. Ar.B.)

- In dit schependom was gebracht in gebannen vierscharen Jan Pinsemailge omdat hij gebracht had een man van lijf ter dood, en was kwijt gewezen mits zijn grote noodweer. (S.B.)

- Item, in dit jaar toen het bestand uit was tussen hertog Karel en de koning van Frankrijk zo hebben de Fransen in Artois en te water veel schaden gedaan en namen sommige kleine steden in. (K.M.)

- Item, in de tijd dat hertog Karel te Neuss lag zo was er een verbond gemakt tussen de koning Eduard van Engeland en hertog Karel tegen de koning van Frankrijk; en de koning van Engeland is overgekomen in Picardië om 't land van Normandië weer te winnen en de vrede was gemaakt tussen de koning van Frankrijk en de koning van Engeland, als dat de jonge zoon van Frankrijk later [pagina 294] trouwen zou de dochter van de koning van Engeland. (K.M.)

- Item, in hetzelfde jaar was een bestand gemaakt tussen hertog Karel en koning Lodewijk van 9 jaren lang duren en de koopman van varen en keren om te trekken te oorlog in Lorraine. (K.M.)

- In dit jaar liet hertog Karel achter in de handen van zijn vijanden de schatkist van hertog Jan, zyijn grootvader; een juweel geheten Ocketoy. In dit Ocketoy was een hoedje gemaakt van fijn goud, gesteente en parels en was gewaardeerd meer waard te zijn dan 't land van Brabant en Vlaanderen. (Pr. Ar.B.)

- Van Sint Pieters dag in februari was 't zonder regenen tot de 3de augustus en in 't jaar omtrent Martinus mis won hertog Karel het graafschap van Lorraine en won Vermandois. (Pr. Ar.B.)]

1476.

Commissarissen.

Mijnheer van Sint Baafs.

Mijnheer Jan de Baenst, over mijn heer van Humbercourt.

Mijnheer de Protonotarius.

Meester Symoen van der Sluus.

Christoffels Buridaen, over Pieter Lanchals.

Meneer Lodewijc van Scorisse, ridder en hoog baljuw van Gent.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Roeland van Wedergrate.

Meneerr Geeraerd Triest, ridder.

Meester Philips Sersanders.

Gillis van der Zwalmen.

Gillis Jakemijns.

Claeys de Ghier.

Jan van den Poele.

Daneel Goedghebuer.

[p. 295]

Jan Alaert, fs Monfrans.

Symoen Clocman.

Adriaen van Loo.

Laureys Wouters.

Jacob van den Hane.

Lievin Dherde, op de Mude.

Lievin Toebast.

Joos van der Eeken, fs Bauwins.

Denijs van der Saren.

Olivier de Baenst.

Louis van Massemen.

Symoen Annaert.

Thomaes Heylinc.

Boudijn de Peystere.

Pieter van den Tombeele.

Jacob de Bul.

Lievin Dherde, fs Gillis.

Jacob van der Eeken.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Joos van Melle.

Michiel van Overloop.

Item, dese schepenen en dienden maer tot 's maendachs voor Cleen Vastenavont, den xvij Sporkele, ghemerct dat up den Dertienavont hertog Kaerle bleven was te velde in den slach voor Nanchy, de stadt in 't hertochdom van Loreynen, en was up eenen Sondach.

[Op den xiij avont bleef hertog Caerle voor Nanchie, en was daer begraven. 't Carnation: Nocte Regum succubuit Carolus. (Pr. Ar.B.)

- Item, in dit scependom soo vocht hertogh Carel jeghens de Switsers, en de Switsers hadden de victorie, en de hertog liet er veel volck en veel goets, en ontvliet met cleene macht van volcke, en en hadde voortaen niet meer victorie, en dat gheschiede in den vastene. (K.M.)

- Item, in in hetzelfde jaar soo vergaderde weder de hertoch Carle en de Switsers, de hertog jegen .... (Sigismond) van Oostenrijck, en de hertogh van Loreynen, en sy ontvielen den hertogh Carel soo en in sulckerwijs datter al verre bleef de hertog Carel, en meest alle sijn edelen; dit geschiede den v dach van Lauwe; Godt wille sijnder sielen ontfermen en alle sielen. (K.M.) [p. 296]

- Item, in dezen tijt soo was in Switserlant ghepredickt van gheleerde mannen religieusen, dat men op den hertoch Carle van Bourgondien mochte vechten, sonder sonde ghelijck op de Turcken. (K.M.)]

Item, in dit jaar was te Gent een upstel ghemaect by nachte van een ghedeel mueleners van de sande en meer andere personen omme eene wapeninghe te makene, de welcke niet en vulquam, en daeraf wasser neghen ghevanghen en by schepenen verwijst en onthooft; hierover saten de heeren van den rade met schepenen van beede de bancken; daer las men haerlieder feyten, en huerlieder lichamen waren ghevoert buten der Mudepoorte, ghestelt elc up een rat en de hoofden up eenen scacht, en noch wasser ix of x inne ghedaecht en waren by non-comparycien ghebannen en huerlieder nerringhe verbuert tot v personen, te wetene: Jan de Backere, Jan de Cupere, Joos Heindericx, Gheert Heechove en Lievin de Cupere.

Item, in dit jaar was de hertog van Gheldere Adolf, ten versoucke van die van Gent, ghehaelt te Curterijcke uut den casteele, daer hy ghevanghen lach, en aldaer ontsleghen, en quam binnen Gent den eersten dach van Sporkele; midts der doot van hertog Kaerle van Borgondien was hy capitein ghemaect omme vrauwe Marye te bescuddene, en trocken ute den ix van Meye lxxvij, en laghen te Spiere zeven weken jeghens de Franchoeysen, en zy trocken voor Doornijck te Spiere ligghen metten drye leden van Vlaanderen, te wetene: Gent, Brugghe en Ypere; daer hy hem derdere reet spelen quamen de Franchoeisen hem uppe, en bleef daer doot ghesleghen, en light te Doornijcke begraven. [p. 297]

Item, dit ghebuerde op eenen Vrydach 's morghens ontrent de zes ueren, den xvij dach van Wedemaent.

Item, den v in Sporkele, in 't voornoemde jaar waren open ghedaen de Spittaelpoorte, de Peterceliepoorte en Sint Lievinspoorte, die ghesloten hadden ghestaen sichtent den paeys van Gavere.

Item, up den xxv van Lauwe waren afgheroupen de kelioote van den coorne, de tarwe ij gr., den rogghe j gr., bonen en erweten iij gr. van elc alstere.

Item, vrauwe Marye, eene jonghe maghet wesende, track up den xvjen in Sporkele naer Swynaerde, en van daer quam zy te Gent, en beswoer dlant van Vlaanderen, en binnen twee daghen daer naer vercoren schepenen van beede de bancken beede de dekenen en voort alle de andere dekenen van de nerringhen en alle de gheswoornen.

[Op den Vastenavont beswoer vrau Marie 't landt en graefscap van Vlaanderen buuten Ghendt; maer te vooren eer mevrauwe 't landt beswoer, laghen diversche neerynghen in huerlieder huusen, en dat uut cause van den ghene die regierden altoos contrarie waren, en ten vijf of zes stonden valsche briefven overgaven, omme mevrauwe te belettene, 't welck zy niet ghedaen en consten; want vrau Marie wart gheware dat huerlieder upset quaet was; zy sandt daer heeren van heurlieder state heimelijck ontbied en dat zy 't volck hauden sauden in payse, en dat men hemlieden liet ghebruucken de ghiften die zy hemlieden ghegheven hadde. (Pr. Ar.B.)

- Item, in dit jaar was vrauwe Marie te Brugghe; in 't besweeren van den lande was tweewaerts ghenomen het crucifix uyt huere handen. (K.M.)] [298]

Item, die van Gent ansi en 't quaet regement van huerlieder wethauders, en dat de hertog Kaerle also in 't velt bleven was, de nerringhen trocken met wapenen en stocken in huerlieder huusen, en van daer ter maert, en en wilden van daer niet sceeden, eer zy en hadden 't ghebruuc van huerlieder prevelegien, die hemlieden belooft waren, de welcke vrauwe Marye hemlieden beloofde en beseghelde.

Item, up den xiiij Maerte waren zy weder in wapene, daer inne zy muermureerden ter causen van der justicie van den mueleners en andere dat se huerlieder nerringhe moesten verliesen, en wilden weten wie dat 't calfvel ghemaeckt, en vercreghen van den verbande, zonder wete van den ghemeente, danof dat zy vergaerde ten Colatiesoldere den hueverdeken en den deken van den Ambachte en de ghemeene dekenen van nerringhen en de gheswoornen; daer quamen schepenen van beede de bancken tot drye stonden omme te wetene wie dat zaude ghemaect en vercreghen hebben ten laste van den ghemeenen insetenen deser stede, en waert bevonden dat in 't jaar van lxviij als Roelant van Wedergrate voorschepenen en meester Philips Sersanders, Olivier de Grave, schepenen waren met haren medepleghers, en dit waren de zelve die 't verbant ghemaect en vercreghen hadden, in contrarie den prevelegien der stede van Gent.

Item, daer waren ghevanghen dese naervolgh en personen, te wetene: Pieter Hueribloc, die worden was heer van den Rade in Vlaanderen, Jan van Poucke, Meester Pieter Bauwins, Jan van de Poele, temmerman.

Item, daer waren noch ghevanghen de canselier van [p. 299] Borgondien, de grave van Hemelcourt (Humbercourt), den protonotaris bisscop van Terrenburch, ten versoucke van den vier landen ende Mer Jan van Melle die ghehaelt was metten Witte Capproenen te Dendermonde.

Item, ter zelver tijt was ter banck brocht in 's Gravensteen, up de groote sale Meester Pieter Bauwens, de welcke blent was, ende die verkende in zyne pyne ende gaf te kennen de fortche by hemlieden voortghestelt; hy wijsde eene lade staende in eenen muer ghemetst, daer vele brieven inne waren, daer niet inne ghescreven en stont, ende waren alle gheseghelt met 's princhen seghele; dat was als zy iemand daer zy 't quaet up hadden ende dien uutbannen ofte dlijf nemen wilden, zy ginghen in de voorseide lade, ende namen eenen beseghelden brief daer ute, ende screven daer inne dat hemlieden gheliefde, ende zeyden dat was dmandement van den prinche, ende also bedorven zy meneghen onnoselen man die goet voor zynen prinche was.

Item, 't is de wetene ende wel te bemoedene dat de canselier de zelve brieven beseghelt hadde omme huerlieder quaet quereel daer mede te haudene, ende dat zy der stede vele goets ghestolen hadden, renten up de stede vercocht ende de penninghen van dien t' huerlieder profyte ghedeelt ende groote penninghen diversche heeren ghegheven, omme altijd te blyven in 't regement van der stede, ende dat zy 't calfvel ghemaect hadden, ten lasten van den ghemeenen insetenen van Ghent.

Item, up den xv Maerte, donderdach in de halfvastenweke, was onthooft Pieter Hueribloc, vrydach meester Pieter Bauwins, saterdach Jan van Poucke.

Item, 's maendaechs na Halfvastenen was by justicien [p. 300] onthooft Roelant van Wedergrate, Me Philips Sersanders, Olivier de Grave, huvettere, ende 's daechs daerna dat de justicie ghedaen was sciet elcke nerringhe ende trock elc uut huerlieder huusen t' huuswaert, elc zijn ambacht doende, nemaer Jan van de Poele bleef langhe ghevanghen ligghende, ende wart in 't ende ontsleghen, ghemerct dat hy ombesculdich vonden was.

Item, in de weke voor de ghoeweke, ende was up den letsten dach van Maerte, werden weder vergadert alle de nerringhen in huerlieder huusen met wapenen ende stocken, ende trocken ter maert met hueren banieren, ende waren vergaert vijf daghen lanck, ende op den vijfsten dach quam ter maert de Hooghe ende Mooghende princhesse Marie, biddende den ghemeenen volcke dat zy wilden gratie geven den protonotaris, den canselier van Borgondien Minheere den grave van Hemelcourt (Humbercourt), die ghevanghen laghen; 't volck ende 't ghemeente ghinc te rade omme andwoorde te ghevene, belasten haer te segghene: dat zy beswooren hadde also wel recht te doene over den rijcke als over den aermen, ende dat zy wilden justicie ghedaen hebben, indien zy daer inne bevonden werden; wanof de graefnedinne de andworde verstont zeyde den ghemeenen volcke saluut ende goeden dach; zy liet daer mede gewerden heere ende wet, ende trac also t' hueren hoove.

Item, binnen derden daghe daerna waren scepenen van beede bancken, beede de dekenen, de heeren van der princesse daertoe gheconvutert ter pijnbanc ende scerper exame van den ghevanghen heere den canselier, den grave van Hemelcourt, ende van Mer Jan van Melle, die oppertresorier van der stede van Ghent was, die oock wonderlicke zaken [p. 301] te kennen gaf ghelijck d'andere alsvooren, ende de exame van dese heeren huerlieder verkennen ende verlyde was der princhesse te kennen te ghegheven ende ghetoecht up den Witten Donderdach 's morghens in 't Hof ten Walle, ende up den zelven voornoene waren zy ghehaelt uut den 's Gravensteen, ende also tot den Scepenhuse in de vierschare brocht, ende worden daer verwijst ter doot.

Item, 's achternoens waren zy brocht up de Vrydachmaert up een schavaut daer alle de neringhen in de wapenen stonden, daer eerst onthooft was mijnheere den chanselier van Borgondien, ende was te grave ghedreghen met vijftich tortsen, ende begraven t' Onse Vrauwenbroêrs, d'ander was Mer Jan van Melle, ruddere, ende was begraven t' Sente Michiels met tien tortsen.

Item, de grave van Hemelcoert was op een scavaut onthooft dat behanghen was met swarten lakene, omme dat hy 't gulden vlies an hadde van den grave Kaerle, en hem dochte dat men hem uut dien niet en zaude durfven ter doot in justicien bringhen, nemaer 't was hem rudderlick afghedaen, ende hy sadt in eenen setele, ende also was hy onthooft al sittende, ende hy was wech ghevoert in eenen hosbaer, verdect met swarten lakene behanghen, daer neffens ghinghen hondert mannen in 't swarte ghecleet met rauwcapproenen in den rauwe, ende elc hadde een tortse in de hant, ende also was hy gheconvoeyhiert totter poorte, ende also wech ghevoert tot boven Atrecht daer hy grave was, ende daer begraven.

Item, de protonotaris verbeyder van den bisscopdom van Terrenburch bleef noch langhe tijt ghevanghen daerna ligghende, omme dat hy behoorde onder den gheestelicken [p. 302] juge ghepuniert te zyne ende omme dat hy priester was.

Item, in dit jaer wert Sente Lievin wedere by den ghemeente t' Hautem ghedreghen, die men langhe tijt te waghene daerwaert ghevoert hadde, zoo dat de peerden qualic voeren dien voerde, alsoo men seyde.

Item, deze justicie ghedaen zijnde ghinghen de heeren van der wet van baniere te baniere, van deken te deken, baden hemlieden dat se sceeden wilden van der maert met paeyse, ende zy consenteerden daer alle ghemeenelic inne, ende also scieden zy met paeyse.

[Op Sente Berthelmeeusavont was in vierscare van de Keur verwijst Livine Lavauts, omme dat se vermoort hadde hueren ghetrauden man, daer hy up zijn bedde lach, ende up Ste. Crispijnsdach waren by d'heeren van den rade verwijst vijf ghezellen. (Pr. Ar.B.)]

Item, deze schepenen en dienden maar tot 's maandags voor Klein Vastenavond de 17de februari gemerkt dat op de Dertienavond hertog Karel bleven was te velde in de slag voor Nancy, de stad in 't hertogdom van Lorraine en was op een zondag.

[Op de 13de avond bleef hertog Karel voor Nancy en was daar begraven. 't Incarnatie: Nocte Regum succubuit Carolus. (Pr. Ar.B.)

- Item, in dit schependom zo vocht hertog Karel tegen de Zwitsers en de Zwitsers hadden de victorie, en de hertog liet er veel volk en veel goed, en ontkwam met een kleine macht van volk en had voortaan niet meer victorie en dat geschiede in de vasten. (K.M.)

- Item, in hetzelfde jaar zo verzamelde weer de hertog Karel en de Zwitsers, de hertog tegen .... (Sigismund) van Oostenrijk en de hertog van Lorraine en ze ontvielen de hertog Karel zo in zulke wijze dat er al verre bleef de hertog Karel, en meest alle zijn edelen; dit geschiedde de 5de dag van januari; God wil zijn ziel ontfermen en alle zielen. (K.M.) [pagina 296]

- Item, in dezen tijd zo was in Zwitserland gepreekt van geleerde mannen religieuzen dat men op de hertog Karel van Bourgondië mocht vechten, zonder zonde gelijk op de Turken. (K.M.)]

Item, in dit jaar was te Gent een opstel gemaakt bij nacht van een gedeelte molenaars van het zand en meer andere personen om een wapening te maken dat niet vol kwam en daarvan waren er negenen gevangen en bij schepenen verwezen en onthoofd; hierover zaten de heren van de raad met schepenen van beide de banken; daar las men hun feiten en hun lichamen waren gevoerd buiten de Muiderpoort, gesteld elk op een rad en de hoofden op een schacht en noch waren er 9 of 10 gedaagd en waren bij non-comparitie gebannen en hun neringen verbeurd tot 5 personen, te weten: Jan de Backere, Jan de Cupere, Joos Heindericx, Gheert Heechove en Lievin de Cupere.

Item, in dit jaar was de hertog van Gelder Adolf, ten verzoek van die van Gent, gehaald te Kortrijk uit het kasteel daar hij gevangen lag en aldaar ontslagen en kwam binnen Gent de eerste dag van februari mits de dood van hertog Karel van Bourgondië was hij kapitein gemaakt om vrouwe Marie te behoeden en trokken uit de 9de van mei 77 en lagen te Spiere zeven weken regen de Fransen en ze trokken voor Doornik te Spiere liggen met de drie leden van Vlaanderen, te weten: Gent, Brugge en Iperen; daar zich de derde reedt spelen kwamen de Fransen op hem en bleef daar dood geslagen en ligt te Doornik begraven. [pagina 297] Item, dit gebeurde op een vrijdag morgen omtrent zes uur de 17de dag van januari.

Item, de 5de februari in 't voornoemde jaar waren open gedaan de Spittaalpoort de Peterceliepoort en Sint Lievinspoort die gesloten hadden gestaan sinds de vrede van Gavere.

Item, op de 25ste januari afgeroepen de kelioot van de koren, de tarwe 2 gr., de rogge 1 gr., bonen en erwten 3 gr. van elke halster.

Item, vrouwe Marie die een jonge maagd was trok op de 16de in februari naar Zwijnaarde en vandaar kwam ze te Gent en bezwoer het land van Vlaanderen en binnen twee dagen daarna kozen schepenen van beide de banken beide de dekens en voort alle de andere dekens van de neringen en alle de gezworenen.

[Op den Vastenavond bezwoer vrouw Marie 't land en graafschap van Vlaanderen buiten Gent; maar tevoren eer mevrouw 't land bezwoer lagen diverse neringen in hun huizen en dat uit oorzaak van diegene die regeerden altijd contrarie waren en ten vijf of zes stonden valse brieven overgaven om mevrouw te beletten wat ze niet gedaan kregen; want vrouw Marie werd het gewaar dat hun opzet kwaad was; ze zond daar heren van hun staat heimelijk ontboden dat ze 't volk houden zou in vrede en dat men ze liet gebruiken de giften die ze hen gegeven had. (Pr. Ar.B.)

- Item, in dit jaar was vrouwe Marie te Brugge; in 't bezweren van het land was twee maal genomen het crucifix uit haar handen. (K.M.)] [pagina 298]

Item, die van Gent zagen het kwade regiment van hun wethouders aan en dat de hertog Karel alzo in ’t veld gebleven was, de neringen trokken met wapenen en stokken in hun huizen en vandaar ter markt en wilden vandaar niet scheiden eer ze hadden 't gebruik van hun privilegies die ze beloofd waren die vrouwe Marie ze beloofde en bezegelde.

Item, op de 14de maart waren ze weer in wapenen waarin ze murmelden ter oorzaak van de justitie van de molenaars en andere dat ze hun neringen moesten verliezen en wilden weten wie dat 't kalfsvel gemaakt hadden en verkregen van de verbond zonder weten van de gemeente, dan of dat ze vergaderden ten Collatie zolder de over deken en de deken van de Ambachten en de gewone deken van neringen en de gezworenen; daar kwamen schepenen van beide de banken tot drie stonden om te weten wie dat zou gemaakt en verkregen hebben ten laste van de gemeente ingezeten van deze stad en werd bevonden dat in 't jaar van 68 als Roelant van Wedergrate voorschepen en meester Philips Sersanders, Olivier de Grave, schepenen waren met hun medeplegers en dit waren dezelfde die 't verbond gemaakt en verkregen hadden in contrarie de privilegies der stad van Gent.

Item, daar waren gevangen deze navolgende personen, te weten: Pieter Hueribloc die geworden was heer van de Raad in Vlaanderen, Jan van Poucke, Meester Pieter Bauwins, Jan van de Poele, timmerman.

Item, daar waren noch gevangen de kanselier van [pagina 299]

Bourgondië, de graaf van Hemelcourt (Humbercourt), den protonotarius bisschop van Terrenburch ten verzoeken van de vier landen en Meneer Jan van Melle die gehaald was met den Witte Kaproenen te Dendermonde.

Item, terzelfder tijd was ter bank gebracht in ’s Gravensteen op de grote zaal Meester Pieter Bauwens die blind was en die werkte in zijn pijn en gaf te kennen het volgende bij ze voorgesteld; hij wees een lade sta en in een muur gemetseld waar vele brieven in waren waar niet in geschreven stond en waren alle gezegeld met ’s prins zegel; dat was als ze iemand daar ze het kwaad op hadden en die uitbannen of het lijf nemen wilden, ze gingen naar die voorzegde lade en namen een bezegelden brief daaruit en schreven daarin wat ze geliefde en zeiden dat was het mandement van de prins en alzo bedorven ze menige onschuldige man die goed voor zijn prins was.

Item, 't is de weten en wel te vermoeden dat de kanselier die brieven bezegeld had om hun kwade twisten daar mee te houden en dat ze de stad veel goeds gestolen hadden, renten op de stad verkocht en de penningen van die tot hun profijt gedeeld en grote penningen diverse heren gegeven om altijd te blijven in 't regiment van de stad en dat ze het kalfsvel gemaakt hadden ten lasten van de algemene ingezetene van Gent.

Item, op de 15de maart, donderdag in de halfvasten week was onthoofd Pieter Hueribloc, vrijdag meester Pieter Bauwins, zaterdag Jan van Poucke.

Item, 's maandags na Halfvasten was bij justitie [300] onthoofd Roelant van Wedergrate, Meneer Philips Sersanders, Olivier de Grave, huidenvetter en 's daags daarna dat de justitie gedaan was scheidde elke nering en trokken naar hun huizen huiswaarts en deed elk zijn ambacht, nee maar Jan van de Poele bleef lang gevangen liggen en werd tenslotte ontslagen gemerkt dat hij onschuldig bevonden was.

Item, in de week voor de goede week en dat op de laatste dag van maart werden weer vergaderd alle e neringen in hun huizen met wapenen en stokken en trokken ter markt met hun banieren en waren verzameld vijf dagen lang en op de vijfde dag kwam ter markt de Hoge en vermogende prinses Mari en bad het gewone volk dat ze wilden gratie geven de protonotarius, de kanselier van Bourgondië Mijnheer de graaf van Hemelcourt (Humbercourt) die gevangen lagen; 't volk en 't gemeente ging te rade om antwoord te geven en belasten haar te zeggen: dat ze bezworen hadden alzo wel recht te doen over de rijke als over de arme en dat ze wilden justitie gedaan hebben indien ze daarin bevonden werden; waarvan de gravin de antwoordde en terstond zei ze het gemeente volk saluut en goede dag; ze liet daarmee geworden heer en wet, en trok alzo tot haar hof.

Item, binnen de derde dag daarna waren schepenen van beide banken, beide de dekens, de heren van de prinses daartoe besloten ter pijnbank en scherp examen van de gevangen heer de kanselier, de graaf van Hemelcourt en van Meneer Jan van Melle, die opperpenningmeester van der stad van Gent was die ook wonderlijke zaken [pagina 301] te kennen gaf gelijk de 'andere als voor en het examen van deze heren hun bekennen en belijden was de prinses te kennen te gegeven en getoond op de Witte Donderdag 's morgens in 't Hof ten Walle en op dezelfde voor noen waren ze gehaald uit de 's Gravensteen en alzo tot het Schepenhuis in de vierschaar gebracht en werden daar ter dood verwezen.

Item, te achter noen waren ze gebracht op de vrijdag markt op een schavot daar alle neringen in de wapenen stonden, daar eerst onthoofd was mijnheer de kanselier van Bourgondië en was te graf gedragen met vijftig toortsen en begraven t' Onze Vrouwe broeders, de ander was Meneer Jan van Melle, ridder, en was begraven t' Sint Michiels met tien toortsen.

Item, de graaf van Hemelcourt was op een schavot onthoofd dat behangen was met zwart laken omdat hij 't gulden vlies aan had van de graaf Karel en hij dacht dat men hem daardoor ziet zou durven ter dood in justitie brengen, nee maar 't was hem ridderlijk afgedaan en hij zat in een zetel en alzo was hij onthoofd al zittende en hij was weg gevoerd in een draagbaar bedekt met zwart laken behangen waar neffens gingen honderd mannen in ’t zwart gekleed met rouw kaproenen in het rouw en elk had een toorts in de hand en alzo was hij begeleid tot de poort en alzo weg gevoerd tot boven Atrecht daar hij graaf was en daar begraven. Item, de protonotarius wachtte op het bisshopdom van Terrenburch en bleef noch lange tijd gevangen daarna liggen omdat hij behoorde onder het geestelijken recht gestraft te worden en omdat hij priester was. [pagina 203]

Item, in dit jaar werd Sint Livinus weer bij de gemeente t' Houthem gedragen die men lange tijd te wagen derwaarts gevoerd had zodat de paarden kwalijk voeren die gang, alzo men zei.

Item, toen deze justitie gedaan was gingen de heren van de wet van banier tot banier, van deken tot deken, baden ze dat ze scheiden wilden van de markt met vrede en ze consenteerden daar alle algemeen in en alzo scheiden ze met vrede.

[Op Sint Bartholomeus avond was in de vierschaar van de Keur verwezen Livine Lavauts omdat ze vermoord had haar getrouwde man daar hij op zijn bed lag en op Sint Crispinus dag waren bij de heren van de raad verwezen vijf gezellen. (Pr. Ar.B.)]

Tweede Schependom van 1476 die aankwam op de Kleine Vastenavond de 18de dag in februari.

Mijnheer de Prelaat van Sint Baafs.

Mijnheer de Prelaat van den Dunen.

Meneer Philips van Hoorne, Heer van Bausungnies en van Gaasbeek.

Mijnheer Lodewijc van Scorisse, hoog baljuw van Gent.

Meneer Woutere, heer vander Gracht.

s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Meester Jan van der Gracht.

Dieric van Scoonbrouck.

Symoen Borluut, op 't Sant.

Meester Jan van Loo.

Symoen Damman.

Meester Christoffels de Grave.

Lievin Zoetamijs.

Lievin Utermeere.

[pagina 303]

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Meneer Adriaen van Ravenscoot, ridder.

Meneer Roeland de Baenst, ridder.

Joos van Wijchuus.

Lievin de Pottere.

Heynric Pappal,

over hem Oste zijn broeder.

Meester Pieter Goetghebuer.

Willem van der Cameren.

Lodewijc van Maerke.

Jan van Zeveren, fs Daneels.

Gillis de Bels.

Jaspar van den Hole.

Jan Doens, fs Jans.

Joos van Crombrugghe.

Philips van der Zickelen.

Jacob de Temmerman, fs Rogiers.

Boudijn de Smet.

Jan vandaar Buunre,

op Sint Pieters.

Jan van der Boven.

Willem Rijm.

Jan de Crane.

Philips van Loo.

Jan de Mutere.

Jacob van Papeghem.

Gillis van den Leene.

Daneel van den Hane.

Daneel Claus.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Jacob van Wymeersch.

Jan de Vechtere.

1477.

Commissarissen.

Mijnheer van Sint Baafs.

Meneer Joos de Lalain.

Meester Andries Colins, president.

Mijnheer van der Gracht.

Jan van Dadyselle, hoog baljuw van Gent.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Jacob van Wymeersch, overdeken.

Jan de Vechtere.

Zegher de Mey.

[pagina 304]

Meester Bertelmeeus van Massemen.

Arend de Cleerc.

Christiaen Dhamere.

Jan Rufelaert.

Jan de Poortere.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Meneer Joos van Ghistele, ridder.

Ogier van Massemen.

Gillis de Groote.

Geeraerd Goetghebuer.

Meester Christoffels de Grave.

Thomaes van der Stichelen.

Over hem Jacob Bolloc..

Jooris van den Moere.

Symoen Damman.

Jan van den Abeele.

Jacob de Steenwerpere.

Jan van den Heede, fs Michiels.

Lievin d'Hooghe, fs Jans.

Willem Sloeve.

Jan van der Galleyen.

Jan Dullaert, mercenier.

Jan de Coninc.

Jan van den Heede, t' Sint Baafs.

Victor Deynoot.

Inghelram Steel.

Jan Vlamync.

Arend Mast.

Pieter van Hauwaert.

Lievin de Vechtere.

Jacob de Cleerc.

Lievin van Waes.

Jan de Cupere, Fs Jans.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Jacob van Wymeersch.

Jan de Vechtere.

Item, den xxvij in Ougste dede hertoghe Macximiliaen van Oostenrijcke, keyser Fredericx zoone, zyne intreye binnen der stede van Ghent, die zeer blydelic ontfanghen waert.

Item, tsanderdachs traude hy vrauwe Marye, hertoghinne van Borgondien, binnen der stede van Ghent, ende was de edelste ende rijcste dochter van al Kerstenhede.

Item, den xxiiij van Ougste, beswoer de hertoghe Macximiliaen dlant van Vlaenderen. [p. 305]

[Op den xxven Juny quamen beede de voorscepenen die gheweest hadden by 's keysers zone te Ghendt; up den zelven dach so quamen de Ambassaten van 's keysers zone wel met ijc peerden of meer.

Saterdach. Op Onzer Vrauwendach Half Ougste gheboot men so wie 's keysers zone den bruudegom eere doen wilde, dat zy hemlieden voorsien sauden van eenen witten kerle ende swarten hoet, met een roode cappe.

Sondach. Op den xijen Augusti was gheboden dat niemant vechten en saude, noch beroerte maken, op den ban van x jaren ende partie ghenouch doen.

Maendach. Op den xviijen Augusti dede Maximiliaen zijn intreye, daer jeghen dat reden de heeren van der wet, de heeren van den rade ende de heeren van den hove.

Dijssendach. Den xix Augusti, 's morgens ontrent den ve, zo worden zy ghetraut met eender messe; daer naer zo vonden zy een imbijt, 't welke ghedaen zijnde ghynghen te ruste tot 's achternoens te vieren, ende s'avonds gaf de stede den bruudegom ende vrau bruut een bancquet.

Den xxjen Ougste reysden zy t' samen messe hooren t' Sente Jans, ende 's achternoens waert ghesteken in den Wal ende zyne officiers vermaect.

Tsondaechs daer naer vergaderden alle de processien van Ghendt in den Wal tsmorghens ten vjen ende ghynghen t' samen t' Ste. Pieters voor de poorte, aldaer zy vonden den heere van Ste. Pieters staende in de costelixste cappe met eender relique in de handt zonder den evangeliebouck, wywatervat, wieroocvat: hy verbeyde de compste van Maximiliaen; curts daer naer quam Maximiliaen met schoonen state ter plaetste voornoemt ende beette van zynen peerd.e [p. 306]

Tusschen de poorte ende de pelloryne daer hy vant twee cussenen daer up dat hy knielde, ende de proost, Mr Jacob Bertaldy, dede daer een oratie; de oratie ghedaen zijnde, men gaf Maximiliaen te cussene de evangelie van den daghe, daer naer het cruuce, ende men gaf hem wywatere ende wieroock, ende stont also uppe. (Pr. Ar.B.)

- Item, in 't selve jaer soo keerden af die van Nimweghen ende meest Ghelderlant van den huyse van Bourgoigne. (K.M.)

- Item, in 't selve jaer track Maximiliaen van Ghent te Brugghe, t' Ypere, te Rijssel ende in andere steden, daer hy eerlijck ontfanghen ende ghehult was, ende oock in Brabant ghehult als man ende monboir van synen wyve. (K.M.)]

Item, in dit jaer stondt de papegaey van den auden gulde van Sente Bastiaen eer men afgeschieten conste, van sondach 's morghens tot den maendaech ten ix ueren voor de noene.

Item, in dit jaer en hadden de papen gheen nieu macne ende was Cleen Vastenavont daechs naer Onse Vrauwendach lichtmesse.

Item, in dit jaer resen hemlieden de Gheldersche jeghens die van Sertoghen Bossche met huerlieder quartiere, ende waren wederstaen van den Bossche, ende die trocken over met grooter macht in 't landt van Gheldere ende deden daer vele schaden; boven dien beleyden zy de stadt van Grave, ende stelden daer vooren blochuusen dat zy daer mede benamen huerlieder victuaelge, die hemlieden daer mede ghewert was, zoo dat haer de stede moeste upgheven metten sloote in den handen van Macximiliaen.

Item, de 27ste augustus deed hertog Maximiliaan van Oostenrijk, keizer Fredericks zoon, zijn intrede binnen de stad van Gent die zeer blijde ontvangen werd.

Item, anderdaags trouwde hij vrouwe Marie, hertogin van Bourgondië, binnen de stad van Gent en was de edelste en rijkste dochter van al Christenheid.

Item, de 24ste van augustus bezwoer de hertog Maximiliaan het land van Vlaanderen. [pagina 305]

[Op de 25ste juni kwamen beide de voorschepenen die geweest hadden bij de keizers zoon te Gent; pp dezelfde dag zo kwamen de ambassadeurs van de keizers zoon wel met 200 paarden of meer.

Zaterdag. Op Onze Vrouwendag half augustus gebood men zo wie de keizerszoon de bruidegom eer doen wilde dat ze zich voorzien zouden van een witte kraag en zwarte hoed met een rode kap.

Zondag. Op de 12de augustus was geboden dat niemand vechten zou, noch beroerte maken, op de ban van 10 jaren en partij genoeg doen.

Maandag. Op de 18de augustus deed Maximiliaan zijn intrede, daar tegen dat reden de heren van de wet, de heren van de raad en de heren van de hof.

Dinsdag. De 19de augustus 's morgens omtrent de 5de zo werden ze getrouwd met een mis; daarna zo vonden ze een ontbijt en toen dat gedaan was gingen ze rusten tot de achter noen tot vier en s' avonds gaf de stad de bruidegom en vrouw bruid een banket.

De 21ste augustus reisden ze tezamen mis horen t' Sint Jans en te achter noen werd gestoken in de Wal en zijn officiers vermaakt.

Zondags daarna vergaderden alle processies van Gent in de Wal ’s morgens ten zes en gingen tezamen te Sint Pieters voor de poort aldaar ze vonden de heer van Sint Pieters staan in de kostbaarste kap met een relikwie in de hand zonder het evangelieboek, wijwatervat, wierookvat: hij wachtte op de komst van Maximiliaan; kort daarna kwam Maximiliaan met mooie staat ter plaatste voornoemd en steeg af van zijn paard. [pagina 306]

Tussen de poort en de manteltjes vond hij daar twee kussen waarop hij knielde en de proost, Meneer Jacob Bertaldy, deed daar een oratie; toen de oratie gedaan was gaf men Maximiliaan te kussen het evangelie van de dag, daarna het kruis en men gaf hem wijwater en wierook en stond alzo op. (Pr. Ar.B.)

- Item, in hetzelfde jaar zo keerden af die van Nijmegen en meest Gelderland van he huis van Bourgondië. (K.M.)

- Item, in hetzelfde jaar trok Maximiliaan van Gent te Brugge, te Iperen, te Rijsel en in andere steden waar hij fatsoenlijk ontvangen en gehuldigd was en ook in Brabant gehuldigd als man en voogd van zijn wijf. (K.M.)]

Item, in dit jaar stond de papegaaien van de oude gilde van Sint Bastiaan eer men die afschieten kon van zondag morgen tot maandag ten 9 uur voor de noen.

Item, in dit jaar hadden de papen geen nieuw maan en was Klein Vastenavond daags na Onze Vrouwendag lichtmis.

Item, in dit jaar rezen ze de Gelderse tegen die van Hertogenbosch met hun kwartieren en waren weerstaan van Hertogenbosch en die trokken over met grote macht in 't land van Gelder en deden daar vele schaden; bovendien belegerden ze de stad van Grave en stelden daarvoor blokhuizen dat ze daarmee benamen hun victualie die ze daarmee geweerd was zodat de stad zich moest opgeven met het slot in de handen van Maximiliaan.

[pagina 307]

1478.

Commissarissen.

Mijnheer de prelaat van den Dunen.

Mijnheer de prelaat van Sint Baafs.

Meneer Wouter van der Gracht, heer van Volanden.

Mijnheer van der Zoeterstede, baljuw van Gent.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Willem van der Cameren.

Daneel Claus.

Gillis Utenhove.

Jan van Coppenhole.

Gyselbrecht de Lu.

Martin Linesone.

Jacob Annaert, fs Symoens.

Daneel Utendale.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Meneer Roeland de Baenst,

ridder.

Meester Geerolf van der Haghe.

Geerolf Goetghebuer.

Oste Pappal.

Jan Heyman.

Joos van Wijchuus.

Jan van Caudenberghe.

Jooris de Wale.

Lambrecht Beyaert.

Jan van den Bundere.

Zegher Bolloc.

Arend de Clerc.

Willem de Vos.

Daneel Onredene.

Joos de Bake.

Boudijn de Smet.

Jan van den Moure, in den Cop.

Christiaen de Hamere.

Mathijs Reyns.

Pieter van Boxelaer.

Anthonis van Loo.

Jan van den Denne.

Joos van den Haute.

Joos Polleyt.

Vincent van den Wijngaerde.

Jan de Brauwere.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Jacob van Wymeersch.

Jan de Vechtere

[Scepenen van de Keur ghemaect by kiesers die laghen [p. 308] up de Collatiesoldere van up Onser Vrauwenavond Halfougst tot tsanderdachs up Onser Vrouwendach ten vij uren, ende waren uutgheroupen voor den noene ao lxxviij. (S.G.)]

Item, in dit jaer (den xxvj in Sporcle, Pr. Ar.B.) was te Ghent eene wapeninghe beghonnen van mueleners ende tijcwevers, die wederstaen waren van heere ende wet ter Veebrugghe, ende daer en bleef maer een doot, ende dat was een muelenere ghenaempt Pieter Goethals, buuten de Waelpoorte.

Item, in dit jaer begheerde Macximilian te Ghent eene ghemeene uutreyse die hem gheconsenteert was, ende trocken ute den xxen in Wedemaent jeghens den coninc Lodewijc van Vranckerijcke te Blangijs voor Terwaenen, ende den slach ghebuerde den xijen in Ougste daer de hertoghe Macximiliaen 't velt behilt ende den slach wan jeghens de Franchoeysen die daer alle bleven.

Item, in dit jaer was gheboren hertoghe Philips te Brugghe, binnen dat de hertoghe Macximiliaen te velde lach, up den xxiien dach van Wedemaent, ende waren de peteren Adolf van Cleve, heere van Ravestein, minheere van Brean ende vrauwe Magriete van Jorc, weduwe van hertoghe Kaerle van Borgondien.

[Den xxii Wedemaent was te Brugghe gheboren hertoghe Philips, Maximilianus zone, die hy hadde by vrau Marie, hertoghe Carels dochter. - Up Sente Andriesavont in dit jaer quamen de canonicken van Haerlebeke binnen Ghendt, want de Franchoysen hadden Haerlebeke verbrant, ende deze heeren hielden huerlieder ghetyden in de Weverscappelle ter Vierwescheede. (Pr. Ar.B.)

- Item, in dit jaer den xxii Wedemaent was te Brugghe [p. 309] gheboren hertoch Philips, Maximiliaens sone, die hy hadde by vrouwe Marie, hertoghe Carels dochter, ende Mer Adolf van Cleven, heere van Ravesteyn, die heffene uyt den name van keyser Frederick, ende hy dede den jonghen prince gheven een gulden sweert, ende de heer van Bryannen, heere van Simpol was de tweede peter in den naem van den coninck van Enghelant, ende gaf hem eenen gulden helme, ende de douagiere van den hertoghe Carle, was sijn metere, ende gaf een costelijck exsel, ende de lieden van Brugghe gaven vier vergulden kannen ende vier vergulde flasschen, elck houdende twee stoopen. (K.M.)]

Item, in dit zelve jaer was ghemaect een bestant, den xven in Hoeymaent, van een jaer by tusschensprekene van goeden heeren, tusschen den coninc van Vranckerijcke ende hertoghe Macximilianus.

Item, up den xxx in Ougste quam de hertoghe Macximiliaen ende vrauwe Marye binnen Ghent met haerlieder jonghen prinche Philips, daer groote blyscip ghedaen was van vierne ende figueren te tooghene.

[Den iii Meye quam de prinche te Ghendt in den Wal, maer eer hy er binnen was quam eenen messagier van Douway met eenen briefve die gaf eenighe van zyne heeren, ende men zeyde dat Condeyt verberrent was ende 't volck binnen al doot ghesmeten, dwelcke de contrarie bevonden was. - Tsanderdachs daer naer quam de prinche up 't Scepenhuus oorlof nemen, ende track naer Audenaerde ende alzo naer Henegauwe. (Pr. Ar.B.)

- Item, den xxix Ougste quam uyt Brugghe de grave Philips, fs Maximiliaen binnen der stede van Ghendt, ende was gheconvoyeert metter schutters van Brugghe ende [p. 310] penen van Ghendt; ende alle de duytschen reeden jeghens hem, ende daer waren wel ijc en xxx kinderen knechtjens van xij jaren, ende daer ondere met witte schroede gegurt onder haerlieder schauderen, ende saten te peerde, ende hem was gheschoncken eenen gulden cop alvul goude ridders van die van Ghendt. (K.M.)]

Item, die van Doornijcke hadden paeys jeghens den hertoghe Macximilian omme eene groote somme van penninghen die zy den prinche gaven, ende beloofden nemmermeer gaernisoen uut Vranckerijcke in te nemene dat contrarie ware den lande van Vlaenderen, up de verbuerte van huerlieder goedinghen ende renten, die zy hebben binnen den lande van Vlaenderen, ende oock alle huerlieder lijfrenten te verliesene, indien zy iemand inne namen van 's conincks weghe; dit was uutghelesen te Ghent uuten Scepenhuse den xvijen van Novembre lxxviij.

Item, in dit zelve jaer waren te Ghent vergadert de drie leden van der stede omme raet ende advijs te nemene hoe dat men de stede helpen zaude uut hare lasten daer zy inne was; want up dien tijt en dorstte niemant ter stede waert uutghaen hy en waert ghevanghen voor de stede rente, ende de drye leden sloten ghemeenlic dat de brauwers gheven zauden van elcke brauwte biers zes scellinghen grooten, van in Maerte lxxviij tot half Ougste gheduerende lxxxij.

[Item, in dit jaer, den xx Sporckele, was wederstaen de wapeninghe, die eenighe geeren volbracht hadden; daer waren eenighe ghevangen, ende hadden sy connen volcomen dat sy heer ende weth doodt ghesmeten souden hebben, ende waren onthooft tusschen bailgie; daer wasser ghebannen xxxvij ofte meer die meê gheweest hadden, ende laghen op [p. 311] de Veerleplaetse vij oft viij daghen, ende doen scheeden sy, ende binnen twee daghen daer naer soo was't collatie, te weten: waer men de last vinden soude daer inne dat de stede belast stont, soo was gheseyt dat men gheven soude van den pont groote acht groote van den pontghelde, ende het bier xiiij myten van half Ougste voor dry jaer ende niet langher. (K.M.)]

Item, in dit jaer waren uut Ghent ghebannen lxxxiiij personen uut der casselrye van Ghent, ende met den ghelde dat daer af quam van den lande ende poorte loste men renten van der stede die men sculdich was.

[Den xviij Meye dede de abt Raphael van Sente Baefs zyne intreye binnen Ghendt, dat de abt Jan van Sycleers van Ste Baefs up den zelven dach overleden was. (Pr. Ar.B.)]

[Schepenen van de Keur gemaakt bij kiezers die lagen [pagina 308] op de Collatie zolder van op Onze Vrouwe avond half augustus tot anderdaags up Onze Vrouwendag ten 7 uren en waren uitgeroepen voor de noen om 78. (S.G.)]

Item, in dit jaar (de 26ste in februari Pr. Ar.B.) was te Gent een wapening begonnen van molenaars in tijkwevers die weerstaan waren van heer en wet ter Veebrug en daar bleef er maar een dood en dat was een molenaar genaamd Pieter Goethals, buiten de Waalpoort.

Item, in dit jaar begeerde Maximiliaan te Gent een algemeen uitreizen die hem geconsenteerd was en trokken uit de 20ste januari tegen de koning Lodewijk van Frankrijk te Blangy voor Terwaan en de slag gebeurde de 12de in augustus daar de hertog Maximiliaan 't velt behield en de slag won tegen de fransen doe daar alle bleven.

Item, in dit jaar was geboren hertog Philips te Brugge, binnen dat de hertog Maximiliaan te velde lag en op de 22ste dag van januari en waren de peters Adolf van Kleef, heer van Ravestein, mijnheer van Brean en vrouwe Margriet York, weduwe van hertog Karel van Bourgondië.

[De 22ste januari was te Brugge geboren hertog Philips, Maximilianus zoon, die hij had bij vrouw Marie, hertog Karels dochter. - Op Sint Andries avond in dit jaar kwamen de kanunniken van Harelbeke binnen Gent, want de Fransen hadden Harelbeke verbrand en deze heren hielden hun getijden in de Weverskapel ter Vierweschede. (Pr. Ar.B.) - Item, in dit jaar d 22ste januari was te Brugge [pagina 309] geboren hertog Philips, Maximiliaans zoon die hij had bij vrouwe Marie, hertog Karels dochter en Meneer Adolf van Kleef, heer van Ravestein, die hief hem uit naam van keizer Frederick en hij liet de jonge prins geven een gulden zwaard en de heer van Bryans, heer van Saint-Pol was de tweede peter in de naam van de konink van Engeland en gaf hem een gulden helm en de douairière van de hertog Karel was zijn meter en gaf hem een kostbaar bedekking en de lieden van Brugge gaven vier vergulden kannen en vier vergulde flessen en elk houdt twee stopen. (K.M.)]

Item, in hetzelfde jaar was gemaakt een bestand de 15de juli van een jaar bij tussenspreken van goede heren, tussen de koning van Frankrijk en hertog Maximilianus.

Item, op de 30ste augustus kwam de hertog Maximiliaan en vrouwe Marie binnen Gent met hun jonge prins Philips daar grote blijdschap gedaan was van vuren en figuren te tonen.

[De 3de mei kwam de prins te Gent in de Wal, maar eer hij er binnen was kwam een messagier van Duway met een brief en die gaf enige van zijn heren en men zei dat Condette verbrand was en 't volk binnen al dood gesmeten, wat ter contrarie bevonden was. - Anderdaags daarna kwam de prins op ’t Schepenhuis verlof nemen en trok naar Oudenaarde en alzo naar Henegouwen. (Pr. Ar.B.)

- Item, de 29ste augustus kwam uit Brugge de graaf Philips, Maximiliaan binnen de stad van Gent en was begeleid met de schutters van Brugge [pagina 310] en schepenen van Gent; en alle Duitsers reden tegen hem en daar waren wel 203 kinderen knechtjes van 12 jaren en daaronder banden gegord onder hun schouders en zaten te paard en hem was geschonken een gulden kop al vol goud van de ridders van die van Gent. (K.M.)]

Item, die van Doornik hadden vrede tegen de hertog Maximiliaan om een grote som van penningen die ze de prins gaven en beloofden nimmermeer garnizoen uit Frankrijke in te nemen dat contrarie was het land van Vlaanderen op verbeuren van hun goederen en renten die ze hebben binnen het land van Vlaanderen en ook alle hun lijfrenten te verliezen indien ze iemand in namen vanwege de koning; dit was uitgelezen te Gent uit het Schepenhuis de 17de november 78.

Item, in hetzelfde jaar waren te Gent vergaderd de drie leden van de stad om raad en advies te nemen hoe dat men de stad helpen zou uit zijn lasten daar het in was; want op die tijd durfde niemand ter stad waart uit gt gaan, hij werd gevangen voor de stads rente en de drie leden besloten algemeen dat de brouwers geven zou van gebrouwen bier zes schellingen groten, van in maart 78 tot half augustus gedurende 87.

[Item, in dit jaar de 20ste februari was weerstaan de wapening die enige heren volbracht hadden; daar waren enige gevangen en hadden ze kunnen volkomen dat ze heer en wet dood gesmeten zouden hebben en waren onthoofd tussen rechtsgebied; daar waren er gebannen 37 of meer die mee geweest hadden en lagen op [pagina 311] de Veerle plaats 7 of 8 dagen en toen scheiden ze en binnen twee dagen daarba zo was' t collatie, te weten: waar men de last vinden zou waarmee dat de stad belast stond, zo was er gezegd dat men geven zou van de pond grote acht grote van het pond geld en het bier 14 mijten van half augustus voor drie jaar en niet langer. (K.M.)]

Item, in dit jaar waren uit Gent gebannen 84 personen uit de casselrei van Gent en met het geld dat daarvan kwam van het land en poorten loste men renten van de stad die men schuldig was.

[De 18de mei deed de abt Raphael van Sint Baafs zijn intree binnen Gent dat de abt Jan van Sycleers van Sint Baafs op dezelfde dag overleden was. (Pr. Ar.B.)]

1479.

Commissarissen.

Mijnheer de prelaat van den Dunen.

Mijnheer van Gaesbeke.

Meneer Jan, heere van Dadiselle.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Jaspar van den Hole.

Zegher de Mey.

Willem van der Scaghe.

Jan de Vechtere.

Gillis van den Broucke.

Jan de Coninck.

Lievin Utermeere.

Inghelram Steel.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Mer Adriaen van Ravenscoot,

ridder.

Mer Adriaen Vilain,

Ridder, heer van Resseghem.

Jacob van Wymeersch.

Pieter van Hauwaert.

[pagina 312]

Jan de Cupere,

over hem Jan van der Boven.

Fransoeys van Loo.

Lodewijck van Maerke.

Willem Rijm.

Jacob de Pape.

Thomaes Heylinc.

Jan Dullaert, mercenier.

Jan van den Heede, t' Sint Baafs.

Olivier van Wijchuus.

Heynric van Leeuwe.

Symoen Clocman, d'oude.

In de Veldstraat.

Martin Cockuut.

Fransoeys van den Velde.

Lievin Braem, Fs Jans.

Martin Linezone.

Pieter Beydins.

Daneel Claus.

Joos van der Haghe.

Jan Assaert.

Gyselbrecht Aelterman.

Lievin Doedins.

Daneel Utendale.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Jan van den Buundere.

Joos van Wijchuus.

Item, in dit jaer berrendet te Ghent up de Vismaert 't Haenkin ende de Merminne (ende 't Veerkin. Pr. Ar.B.), ende daer verbrande inne Pieter Verreken ende zijn wijf, ende by dien brand was de Vismaert vermeerdert.

Item, in dit jaer ghelach vrauwe Marye te Brussele van eene jonghe dochtere genaempt Mergriet, ende was kersten ghedaen up den xjen in Lauwe, ende waren de meteren de vrauwe ende douwareghe van den hertoghe Kaerle.

Item, in dit jaer vrauwe Margriete, jonghe dochtere van den hertoghe Macximiliaen ende van vrauwe Marye, was t' huwelicke ghegheven Caerle des conincx Lodewijcx van Vranckerijcke zoone, daer men huer groot onghelijc in dede, zoo hier naer volcht.

Item, Andries van Roosen was onthooft tusschen baelgien [p. 313] omme dat hy hadde gheweest ter Veebrugghe met menichte van volcke, omme den heere ende der wet t' helpene dootslaene. Dese justicie was ghedaen up den xijen in Lauwe.

Item, in dit jaer was by colacien ghevraecht oft elc van zyne rente gheven wilde van den ponden grooten de vj gr. ende insghelicx de ambachters van huerelieder winninghe van den ponde groote de vj gr.; maer men wilde dat niet consenteren ende was te diere tijt ontseyt, zy en wisten 't waer halen.

Item, in dit voornoemde jaer van lxxix, up eenen sondach naer Onse Vrauwendach in December, zaten xx of xxx ghesellen van Audenaerde, ende droncken up de Hoochpoorte, ende hadden hemlieden doen anschryven omme te ligghene up de frontieren jeghens de Franchoeysen, ende 's avonts ontrent de zeven ueren zoo riepen eenighe van hemlieden: ‘Audenarde ende vrient, slaet al doot dat van Ghent es!’ Ende halden doen de Hoochpoort vry datter niemant en dorste zijn hooft uutsteken. Maer met menichte van volcke van 's heeren weghe waren zy wederstaen, ende de ghesellen die liepen alle wech, maer daer wasser twee 's anderdaechs ghehaelt uut Sente Niclaeskercke ende gheleet ter exame ende terstont verwijst omme diere saeke wille.

Item, in dit jaer, maendaechs in de Sinxsedaghen, was ghewijt de capelle van de fraters by den bisscop van Doornycke, xxij in Meye.

[- De xixen January waren vergadert te Mechelen alle de staten van den lande. - Den xxen Ougste quam Maximiliaen met vrau Marie van Ypere ende quamen inne ter Persellepoorte. (Pr. Ar.B.)

- In dit scependom ontrent Synxen was begonnen te [p. 314] makene by consente van de vier leden te legghene den vlour van den Cuupgate die te vooren van haute was, 't welcke nu eene mans lynchde diepe ghemetst es, ende met groote steenen, ende daer boven groote saercken, ende tusschen de gherders was 't al vul loot ghegoten. (Pr. Ar.B.) .... ende t' enden den voorseyden vloer beneden daer 't water up valt, neder dan den vloer eenen voet, leit noch eenen vloer van haute ontrent thien voeten breet, streckende van den eenen muer tot den anderen muere, voorby beede de gaten, ende noch daer t' enden eenen val ontrent dry voeten breet, ghevult met steenen. (Pr. ArA.)]

Item, in dit jaar verbrandde te Gent op de Vismarkt 't Haenkin en de Merminne ( en 't Veerkin. Pr. Ar.B.), en daar verbrandde in Pieter Verreken en zijn wijf en bij die brand was de Vismarkt vermeerderd.

Item, in dit jaar lag vrouwe Marie te Brussel van een jonge dochter genaamd Margriet, en was gedoopt op de 11de januari en waren de meters de vraouwe en doariere van de hertog Karel.

Item, in dit jaar vrouwe Margriet, jonge dochter van de hertog Macximiliaan en van vrouwe Marie, was te huwelijk gegeven Karel de koningszoon van de koning Lodewijc van Frankrijk, daar men haar groot ongelijk in deed, zo hierna volgt.

Item, Andries van Roosen was onthoofd tussen rechtsgebied [pagina 313] omdat hij had geweest ter Veebrug met menigte van volk om de heer en de wet t' helpen doodslaan. Deze justitie was gedaan op de 12de februari.

Item, in dit jaar was bij collatie gevraagd op ek zijn rente geven wilde van de ponden groten de 6 groten en insggelijks de ambachters van hun winning van de pond grote de 6 groten; maar men wilde dat niet consenteren en was te die tijd ontzegd, ze wisten niet waar te halen.

Item, in dit voornoemde jaar van 79 op een zondag na Onze na Onse Vrouwendag in december zaten 20 of 30 gezellen van Oudenaarde dronken op de Hoge poort en hadde ze doen aanschrijven om te liggen op de grenzen tegen de Fransen en ’s avonds omtrent zeven uur zo riepen enige van hen; ‘Oudenaarde en vriend, sla al dood van Gent is!’ en haalden toen de Hoge poort vrij zodat er niemand zijn hoofd durfde uit te steken. Maar met menigte van volk vanwege de heren waren ze weerstaan en de gezellen liepen alle weg, maar daar waren er twee de volgende dag gehaald uit Sint Nicolaas kerk en geleid ter examen en terstond verwezen vanwege die zaak.

Item, in dit jaar, maandag In de Pinkster dagen was gewijd de kapel van de fraters bij de bisschop van Doornik, 22ste in mei.

[- De 19de januari waren vergaderd te Mechelen alle staten van het land. – De 20ste augustus kwam Maximiliaan met vrouw Marie van Iperen en kwam in ter Persellepoore. (Pr. Ar.B.)

- In dit schependom omtrent Pinksteren was begonnen te [pagina 314] maken bij consent van de vier leden te leggen de vloer van de Kuip gat die tevoren van hout was wat nu een mans lengte die gemetseld is met grote stenen en daarboven grote zerken en tussen die planken was het al vol lood gegoten. (Pr. Ar.B.) .... en t' einde der voorzegde vloer beneden daar 't water op valt neder dan de vloer een voet ligt noch een vloer van hout omtrent tien voeten breed, strekt van de ene muur tot de andere muur voorbij beide gaten en noch daar t' einden een val omtrent drie voeten breed gevuld met stenen. (Pr. ArA.)]

1480.

Commissarissen.

Mijnheer van Gaesbeke.

Mijnheer de prelaat van den Dunen.

Dieric van der Gracht, Meneer Wouters zoon.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Symoen Borluut.

Jan van den Buendere, overdeken.

Philips van der Zickelen.

Claeys van Bommale.

Jan de Rantere.

Jan Maes.

Arend de Cleerc.

Jan Steel.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Mer Joos van Ghistele, ridder.

Jooris van den Moure.

Claeys de Ghier.

Gheerolf Goetghebuer.

Gillis de Bels.

Jacob Heyman.

Willem Sloove.

[p. 315]

Jan Damman, Fs Symoens.

Anthonis van Loo.

Jan de Coninc.

Gillis van den Leene.

Jan Vlaminc.

Ghuwy de Crooc.

Joos Passcharis.

Wouter van der Schuere.

Inghelram Steel.

Jan de Vos.

Jan van den Moure.

Jooris Sergant.

Lievin de Vechtere.

Jan van der Kathelinen.

Jan Lippins.

Joos Vernier.

Boudijn van der Donct.

Jan de Bueckele.

Jan de Vriese.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Jan van der Brauwere.

Arend de Cleerc.

Item, in dit jaer was Jan Damman ghebannen up den xjen in Meye vijftich jaren uut Vlaenderen, omme dat hy 't secreet van scepenen uut drouch ende te kennen gaf.

[Item, in 't selve jaer banden de xij schepenen Jan Damman haren gheselle, ende was den iiijen schepene, den xj in Mey, omdat hy 't secreet van schepenen uutbrachte aengaende den heere van Gaesbeke, ende noch dry andere tittelen, l. jacr. (K.M.)]

Item, in dit jaer was 't eenen eauden wintere.

[Item, in dit jaer was 't eenen cauden winter beghinnende voor Kersdach, ende duerde wel x weken lanck, ende oock eene groote windeloosheyt; de watermeulens waren bevrosen; aldus hadde men ghebreck van broodt. (K.M.)]

Item, in dit jaer was te Ghent in colatien ghevraecht of men de Cuupbrugghe maken wilde die menich jaer qualie [p. 316] ghestaen hadde, ende was by der gemeente gheconsenteert dat men die maken zaude.

Item, duer 't Cuupgat was ghedregen drooghevocts Onse Lieve Vrauwe van den Freminueren, up Sente Amelbergheavont, ende up haren dach was Sente Amelberghe daer ooc duere ghedragen met menichte van volck, ende was maendach.

Item, tsondaechs na half ouchste was Onse Vrauwe van Sente Pieters duer 't Cuupgat ghedregen met menichte van volcke.

Item, de dijcken van den Cuupgate waren uutghesteken den xxiiij Septembris.

Item, in dit jaer was Onse Vrauwenbeelde ghestelt voor Sente Joorishuus, den xvijen in Meye.

[In dit jaer was Onse Vrauwe ghestelt an Sent Joorishuus, up den houck, jeghen voer 't Scepenhuus. (Pr. Ar.A.)]

Item, in 't selve jaer waren de hoofden ghestelt van Willem van der Schaeghen le Ghent, t' Sente Baefs, up den Colatiesoldere, ende was te Ghent ghebannen, ende ghecreech zijn lant van den sovereyn, ende woende te Brugghe, ende by versoucke van die van Ghent hy waert ghevanghen by subtylheden, ende hy ontquam met grooter avontueren, ende was weder ghebannen, ende daer na up Sente Michielsdach t' Sente Baefs, in eene wapeninghe doot gheslaghen van Remeeus volcke.

[Na de beroerte, corts daer na (dese beroerte had voor oorsaeck 't kiesen van scepenen), wart voor een amende ghewesen dat men een figuere van eenen hoofde stellen saude, buten an den muer van den Scepenhuuse van mottale in meshuse ter eeuwegher memorien van Willem van der [p. 317] Schaghen, ende daer onder 't hooft an 't Scepenhuus stont, gheordineert: ‘Dit es een amende die Willem van der Schaghen gheordineert was te doene, omdat hy ballynck zijnde van der stede, hem vervoerdert heeft up zekere in 't landt te commene by hem vercreghen by den souvereyn, ende es ghecommen binnen der stede van Brugghe, zonder consent van scepenen van de Keur in Ghendt, aldus hier ghestelt den 15 July 1480, ende was weder erbannen 50 jaer op zijn lijf.’ (Pr. Ar.A.)

- Item, oock moeste de voorseyden Willem van der Schaghen, een hooft up den Colatiesoldere stellen, ter eeuwegher memorien, in amende, ende onder 't hooft, dat up den Collatiesolder stont, was ghescreven, dat hier onder staet ghescreven:

Notable persoonen, van hoogher namen

Gheauctorisert, omme vermaken der wet

Committert discretelick naer betamen

Persoonen van eeren uut elck let,

Omme t' previlegie zuver ende net

T'onderhaudene, ende 's prinschen heerlichede:

Overdynck alle saken, hoe ende bet

Hem alle dynck voucht, in eendrachtichede;

Spieghelt u hier an, so heb dy vrede.

- Item, up Sente Jansavont uutgaende Ougst, was Jacob Clauwaert als Amman ghebannen 50 jaer uuten lande ende graefschap van Vlaenderen, omme dat hy contrarie den previlegie meer ghenomen hadde van den ghevanghene dan hy behoorde te nemene. (Pr. Ar.A.)

- Item, in dit jaer te Ghendt waren ghebannen t'eender tijt lxxxiiij persoonen uyt diversche steden ende dorpen [p. 318] in Vlaenderen, al uytter casselrye van Ghendt, ende met dien ghelde dat daeraf quam loste men de renten van der stede. (K.M.)]

Item, in dit jaer was 't westende van Sente Michielskercke ende de voorkercke beghonnen te vermaken, ende de strate verleit.

Item, in dit jaer waren de huusen van Mynen heere van Sente Pieters die verbrant waren an de Vismaert afghebroken, beghinnende van in de Curtemunte tot by den Vleeshuuse.

Item, in dit voornoemde jaer den xxvj, den xxix ende xxxj, wesende vrydach, maendach ende woonsdach, was Lodewijc van der Linden ter justicie ghevoert; de voornoemde drye daghen lanc up eene slede, ende ghestreken te vele plaetsen up zijn bloot lijf met eenen gheloeyden ysere, ende daerna ghestelt up 't pellory an 't Vleeshuus, ende daer zijn tonghe ghecurt, ende ghebannen uut Vlaenderen, omme dat hy blasphemye ghesproken hadde van Gode van Hemelrijcke.

Item, de nerringhe van den tappijtswevers plaghen huer messe te doen doen tsondaechs voor Onser Vrauwen autaer van Marya ter Eeren, ende over vele jaren daer te vooren, ende 't ghulde van Marya t' Eeren hadde ghebrec van harer messe naer costuume, ende by tusschenspreken van kercmeesters ende prochiepapen cochte 't ghulde de nerringhe uut der cappelle, ende de nerringhe hadde eene cappelle daer naest, ende 't ghulde dede de nerringhe saegie verstellen ende ooc de ghelaesveistere metter roede van Jesse uut Onser Vrauwencapelle, zonder den cost van der nerringhe, ende deden eerstwaerf huerlieder messe doen up den Palmsondach. [p. 319] [Op den xxvij Maerte trocken die van Ghendt ter Vrindachmaert omme dat men zeyde dat de Franchoysen waren tusschen Ghendt ende Brugghe, ende sauden in 't vertrecken onzen gheduchten prinche ontschaect hebben, want up den zelven nacht sloughen up de prochien tusschen Brugghe ende Curterijcke de clocke, ende up den zelven nacht waren de Franchoysen tot xviij ghevanghen, die waenden getrokken t' hebben in 't casteel te Curterijcke. (Pr. Ar.B.)

- Den ij Juny was te Ghent ghevierendeelt eenen Franchois die hier binnen der goede weke bracht letteren van verraderien; zynen buuck met alle de andere leden waren ghehangen buuter Persellepoorte an eenen boom. (Pr. Ar.B.)

- Den iij July trocken die van Ghendt uute by den conincxstavelryen naer den Nieuwen Dijck; up elcke conyncstavelrye twee mannen, ende elcken conynck hadder viije. (Pr. Ar.B.)

- Den xven July zo quam een verwaet up den Tresorier der stede van Ghendt, welck verwaet ghesonden was by eenen recteur van Luevene Mr Pieter, gheboren binnen der stede van Brugghe, omme dieswille dat de Tresorier niet en wilde betalen de behoorelijcke costen die de voorseyde Mr Pieter hadde ghedaen ter cause van vier ponden gr. die hy hadde up de stede van Ghendt. Op den selven dach wert de voornoemde Mr Pieter by de wet van Ghendt ghebannen vijftich jaren, ende men gheboot van strate tot strate met een trompette dat alle de gone die kinderen hadden ligghende ter scholen binnen der stede van Luevene, dat se de zelve sauden doen t' huus halen ofte doen commen, ende elc dies ware in ghebreke op den ban van vijftich jaren. (Pr. Ar.B.)

- Up den xxix July so beleyde de prinche de stede van Terwaen. - Den iij Juny quam de bisschop van Doornicke ende de cardinael van Roome binnen Ghendt. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaar was Jan Damman gebannen op de 11de in mei vijftig jaren uit Vlaanderen omdat hij 't secreet van schepenen uitdroeg en te kennen gaf.

[Item, in hetzelfde jaar bonden de 12 schepenen Jan Damman, hun gezel, en was de 4de schepen de 11de in mei omdat hij 't secreet van schepenen uitbracht aangaande de heer van Gaesbeke en noch drie andere titelen, l. jaar. (K.M.)]

Item, in dit jaar was ’t een koude winter.

[Item, in dit jaar was ’t een koude winter die begon voor Kerstdag en duurde wel 10 weken lang en ook een lange tijd zonder wind; de watermolens waren bevroren; aldus had men gebrek van brood. (K.M.)]

Item, in dit jaar was te Gent in collatie gevraagd of men de Kuipbrug maken wilde die menig jaar kwalijk [pagina 316] gestaan had en was bij de gemeente geconsenteerd dat men die maken zou.

Item, door ’t Kuip gat was gedragen droogvoets Onze Lieve Vrouwe van de Freminuren, up Sint Amelberga avond en op haar dag was Sint Amelberga daar ok door gedragen met menigte van volk en was een maandag.Item, zondag na half augustus was Onze Vrouwe van Sint Pieters door het Kuip gat gedragen met menigte van volk.

Item, de dijken van het Kuip gat waren uitgestoken de 24ste september.

Item, in dit jaar was Onze Vrouwe beeld gesteld voor Sint Joris huis 17de mei.

[In dit jaar was Onze Vrouwe gesteld aan Sint Joris huis op de hoek tegen voor 't Schepenhuis. (Pr. Ar.A.)]

Item, in hetzelfde jaar waren de hoofden gesteld van Willem van der Schaghen le Gent, t' Sint Baafs op de Collatie zolder en was te Gent gebannen, en kreeg zijn land van de soeverein en woonde te Brugge, en bij verzoek van die van Gent werd hij subtiel gevangen en hij ontkwam met grote avonturen en was weer gebannen en daarna op Sint Michiels dag t' Sint Baafs in een wapening dood geslagen van Remeeus volk.

[Na de beroerte, kort daarna (deze beroerte had voor oorzaak 't kiezen van schepenen), werd voor een gedachtenis gewezen dat men een figuur van een hoofd stellen zou buiten aan de muur van het Schepenhuis van mortale in mis huis ter eeuwiger memorie van Willem van der [pagina 317] Schaghen en daaronder 't hooft aan ’t Schepenhuis stond geordineerd: ‘Dit is een gedachtenis die aan Willem van der Schaghen geordineerd was te doen omdat hij als balling van de stad hem bevordert heeft op zeker in 't land te komen bij hem verkregen bij de soeverein en is gekomen binnen de stad van Brugge zonder consent van schepenen van de Keur in Gent, aldus hier gesteld de 15de juli1480, en was weer verbannen 50 jaar op zijn lijf.’ (Pr. Ar.A.)

- Item, ook moest de voorzegde Willem van der Schaghen een hoofd op de Collatie zolder stellen ter eeuwiger memorie in gedachtenis en onder 't hoofd dat op de Collatie zolder stond was geschreven dat hier onder staat geschreven:

Notabele personen, van hoge namen

Geautoriseerd, om vermaken de wet

Gecommitteerd discreet naar betamen

Personen van eren uit elk lid,

Om t' privilegie zuiver en net

Te onderhouden en ’s prins heerlijkheid:

Overdenkt alle zaken, hoe en beter

Hem alle ding voegt in eendracht;

Spiegelt u hieraan ,zo heb je vrede.

- Item, op Sint Jans avond uitgang augustus was Jacob Clauwaert als gezagsdrager gebannen 50 jaar uit het land en graafschap van Vlaanderen omdat hij contrarie de privilegie meer genomen had van de gevangenen dan hij behoorde te nemen. (Pr. Ar.A.)

- Item, in dit jaar te Gent waren gebannen te een tijd 84 personen uit diverse steden en dorpen [pagina 318] in Vlaanderen, al uit de rechtsgebied van Gent en met het geld dat er van af kwam loste men de renten van de stad. (K.M.)]

Item, in dit jaar was 't westen van Sint Michiels kerk en de voor kerk beginnen te vermaken en de straat verlegd.

Item, in dit jaar waren de huizen van Mijnheer van Sint Pieters die verbrand waren aan de Vismarkt afgebroken, begint van in de Kortemunt tot bij het Vleeshuis

Item, in dit voornoemde jaar de 26ste, de 29ste en 3ste vrijdag, maandag en woensdag was Lodewijc van der Linden ter justitie gevoerd; de voornoemde drie dagen lang op een slede en gestreken te vele plaatsen op zijn blote lijf met een gloeiend ijzer en daarna gesteld op het pelorie van het Vleeshuis en daar zijn tong gekort en gebannen uit Vlaanderen om dat hij blasfemie gesproken had van God van Hemelrijk.

Item, de nering van den tapijtwevers plagen hun mis te doen zondags voor Onze vrouwe altaar van Maria ter Eren en over vele jaren daar tevoren en 't gilde van Maria t' Eren had gebrek van haar mis naar het gebruik en bij tussenspreken van kerkmeesters en parochie papen kocht 't gilde de nering uit de kapel en de nering had een kapel daarnaast en het gilde deed de nering vaandel verstellen en ook glazen venster met de roede van Jesse uit Onze Vrouwe kapel zonder de kosten van de nering en deden de eerste keer hun mis op de Palmzondag. [pagina 319][Op de 27ste maart trokken die van Gent ter Vrijdag markt omdat men zei dat de Fransen waren tussen Gent en Brugge en zouden in 't vertrekken onze geduchte prins geschaakt hebben, want op dezelfde nacht sloegen op de parochies tussen Brugge en Kortrijk de klok en op dezelfde nacht waren de Fransen tot 18 gevangen die waanden getrokken t' hebben in 't kasteel te Kortrijk. (Pr. Ar.B.)

- De 2de juni was te Gent gevierendeeld een Fransman die hier binnen de goede week bracht letters van verraad; zijn buik met alle de andere leden waren gehangen buiten de Persellepoort aan een boom. (Pr. Ar.B.)

- De 3de juli trokken die van Gent uit bij de koningstafel naar de Nieuwe Dijk; op elke koningstafel twee mannen en elke koning had er 8. (Pr. Ar.B.)

- De 15de juli zo kwam een verwijt op de Penningmeester der stad van Gent, welk verwijt gezonden was bij een rector van Leuven Meneer Pieter, geboren binnen de stad van Brugge, om dieswille dat de Penningmeester niet wilde betalen de behoorlijke kosten die de voorzegde Meneer Pieter had gedaan ter oorzaak van vier ponden groten die hij had op de stad van Gent. Op dezelfde dag werd de voornoemde Meneer Pieter bij de wet van Gent gebannen vijftig jaren en men gebood van straat tot straat met een trompet dat alle diegene die kinderen hadden liggen ter scholen binnen de stad van Leuven dat ze die zouden doen thuis halen of doen komen en elk die erin gebrek was op de ban van vijftig jaren. (Pr. Ar.B.)

- Op de 29ste juli zo belegerde de prins de stad van Terwaan. – De 3de juni kwam de bisschop van Doornik en de kardinaal van Rome binnen Gent. (Pr. Ar.B.)]

1481.

Commissarissen.

Mijnheer de prelaat van den Dunen.

Meneer Jan van Nieuwenhove, riddere.

Dieric van der Gracht.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Lodewijc van Maerke.

Jan van Coppenhole.

Jan Lanen.

Martin van den Buendere.

Jan van den Wijncle.

Joos van Wijchuus,

deken van de Weverij.

Willem van Meerhaute.

Jan van der Boven.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Mer Adriaen Vilain, ridder.

Willem Bette.

Jan van den Abeele, smid.

Joos van der Eeken.

Geeraerd Goetghebuer.

Jan Dullaert, mersenier.

Daneel Onredene.

Jacob de Grutere.

Arend Mast.

Jacob de Cooman, fs Jans.

Lievin de Groote.

Jan de Peystere.

Joos van den Berghe.

Geeraerd van Anghereel.

Jan de Wilde, olislaghere.

Hubert van Lueribrouck.

Jacob van Papeghem.

Lievin Deynoot.

Justaes Schietecatte.

Jan van der Asselt, op t’ Zand.

Lievin de Voghele.

Joos de Brune.

[p. 321]

Willem Doedins.

Martin van Eertbuer.

Joos Steel.

Lievin de Sceppere, wit leertouwer.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Jacob van Wymeersch.

Arent de Cleerck.

Item, in dit jaer was torreken ghemaect up de Leye, van Jan van der Schaeghen hove, by Alins hospitael.

Item, in dit jaer was gheboren te Brusele, den x van Septembre, eenen jonghen sone van vrauwe Marye, ghenaempt Franchoeys; maer hy starf jonc.

Item, in 't voornoemde jaer stont tusschen beede den Scepenhuse van de Keur ende van Gedeelde een groote myte met vasseelhaute, daer up dat vonden was een groote rolle van zes bladeren pampiers vul ghescreven, sprekende up den voorscepenen ende die van der wet ende den hueverdeken ende ander offichiers der stede, ende also stont de stede van Ghent in perykele van groter onghenouchte.

Item, in 't selve jaer trocken de Jacopynen uut Ghent ter causen dat zy ghepreect hadden ende zeyden datter ongheloveghe binnen Ghent waren, ende daer was by ghemeene colatie ghesloten ende gheseyt dat men hemlieden verbieden zaude al dlant duere huerlieder statie ende huerlieder ghoetdoen, ende 't selve was also verboden binnen der stede met eenen trompette.

Item, up den dicendach den xxiijen Octobris, was met eenen trompette verboden dat niemant ter Jacopynen gaen en saude up de boete van xx l. gr., noch hemlieden gheen ghoet doen up de zelve boete. Up de zelve weke 's vrydaechs [p. 322] was eene joncvrauw, in de Posterne wonende, ghebannen uut Vlaenderen, omme dat zy ten Jacopynen ghync ende quade woorden sprac anghaende de regierders van der stede, ende dat in huerlieder presentie.

[Item, in t' zelve jaer was Meester Jacob Weits, doctuer ten Preecheeren om zijn predicatie, gheleet ten huuse van meester Michiel Varmachtilt, prochiepape van Sente Niclaus, aldaer hem te bewaerne hadde Heindrick de Sceppere, neghen daghen ende neghen nachten, ende was betaelt van der stede weghe, ende van danen was de voorseyden Weits gheleet by den deken van den Kerstenhede, ende meester Michiel voorseyt up Sauselet, daer hy lach 28 daghen, bewaert van den voornoemden persoon; coste der stede 32 sc. gr. Actum den 9 July. (Pr. Ar.A.)]

Item, up eenen dycendach den xj Decembris was te Ghent ghebannen Minheere van Gaesbeke, een van den meeste heeren die in 't hof van den prinche was, vijftich jaer, uut Vlaenderen, omme dies wille dat hy gheseyt hadde dat de lieden van Ghent waren honden ende muytmakers, ende hy hadde gherne den prinche Macximiliaen jeghens.... ende een afscheedinghe ghemaect van die van Brugghe, ende dese heere lach langhe ghelogiert, naer dat hy ballinc was uut Vlaenderen, te Brugghe, by dewelcke dat een groote onghenouchte ghecommen zaude hebben tusschen Ghent ende Brugghe; ende terwylen dat de voornoemde heere ghebannen was, de stede stond zonder hoochbailliu vij weken ende drye daghen ende noch ix daghen; ende aldus stondt de stede zonder hoochbailliu viij weken ende vijf daghen.

Item, in dit jaer was minheere van Daeysele, ruddere, hoochbailliu van Ghent, t' Antworpen doot ghesleghen van [p. 323] den heere van Montengy, up den xxen Octobris, ende was in Ghent brocht by avonde met grooten rauwe, ende men luyde in alle kercken.

Item, minheere van Gaesbeke was te Ghent erghebannen 's donderdaechs in de half vastenweke, vijftich jaer uut Vlaenderen, ende doen hadden de drye leden vergadert gheweest omme dat se den heere van Gaesbeke appeleren wilden, maer bevonden dat se danof te gheenen apeele en stonden.

Item, vrauwe Marye overleet deser werelt ter salegher memorie te Brugghe, up den xxvijen in Maerte, ontrent twee ueren naer noene in de Paesdaghen, ende doen ghinc de wet van Ghent met schoonen state te Brugghe, ende men seyde d'een vrient tot den anderen: ‘Wie met der wet trecken wilde die zaude zijn costen hebben, ende dat elc secretelic voorsien ghaen zaude also hy zijn lijf avontueren wilde.’

[Den 25 van Maerte 1481, stierf vrouwe Marie door den val van haer peert, rydende ter jacht, ende wert begraven tot Brugghe. (K.M.)]

Item, vrauwe Marye overleden zijnde was begraven te Brugghe in de canesye van Onser Vrauwen, in den hooghen coer.

Item, als die van Ghent commen waren in Brugghe in huerlieder herberghe, ende de prinche dat verhoorende, dede ontbieden die van Ghent oft hemlieden believen zaude te commene tot hem in zin hof, ende gaven in antwoorde dat zy daer niet commen en zauden, ten ware dat zy hadden saveconduit van den prinche, ghemerct dat Mer Jan van Daeysele, hoochbailliu van Ghent, t' Antworpen by hem ontboden was te commene ende was daer op den ix Octobris [p. 324] doot ghesleghen ende deerlic vermoort by nachte naer de maeltijt daer hy t' sijnder herberghen gaen zaude, ende de prinche en hadde van dien feyte gheen corecxie ghedaen, dat onslieden van Ghent wonder gheeft, ende also secht den prinche wy zijn tot zynen dienst, maer ons en ghelieft noch daer niet te commene dan up 't voorseyde saveconduit.

Item, de heeren van den prinche droughen over de andwoorde ende 't advijs van die van Ghent, ende de prinche ontfync de andwoorde minnelic ende hy consenteerde dat men alle de dueren ende veinsteren van zynen hoove uut den haeck werpen zaude, ende dat die van Ghendt de zelve doen bewaren zauden in huerlieder name ende also hemlieden dat goet dincken zaude.

Item, de heeren van Ghent dit van den prinche verhoorende, zy trocken te hoove met schoonen state by hueren prinche, daer de deken van de Witte Capproenen met zynen ghesellen wel voorsien, by laste van den prinche de dueren ende veinsteren bewaerden, ende terwyle dat die van Ghent jeghens den prinche spraken, daer grooten druc ende rauwe bedreven was omme de doot van der princhesse, ende als zy daer gheweest hadden een groote uere ofte daer ontrent, trocken die van Ghent weder in haerlieder herberghe, ende de prinche besant hemlieden met twee pypen rijnsche wijn, ende minheere van der Gruuthuuse scanc ooc hemlieden een pype wijns, ende die van Brugghe sconcken ooc den wijn, ende aldus waren zy ontfanghen te Brugghe, ende waren daer zes of zeven daghen tot dat zy de wet van Brugghe vermaect hadden.

Item, dit aldus ghedaen zijnde quamen met den prinche te Ghent, met schonen state, alle in den rauwe, ende de [p. 325] prinche sat up zijn pert met eenen langhen swarte abyte ende een heycke met eenen raucapproen, zoo dat men zijn aensichte niet zien en mochte, ende binnen Ghent zijnde, waren in alle de smalle steden de wetten vermaect, ende alle baillius ende meyers die in den name van den prinche dienden, zonder de wet van Ghent die bleef dienende tot Halfougste.

Item, in dit voornoemde jaer waren te Ghent ghebannen drye rudders: minheere van Merrendre, minheere van Praet ende minheere van Dutsele, omme dieswille dat se huer uuterste vermoghen ende groot devoer deden, omme die van Ghent te vermakene jeghens den prinche ende omme hemlieden in twiste ende discoorde te hebben met Brugghe.

Item, sondach voor Sente Jansdach middesomere, brochten de lieden van den Sandberch t' Sente Baefs eenen fiertere, die schoene ende costelic was, ende gaven ter eeren van Sente Lievene.

Item, in dit jaer was de nieuwe camere van den Scepenhuse van de Keur beghonnen te makene daer men in cameren dingt.

[Item, den 4 July was den eersten steen gheleyt van der nieuwer camere daer men inne dyncht, daer was onder den eersten steen gheleyt een gauden croone. (Pr. Ar.A.)]

Item, Jacob van Wymeersch was ontfanghere van der stede van Ghent, Jan de Mey was deken van sijnder nerringhe ende bailliu in soldere, Jan de Vechtere was deken van de Curte Sweerden. Dese persoonen met meer andere met hemlieden ghevoucht ende overeen ghedreghen officie van der stede te hebbene t' hueren wille, ende zy hadden gherne t' hueren adcorde ghehat Jan van den Bundere, die [p. 326] doe hueverdeken was; maer hy en wilde hem in 't zelve stic niet voughen, waer omme zy onderlinghe veel rude ende leelicke woorden hadden.

Item, de hueverdeken met den heere droughen de zake an Scepenen van de Keur, waer omme de voornoemde persoenen ghewijst waren verlaten te syne van huerlieder officie ende voort ghewijst onhabil nemmermeer officie te bedienene.

[Item, in dit jaer munte men te Ghendt de Andriesen ende de penninghen metten twee leeuwen van vijf grooten stick. (Pr. Ar.A.)

- In dit scependom waren ghezonden ende gheordonneert by de drie leden 's landts van Vlaenderen seker ambassate, de welcke reysde by den conynck van Vranckerijcke omme pays te maken; maer zy en dede niet, ende binnen dier tijdt was den conynck Aryen overghegheven zonder slach of stoot, met alle de angienen die daer bleven waren van de Blangijssche reyse. Op Ste. Jansdach in de Kerstdaghen starf grave Franchois te Bruussele. Hier was dieren tijt in 't landt: het coorene galt te Brugghe xxiiij sc. gr. thoet, ende de rogghe te Ghendt xxx sc. elc halstere, ende de taerwe xliiij sc. elc halstere. (Pr. Ar.B.)

Item, in dit jaar was het torentje gemaakt op de Leie, van Jan van der Schaeghen hof bij Alins hospitaal.

Item, in dit jaar was geboren te Brussel de 10de september een jonge zoon van vrouwe Marie, genaamd Fransoos; maar hij stierf jong.

Item, in 't voornoemde jaar stond tussen beide de Schepenhuis van de Keur en van Gedeelde een grote mijt met fasseel hout waarop dat vonden was een grote rol van zes bladeren papier vol geschreven, sprak op de voorschepenen en die van de wet en de over deken en andere officiers der stad en alzo stond de stad van Gent in perikel van groot ongenoegen.

Item, in hetzelfde jaar trokken de Jakobijnen uit Gent ter oorzaak dat ze gepreekt hadden en zeiden dat er ongelovige binnen Gent waren en daar was bij algemene collatie besloten en gezegd dat men verbieden zou al het land door hun statie en hun goed doen en in hetzelfde was alzo verboden binnen de stad met een trompet.

Item, op de dinsdag de 23ste oktober was met een trompet verboden dat niemand ter Jakobijnen gaan zou op de boete van 20l. grote, noch ze geen goed doen op dezelfde boete. In dezelfde week vrijdags [pagina 322] was een jonkvrouw die in de Posterne woonde gebannen uit Vlaanderen, omdat ze ten Jakobijnen ging en kwade woorden sprak aangaande de regeerders van de stad en dat in hun presentie.

[Item, in hetzelfde jaar was Meester Jacob Weits, doctor ten Predikheren om zijn predicatie geleid ten huize van meester Michiel Varmachtilt, parochie paap van Sint Nicolaas aldaar hem te bewaren had Heindrick de Sceppere negen dagen en negen nachten en was betaald vanwege de stad en vandaar was de voorzegde Weits geleid bij de deken van den Christenheid en meester Michiel voorzegt op de Sauselet daar hij lag 28 dagen, bewaard van de voornoemde persoon; kostte de stade 32 schillengen grote. Acte de 9de juli. (Pr. Ar.A.)]

Item, op een dinsdag de 11de december was te Gent gebannen Mijnheer van Gaesbeke, een van de grootse heren die in 't hof van de prins was, vijftig jaar uit Vlaanderen om dies wil dat hij gezegd had dat de lieden van Gent waren honden en oproerkraaiers en hij had graag de prins Maximilian tegen.... en een afscheiding gemaakt van die van Brugge en deze heer lag lang gelogeerd nadat hij balling was uit Vlaanderen te Brugge waarbij dat een groot ongenoegen zou gekomen hebben tussen Gent en Brugge; en terwijl dat de voornoemde heer gebannen was stond de stad zonder hoog baljuw 7 weken en drie dagen en noch 9 dagen; en aldus stond stad zonder hoog baljuw 8 weken en vijf dagen.

Item, in dit jaar was mijnheer van Daeysele, ridder, hoog baljuw van Gent, t' Antwerpen dood geslagen van [p. 323] de heer van Montengy op de 20ste oktober en was in Gent gebracht bij avond met grote rouw en men luidde in alle kerken.

Item, mijnheer van Gaesbeke was te Gent gebannen donderdag in de half vastenweek vijftig jaar uit Vlaanderen en toen hadden de drie leden vergaderd geweest omdat ze de heer van Gaesbeke appelleren wilden, maar bevonden dat ze dan tot geen appel stonden.

Item, vrouwe Marie overleed in deze wereld zalige memorie te Brugge op de 27ste maart omtrent twee uren na noen in de Paasdagen en toen ging de wet van Gent met mooie staat te Brugge en de ene vriend zei tot de andere: ‘Wie met der wet trekken wilde die zou zijn kosten hebben en dat elk geheim voorzien zou gaan alzo hij zijn lijf avonturen wilde.’

[De 25ste maart 1481 stierf vrouwe Marie door de val van haar paard ter jacht en werd begraven tot Brugge. (K.M.)]

Item, vrouwe Marie die overleden was werd begraven te Brugge in de geestelijkheid van Onze vrouwe, in het hoge koor.

Item, als die van Gent gekomen waren in Brugge in hun herberg en de prins dat hoorde liet ontbieden die van Gent of het ze believen zou te komen tot hem in zijn hof en gaven in antwoord dat ze daar niet komen zouden tenzij dat ze hadden vrijgeleide van de prins, gemerkt dat Meneer Jan van Daeysele, hoog baljuw van Gent, te Antwerpen bij hem ontboden was te komen en was daar op de 9de oktober [pagina 324] dood geslagen en deerlijk vermoord bij nacht na de maaltijd waar hij naar zijn herberg zou gaan en de prins had van dat feit geen correctie gedaan dat onze lieden van Gent wonder geeft en alzo zeg de prins we zijn tot zijn dienst, maar ons gelieft noch daar niet te komen dan op ’t voorzegde vrijgeleide.

Item, de heren van de prins droegen over het antwoorde en 't advies van die van Gent en de prins ontving het antwoord minlijk en hij consenteerde dat men alle deuren en vensters van zijn hof uit de haak zou werpen en dat die van Gent die zelf doen bewaren zouden in hun naam en alzo ze dat goed denken zouden.

Item, de heren van Gent die dit van de prins hoorden trokken te hof met een mooie staat bij hun prins daar de deken van de Witte Kaproenen met zijn gezellen goed voorzien op last van de prins de deuren en vensters bewaarden en terwijl dat die van tegen de prins spraken, waar grote droefheid en rouw bedreven was om de dood van de prinses, en toen ze daar geweest hadden een groot uur of daar omtrent trokken die van Gent weer in hun herberg en de prins beschonk ze met twee pijpen rijnse wijn en mijnheer van der Gruuthuuse schonk ze ook een pijp wijn en die van Brugge schonken ook de wijn en aldus waren ze ontvangen te Brugge en waren daar zes of zeven dagen tot dat ze de wet van Brugge vermaakt hadden.

Item, toen dit aldus gedaan was kwamen ze met de prins te Gent, me mooie staat en alle in de rouw en de [pagina 325] prins zat op zijn paard met een lang zwart habijt en een hoed met een ruw kaproen zodat men zijn aanzicht niet zien mocht en toen ze binnen Gent waren toen waren in alle smalle steden de wetten vermaakt en alle baljuws en meiers die in de naam van de prins dienden zonder de wet van Gent die bleef die en tot half augustus.

Item, in dit voornoemde jaar waren te Gent gebannen drie ridders: mijnheer van Merrendre, mijnheer van Praet en mijnheer van Dutsele om dieswille dat ze hun uiterste vermogen en groot best deden om die van Gent te vermaken tegen de prins en om ze in twist en discorde te hebben met Brugge.

Item, zondag dag midzomer brachten de lieden van de Zandberg te Sint Baafs een relikwiekastje die mooi en kostbaar was en gaven ter eren van Sint Livinus.

Item, in dit jaar was de nieuwe kamer van het Schepenhuis van de Keur begonnen te maken daar men in kamers dingt.

[Item, de 4de juli was den eerste steen gelegd van de nieuwer waarin men dingt en daar was onder de eerste steen gelegd een gouden kroon. (Pr. Ar.A.)]

Item, Jacob van Wymeersch was ontvangen van de stad van Gent, Jan de Mey was deken van zijn nering en baljuw in zolder, Jan de Vechtere was deken van de Korte Zwaarden. Deze personen met meer andere met ze gevoegd en overeen gedragen officie van de stad te hebben tot hun wil en ze hadden graag tot hun akkoord gehad Jan van den Bundere die [pagina 326] De over deken was; maar hij wilde hem in 'in hetzelfde stuk niet voegen, waarom ze onderling veel ruwe en lelijke woorden hadden.

Item, de over deken met de heer droegen de zaak aan Schepenen van de Keur, waarom de voornoemde persoenen gewezen waren verlaten te zijn van hun officie en voort gewezen onmiddellijk nimmermeer officie te bedienen.

[Item, in dit jaar muntte men te Gent de Andriesen en de penningen met de twee leeuwen van vijf groten ‘t stuk. (Pr. Ar.A.)

- In dit schependom waren gezonden en geordonneerd bij de drie leden 's lands van Vlaanderen zekere ambassade die reisden naar de koning van Frankrijk om vrede te maken; maar ze deden het niet, en binnen die tijd was de koning Aryen overgegeven zonder slag of stoot met alle machines die daar gebleven waren van de Blangy reis. Op Sint Jans dag in de Kerstdagen stierf graaf Franchois te Brussel Hier was dure tijd in 't land: het koren gold te Brugge 24 schellingen grote de hoed en de rogge te Gent 30 schellingen elke halster en de tarwe 44 schellingen elke halster. (Pr. Ar.B.)

1482.

Commissarissen.

Meneer Adriaen Vilain, ridder, heer van Resseghem.

Meneer Jan van Nieuwenhove, ridder.

Meneer Joos van Moerbeke, ridder.

Philips van der Zickele.

[pagina 327]

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Meester Joes Yoens.

Jan van den Buendere, overdeken.

Symoen Borluut.

Jan van den Kethulle.

Jan de Rantere.

Joos Pascharis.

Geerolf Goetghebuer.

Inghelram Steel.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Jooris van den Moure.

Meester Geerolf van der Haghe.

Jan Assaert.

Fransoeys van Loo.

Jan Heyman.

Gillis de Bels.

Lodewijck van Maerke.

Jan van der Valleyen.

Boudijn de Moer.

Jan Mast.

Daneel Claus.

Gillis van den Leene.

Jan de Crane.

Jan de Grutere.

Heynric van Leeuwe.

Jan Lampsin.

Joos Polleyt.

Race van den Heede.

Lievin Braem.

Lievin de Cuervere.

Jan de Pic.

Pieter van Noorthaute.

Mathijs Beyaert.

Mathijs Ghyselins.

Willem de Vleeschauwere.

Jan van der Eeken, fs Laureyns.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Jan van den Abeele.

Jan Lynezone.

Item, in dit jaer was de bisscop van Ludicke doot ghesleghen van Mer Willem van Arenberghe, ende daer boven bleef Mer Willem binnen der stede van Ludicke.

Item, in dit jaer tsondaechs voor Sincxen, de kercke van Sente Anghneete ghewijt.

Item, in dit jaer was consente van scepenen Sente Margriete, Sente Nicolaeis omme ghedreghen, ende was tsondaechs den xiiij Hoeymaent.

Item, Roolkin de Snibbele was in de stede van Ghent brocht ballinc, ende hadde sententie van scepenen dat hy [p. 328] gheleet was tusschen twee dienaers tot up de veste t' enden der Bauweloe-strate, daer ghewoont hadde zijn meteren, ghenaempt de weduwe Poucstrate, die hy met zynen broedere aldaer vermort hadde, ende moeste voor dat huus vrienden ende maghen, midts den gheburen bidden dat zylieden hem de mesdaet zauden willen vergheven. Als hy 't ghebeden hadde was hy terstondt ghestelt up eene slede daer eene hurde uplach, ende also gheslept tot tusschen baelgen van den 's Gravensteene ter justicie, ende was daer onthooft, ende terstondt weder gheleit up de selve slede ende also gheslept zijn hooft tusschen zyne beenen tot buten der Mudepoorte, ende aldaer zijn lichaem ghestelt up een rat, ende was up den xix in Wedemaent.

Item, in dit voornoemde jaer, in de halfvastenweke, in 't ommeghaen van den haweete met der wet commende Onderberghen, zo quam Jan van den Bundere eene qualichede ofte beswelt, zo dat hy danof starf, ende was doe hueverdeken van Ghent, ende hadde de officie bedient vier ofte vijf jaren, ende hadde de stede van Ghent ghedaen groote eere ende profijt; zulc regement als hy onderhilt en hadde noeynt man ghesien, ende hy hadde eenen sone ghenaempt Claeis van den Bundere, die hadde eene goede huusvrauwe die bevrucht was, ende als hy begraven was zy ghelach in 't zelve huus te diere tijt van eenen jonghen, ende bleef daer de maent ghedurende, ende Jan van den Abeele een ghelughietere was up dien tijt ghecooren hueverdeken in de stede van den overledenen, ende was doe ghebeden omme petrin te zyne van den jonghen zoone ende was ghenaempt Jan.

[In dit scependom wart vergoten de weerckclocke, ende [p. 329] wart, gheheeten Philippus, ende als 't hauwet ommeghynck op den donderdach 's avons en quam voor de Predicheeren, doen quam de Over deken Jan van den Bundere eene siecte anne dat hy daeraf starf. (Pr. Ar.A.)

- Item, in dit jaer was ghebroken de werckclocke, ende was eens vergoten in de Posterne, daerna te Brugghe, ende voor de derde reyse t' Sente Jans up kerckhof, ende daer wasse wel gheghoten, alzoo 't noch blijckt, ende heet Philippus; zy weegt 6972 ponden. (Pr. Ar.A.)]

Item, in dit jaer was ter justicien brocht Rogier de Pijl, hermijt up Sente Amansberch, up een scavaut up Sente Verhildenplaetse, ende daer onthooft ende daer ghequaertiert; zijn hooft ghestelt up eenen schacht up de Dendermonschepoorte, ende also elc ledt ghedreghen t' allen poorten ende daer vooren ghehanghen, ende de buuck was ghehanghen buten de Mudepoorte an de ghalghe. Omme dies wille dat hy ghoet ende ghelt ghenomen hadde omme eenen goeden man van levende lyve ter doot te bringhene, ende zaude 't vier ghesteken hebben binnen Ghent in diversche plaetsen; dese justicie ghebuerde den viije in Ougste.

Item, den xxvij Novembris was eenen de Tulp ter justicien brocht ende ghehanghen buten der Mudeporte, omme dat hy gauden penninghen ende andere ghescroot hadde. Hy was ghevoert de Hoochpoort up ende den Santberch nedere duer de Cammestrate dweers over de Vrydachmaert, ende also naer zynen rechten wech, ende zyne cleederen waren behanghen met penninghen, die beteekende dat hy daer af een dief was.

Item, de Jacopynen ontdeden haerlieder cloostere up den xxvij in Maerte, ende alle de ghuene die daer inne ghinghen [p. 330] waren ghecalengiert van der stede weghe, ende moesten boeten in zulcker maniere dat scepenen redelic dochten omme dicswille dat elck verboden stont in eene colatie ende ghesloten dat niemant daer in gaen en zaude up de boete van x l. par., ende voorts up corrextie van scepenen ende dat met een trompet achter strate gheboden was.

[Den 27 Maerte was cloostere ten Preecheeren open ghedaen, ende zy moesten preecken in dry plaetsen daer zy te kennen gaven, dat zy lieden qualick ghepreect hadden, ende baden den volcke dat zy met hemlieden zauden willen te vreden zijn; want zylieden kenden datse mesdaen hadden jeghen die van Ghendt. (Pr. Ar.A.)]

Item, up den xiijen in Ougste was te Ghent een voorghebot uutghelesen van heere ende wet weghe, daer vele volchs in verblyde ende spetialic de ghemeente: de tarwe die ghegholden hadde xliiij gr. 't aelstere was ghestelt up xxx gr., ende de rogghe die galt xxx gr. 't alstere, was ghestelt up xxiiij gr., ende terstont zo cocht men een broot om vier myten; want de backers vercochten haer broot in de ghelande van viij sc. gr. 't alstere, ende endelinghe daer waert inne versien, ende de backers en wilden niet meer backen, maer moesten backen up den reghele ende ordenantie hemlieden ghestelt up correxie van scepenen.

Item, up den xvij in Hoeimaent waren te Ghent vergadert de drye leden 's lants: Ghent, Brugghe ende Ypere, ende elc met zijnder casselrye, ende daer was ghesloten ende overeen ghedreghen dat zy van malecanderen niet sceeden en zauden, maer eeuwelick byeen blyven, ende sy seghelden alle t' samen met haerlieder stede-seghele, waert dat iemant hemlieden wilde onghelijc doen, dat zauden d'ander twee [p. 331] steden helpen wederstaen met lyve ende met goede, ende dat gheen uutlans man officie hebben en zaude in de stede, ende waert dat dese steden gescil hadden, dat de eene wilde sceeden van den anderen tween, die zauden dat weder apoeinteren als goede vrienden, ende alle officieren, wethauders zauden dit accoort ende beseghelthede besweeren te onderhaudene met lyve ende met goede; ende up dese voorseide condicien waren de ghemeenten vergadert in alle steden of se daer inne te vreden waren, danof de andwoorde van alle steden was dat zy 't also wilden helpen hauden met lyve ende met goede ende dat men 't also seghelen zaude ende onderhauden met lyve ende goede, ende up den zelven dach was 't ghelt up eenen reghele ghestelt ende also uutgheroepen, ende doen ghinc men te Ghent nieu ghelt slaen.

Item, up den derden November, ende was up eenen sondach, wert al Vlaenderen duere ghedreghen processie generael, omme dat elc bidden zaude voor den paeys van Vranckerijcke ende onsen gheduchten heere den grave van Vlaenderen, ende up desen zelven dach was t' Sente Jans in den crocht ghepreect; daer sprack de priestere dat men vergheven saude al 't ghuent dat ons mesdaen was, ende uut dien begherde hy t' hebbene een teeken van den volcke of zy 't vergheven wilden; daer ghesciet doen terstont een teeken, want 't volck nam malecander in den aerme in teeken van grooter oetmoet, roupende met luder stemme: ‘Heere, wy vergheven 't al dat ons mesdaen es, ende wy bidden Godt om zyne gratie, dat paeys zaude moghen wesen tusschen den coninc van Vranckerijcke ende onsen gheduchten heere, roupende om gratie!’

Item, up Alderkinderdach in de Kersdaghen, was de paeys van Vranckerijcke uutghelesen met al zyne artyclen [p. 332] daer toe dienende ten Scepenhuse ter veinsteren ute daer scepene uut leest, ende 's daechs te vooren was gheboden met eenen trompette t'allen strate, dat elc commen wilde t' Scepenhuse, men saude daer den paeys uutlesen 's morghens ten neghen ueren; men luude de clocken in alle kercken ende cloosters van 's avonts te vooren tot 's anderdaechs te ix ueren dat men den paeys uut las, dwelck gheduerde tot by den xi ueren.

Item, als de paeys ghelesen was ghinghen scepenen van beede de bancken ende beede de dekenen in ordonnantien tot Sente Janskercke hoorende den dienst in schoonder ordenantien, elc naer zyne hoocheit ende de bisscop van der kercke zat in zynen stoel met zynen capelaen, ende de kinderen liepen achter straten roupende: ‘Het es al paeys, God zy ghelooft!’ Ende was doen verboden dat niemant verkeert gaen en zaude.

Item, up den Dertienavont was de jonghe prinche Philips ende Margriete, zyne sustere, t'samen van Brusele in Ghent brocht met schoonen state, ende de gheestelicke processie vergaderde seer triomphantelic t' Sente Jacops, ende men drouch Sente Lievin omme also naer Sente Jans, daer men den goddelicken dienst dede, ende tsanderdaechs bedreef men groote ghenouchte van esbatementen, ende men vierde in alle ghebuerten om prijs, ende 't gemeente was zeer eendrachtelick.

Item, de prochiepapen en clercken bedreven alle de stede duere groote ghenouchte ende hadden gheordinert eenen paus die men hiet den Eselpaus, ende waer hy wilde met zynen gheselscepe gaen eten, daer dede hy zijn teeken slaen, ende te sommeghe plaetsen, daer zy waenden gaen eten, [p. 333] moesten zy 't huus beclemmen met grooten aerbeyt al vastenavonssche wyze ende ghecreghen groote vulichede; ende was gheordonert ter eeren van onsen jonghen prinche ende zijnder sustere gedurende al den vastenavont.

Item, up den xxiiij van Aprille track vrauwe Magriete bruut van Ghent naer Vranckerijck, met schoonen state, omme dat 't huwelic in den paeys gheslooten was met den dolphin van Vranckerijcke Kaerle Lodewijcx zoone.

[In dit jaer wert de peys ghemaeckt tusschen Lowijs, coninck van Vranckrijck, ende Maximiliaen, aertshertogh van Oostenrijck, met die conditie dat vrauwe Marguerite, dochter van den aertshertoch van Oostenrijck, soude trouwen met den sone van den coninck van Vranckrijck, welke coninck den 24 April vertrock uyt Ghendt naer Vranckerijck. (K.M.)]

Item, in dit jaer bleef Mer Joos de Lalein voor Utrecht doot gheschooten onder eenen muelen, zittende op zijn peert up den Muelenwal.

Item, up den xj Meye gheboden dat elc zaude commen ter maert by zynen prinche, de welcke aut was vijf jaren, ende was eene processie generael ende 't ghemeente dede hem eet goet ende ghetrauwe te zyne.

Item, Macximiliaen by rade van den Brabanters ende eeneghe die gherne discoort maecten tusschen hem ende zynen landen van Vlaenderen, hy wilde zelve in zynen name d'offichiers ende de wetten vermaken t'synen wille, also hy ghedaen hadde in den levene van vrauwe Marie, zynen wyve, ende omme dat hy 't lant niet besitten en mochte, was hy vergramt up de stede van Ghent ende trac in Brabant, daer hy eeneghe goede notabele mannen dede onthoofden, omme dat zy spraken met der stede van Ghent, ende also stont dit [p. 334] geschil; hy seyde: ‘Hy zaude heere zijn of de duvel zoude de kersse hauden.’ Ende reysde also in Brabant, in Hollant, Zelant ende in alle d'ander landen, ende also stont wel by den twee jaren.

[In dit jaer reysde Maximiliaen naer Brabant, ende so wat scepenen of officiers die met die van Ghendt accordeerden dede hy vanghen ende onthoofden, te weten: van Bruussele, Luevene ende Andtworpen, ende dit gebuerde omdat die van Ghendt hem niet ontfanghen en wilden als heere ende haerlieden natuerlieken prinche versteken van zyne heerlichede. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaar was de bisschop van Luik dood geslagen van Meneer Willem van Arenberghe en daarboven bleef Meneer Willem binnen de stad van Luik.

Item, in dit jaar zondags voor Pinksteren werd de kerk van Sint Agnes gewijd.

Item, in dit jaar was consent van schepenen Sint Margriet, Sint Nicolaas om gedragen en was zondag de 14de juli.

Item, Roolkin de Snibbele was in de stad van Gent gebracht balling en had sententie van schepenen dat hij [pagina 328]

geleid was tussen twee dienaars tot op de vest t' einde der Bauweloe-straat daar gewoond had zijn meter, genaamd de weduwe Poucstrate die hij met zijn broeder aldaar vermoord had en moest voor dat huis vrienden en verwanten mits de geburen bidden dat zen hem de misdaad zouden willen vergeven. Toen hij 't gebeden had was hij terstond gesteld op een slede daar en hort op lag en alzo gesleept tot tussen balgen van de 's Gravensteen ter justitie en was daar onthoofd en terstond weer gelegd op dezelfde slede en alzo gesleept zijn hoofd tussen zijn benen tot buiten de Muiderpoort en aldaar zijn lichaam gesteld op een rad en dat was op de 19de januari.

Item, in dit voornoemde jaar in de halfvastenweek in ‘t omgaan de met de wet en gekomen te Onderbergen zo kwam Jan van den Bundere een kwalijkheid of bezwijming zodat hij daarvan stierf en was toen de over deken van Gent en had de officie bediend vier of vijf jaren en had de stad van Gent gedaan grote eer en profijt; zulk regiment als hij onderhield had nooit een man gezien en hij had een zoon genaamd Claeis van den Bundere, die had een goede huisvrouw die bevrucht was en toen hij begraven was lag ze in 'in hetzelfde huis te die tijd van een jongen en bleef daar de maand gedurende en Jan van den Abeele een geel gieter was op dien tijd gekozen over deken in de plaats van de overledenen en was toen gebeden om peter te zijn van de jonge zoon en was genaamd Jan.

[In dit schependom werd vergoten de werk klok en [pagina 329] werd geheten Philippus en als 't hout omging op de donderdag ’s avonds en kwam voor de Predikheren toen kwam de over deken Jan van den Bundere een ziekte aan dat hij daarvan stierf. (Pr. Ar.A.)

- Item, in dit jaar was gebroken de werk klok en was eens vergoten in de Posterne, daarna te Brugge en voor de derde keer t' Sint Jans op kerkhof en daar was het goed gegoten alzo 't noch blijk, en heet Philippus; het weegt 6972 ponden. (Pr. Ar.A.)]

Item, in dit jaar was ter justitie gebracht Rogier de Pijl, heremiet op Sint Amans berg op een schavot op Sint Verhilde plaats en daar onthoofd en daar gekwartierd; zijn hoofd gesteld op een schacht op de Dendermondse poort en alzo elk lid gedragen te alle poorten en daarvoor gehangen en de buik was gehangen buiten de Muiderpoort aan de galg. Om dies wille dat hij goed en geld genomen had om een goede man van levende lijve ter dood te brengen en zou ’t in het vuur gestoken binnen Gent in diverse plaatsen; deze justitie gebeurde de 8ste augustus.

Item, de 27ste november was een de Tulp ter justitie gebracht en gehangen buiten de Muiderpoort omdat hij gouden penningen en andere geschroot had. Hij was gevoerd ter Hoge Poort op de Zandberg neer door de Kammenstraat dwars over de vrijdag markt en alzo naar zijn rechte weg en zijn kleren waren behangen met penningen, die betekenen dat hij daar een dief van was.

Item, de Jakobijnen ontdeden hun klooster op de 27ste maart en al diegene die daar in gingen [pagina 330] waren beboet vanwege de stad en moesten boeten in zulke manieren dat schepenen redelijk dachten om diswille dat elk verboden stond in een collatie en besloten dat niemand daarin gaan zou op de boete van 10 l. par., en voorts up correctie van schepenen en dat met een trompet achter straat geboden was.

[De 27ste maart was het klooster van de Predikheren open gedaan en ze moesten preken in drie plaatsen daar ze te kennen gaven dat ze kwalijk gepreekt hadden en baden het volk dat ze met hen zouden willen te reden zijn; want ze bekenden dat ze misdaan hadden tegen die van Gent. (Pr. Ar.A.)]

Item, op de 13de augustus was te Gent een voor gebod uitgelezen vanwege heer en wet waarin veel volk verblijde en speciaal de gemeente: de tarwe die gegolden had 44 gr. 't halster was gesteld op 30 gr., en de rogge die gold 30 gr. 't halster was gesteld op 24 gr., en terstond zo kocht men een brood om vier mijten; want de bakkers verkochten hun brood in het land van 8 sc. gr. 't halster en eindelijk daar werd in voorzien en de bakkers wilden net meer bakken, maar moesten bakken op de regel en ordonnantie ze gesteld op correctie van schepenen.

Item, op de 17de juli waren te Gent vergaderd de drie leden van het land: Gent, Brugge en Iperen en elk met zijn rechtsgebied en daar was besloten en overeen gedragen dat ze van elkaar niet scheiden zoude, maar eeuwig bijeen blijven en ze zegelden alle tezamen met hun stadszegels en was het dat iemand ze ongelijk doen dat zouden de andere twee [pagina 331] steden helpen weerstaan met lijf en met goed en dat geen buitenlandse man officie hebben zou in de steden en was het dat deze steden geschil hadden, dat de ene wilde scheiden van de anderen twee die zouden dat weer punteren als goede vrienden en alle officieren, wethouders zouden dit akkoord en bezegeling bezweren te onderhouden met lijf en met goed; en op deze voorzegde conditie waren de gemeenten vergaderd in alle steden of ze daarin tevreden waren, dan of het antwoord van alle steden was dat ze 't alzo wilden helpen houden met lijf en met goed en dat men 't alzo zegelen zou en onderhouden met lijf en goed en op dezelfde dag was het geld op een regel gesteld en alzo uitgeroepen en toen ging men te Gent nieuw geld slaan.

Item, op de derde november en dat was op een zondag werd al Vlaanderen door gedragen processie generaal omdat elk bidden zou voor de vrede van Frankrijk en onze geduchte heer de graaf van Vlaanderen op dezelfde dag was t' Sint Jans in de krocht gepreekt; daar sprak de priester dat men vergeven zou al hetgeen dat ons misdaan was en uit die begeerde hij te hebben een teken van het volk of zij 't vergeven wilden; daar geschiedde toen terstond een teken, want het volk nam elkaar in de armen in teken van grote ootmoed en riep met luiden stemmen: ‘Heer, wij vergeven 't al dat ons misdaan is en wij bidden God om zijn gratie dat er vrede zou mogen wezen tussen de koning van Frankrijke en onze geduchte heer, roepen om gratie!’

Item, op Aller kinderdag in de Kerstdagen was de vrede van Frankrijk uitgelezen met al zijn artikels [pagina 332] daartoe dienen ten Schepenhuis ter vensters uit waar de schepen uitleest en daags tevoren was geboden met een trompet te alle straten dat elk komen wilde te Schepenhuis men zou daar de vrede uitlezen ’s morgens om negen uur; men luidde de klokken in alle keren en kloosters van ’s avonds tevoren tot de volgende dag te 9 uur dat men de vrede uitlas wat duurde tot bij de 11 uur.

Item, toen de vrede gelezen was gingen schepenen van beide de banken en beide de dekens in ordonnantiën tot Sint Janskerk en horden de dienst in mooie ordonnantie en elk naar zijn hoogheid en de bisschop van de kerk zat in zijn stoel met zijn kapelaan en de kinderen liepen achter straten en riepen: ‘Het is al vrede, God zij geloofd!’ en was toen verboden dat niemand verkeerd gaan zou.

Item, op de Dertienavond was de jonge prins Philips en Margriet, zijn zuster, tezamen van Brussel in Gent gebracht met mooie staat en de geestelijke processie vergaderde zeer triomfantelijk te Sint Jacob en men droeg Sint Livinus om alzo naar Sint Jan daar men den goddelijke dienst deden te anderdaags bedreef men groot genoegen van esbattementen, en men vierde in alle buurten om prijs, en 't gemeente was zeer eendrachtig.

Item, de parochiepapen en klerken bedreven al de stad door groot genoegen en hadden geordineerd een paus die men heet de Ezelpaus en waar hij wilde met zijn gezelschap gaan eten daar liet hij zijn teken slaan en te sommige plaatsen waar ze waanden gaan eten, [pagina 333] moesten ze het huis beklimmen met grote arbeid op Vastenavond wijze en kregen grote vuilheid ;en was geordonneerd ter eren van onze jonge prins en zijn zuster gedurende al de Vastenavond.

Item, op de 24ste april trok vrouwe Margriet bruid van Gent naar Frankrijk met mooie staat om het huwelijk dat in de vrede besloten was met de dauphin van Frankrijk Karel Lodewijk zoon.

[In dit jaar werd de vrede gemaakt tussen Lodewijk, koning van Frankrijk, en Maximiliaan, aartshertog van Oostenrijk, met de conditie dat vrouwe Margriet, dochter van de aartshertog van Oostenrijk, zou trouwen met de zoon van de koning van Frankrijk, welke koning de 24ste april vertrok uit Gent naar Frankrijk. (K.M.)]

Item, in dit jaar bleef Meneer Joos de Lalein voor Utrecht dood geschoten onder een molen en zat op zijn paard op de Molenwal.

Item, op de 11de mei geboden dat elk zou komen ter markt bij zijn prins, die oud was vijf jaren, en was een processie generaal en 't gemeente deed hem de eed goed en getrouw te zijn.

Item, Maximiliaan bij raad van den Brabanders en enige die graag twist maaktent maakten tussen hem en zijn landen van Vlaanderen, hij wilde zelf in zijn naam de officiers en de wetten vermaken tot zijn wil alzo hij gedaan had in het leven van vrouwe Marie, zijn wijf, en omdat hij 't land niet bezitten mocht was hij vergramt op de stad van Gent en trok in Brabant daar hij enige goede notabele mannen liet onthoofden omdat ze spraken met de stad van Gent en alzo stond dit [pagina 334] geschil; hij zei: ‘Hij zou heer zijn of de duivel zou de kaars houden’ en reisde alzo in Brabant, in Holland, Zeeland en in alle de andere landen en alzo stond het wel bij de twee jaren.

[In dit jaar reisde Maximiliaan naar Brabant en zo wat schepenen of officiers die met die van Gent accordeerden liet hij vangen en onthoofden, te weten: van Brussel, Leuven en Antwerpen en dit gebeurde omdat die van Gent hem niet ontvangen wilden als heer en hun natuurlijke prins verstoken van zijn heerlijkheid. (Pr. Ar.B.)]

1483.

Commissarissen.

Meneer Adriaen Vilain, ridder, heer van Resseghem.

Meneer Jan van Nieuwenhove, ridder.

Meneer Joos van Moerbeke, ridder.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Willem Rijm.

Martin van den Buendere.

Daneel Onredene.

Justaes Schietecatte.

Meester Gaultier Alaert.

Arend de Cleerc.

Philps van der Zickelen.

Lievin de Voghele.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Symoen Borluut, Op ’t Zand..

Jacob de Grutere.

Thomaes Heylinc.

Joos van der Eecken.

Jacob de Cooman, Fs Jans.

Jan van Zeverne, fs Daneels.

Geeraerd van Hanghereel.

Joos van Zaemslacht.

[p. 335]

Jan Lippins,

over hem Jan Everwijn.

Pieter Goetghebuer.

Lievin Deynoot.

Olivier Vaenkin.

Gillis van den Eechaute.

Joos Passcharis.

Lievin Brouckaert.

Joos de Brune.

Michiel Stuerm.

Hubert van Lueribrouc.

Philips de Jaghere.

Jan van der Dijcstad.

Jan van der Heyden. Door de Steenpoort.

Joos van der Haghe.

Gillis de Kemele.

Claeys de Vriese.

Lievin de Moor.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Jan van den Abeele.

Jan Lynezone.

Item, in dit jaer croop de hertoghe Maximiliaen in de stede van Utrecht, duer een gat dat ghebroken was duer den muer van der veste van der stede.

Item, in dit jaer staerf coninc Lodewijc van Vranckerijcke ende de coninghinne.

[Item, in dit jaer stierf Lowijs, coninc van Vranckerijck, als oock de coninginne syne vrouwe; welcke coninck hadde in syne sieckte een groot ghetal van musiciens by hem, wel omtrent 300, als oock veel costelijcke heyleghe reliquien van seer veel heylighen, oock veel goede ende geestelijcke persoonen, die voor hem ghedurich baden voor het gene hem noodsakelijck was. (K.M.)]

Item, in dit jaer was hertoghe Maximiliaen voor Brugghe, maer en was niet inghelaten.

Item, in dit jaer was 't casteel van Dutsele afghebroken. [p. 336]

Item, in dit jaer, xxv Novembris, wan hertoghe Maximiliaen, up eenen vrydach, ten twee ueren na noene, de stede Dendermonde seer subtylic, ende was 's daechs na Sente Catelynendach, met twee waghene te Mechelen ghemaect, hanghende, ende quamen tot binnen der poorte daer de waghen brac ende viel up strate, ende zy maecten maniere omme te makene, ende de tweesten waghene ancommende spronghen uten waghe omme den eersten waghene te helpene maken, ende zy sloughen terstont de wakers doot, ende also quam de hertoghe in de stede ghereden met xl oft I peerden, ende also ghecreech hy de stede.

[In dit jaer wart te Calloe, in 't land van Waes, ghemaect een blockhuus, ende de oorloghe begonste tusschen den hertoghe Maximiliaen ende den lande van Vlaenderen. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaer gheboot Maximiliaen sekere persoonen by hem te commene te Mechelen, te wetene: van Andtworpen, van Luevene ende Bruussele, ende als zy by hem commen waren, vant in zynen raedt dat hy se dede vanghen, ende dede se voeren in 't casteel te Vilvoorde, daer zy storven. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaer was vulmaeckt die nieuwe camere van den Scepenhuse van de Keur met den Colatiesoldere van den ghemeenen dekenen der stede van Ghent.

Item, in dit jaer waren ghestelt de vier pylaren up de Vismaert, elc met eenen witten leeu daer up sittende, elc met eender baniere in de clauwe, som met der wapene van Vranckerijcke ende metter wapene van Borgondien, ende dêse stellen in messuse min heere van Maldeghem, de welcke ghemessusert hadde jeghens de stede van Ghent.

Item, in dit jaer waren te Ghendt ghemaeckt ende ghe- p. 337] stelt vier pylaren up de Vischmaert; elcke leeu hadde een baniere met de wapene: d'een Osterijcke, d'ander Vranckerijcke, onder de derde Vlaendere, de vierde den Leeu van Ghendt. (Pr. Ar.A.)]

Item, in dit jaar kroop de hertog Maximiliaan in de stad van Utrecht door een gat dat gebroken was door de muur van de vest van de stad.

Item, in dit jaar stierf koning Lodewijk van Frankrijk en de koningin.

[Item, in dit jaar stierf Lodewijk, koning van Frankrijk, als ook de koningin zijn vrouwe; welke koning had in zijn ziekte een groot getal van muzikanten bij hem, wel omtrent 300, als ook veel kostelijke heilige relikwieën van zeer veel heiligen, ook veel goede en geestelijke personen die voor hem gedurig baden voor hetgeen hem noodzakelijk was. (K.M.)]

Item, in dit jaar was hertog Maximiliaan voor Brugge, maar was niet ingelaten.

Item, in dit jaar was 't kasteel van Dudzele afgebroken. [pagina 336]

Item, in dit jaar de 25ste november won hertog Maximiliaan op een vrijdag ten twee uur na de noem de stad Dendermonde zeer subtiel en was 's daags na Sint Cathelijne dag met twee wagens te Mechelen gemaakt hing en kwamen tot binnen de poort daar de wagen brak en viel op de straat en ze maakten een manier om te maken en de tweede wagen kwam aan en sprongen uit de wagen om de eerste wagen te helpen maken ze sloegen terstond de wakers dood en alzo kwam de hertog in de stad gereden met 40 of 50 paarden en alzo kreeg hij de stad.

[In dit jaar werd te Kallo, in 't land van Waas, gemaakt een blokhuis, en de oorlog begon tussen de hertog Maximiliaan en het land van Vlaanderen. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaar gebood Maximiliaan zekere personen bij hem te komen te Mechelen, te weten: van Antwerpen, van Leuven en Brussel en toen ze bij hem gekomen waren vond hij in zijn raad dat hij ze liet vangen en hij liet ze voeten in ‘t kasteel te Vilvoorde daar ze stierven. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaar was volmaakt die nieuwe kamer van het Schepenhuis van de Keur met de Collatie zolder van de gewone dekens der stad van Gent.

Item, in dit jaar waren gesteld de vier pilaren op de Vismarkt, elk met een witte leeuw daarop zitten en elk met een banier in de klauw, soms met de wapens van Frankrijke en me de wapens van Bourgondië, die liet ze stellen in opdracht mijnheer van Maldegem die gebruikt had tegen de stad van Gent.

[Item, in dit jaar waren te Gent gemaakt en gesteld [pagina 337] vier pilaren op de Vismarkt’ elke leeuw had een banier met een wapen; de ene van Oostenrijk, de ander Frankrijk, onder de derde Vlaanderen, de vierde den Leeuw van Gent. (Pr. Ar.A.)]

1484.

Commissarissen.

Meneer Adriaen Vilain, heer van Resseghem.

Meneer Jan van Nieuwenhove.

Meneer Joos, heere van Moerbeke.

Philips van der Zickelen.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Lodewijck van Maercke.

Jan de Rantere.

Jan van den Kethulle.

Jan van Coppenhole.

Meester Joos Yoens.

Jooris van Kercvoorde.

Jan van den Abeele, overdeken.

Jan de Witte, knaap van de weverij.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Daneel Onredene.

Philips van der Zickelen.

Pieter van Hauwaert.

Fransoys van Loo.

Jacob Heyman.

Daneel Utendale.

Jan van der Valleye.

Sanders van Vaernewijc.

Joos van den Haute.

Claeys Van Bombale.

Arend Mast.

Jacob Goetghebuer, ten Vogelzang.

Joos van den Berghe.

Jan van Lake.

Jan de Schermere.

Lievin van Bost.

Willem Doens.

Joos de Bake.

Jooris Sergant.

Jacob Snahinc.

Jan de Hond. Aen de Waelpoorte.

Pieter Mattheus.

[pagina 338]

Jan Brouckaert.

Pieter Ghyselins.

Willem Roghman.

Jan van den Velde, t' Sint Baafs.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Justaes Schietcatte.

Jan van der Boven.

Item, in dit jaer was de slach voor de Dendermonschepoorte te Ghent, 's maendaechs in de Sincxendaghe, den xxvij Meye.

Item, in 't selve jaer, den viijen Julio, waren onthooft Willem Rijm, advocaet, ende Daneel Onredene, voorscepenen van Ghent.

Item, in dit jaer waren eerstwaerf de plancken in 't Cuupgat gheleyt binnen Ghent ende een costelic nieuwe bedde gheleit omme de stede te bewaterene ende sterckene.

Item, in dit jaer leedde Wauter van Rechem den hertoghe Macximilian van achtere in 't casteel te Audenaerde, ende also wan hy de stede van Audenaerde op den Dertienavont 's morghens tylic.

Item, in dit jaer, den vj in April wan de hertoghe Macximilian Gheersberghe, welc waert verbrant, ghepilgiert, ende van ghelijcke de stede van Meenen, (Ninove. K.M.)

[In dit jaer sprac men zeere van payse te Dendermonde tusschen den coninck van den Romeynen ende den lande van Vlaenderen, de welcke niet voort en ghynck, also men zwaerlick bevant in 't landt van Vlaenderen. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaer was informatie ghehauden wie dat ze waren die de wapenynghe upghestelt hadden, ende waren ghebannen ende d'andere onthooft. (Pr. Ar.B.)

- Den xxien July wart Jan Vlamynck scepene ghebannen ende xl persoonen. (Pr. Ar.B.)

Item, in dit jaar was de slag voor de Dendermondse poort te Gent, maandag in de Pinksterdag de 27ste mei.

Item, in hetzelfde jaar de 8ste juli waren onthoofd Willem Rijm, advocaat, en Daneel Onredene, voorschepenen van Gent.

Item, in dit jaar waren eerst maal de planken in Kuipgat gelegd binnen Gent en een kostbaar nieuw bed gelegd om de stad te bewateren en sterken.

Item, in dit jaar leidde Wauter van Rechem de hertog Maximiliaan van achter in 't kasteel te Oudenaarde en alzo won hij de stad van Oudenaarde op den Dertienavond ’s morgens vroeg.

Item, in dit jaar de 6de in april won de hertog Maximiliaan Geraardsbergen wat verbrand werd, geplunderd en dergelijke de stad van Menen, (Ninove. K.M.)

[In dit jaar sprak men zeer van vrede te Dendermonde tussen den koning van den Romeinen en het land van Vlaanderen, wat niet voortging alzo men ’t bezwaarlijk bevond in 't land van Vlaanderen. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaar was informatie gehouden wie dat ze waren die de wapening opgesteld hadden en waren gebannen en de andere onthoofd. (Pr. Ar.B.)

- De 21ste juli werd schepen Jan Vlamynck gebannen en 40 personen. (Pr. Ar.B.)

[pagina 339]

1485.

Commissarissen.

Meneer Adriaen van Raveschoot.

Meneer Jan van Vaernewijck, heer van Exaerde.

Meester Godevaert Hebbelin.

Joos van der Eecken.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Willem van der Cameren.

Zegher de Vriese.

Jan van Overbeke.

Lievin van Praet.

Fransoeys van den Velde.

Martin Linezone.

Gillis de Bels.

Jan de Vos.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

die aankwamen de 8ste in juni.

Jan van Vaernewijc, heer van Bost.

Jan de Grutere, te Vaernewijc.

Daneel Goetghebuer.

Gillis van Zonnemare.

Jan Vlaminc, t' Ste. Pieters.

Lievin de Voghele.

Gaultier van der Zype.

Boudijn de Grutere.

Jacob Utendale.

Pauwels Deynoot.

Claeys de Knijf, backere.

Jacob de Pape.

Jan van Bruewaen, fs Jacobs.

Guyoet de Croec.

Lievin van den Bossche.

Jacob van der Eecken.

Jan Claeys, ticheldeckere.

Jan van den Denne.

Jan van Loo, fs Maercx.

Jan Doedins, fs Jans.

Arend van der Beke.

Boudijn van der Donct.

Ritsaert van den Houte.

Gillis Langhejans, kruidenier.

Jacob van den Velde, schipper

Jooris Sloc.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Justaes Schietcatte.

Jan van der Boven

[In dit scependom rees eene wapenynghe in zulcker wijs dat se duerde x daghen ende thien nachten, ende den viijen [p. 340] der zelver maent waren deze voornoemde scepenen verlaten, te wetene van beede bancken. (Pr. Ar.B.)

- Item, den vj in Wedemaent was een wapeninghe opghestelt by eenighe notable van der stede ende sonderlinghe by den vryen schiplieden ende de vleeschauwers, ter voordernesse van den peyse, ende daer waert ghevanghen Daneel Onredene ende Maes Heyman, schepenen wesende, ende Gillis van den Broucke 's heeren knape, ende de heere van Resseghem, ende waren gheleyt in 's Gravensteen. (K.M.)

- Item, den xvi Wedemaent, by opghevene van eenighe op de maerct staende, wort soo verre ghedaen dat de heere van Resseghem ghehaelt was uyt 's Gravensteen, ende ontsleghen, ende wort capiteyn ghecoren ende synen eedt ghedaen op 't Hoochuus. (K.M.)

- In dit scependom trocken die van Ghendt, metsgaders die van Brugghe ende Ypere, naer Audenaerde metten heere van Romont, metsgaders drie capiteynen met de dry leden van Ghendt, te wetene: Jan van Eersele van de poorterie, Pieter Ghyselins van de nerynghe, Jan Clays van der Weverij, maer en conste up de stede niet ghedoen, ende zy trocken in 't cloostere van Eenhame up huerlieder stercte, ende laghen daer een maend tijdts ofte min zonder eenich faict te doene, ende quamen also naer huus. (Pr. Ar.B.)

- Den vijen Juny quam de deken van de schiplieden met zyne ghesellen de Hoochpoort up, aldaer dat was Matthijs Pehaert met seker ghezellen, ende volchden ende vergaderden up de maerct, ende men slouch Roelant. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaer waren verwesen ende onthooft met een vonnesse Ghyselbrecht Aelterman, Lievin Deynoot, Vinchent [p. 341] de Ruddere, Thuenis de Creemere, Eloy de Lossche; het waren goede mannen voor de stede. (Pr. Ar.B.)]

[In dit schependom rees een wapening op zo’n manier dat het duurde 10 dagen en tien nachten en de 8ste [pagina 340] van dezelfde maand waren deze voornoemde schepenen verlaten, te weten van beide banken. (Pr. Ar.B.)

- Item, de 6de januari was een wapening opgesteld bij enige notabele van de stad en vooral bij de vrije schiplieden en de vleeshouwers ter bevordering van de vrede en daar werden gevangen Daneel Onredene en Maes Heyman die schepenen waren en Gillis van den Broucke ’s heer knaap en de heer van Resseghem en waren gelegd in 's Gravensteen. (K.M.)

- Item, de 16de januari bij opgeven van enige die op de markt stonden werd zo ver gedaan dat de heer van Resseghem gehaald was uit ’s Gravensteen en ontslagen werd kapitein gekozen en zijn eed gedaan op het Hoge Huis. (K.M.)

- In dit schependom trokken die van Gent mitsgaders die van Brugge en Iperen naar Oudenaarde met de heer van Romont, mitsgaders drie kapiteins met de drie leden van Gent, te weten: Jan van Eersele van de poorterij, Pieter Ghyselins van de neringen, Jan Clays van de weverij, maar konden op die stad niets doen en ze trokken in 't klooster van Ename op hun sterkte en lagen daar een maand tijd of minder zonder enig feit te doen en kwamen alzo naar huis. (Pr. Ar.B.)

- De 7de juni kwam de deken van de schiplieden met zijn gezellen de Hoge poort op aldaar dat was Matthijs Pehaert met zekere gezellen en volgden en vergaderden op de markt en men sloeg Roelant. (Pr. Ar.B.) [pagina 341] - In dit jaar waren verwezen en onthoofd met een vonnis Ghyselbrecht Aelterman, Lievin Deynoot, Vinchent de Riddere, Thuenis de Creemere, Eloy de Lossche; het waren goede mannen voor de sad. (Pr. Ar.B.)]

Hierna volgen schepenen die aankwamen de 22ste in juli 1485 bij de kiezers hier onder geschreven, dan of onze harde geduchte heer de aartshertog van Oostrijk, enz., alleen commissaris was, uitgegeven in zijn presentie. (S.B.)

Kiezers vanwege de Heren alleen.

Philips van der Zickelen.

Meester Fernant de Lixbonne.

Jan Sersanders.

Joos Pollet.

Jan Beys.

Jan Obrecht.

Michiel van Overloope.

Lievin Utermeere.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

die aankwamen de 22ste juli 85

Geeraerd van Axpoele.

Mer Roelant van der Wedergrate, ridder.

Pieter de Rijcke.

Joos van Melle, fs Jooris.

Jacob Annaert, in de Drie Koningen.

Jacob van Duermeez.

Arend de Cleerc.

Meester Christoffels de Grave.

Jan van der Eeken, scipman.

Joos Triest.

Joos van Dixmude.

Symoen Lippins.

Jan de Buecle.

Vincent Mayaert.

Meester Jan van Sycleer.

Symoen Clocman.

Philips van den Bossche.

Jacob van Melle, fs Jans.

Meester Jan van der Haghe.

Joos Stameraert.

[pagina 342]

Joos Steel.

Jan van der Venne, smid.

Jan de Smet, zadelmakere.

Jan van Oest, fs Jans.

Cornelis van der Stoct.

Jan van den Heede, fs Jans.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Jan Pick.

Lievin de Moor.

Item, in dit jaer quam d'hertoghe Macximiliaen te Ghent, ende dede zijn intreye met menichte van volcke van wapenen, ende alle de edele quamen te voet ghewapent metten crijchknechten, ende jeghens hem track Adolf van Cleve, heere van Ravesteen, Minheere Antonis, de bastaert van Borgondien, Minheere van Beveren ende andere, de drye staten 's lants van Vlaenderen zeer rykelic om zien.

[In dit jaer was de keyser te Ghendt met den coninck van den Romeynen, synen sone, ij daghen ende iij nachten, track van daer te Brugghe. (K.M.)]

Item, 's anderdaechs track de hertoghe met grave Philips zynen soone, t' Sente Pieters by den prelaet, ende van daer quam hy ter maert up 't Hoochuus, ende beswoer princelic voocht te zyne ende momboer 's lants van Vlaenderen tot dat grave Philips commen zal t' sijnder audde.

Item, insghelicx swoeren 't ghemeente van Ghent trauwe ende eere, welcken paeys was uutghelesen up Onser Vrauwen Visitatiedach in Hoeimaent, en waren buuten paeyse ghesteken de grave van Rommont, de heere van den Gruuthuuse, de heere van der Vere, alle drye heeren van der oordene, ende zes persoonen van Ghent: Lievin van Massemen, Jacob Heyman, ende meer andere van Brugghe ende van Ypere tot xiiij personen, ende terstont was Matijs Pehaert, hueverdeken, voor 't Hoochuus rudder ghesleghen, [p. 343] omme dat hy met de sciplieden ende andere persoonen de wapeninghe hadde ghemaect, daer de stede veel dancx af quam.

Item, in dit jaer, den xxvij Hoeimaent, up Sente Marie Maegdeleenendach, zoo was de obeysantie ghedaen van die van Ghendt van der comotie ende beroerte up Sente Verhildenplaetse; ende daer was overbrocht alle de previlegien, prescripsien, verbanden gheinpetreert ende vercreghen sint de doot van hertoghe Kaerle ende 's conincx van Vranckerijcke Lodewijcx tyde, ofte hoe dat zy vercreghen zijn, ende worden daer gheabboleert, ghecasseert ende te nieuten ghedaen, midts welcke de hertoghe gaf remis ende absolutie der stede van Ghent.

Item, binnen den zelven Maria Maegdeleenendach snavonts zo vant hem de hertoghe Macximilianus in 't Schepenhuus ende presenteerde hem alleene commissaris ende coes viij kiesers omme de wet te vermakene, dewelcke zauden dienen van Half Ougst eerstcommende tot over een jaer, zonder prejudicie van tyde naer de costume ombegrepen.

[Item, in 't selve jaer track de hertogh Maximiliaen uyt Brugghe naer Ypere met veel volck van oorloghe om weder in te cryghen eenighe steden in Artoys ende Piccardyen. (K.M.)

- In dit schependom was 't ghelt ghestelt te Ghendt den xix Ougste: den Andriesgulden up vijf schellynghen ses grooten; den dobbel met ij leeuwen up vijf schellynghen, ende te Kersmesse daerna was weder den Andriesgulden ghestelt op vijf schellynghen, ende den dobbel ghenaemt Vierysers, up vijf grooten. (K.M.)]

Item, in dit jaar kwam de hertog Maximiliaan te Gent en deed zijn intrede met menigte wapenvolk en alle de edelen kwamen te voet gewapend met de krijgsknechten en tegen hem trok Adolf van Kleef, heer van Ravestein, Mijnheer Anthonis, de bastaard van Bourgondië, Mijnheer van Beveren en andere, de drie staten van het land van Vlaanderen zeer rijk om te zien.

[In dit jaar was de keizer te Gent met de koning van den Romeinen, zijn zoon, 2 dagen 3 nachten, trok vandaar te Brugge. (K.M.)]

Item, 's anderdaags trok de hertog met graaf Philips zijn zoon, t' Sint Pieters bij de prelaat en vandaar kwam hij ter markt op het Hoge Huis en bezwoer principieel voogd te zijn en erfgenaam van het land van Vlaanderen tot dat graaf Philips gekomen zal zijn tot zijn ouderdom.

Item, insgelijks zwoeren 't gemeente van Gent trouw en eer, welke vrede was uitgelezen op Onze vrouwe Visitatie dag in juli en waren buiten de vrede gestoken de graaf van Rommont, de heer van den Gruuthuuse, de heer van der Vere, alle drie heren van de orde, en zes personen van Gent: Lievin van Massemen, Jacob Heyman en meer andere van Brugge en van Iperen tot 14 personen en terstond was Matijs Pehaert, over deken, voor ’t Hoge Huis ridder geslagen [pagina 343] omdat hij met de schiplieden en andere personen de wapening had gemaakt waarvan de stad veel dank van kwam.

Item, in dit jaar de 27ste juli op Sint Marie Magdalena dag zo was de observantie gedaan van die van Gent van de commotie en beroerte up Sint Verhilde plaatse; en daar was over gebracht alle privilegies, prescripties, verbonden verworven en verkregen sinds de dood van hertog Karel en ’s koning van Frankrijk in Lodewijks tijd of hoe dat ze verkregen zijn en werden daar geaboleerd, gecasseerd en te niet gedaan mits welke de hertog gaf remissie en absolutie de stad van Gent.

Item, binnen dezelfde Maria Magdalena dag ’s avonds zo vond zich de hertog Maximilianus in 't Schepenhuis en presenteerde hem alleen commissaris en koos 8 kiezers om de wet te vermaken, die zouden dienen van half augustus eer aankomend en tot over een jaar, zonder prejudicie van tijd naar het gebruik om grepen.

[Item, in hetzelfde jaar trok de hertog Maximiliaan uit Brugge naar Iperen met veel oorlogsvolk om weer in te krijgen enige steden in Artois en Picardië. (K.M.)

- In dit schependom was 't geld gesteld te Gent de 19de augustus: den Andriesgulden op vijf schellingen zes groten; de dubbele met 2 leeuwen op vijf schellingen en te Kerstmis daarna was weer den Andriesgulden gesteld op vijf schellingen en de dubbele genaamd Vierijzers op vijf groten. (K.M.)]

[pagina 344]

1486.

Kiezers vanwege de Heren alleen.

Meneer Mathijs Pehaert, ridder

Willem van Formelis.

Jan van Buerwaen.

Joos van den Putte.

Jacob van der Eecken.

Jan Hueribloc, fs Pieters.

Boudijn van der Donct.

Jan van der Kathelinen.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Mer Joos van Ghistele, ridder.

Gyselbrecht de Lu.

Joos van Crombrugghe.

Jan Beys, d' oude.

Meester Laureyns van den Berghe.

Michiel van Overloope.

Philips van Erpe.

Philips Damman.

Gillis van der Zwalmen,

over hem Jan Sanders.

Jacob Goetghebuer, fs Franchoeis.

Boudijn de Moer.

Jacob Temmerman, fs Rogiers.

Jan Sanders.

Christoffels Triest.

Jooris van der Eecken, schipper.

Jan van Wijchuus.

Jan van Loo, fs Adriaens.

Lievin Goethals.

Symoen de Voghele.

Lievin van Melle, fs Jacobs.

Jan Peyaert.

Pieter Steppe.

Jacob de Rijcke.

Wouter de Grave,

over hem Jan van den Moure.

Claeys van der Brugghen.

Jan de Lieve.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Jan Pick.

Lievin de Moor.

Item, in dat jaer waren versleghen te Moerbeke de Witte Capproenen van Ghent. [p. 345]

[In dit jaer waren te Moerbeke ghevanghen ende te Burcht by Antworpen de Witte Capproenen, ende aldaer ghehanghen an eenen bogaert. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaer den xxij Septembris waert bevonden te Ghent dat hemlieden zekere persoonen uppe stelden ende maecten huere verghaderinghe by nachte in den lochtinc van den Voldershuus omme eene wapeninghe te makene binnen Ghent contrarie heere ende wet der stede van Ghent, van welcke persoonen waren ghevanghen ende capitalic gheexecuteert ten twee reisen; d'eerste twee waren Lauwereis Clouckaert ende Kaerle van Belle; d'ander waren ........... ende midts der absentie van de andere die hemlieden vluchtich maecten ende also ontquamen, worden ghebannen zy vijftiene: eerst Jan van der Vennen, Jacob de Muelenere, Me Martin de Baerdemaekere, Claeis van Kerrebrouck, Pieter de Roovere, Lievin van Dicstuck, Jan Clouckaert, Jan de Hamere, Joos van der Burcht, Lievin Haverghem, Coppin van den Hecke, Claeis van Resseghem, Jan Uutermeere, Mateus Pieters, ende Matijs Blaubloume.

[In dit jaar waren te Moerbeke gevangen en te Burcht bij Antwerpen de Witte Kaproenen en aldaar gehangen aan een boomgaard. (Pr. Ar.B.)] [pagina 345]

Item, in dit jaar de 22ste september werd bevonden te Gent dat er zich zekere personen op stelden en maakten hun vergadering bij nacht in de lochting van den Voldershuis om een wapening te maken binnen Gent contrarie heer en wet der stad van Gent, van welke personen waren gevangen en kapitaal geëxecuteerd ten twee keren; de eerste twee waren Lauwereis Clouckaert en Kaerle van Belle; de ander waren ........... en mits de absentie van de andere die zich vluchtig maakten en alzo ontkwamen werden gebannen zij vijftien: eerst Jan van der Vennen, Jacob de Muelenere, Meneer Martin de Baerdemaekere, Claeis van Kerrebrouck, Pieter de Roovere, Lievin van Dicstuck, Jan Clouckaert, Jan de Hamere, Joos van der Burcht, Lievin Haverghem, Coppin van den Hecke, Claeis van Resseghem, Jan Uutermeere, Mateus Pieters, en Matijs Blaubloume.

1487.

Kiezers.

Achelet van Ghistele, d'oude.

Symoen Clocman, fs Symoens.

Claeys van Bombale.

Jan van den Moere, in de Kop.

Pieter van Onderberghe.

Cornelis van der Stoet.

Lievin de Voghele.

Rogier de Tollenare.

[pagina 346]

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Meneer Adriaen van Ravescoot, ruddere.

Philips van der Zickelen.

Fransoeys van Loo.

Inghelram Steel.

Joos van der Eecken.

Joos van Melle, fs Jans.

Jacob de Grutere.

Willem van der Cameren.

Daneel Claus.

Boudijn van der Donct.

Gillis de Bels.

Jan Dullaert, goudsmid, fs Pauwels.

Pieter Adorne.

Fransoys van den Velde.

Lodewijc van Maerke.

Daneel van den Hane.

Daneel Utendale.

Jeronimus Mannins.

Willem van Ste. Jacobshuus.

Jan van der Heyden, fs Rykaerts.

Lievin Braem, fs Jans.

Lievin Diericx, brauwere.

Zegher de Vriese.

Jacob van Yeghem.

Jooris Sloe.

Jacob Cauweric.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Pieter Ghyselins.

Lievin de Moor.

[Item, dese scepenen waren uytgheroepen op Sente Maria Magdalenendach ter begeerte van Maximiliaen, ende moesten besweeren den peys van Gavere, ende al 't geene dat vrouwe Marie de stede ghegheven hadde was wederroepen. (K.M.)]Item, in dit jaer ende scependom wonnen die van Ghent de stede van Curterijcke, ende waren daer tot den xvij in Lauwe, ende binnen dien waren die van Ghent voor de stede van Hulst, maer quamen wederomme zonder iet te doene.

[Item, in 't selve jaer, den ix in Lauwe, wonnen die van Ghendt Curterijcke ende het casteel, ende op 't casteel bleef doodt de heere van Huele, ende ter wylent dat die van Ghendt te Curterijcke waren, soo trocken noch andere ghesellen voor Hulst, maer en consten op die stede niet ghedoen te dier reyse. (K.M.)] [p. 347]

Item, den xxx December was ghestelt tusschen beede de Scepenhusen een schavaut ende een ghalghe, ende up Sente Verhildendach waren daer drye an ghehanghen van die onse vrienden mesdaen hadden.

Item, in dit jaer, den xxv in Meye, quamen xiiij ballinghen in Ghent ende meer andere, ende sloughen in Scepenhuus van de Keur doot Jan van Vaernewijc, heere van Bost, dwelck hemlieden naermaels qualic verghinc.

[In dit jaer quamen te Ghendt inne t' Ste. Baefs xiiij ballinghen ende maecten maniere van beroerte, commende met ghespannen boghe ende andere gheweere, ende sloughen doot in 't Scepenhuus Jan van Vaernewijck, heere van der Bost, zegghende: ‘Licht daer, ghy paysmakere!’ Ende trocken so de Hoochpoorte af, ende sloughen Denijs van der Saren, cnape van de neerynghe, met allen zeere, ende dan trocken si ooc t' Ste. Nyclaus in de kercke, daer een priester zyne eerste messe sanck, dwelck hy laten moeste, omme het perycle; hier af waren der acht ghevanghen ende onthooft. (Pr. Ar.B.)]

Item, het waren: Jacob de Muelenere, Pieter de Roovere, Jan van der Venne, Joos van der Burcht, Lievin van de Walle, Claeis van Resseghem, Jacob van Hecke, Jacob de Wachtere, Mateeus de Backere, Jan Utermeere, die men heet Jonghe, Jan van der Schuere, Jan Scelpe, Gheert van der Hoeye, Joos de Wert, ende riepen: ‘Doe licht daer, ghy paeysmakere!’ Ende was voorscepenen in 't jaer voorscreven lxxxiiij, als de paeys ghemaect was, ende zy lieden waren uut den paeyse ghesloten.

[In dit scependom quam binnen dese stede Mer Adrian Vilain, ruddere, heere van Resseghem, ende met hem Mer [p. 348] Joncker van Liekercke, ende impetreerden hemlieden als poorters binnen dezer stede te recht te stane jeghens elcken, die hemlieden ter cause van de oorloghe yet anzegghen wilden. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaer, den vierden Novembris, waren de scepenen verlaten ende nieuwe ghestelt die hier naer volghen.

[Item, deze schepenen waren uitgeroepen op Sint Maria Magdalena dag ter begeerte van Maximiliaan en moesten bezweren den vrede van Gavere, en al hetgeen dat vrouwe Marie de stad gegeven had was weerroepen. (K.M.)]

Item, in dit jaar en schependom wonnen die van Gent de stad van Kortrijk en waren daar tot de 17de januari en binnen die waren die van Gent voor de stad van Hulst, maar kwamen wederom zonder iets te doen.

[Item, in hetzelfde jaar, de 9de januari wonnen die van Gent Kortrijk en het kasteel en op 't kasteel bleef dood de heer van Huele en terwijl dat die van Gent te Kortrijk waren zo trokken noch andere gezellen voor Hulst, maar konden op die stad niets doen te die keer. (K.M.)] [pagina 347]

Item, de 30ste december was gesteld tussen beide de Schepenhuizen een schavot en een galg en op Sint Verhilde dag waren daar drie aan gehangen van die onze vrienden misdaan hadden.

Item, in dit jaar de 25ste in mei kwamen 14 ballingen in Gent en meer andere en sloegen in Schepenhuis van de Keur dood Jan van Vaernewijc, heer van Bost, wat ze later kwalijk verging.

[In dit jaar kwamen te Gent in te Sint Baafs 14 ballingen en maakten manier van beroerte, kwamen met gespannen boog en andere geweer en sloegen door in het Schepenhuis Jan van Vaernewijck, heer van der Bost, en zeiden: ‘Lig daar gij vrede maker!’ en trokken zo de Hoge poort af en sloegen Denijs van der Saren, knaap van de neringen, met allen zeer en dan trokken ze ook te Sint Nikolaas in de kerk waar een priester zijn eerste mis zong wat hij laten moes om het perikel; hiervan waren der acht gevangen en onthoofd. (Pr. Ar.B.)]

Item, het waren: Jacob de Muelenere, Pieter de Roovere, Jan van der Venne, Joos van der Burcht, Lievin van de Walle, Claeis van Resseghem, Jacob van Hecke, Jacob de Wachtere, Mateeus de Backere, Jan Utermeere, die men heet Jonghe, Jan van der Schuere, Jan Scelpe, Gheert van der Hoeye, Joos de Wert en riepen: ‘Doe ligt daar gij vrede maker!’ en was voorschepenen in 't jaar voorscreven 84 toen de vrede gemaakt was en zij lieden waren uit de vrede gesloten.

[In dit schependom kwam binnen deze stad Meneer Adrian Vilain, ridder, heer van Resseghem, en met hem Meneer [pagina 348] Jonker van Liekercke en verzochten zich als poorters binnen deze stad te recht te staan tegen elk die ze ter oorzaak van de oorlog iets aanzeggen wilden. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaar de vierde november waren de schepenen verlaten en nieuwe gesteld die hierna volgen.

1487.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

die aankwamen de 4de in november.

Meneen Adriaen Vilain, ridder,

heer van Resseghem.

Pieter van den Moere.

Pieter van Hauwaert.

Jan de Pic.

Augustin Seyssins, fs Daneels.

Jacob de Cooman, in de Kamerstraat.

Joos Passcharis.

Heynric van Leeuwen.

Geeraerd van Anghereel.

Jacob Impins.

Jacob van den Hulle.

Jan Vernadelin.

Olivier Vaenkin.

Joos de Bake.

Jan Rufelaert.

Jan Damman, fs Me Jans.

Willem van der Burch.

Rogier de Tolleneere.

Jan de Vos, buten Posterne.

Jan de Backere, tapijtwevere.

Andries Tienpond.

Jan van Kerrebrouc.

Joos van der Haghen, in de Kamerstraat.

Fransoys Boele.

Jan van der Hasselt,

molenaar op de Korenmarkt

Jan de Brauwere.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Pieter Gyselins.

Lievin de Moor.

[Item, dese weth was ghestelt sonder kiesers en sonder commissarissen den iiij Novembris xiiijclxxxvij. (K.M.)]

- Item, den xx in Lauwe quamen die van Brugghe ende [p. 349] die van Ypere te Ghendt in ambassaten, ende vertrocken den xxiiij in Lauwe. (K.M.)

- Item, den 1 in Sporkele daer naer was het ghelt te Ghendt ghestelt: den Andriesgulden op vj schellynghen vier grooten, de Sent Jangulden v schellynghen grooten, den dobbelen met de twee leeuwen vj grooten, ende den copenholle iiij groote. (K.M.)

Item, in dit jaer was 't eenen grooten brant t' Sente Baefs by Ghent up eenen saterdach den xven Septembris, ten tien ueren voor de noene, ende daer verberrenden bet dan hondert huusen.

Item, in dit jaer was ghevanghen Mer Mathijs Pehaert, die van den hertoghe Macximiliaen, voor 't Hoochuus te Ghent, rudder ghesleghen was, ende was te Ghent inne brocht, ende waert onthooft ende ghequaertiert; zijn hooft up eenen schacht ghestelt ter Brugschepoorte uute.

[In desen jare, den 1 dach van February, die van Brugghe maeckten eenen oproer ende namen ghevanghen Maximiliaen, roomsch coninck, hunnen souvereynen prins, ende veel andere edellieden, die gheleedt wierden naer Ghendt, maer de prins bleef tot Brugghe, alwaer oock ghevanghen wiert Mher Mathijs Pehaert, ridder, eersten grooten deken van Ghendt, die naer Ghendt gheleedt wiert, alwaer hy onthooft ende ghevierendeelt wiert, ende sijn hooft ghestelt op de Walpoort, als eenen verrader. In dit selve jaer wierden secretelijck onthooft neghen heerelijcke persoonen, door last van den heer van Rassengien. (K.M.)]

Item, den eersten dach van Sporkele liepen die van Brugghe in de wapene ende vinghen den hertoghe Macximiliaen, rooms coninc ende noch ix oft x heeren (ende leyden up [p. 350] Cranenburch. Pr. Ar.B.), ende hilden hem langhe ghevanghen.

Item, die van Ghent dit verhoorende trocken naer Brugghe, ende die van Brugghe leverden hemlieden die heeren die zy ghevanghen hadden, ende zy brochten die naer Ghent, die zy leyden ghevanghen in 't Gravensteen ende dedense bewaren up de verbuerte van lyve ende goede, ende by hemlieden lach boven om te bewaren eenen Arent van Wettere, ende beneden laghen noch xiiij mannen, ende de voornoemde Arent van Wettere hadde dicwils boven ghescil jeghens Remeeus, die altijts de heeren dooden wilde, ende quam somtijts met eenen priestere ende den scerprechtere, welcke die voornoemde Arent vromelic wederstont, zoo dat men se in 't ende sceeden moest by scepenen van beede de bancken.

Item, die van Ghent sonden naer Brugghe vele notabele by den coninc van den Romeynen om een gheselscip te haudene ende hem te troostene in vanghenesse in 't huus van Minheere Ferry de Groos, heere van den Nieuwelande, by der Eselbrugghe, ende daer was ghemaect eenen paeys generael. Maer als de coninc uut vanghenesse quam zoo en duerde de paeys niet langhe; want de keyser Frederic dede alomme rooven ende branden, vanghen de aerme lieden, niet jeghenstaende dat Minheere Philips van Cleve, heere van Ravesstein te Ghent ghesonden was in ostagien voor 't vulcommen van den paeyse.

[Item, deze wet was gesteld zonder kiezers en zonder commissarissen de 4de november 87. (K.M.)]

- Item, de 20ste januari zo kwamen die van Brugge en [pagina 349] die van Iperen te Gent in ambassade en vertrokken de 24ste januari. (K.M.)

- Item, de 1ste februari daarna was het geld te Gent gesteld: de Andriesgulden op 6 schellingen vier groten, de Sint Jansgulden 5 schellingen groten, de dubbele met de twee leeuwen 6 groten en de kopenhol 4 grote. (K.M.)

Item, in dit jaar was ’t een grote brand t' Sint Baafs bij Gent op een zaterdag de 15de september ten tien uren voor de noen en daar verbrandde meer dan honderd huizen.

Item, in dit jaar was gevangen Meneer Mathijs Pehaert die van de hertog Maximiliaan voor ’t Hoge Huis te Gent, ridder geslagen was en was te Gent in gebracht en werd onthoofd en gekwartierd; zijn hoofd op een schacht gesteld ter Brugse poort uit.

[In dit jaar de 1ste dag van februari maakten die van Brugge een oproer en namen gevangen Maximiliaan, rooms koning, hun soevereine prins, en veel andere edellieden, die geleid werden naar Gent, maar de prins bleef tot Brugge alwaar ook gevangen werd Meneer Mathijs Pehaert, ridder, eerste grote deken van Gent, die naar Gent geleid werd alwaar hij onthoofd en gevierendeeld werd en zijn hoofd gesteldop de Walpoort als een verrader. In ditzelfde jaar werden in het geheim onthoofd negen personen op last van de heer van Rassengien. (K.M.)]

Item, de eerste dag van februari liepen die van Brugge in de wapenen en vingen de hertog Maximiliaan, rooms koning en noch 9 of 10 heren ( en leiden die op [pagina 350]

Kranenburg. Pr. Ar.B.) en hielden hem lang gevangen.

Item, die van Gent die dit hoorden trokken naar Brugge en die van Brugge leverden ze die heren die ze gevangen hadden en ze brachten die naar Gent die ze legden gevangen in 't Gravensteen en deden ze bewaren op de verbeurte van lijf en goed en bij ze lag boven om te bewaren een Arent van Wettere en beneden lagen noch 14 mannen en de voornoemde Arent van Wettere had dikwijls boven geschil tegen Remeeus die altijd de heren doden wilde en kwam somtijds met een priester en de scherprechter welke die voornoemde Arent dapper weerstond zodat men scheiden moest bij schepenen van beide de banken.

Item, die van Gent zonden naar Brugge vele notabele bij de koning van de Romeinen om een gezelschap te houden en hem te troosten in de gevangenis in het huis van Mijnheer Ferry de Groos, heer van den Nieuwelande ij de Ezelsbrug en daar was gemaakt een vrede generaal. Maar toen de koning uit de gevangenis kwam zo duurde de vrede niet lang; want de keizer Frederic liet alom roven en branden, vangen de arme lieden, niet tegenstaande dat Mijnheer Philips van Kleed, heer van Ravestein te Gent gezonden was in gijzeling voor 't volkomen van de vrede.

1488.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Meester Willem Zoete.

Symoen de Caluwe.

Joos van den Berghe.

Amand Claeys.

[pagina 351]

Jan van Nokere.

Lievin de Moor,

deken van de Weverij.

Jacob de Meyere.

Lievin Dhamere.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Symoen Borluut,

over Jan van de Kethulle.

Jan de Crane, d' oude.

Willem de Vleeshouwer.

Martin Linesone.

Jacob Goetghebuer, op de Mude.

Lievin Goeris.

Joos van Zaemslacht.

Joncheer Adriaen van Scoonhove.

Victor Deynoot.

Pieter Mattheeus.

Jan Brouckaert.

Jan Utenhove, fs Ghyselbrechts.

Geeraerd de Pic.

Willem Pype.

Jacob Rufelaert.

Willem van der Zwalmen.

Mathijs Beyaert.

Pieter Bogaert, schipper.

Lievin Heyse, tinnen potgieter

Heindric de Vettere.

Laureyns de Groote.

Jan van Rome, fs Gillis.

Lievin Braem, brouwer.

Jan Raloos.

Claeys van Kerrebrouc,

over hem Heynric de Muenc.

Jan de Peystere, olieslager

over hem Jan van Hoorenbeke.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Lievin Gooris.

Lievin de Moor.

Item, in dit jaer quam de keyser Frederic ligghen voor Ghent, te Everghem, up 't casteel, met menichte van volcke van wapenen, belegherende de stede van Ghent.

Item, in dit jaer waren te Ghent drye hueverdekenen binnen den jare.

Item, in dit jaer was den eersten steen gheleit van den nieuwen wercke 't Rabot an de veste t' Sinte Baefs, welc werck ghenaempt was Tserders turre, ende de voornoemde veste was ghedolven van der Spittaelpoorte tot der Mudepoorte.

[Den 14 Juny wiert gheleyt den eersten steen van het [p. 352] Rabot en de toren in den Ham, die, ghenaemt wiert den Cloutorre, ende wierden ghemaeckt de grachten van de stadt van de Hospitaelpoorte tot de Muydepoorte. (K.M.)]

Item, in 't voornoemde jaer, den xxi Sporkele, quamen te Ghent in stede de Franchoeisen met costelicken gheselscepe wel met twee hondert vijftig peerden.

Item, 's maendaechs naer Groot Vastenavont quamen de Franchoeysen voor Hulst in 't ghaernesoen van Ghent, dat voor Hulst lach.

Item, 's disendaechs ende 's woensdaechs daer naer zoo verberrende die van Hulst de schuere te Stoppeldicke, de welcke was de scoonste die men noeit ghesien en hadde, zoo groot ende zoo wijt ghedect met scaelgien, omme datter de Franchoeysen niet in schulen en sauden oft logieren.

Item, den xxvi ende xxvij in Sporkele quamen te Ghent noch vele Franchoeisen, ende zy en wilden voor Hulst niet blyven, omme 't quaet regement dat zy daer zaghen; want zy waren van die van Hulst upghesmeten zeer deerlic.

[In dit jaer wart uppercapiteyn ghecoren van de stede van Ghendt Mer Adriaen Vilain, heere van Resseghem. Den ven Juny up den Sacramentsdach so slouch de roomsche keysere voor de stede van Everghem ende lach er xl daghen, ende bachten Walle lach 't al plat; maer het quam ten besten, binnen drye daghe sach men schoone erdene vesten.(Pr. Ar.B.)]

Item in 't jaer xiiijclxxxviij mede,

In Wedemaent den v, Sacramentsdach claer,

Soo slouch de roomschen coninck voor Ghendt de stede

In Everghem, en lach er veertich daghen naer;

Den roomsch en lach er oock voor de stede daer.

Bachten Walle lach 't plat en daer viel ten besten,

Binnen dry daghen sach men schoon eerde vesten. (K.M.)

Item, in dit jaar kwam de keizer Frederic liggen voor Gent, te Evergem op het kasteel met menigte van wapenvolk en belegerde de stad van Gent.

Item, in dit jaar waren te Gent die over dekens binnen het jaar.

Item, in dit jaar was de eerste steen gelegd van het nieuwe werk 't Rabot aan de veste t' Sint Baafs, welk werk genaamd was Tserders turre, en de voornoemde veste was gedolven van de Spittaalpoort tot der Muiderpoort.

De 14de juni werd de eerste steen gelegd van het [pagina 352] Rabot en de toren in den Ham die genaamd werd de Cloutorre en werden gemaakt de grachten van de stad van de Hospitaalpoort tot de Muiderpoort. (K.M.)]

Item, in 't voornoemde jaar de 21ste februari kwamen te Gent inde stad de Fransen mos kostelijk gezelschap van wel met 250 paarden.

Item, 's maandags nar Groot Vastenavond kwamen de Fransen voor Hulst in 't garnizoen van Gent dat voor Hulst lag.

Item, dinsdag en woensdag daarna zo verbrandden die van Hulst de schuur te Stoppeldijk wat de mooiste was die men ooit gezien had en zo groot en zo wijd bedekt met schalie omdat de Fransen er niet in schuilen zouden of logeren. Item, de 26ste en 27ste in februari kwamen te Gent noch vele Fransen en ze wilden voor Hulst niet blijven om het kwade regiment dat ze daar zagen; want ze waren van die van Hulst op gesmeten zeer deerlijk.

[In dit jaar werd opper kapitein gekozen van de stad van Gent Meneer Adriaen Vilain, heer van Ressegem. Den 5de juni op de Sacramentsdag zo sloeg de roomse keizer voor de stad van Evergem en lag er 40 dagen en achter de Wal lag 't al plat; maar het kwam ten besten, binnen drie dagen zag men mooie aarden vesten.(Pr. Ar.B.)]

Item in 't jaar 1488j mede,

In januari de 5de Sacramentsdag klaar,

Zo sloeg de roomse koning voor Gent de stad

In Evergem en lag er veertig dagen daarna;

De roomse lag er ook voor de stad daar.

Achter de Wal lag 't plat en daar viel ten besten,

Binnen drie dagen zag men mooie aarden vesten. (K.M.)

[pagina 353]

1489.

Commissarissen.

De heer van Resseghem.

Meester Jan de Beere.

Philips van der Zickele.

Geeraerd van Anghereel.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Jooris van den Moure.

Pieter van Hauwaerts, d

eken van der Weverij.

Gillis van den Eechaute.

Gillis Pascharis.

Jacob van den Hulle,

huidenvetter.

Daneel Croeselins.

Jan de Schermere.

Jacob de Brune.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Joncheer Louis van Massemen,

watergraaf.

Geeraerd van der Hoyen.

Gillis de Bels.

Pieter Ghyselins, fs Urbaens.

Arend Mast.

Lievin de Moor.

Adriaen de Vos.

Jonkheer Jan van der Valleyen.

Jacob de Vettere.

Jan de Peystere,

deken van de timmerlieden.

Jan de Backere, tapijtwerker.

Joos de Jaghere, fs Roelands.

Gillis van den Leene.

Jan van den Haute, fs Gillis.

Joos Pascharis.

Lievin de Cuervere.

Jan de Zeelandere.

Willem de Cleerc, fs Gillis.

Jan van Carrebrouc.

Luuc Minne.

Justaes Schietecatte.

Lievin van der Haghen.

Jan de Witte, t' Ste. Baefs.

Lievin Dhoeghe, fs Symoens.

Boudijn van der Beken,

oud klerenkoper.

Jan van den Heede, op de Mude.

[pagina 354]

Over deken.

Deken van de Weverij.

Lievin Gooris.

Joos Steel.

Item, in dit jaer was Mer Philips van Cleven capitein generael van Vlaenderen ghemaect.

Buten dien als men neghenentachtich zeyde

In Junio xiiijc tsaterdaechs warachtich

Bachten Walle men doe den eersten steen leyde

By den regierders alsdoen in wette voordachtich

In meeninghe de stede t' ommemueren crachtych,

Naer 't uutwysen des wercks beghinnen des present

In 't bescudden den goeden insetenen van Ghent. (Pr. Ar.B.)]

Item, Simoen Lippens, scipman, wonende op 't Nieulant was te Ghent ghevanghen ende ghewijst van scepenen van der Kucre te gaen woonen t' Sente Jacops in Compostelle drye jaren, omme woorden by hem der wet ende de stede te naer ghesproken, ofte daer vooren gheven drye hondert gulden leeuwen, ende hy en coste gheen seker ghestellen, ende hy overleet in 't Sausselet ghevanghen.

Item, in dit jaer waren de vier huusekens ghestelt up de Veebrugghe, ende Philips van der Sickelen dede hemlieden maken.

Item, in dit jaer ghinc 't zeer wonderlic in de landen van onsen gheduchten heere den grave Philips; want d'een lant reesch jeghens d'andere, ende die van Vlaenderen stelden een blochuus up Tscloppers-dijc (Stoppeldijck) jeghens die van Andworpen; maer 't wart van die van Andworpen ghewonnen up Sente Jacobsdach, ende omme ghedolven.

[In dit jaer storven binnen Ghendt van der peste xl duusent persoonen onder jonck ende audt. (Pr. Ar.B.) [p. 355]- In dit jaer wart de vloer gheleyt onder de Turrepoorte. (Pr. Ar.B.)

Op dezen tijt quamen die van Brugghe omme assistentie te hebbene omme de Roomers uten lande te doene; maer die van Ghendt en wilder niet ancommen. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaar was Meneer Philips van Cleven kapitein generaal van Vlaanderen gemaakt.

Buiten dien toen men negenentachtig zei.

In juni de 14de te zaterdags waarachtig

Achter de Wal men toen de eerste steen legde

Bij de regeerders als toen in wet voor bedacht

In mening de stad te ommuren krachtig,

Naar het uitwijzen van het werk begonnen dus present

In 't beschutten de goede ingezetenen van Gent. (Pr. Ar.B.)]

Item, Simoen Lippens, schipper die woont op Nieuwland was te Gent gevangen en gewezen van schepenen van de Keur te gaan wonen t' Sint Jacob in Compostella drie jaren om woorden bij hem der wet en de stad te na gesproken of daarvoor geven 300 gulden leeuwen en hij kon geen zekering stellen en hij overleed in 't Sausselet gevangen.

Item, in dit jaar waren de vier huisjes gesteld op de Veebrug en Philips van der Sickelen deed het voor ze maken.

Item, in dit jaar ging 't zeer wonderlijk in de landen van onze geduchte heer de graaf Philips; want het ene land rees tegen het andere op en die van Vlaanderen stelden een blokhuis de Kloppers-dijk (Stoppeldijk) tegen die van Antwerpen; maar het werd van die van Antwerpen gewonnen op Sint Jacobsdag en om gedolven.

[In dit jaar stierven binnen Gent van de pest 40 000 personen onder jong en oud. (Pr. Ar.B.) [pagina 355]

- In dit jaar werd de vloer gelegd onder de Torenpoort. (Pr. Ar.B.)

Op dezen tijd kwamen die van Brugge om assistentie te hebben om de Romeinen uit het lande te doen; maar die van Gent wilden er niet aankomen. (Pr. Ar.B.)]

1490.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Ayselet van Ghistele.

Pieter van Onderberghe.

Symoen Clockman.

Cornelis van der Schoet.

Claeys van Bomale.

Lievin de Voghele.

Jan van den Moere.

Rogier de Tolleneere.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Willem van der Cameren.

Meester Gheerolf van der Haghe.

Jacob de Cooman.

Fransoys van Loo.

Willem Pype,

over hem Willem Doens.

Joos van der Eecken.

Willem van der Zype.

Philips van der Zickele.

Jan Damman.

Olivier Vaenkin.

Joos Steel.

Vincent van den Wijngaerde.

Joos Bette.

Jan van der Scave.

Pauwels Willems.

Daneel de Cleerc.

Jacob van der Beken.

Jan Dullaert, temmerman.

Jacob Crabbe.

Joos de Bake, fs Jacobs.

Lievin de Scoteleere.

Jan Heys, in de Brake.

(ontbreekt in het Schepenboek)

Lievin van Praet.

Boudijn Goethals, op de Mude.

Christoffels de Meyere.

Boudijn de Groote.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Jan van Coppenhole.

Hubert Lueribrouck.

[pagina 356]

Item, in dit jaer was te Ghent onthooft Griffon van Rechem, bastaert, fs Wauters van Audenaerde.

[In dit jaer wart Griffon van Rechem, hoochbailliu van Thielt, onthooft te Muden ende 't lichaem ghestelt up een radt. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaer, den xj Julio, quam Mer Adriaen, heere van Resseghem in 't Scepenhuus up den Colatiesoldere by den ghemeenen dekenen, ontrent den x ueren voor de noene, sittende nevens den secretaris van Minheere van Nassauwen, opdoende vele zaken den heere Philips van Ravestein anghaende, wies men hem ghepresentert hadde in vele zaken ende hy den paeys begheerde, also de secretaris te kennen ghegheven hadde, ende verclaerde dat alzoo was; endelic vraechde de secretaris tot Minheere van Resseghem oft niet zoo en was, zulcx als hy te kennen ende gheopent hadde; daer uppe dat Minheere van Resseghem zeyde overluut dat zoo was als de secretaris verclaert ende gheseyt hadde.

Item, terstont de bastaert gheringhe uuter name van Ravestein met eenen brieve vertoghende woorde te woorde de contrarie andwoorde van dat de secretaris gheprononchiert hadde, ende up den zelven dach zaterdach Minheere van Resseghem, rydende 's avonts naer Audenhoove up zijn casteel hem vierdere tot zynen wyve, commende te Merelbeke leden den Muelene, waert hy achterhaelt van 's heeren van Ravesteins ghesellen, te wetene: Repelbos, Taelge, Debaut, Vety, Debaut, Dongis, Jooskin, Coppin, Clincke, die waren uuter name van Minheere van Ravestein, ende sloughen hem doot uut laste van Ravestein, oft zy en mochte nemmermeer in zyne ooghen commen, ende gaven hem xvij dodelicke wonden, ende was weder te Ghent inne brocht ten [p. 357] huuse van sijnder vrauwe moedere met viij tortsen met swarten fluweele ghedect, ende de ghesellen trocken 's avonts by mynen heere van Ravestein ter Sluus. Requiescat in pace.

[In dit jaer was doot gesmeten Lievin Gooris, Over deken, ende Willem Pype; Jacob de Brieme, conynck van der Moerkinderen, wiert onthooft ende Yngel de Cleercq (S.G.), ende wart ter cause van der incompste van den Sluuseneers ghebannen, ende Jan van Coppenhole wert Over deken, ende Remeeus Hubert, curdewanier, wort capiteyn. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaer, up Sente Mathijsdach, trocken die van Ghendt met die van Brugghe t' Aelst ter dachvaert. (Pr. Ar.B.)

- Up Sente Pieters-avont en track Ste. Lievin maer tot up 't Sant, uut cause dat ontrent Hautem waren veel persoonen van wapenen, die in meenynghen waren den sant te nemene ende alle 't volck doot te slane. - Up Sente Pietersdach bleef de sandt staende up de maert ende daer rees eene wapenynghe, ende 't volck quam metten bannieren ende zy versochten justicie ghedaen t' hebbene, ende daer wordender onthooft; ende doe scheeden zy van der maert. (Pr. Ar.B.)

- Item, in dit jaer, den xviij in Sporkele, quamen wel xvj ofte xx schepen binnenlanders, van Nieupoort ende van Ostende, gheladen met coorne, wijn ende fruyt, om te commen naer Brugghe, maer die van Ghendt ende die van Sluys vinghen alle de schippers, ende namen uyt den voorseyden schepen al dat hemlieden gheliefde, ende werden de voorseyde schippers ter Sluys ghevanghen. (K.M.)

Item, in dit jaar was te Gent onthoofd Griffon van Rechem, bastaard, fs Wauters van Oudenaarde.

[In dit jaar werd Griffon van Rechem, hoog baljuw van Tielt onthoofd te Muiden en 't lichaam gesteld op een rad. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaar de 11de juli kwam Meneer Adriaen, heer van Ressegem in ’t Schepenhuis op de Collatie zolder bij de gewone dekens omtrent de 11 uur voor de noen en zat nevens de secretaris van Mijnheer van Nassauwen en opdeed vele zaken de heer Philips van Ravestein aangaande wie men hem gepresenteerd had in vele zaken en hij de vrede begeerde, alzo de secretaris te kennen gegeven had, en verklaarde dat het alzo was; eindelijk vroeg de secretaris tot Mijnheer van Ressegem of het niet zo was zulks als hij te kennen en geopend had; waarop dat Mijnheer van Ressegem zei over luid dat het zo was als de secretaris verklaard en gezegd had.

Item, terstond de bastaard ging ui de naam van Ravestein met een brief vertoonde van woord tot woord het contrarie antwoord van dat de secretaris geprononceerd had en op dezelfde zaterdag reedt Mijnheer van Ressegem ’ s avonds naar Oudenhove op zijn kasteel hem verder tot zijn wijf en kwam te Merelbeke leden van de Molen waar hij achterhaald werd van de heren van Ravesteins gezellen, te weten: Repelbos, Taelge, Debaut, Vety, Debaut, Dongis, Jooskin, Coppin, Clincke, die waren uit de naam van Mijnheer van Ravestein en sloegen hem dood op last van Ravestein of ze mochten nimmermeer in zijn ogen komen en gaven hem 17 dodelijke wonden en was weer te Gent in gebracht ten [pagina 357] huize van zijn vrouwe moeder met 8 toortsen met zwart fluweel bedekt en de gezellen trokken ’s avonds bij mijn heer van Ravestein ter Sluis. Requiescat in pace.

[In dit jaar was dood gesmeten Lievin Gooris, over deken, en Willem Pype; Jacob de Brieme, koning van de Moerkinderen, werd onthoofd en Yngel de Cleercq (S.G.), en werd ter oorzaak van de inkomsten van die van ter Sluis gebannen en Jan van Coppenhole werd over deken en Remeeus Hubert, leer bewerker, werd kaptein. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaar op Sint Mathijs dag trokken die van Gent met die van Brugge t' Aalst ter dagvaart. (Pr. Ar.B.)

- Op Sint Pieters-avond trok men Sint Livinus maar op tot het Zand uit oorzaak dat omtrent Houthem waren veel personen van wapenen die in mening waren het Zand in te nemen en alle 't volk dood te slaan. - Op Sint Pieters dag bleef het Zand staan en up de markt daar rees een wapening en het volk kwam met de banieren en ze verzochten justitie gedaan t' hebben en daar te worden er onthoofd; en toen scheiden ze van de markt. (Pr. Ar.B.)

- Item, in dit jaar de 18de februari kwamen wel 16 of 20 schepen binnenlanders, van Nieuwpoort en van Oostende geladen met koren, wijn en fruit om te komen naar Brugge, maar die van Gent en die van Sluis vingen alle de schippers en namen uit de voorzegde schepen al dat ze geliefde en werden de voorzegde schippers ter Sluis gevangen. (K.M.)

[pagina 358]

1491.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Geeraerd van der Hoeyen.

Fransoeys van Coppenhole.

Jan de Crane, d' oude.

Jan van Hoorenbeke,

Kmaap van de neringen.

Joos de Jaghere.

Gillis van den Broucke.

Hubert van Lueribrouc, deken van de weverij.

Jan de Vos, buiten Posterne.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Daneel Sersanders.

Joos van den Berghe.

Jan Vlaminc.

Race van den Heede.

Pieter Goetghebuer, fs meester Pieters.

Pieter van den Schoete.

Meester Philips de Grutere, fs Boudijns.

Gillis van den Eechaute.

Jan de Bru.

Andries de Muenc.

Jan van der Asselt, drapeer,

bij Sint Jans.

Jan van den Haute, huidenvetter.

Gillis Passcharis.

Jeronimus van Cuelne.

Lievin de Vos, voor Galileen.

Pauwels Dullaert, goudsmid.

Anthonis Deynoot, fs Victors.

Arend Steppe.

Over hem Jan van der Looren.

Symoen van Leeuwen, fs Heindricx.

Symoen de Caluwe, scheepmaker.

Jacob van der Haghe, fs Augustinus, scihipper.

Roegier de Vettere.

Jacob de Grave, op de Mude.

Jan van der Brugghe, t' Sint Baafs.

Pieter Utendale, aan de Groenen Briel.

Zegher Ghijs.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Jan van Coppenhole,

over hem Willem van Sint Jacobs

Joos Steel.

[pagina 359]

Item, in dit jaer was 't casteel te Hoedonckt met crachte ghewonnen van die van Ghent, met grooten assaute, ende verbrant.

[In dit jaer, den xiijen in Sporcle, zo was 't casteel te Hoedonc ghewonnen van die van Ghendt met macht, ende daer was uppe als capiteyn Jan, de broedere van den heere van Nevele (Pr. Ar.B.) ende Jan Denijs, schipman, ende was corts daer naer onthooft. (K.M.)]

Item, up den xvij van Lauwe trocken uut Ghent vj oft vijc ghesellen van oorloghe, ende waren alle ghetrauwe, ende hadden diversche capiteynen, te weten: Jacob Rijm, Bertelmeus Bollaert, Jan Denijs, Jan Laxaut, Bolleken, Jan Roobaert, de Bruselare, ende met hemlieden diversche mannen ende ruters, ende zy trocken up eender nacht voor Dicxmude ende wonnen 's nachs de stede up 't ijs van den nacht, ende men wiste te Ghent van hemlieden gheen tydinghe voor dat zy in Dicxmude waren, ende hadden 't ghewonnen.

Item, up den xxj in Lauwe slouch men te Ghent een trompet dat hem alle mannen zauden ghereet maken van buuten ende binnen, omme met den capitein te treckene, ende hemlieden ontset te doene.

Item, als die van Bruggheende dlant volc wisten dat zy in Dicxmude waren, quamen met grooter macht, ende beleyden Dicxmude omme weder te ghecryghene, ende waren wel vjm sterck; de ghesellen van binnen, ziende dat zy zoo beleyt waren zonder t' hebbene secours binnen vij daghen daer naer, maecten jeghens de ruters apoeintement ende met de heeren die voor de stat laghen, uuten Westquaertiere, zoo dat zy quyte gaen zauden vry te Ghendewaert met [p. 360] huerelieder wapene; maer gheenen buutinck mede draghen up 't lijf; zy hadden de wet vermaect ende vele zaken ghestelt, maer moesten daer weder uutscheeden.

[Den 1en Halfvastendach wonnen die van Ghendt Gheersberghe, ende verberrenden 't veele ende vynghen den heere van Boulare die groot rentsoen gaf. (Pr. Ar.B.)]

Item, in 't zelve jaer was Sente Lievin t' Hautem ghedreghen, ende van daer commende bleven up de maert staende metten heleghen sant, ende alle de nerringhe met hueren banieren up de Vrydachmaert.

Item, in dit jaer ende scependom was Remeeus Hubert te Ghent jeghens over 't Scepenhuus in 't straetkin doot ghesleghen van de ghemeente van Ghent, daer de capitein Plouch cause af was, ghemerct dat hy hem bevonden hadde contrarie zijnder belofte.

Item, Jan van Coppenhole ende Franchoeis zijn broedere waren beede ghevanghen ende ter justicie brocht up een scavaut ende up eenen achternoene onthooft, die wonderlicke zaken te kennen gaven, ende zy waren beede up een uere ghebooren ende storven beede up een uere, ende waren beede in een graf gheleit, up Sente Verhilden-kerchof.

[In dit jaer wart doot ghesmeten Hubert van Luerebrouck, deken van de Weverij, ende zyn cnape van den Curten Sweerde, ende in zyne stede quam anne Joos Steel, filius Inghelrams. (Pr. Ar.B.)

- Den xiiij rees eene wapenynghe, ende daer wart doot ghesmeten Remeeus Hubert, capiteyn van Ghendt gheweest, ende daer werden ghevanghen Jan en Franchois Coppenhole, de bailliu van der Auderburch, ende worden onthooft up de Vrindachmaert. (Pr. Ar.B.) [p. 361]

- Gillis van den Broucke was een jaer gheseyt in huus te sittene, ende jeghens niemant te sprekene dan jeghen zijn wijf ende kinderen, ende voort moeste hy doen maken het Paddegat, also hy dede terstondt. (Pr. Ar.A.)

- Item, 's nachts naer dat Remeus versleghen was, was men uytte om de stede in te nemene, maer Godt versach by mirakelen, ende curt daer naer wart peys, Godt lof. (K.M.)

- Item, in dit jaer worden ghebannen Jacob Die-'t-al-doet, Willem de Vleeschauwer, Joos van Hijssche, Jacob van Basselare, Jan van der Breemt, ende meer andere (K.M.)

- Up den ven Augusti dede men den voetval van den payse in den persoon van den hertoghe van Sassen, ende hy wart al Vlaenderen duere uutgheroupen up Vincula Petri. - De pays was ghemaect den xxx July te Cassant; de pays was uutgheroupen den xjen Augusti. (Pr. Ar.B.)

Item, in dit jaar was 't kasteel te Ooidonk met kracht gewonnen van die van Gent, met grote aanval en verbrand.

[In dit jaar de 13de februari zo was 't kasteel te Ooidonk gewonnen van die van Gent met macht en daar was op als kapitein Jan, de broeder van de heer van Nevele (Pr. Ar.B.) en Jan Denijs, schipper en was kort daarna onthoofd. (K.M.)]

Item, op de 8ste januari trokken uit Gent 7 of 700 gezellen van oorlog en waren alle getrouw en hadden diverse kapiteins, te weten: Jacob Rijm, Bertelmeus Bollaert, Jan Denijs, Jan Laxaut, Bolleken, Jan Roobaert, de Bruselare en met ze diverse mannen en ruiters, en ze trokken op een nacht voor Diksmuide en wonnen 's nachts de stad up 't ijs van de nacht, en men wist te Gent van ze geen tijding voor dat ze in Diksmuide waren en hadden 't gewonnen.

Item, op de 21ste januari sloeg men te Gent een trompet dat zich alle mannen zouden gereed maken van buiten en binnen om met de kapitein te trekken en ze ontzet te doen.

Item, toen die van Brugge en het landsvolk wisten dat ze in Diksmuide waren kwamen met grote macht en belegerden Diksmuide om het weer te krijgen en waren wel 6000 sterk; de gezellen van binnen zagen dat ze belegerd waren zonder een bijstand te hebben binnen 7 dagen daarna maakten tegen de ruiters overeenkomst en met de heren die voor de stad lagen uit het Wester kwartier zodat ze kwijt zouden gaan en vrij te Gent waart met [pagina 360] hun wapens; maar geen buit mee dragen op 't lijf; ze hadden de wet vermaakt en vele zaken gesteld, maar moesten daar weer uitscheiden.

[De 1ste van Halfvasten dag wonnen die van Gent Geraardsbergen en verbrandden het veel en vingen de heer van Boulare die groot losgeld gaf. (Pr. Ar.B.)]

Item, in 'in hetzelfde jaar was Sint Livinus t' Houthem gedragen en vandaar gekomen bleef op de markt staan met de heilige sint en alle neringen met hun banieren op de vrijdag markt.

Item, in dit jaar en schependom was Remeeus Hubert te Gent tegenover 't Schepenhuis in ’t straatje dood geslagen van de gemeente van Gent daar de kapitein Plouch oorzaak van was, gemerkt dat hij hem bevonden had contrarie zijn belofte.

Item, Jan van Coppenhole en Franchoeis zijn broeder waren beide gevangen en ter justitie gebracht op een schavot en op een achter noen onthoofd, die wonderlijke zaken te kennen gaven en ze waren beide op een uur geboren en stierven beide op een uur en waren beide in een graf gelegd op Sint Verhilden-kerkhof.

[In dit jaar werd dood gesmeten Hubert van Luerebrouck, deken van de weverij, en zijn knaap van het Korte Zwaard en in zijn plaats kwam aan Joos Steel, filius Inghelrams. (Pr. Ar.B.)

- De 14de rees een wapening en daar werd dood gesmeten Remeeus Hubert, kapitein van Gent geweest, en daar werden gevangen Jan en Franchois Coppenhole, de baljuw van de Oudburg en werden onthoofd op de vrijdagmarkt. (Pr. Ar.B.) [pagina 361]

- Gillis van den Broucke was een jaar gezegd in huis te zitten en tegen niemand te spreken dan tegen zijn wijf en kinderen en voort moest hij doen maken het Paddegat, alzo hij terstond deed. (Pr. Ar.A.)

- Item, 's nachts nadat Remeus verslagen was, toen was men uit om de stad in te nemen, maar God voorzag het bij mirakels en kort daarna werd het vrede, God lof. (K.M.)

- Item, in dit jaar werden gebannen Jacob Die-'t-al-doet, Willem de Vleeshouwer, Joos van Hijssche, Jacob van Basselare, Jan van der Breemt, en meer andere (K.M.)

- Op de 5de augustus deed men de voetval van den vrede in de persoon van de hertog van Saxen en hij werd al Vlaanderen door uitgeroepen op Vincula Petri. - De vrede was gemaakt de 30ste juli te Cadzand; de vrede was uitgeroepen de 11de augustus. (Pr. Ar.B.)

1492.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Meneer Adriaen van Ravenscoot, ridder.

Joncheer Louis van Massemen.

Geeraerd Bosch.

Lodewijc van Maerke,

over hem Meester Gheerolf van der Haghe,

over hem Geeraerd van Anghereel.

Willem van Denterghem.

Claeys de Ghier.

Symoen de Voghele.

Philips Damman.

Joos van Zaemslacht.

Meester Laureyns van den Berghe.

Jan van Burwaen.

[pagina 362]

Daneel Goetghebuer.

Claeys van den Moure.

Pieter van Tombeele.

Laureyns Pot.

Fransoeys van den Velde.

Lievin van Melle.

Christoffels Vijt, fs Adriaens.

Pauwels Deynoot.

Joos van Melle.

Jacob Dubuisson.

Luuc Minne.

Jan de Buecle.

Zegher de Vriese.

Daneel van den Hane.

Jan van der Venne, smet.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Willem van Ste. Jacobshuus.

Joos Steel.

Item, in dit jaer van xcij was ghemaect, den xxix van Hoeymaent, jeghens den hertoghe van Sassen, lantgrave in Dueringhe, maercgrave te Meyssen, enz., die de stede van der Sluus beleyt hadde als stadhaudere van den coninc van der Romeynen, den paeys ende ghesloten te Cassant, ende up den xij in Ougste was hy te Ghent uutghelesen.

Item, dese scepenen waren vermaect ende quamen anne up Sente Lauwereisavont, v ofte vj daghen voor Half Ougst, ende worden ghestelt zonder oordene van weghen mynen gheduchten heere, midts den paeys van Cassant ofte van der Sluus, ende waren overbrocht ontrent den drye ueren naer noene van den zelven daghe by mynen heere den commissaris meester Pauwels de Baenst, president van Vlaenderen, min heere de Doctuer, proost van Utrecht, min heere van de Foreeste ende Roberecht de Moluyn, capitein van Audenaerde, metgaders meester Joos van Ghistele, advocaet, ende ghaven 's avens de wet uute also men plecht zonder kiesers te makene, naer 't uutwysen van den paeys van Cassant.

Item, in dit jaer was ooc de paeys ghemaect van Mer [p. 363] Philips van Ravestein, den x van Octobre, ende den keyser Macximilianus omme te betoghene dat elc weten mach dat Minheere Philips van Cleven, heere van Ravestein, es zo naer belanc den coninc van den Romeynen, hertoghe Macximilianus; want van der zyde van zijnder vrouwe moedere bestaet hy naerdere den coninc dan eenich heere uten lande; want de keyserinne moedere ende de moedere van Ravestein waren kinderen van broedere ende sustere van coninc Jan van Portugale van diere zyde, ende van den huuse van Lanchastere die van den zelven troncke zijn, daer af es ghedessendert de aertshertoghe van zijnder grootmoedere van der zelver zyde uut desen huuse van Daraengie, Cecilien, Napels, Piaymont, van Castilien, van Calabren; ende Adolf van Cleve ende vrouwe Marie waren andersweers, commende uut der croone van Vranckerijcke, ende Philips van Cleve was gheboren te Keynoet.

[Item, in dit jaer, up Sente Laureynsavont, quam Mer Joos van Ghistele, hoochbailleu anne, ende vier nieuwe dienaers met hem. (Pr. Ar.B.)

- Item, in dit jaer was ghemaeckt de peys voor der Sluys in Cassant, daer de grave van Sassen 't casteel van der Sluys als stadhouder van den coninck van de Romeynen, ende synen sone hertoch Philips in was ghesloten; den selven peys den xxixen Ougst xcij (K.M.)

- Den xxixen Ougste was hier te Ghendt uutgheroupen dat de lieden van Ghendt sauden doen totten ghetale van hondert vijftich den voetval den hertoghe van Sassen, in den name van hertoghe Philips. (Pr. Ar.B.)

- Item, in dit jaer deden die van Ghendt te Hulst den grave van Sassen, als stadthauwer generael, de ommagic met [p. 364] alle de dekens van den liij neeringhen, ter causen van den inhauden van den selven peyse, ende waren in ghetalle van persoonen van de dry leden van der stede hondert en vijftich notable. (K.M.)

Item, in dit jaar van 92 was gemaakt de 29ste van juli tegen hertog van Saxen, landgraaf in Duren, markgraaf te Meissen, enz., die de stad van ter Sluis belegerd had als stadhouder van de koning van der Romeinen, de vrede gesloten te Cadzand en op de 12de augustus was het te Gent uitgelezen.

Item, deze schepenen waren vermaakt en kwamen aan op Sint Laurentius avond v5of 6 dagen voor half augustus en werden gesteld zonder de vanwege mijn geduchte heer mits de vrede van Cadzand of van ter Sluis en waren overgebracht omtrent drie uren na de noen van dezelfde dag bij mijn heer de commissaris meester Pauwels de Baenst, president van Vlaanderen, mijn heer de Doctuer, proost van Utrecht, mijn heer van de Foreeste en Roberecht de Moluyn, kapitein van Oudenaarde, mitsgaders meester Joos van Ghistele, advocaat, en gaven avonds de wet uit alzoo men plag zonder kiezers te maken, naar het uitwijzen van de vrede van Cadzand.

Item, in dit jaar was ook de vrede gemaakt van Mijnheer [pagina 363] Philips van Ravestein de 10de oktober en de keizer Maximilianus om te betogen dat elk weten mag dat Mijnheer Philips van Kleef, heer van Ravestein, is zo naar belang de koning van den Romeinen, hertog Maximilianus; want van de zijde van zijn vrouwe moeder bestaat hij nader de koning dan enige heer uit het land; want de keizerin moeder en de moeder van Ravestein waren kinderen van broeder en zuster van koning Jan van Portugal van die zijde en van het huis van Lancaster die van dezelfde tronk zijn waarvan is afgekomen de aartshertog van zijn grootmoeder van dezelfde zijde uit het huis van Daraengie, Sicilië, Napels, Piëmont, van Castilië van Calabrië; en Adolf van Kleef en vrouwe Marie waren anders ergens, gekomen uit de kroon van Frankrijke en Philips van Kleef was geboren te Quesnoy. [Item, in dit jaar op Sint Laurentius avond kwam Meneer Joos van Ghistele, hoog baljuw aan en vier nieuwe dienaars met hem. (Pr. Ar.B.)

- Item, in dit jaar was gemaakt de vrede voor ter Sluis in Cadzand daar de graaf van Saxen 't kasteel van ter Sluis als stadhouder van de koning van de Romeinen zen zijn zoon hertog Philips in was gesloten; dezelfde vrede was de 29ste augustus 92. (K.M.)

- De 29ste augustus was hier te Gent uitgeroepen dat de lieden van Gent zouden doen tot het getal van honderd vijftig de voetval de hertog van Saxen in de naam van hertog Philips. (Pr. Ar.B.)

- Item, in dit jaar deden die van Gent te Hulst de graaf van Saxen als stadhouder generaal de hommage met [pagina 364]

alle dekens van de 53 neringen ter oorzaak van het inhoud van die vrede en waren in getal van personen van de drie leden van de stad 150 notabele. (K.M.)

1493.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Joos Triest.

Willem van Ste. Jacobshuus.

Gillis van den Eechaute.

Jan Hueribloc.

Jan van den Moure.

Lievin Uutermeere.

Philips Brakelman.

Claeys van der Boven.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Jan van den Kethulle.

Meneer Jan de Grutere,

heer van Eksaarde.

Joos Steel.

Gillis van Zonnemare.

Lievin de Vos, legwerker.

Joos van Dixmude.

Gillis de Bels.

Joris Sloc.

Daneel van Brakele.

Claeys de Vriese.

Jan van der Eecken, schipper.

Joos Bette.

Jan de Schermere.

Jan van der Eecke, drapier.

Geerolf van Coudenhove.

Heynric de Lieve.

Lievin de Cuervere.

Pieter Aelgoet.

Jooris van Kercvoerde.

Lievin Dherde.

Philips Nevelinc.

Vincent Mayaert.

Pieter Martins.

Jan de Smet, fs Boudijns,

over hem Lievin Brughersone.

Gillis van der Stoet.

Christoffels de Wale.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Willem van Sint Jacobshuis.

Boudijn van der Donct.

[pagina 365]

Item, in dit jaer was Mer Joos van Ghistele, rudder, hoochbailliu van Ghent by letteren van non-prejudicien, om dies wille dat hy poortere van Ghent was.

Item, in dit jaer was vrauwe Margriete wederghesonden uut Vranckerijcke, de sustere van grave Philips onsen prinche, ende was brocht ende gheconvoeyhiert by den heere van Coordes, marscalc van Vranckerijcke met vele edele mannen ende scoonen state ende met vele scadts ende schoone juweelen, ende was also brocht ende ghelevert tot Valenchiene, ende van daer trocken de Franchoeysen weder omme, ende quam also daer evengauwe naer Brabant tot ontrent Mechelen, daer haer de hertoghe Philips mindelic ontfinc.

Item, in dit jaer was 't zoeten wintere dat de beesten niet vele ofte niet up 't stal en stonden.

[Item, in dit jaer, 's woensdachs in de quatertemperweke, in de Sincxendaghen, den xxx Meye, soo was te Ghendt uytghelesen de peys van Vranckrijck tusschen den coninck ende hertogh Philips van Bourgondien, den grave van Vlaenderen ende syne landen. (K.M.)

- Item, in 't selve jaer, den xix Ougst, soo overleet deser weerelt Frederijck, keyser van Roomen, vader van den coninck van de Romeynen Maximiliaen, ende overleet binnen der stede van Lens, ende wert begraven in de hoochstat van Oostenrijck, Weenen. (K.M.)

- Item, den iij November was te Ghendt het ghelt ghestelt: den Andries iiij sc. viiij grooten, den dobbelen iiij grooten. (K.M.)

- Item, in dit jaer begonst te reigneren de felle pocken, die men noemde de pocken van Napels. (K.M.)

- Den 8sten van January wiert het coninchrijck van [p. 366] Grenaden ghewonnen door den coninck Don Ferdinand ende de coninginne syne vrouwe. (K.M.)

- Op den Sacramentsavont quam de hertoghe van Sassen binnen Ghendt, ende ghynck metten helegen Sacramente van Ste. Jans te voeten, ende met hem was zynen zoone Heindrick. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaar was Meneer Joos van Ghistele, ridder, hoog baljuw van Gent bij letters van non- prejudicie om dies wille dat hij poorter van Gent was.

Item, in dit jaar was vrouwe Margriet weer gezonden uit Frankrijk, de zuster van graaf Philips onze prins, en was gebracht en begeleid bij de heer van Coordes, maarschalk van Frankrijke met vele edele mannen en mooie staat en mooie juwelen en was alzo gebracht en geleverd tot Valenciennes en vandaar trokken de Franssen wederom en kwam alzo daar even gauw naar Brabant tot omtrent Mechelen daar haar de hertog Philips minlijk ontving.

Item, in dit jaar was ’t een zachte winter dat de beesten niet veel of niet op stal stonden.

[Item, in dit jaar woensdag in de quatertemperweek in de Pinksterdagen de 30ste mei zo was te Gent uitgelezen de vrede van Frankrijk uitgelezen tussen de koning en hertog Philips van Bourgondië, de graaf van Vlaanderen en zijn landen. (K.M.)

- Item, in hetzelfde jaar de 19de augustus, zo overleed in deze wereld Frederick, keizer van Rome, vader van de koning van de Romeinen Maximiliaan en overleed binnen de stad van Lens en werd begraven in de hoofdstad van Oostenrijk, Wenen. (K.M.)

- Item, de 3de november was te Gent het geld gesteld: de Andries 4 schillingen, 8 groten, de dubbele 4 groten. (K.M.)

- Item, in dit jaar begon te regeren de felle pokken die men noemde de pokken van Napels. (K.M.)

- De 8ste januari werd het koninkrijk van [pagina 366] Granada gewonnen door de koning Don Ferdinand en de koningin zijn vrouwe. (K.M.)

- Op den Sacramentsavond kwam de hertog van Saxen binnen Gent, ging met het heilige Sacrament van Sint Jans te voet en met hem was zijn zoon Hendrick. (Pr. Ar.B.)]

1494.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Daneel Goetghebuer.

Gillis van den Bossche.

Olivier de Cleerc.

Jan Gheysbaert.

Willem de Vos.

Boudijn van der Donct.

Boudijn Kerssins.

Laureyns de Groote.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Jonkheer Louis van Massemen.

Meester Philips de Grutere.

Willem van St. Jacobshuus.

Heynric de Vettere.

Jan van der Boven.

Claeys de Ghier.

Gillis van den Eechoute.

Lievin van Leyns.

Jan van der Asselt, molenaar.

Wouter Mestdach.

Jan de Lieve.

Meester Jan Impens.

Rijckaert van Liekercke.

Geerom Borluut, fs Geeraerds

Claeys van der Brugghen.

Jan van der Brugghen.

Boudijn de Moor.

Claeys de Vriese.

Jan de Ploughere.

Lievin de Vos.

Jan van Wijchuus.

Adriaen Andries.

Jan van Loo, fs Adriaens.

Jan de Roovere.

Jan van den Haute.

Jan de Vriese, rood verver.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Jan van der Venne.

Boudijn van der Donct.

[pagina 367]

Item, in dit jaer (op Ste. Stevensdach. Pr. Ar.B.) was dlant van Vlaenderen ontfanghen by commissyen an den Screyboom, up Sente Vincensdach, by den grave van Baden, den grave van Hoorne, den heere van Nassauwen, Mer Bauwin van Rysele ende den president van Vlaenderen.

Item, de ballinghen hadden gratie alle de ghuene die huerlieder tytele overgaven binnen vj weken, ende niet anders, ende ontfinc hertoghe Philips Vlaenderen.

Item, in dit jaer wart de coninc Kaerle, coninc Lowijcx zoone, gheweldich coninc van Napels, ende in 't wederommekeeren hadde hy eenen grooten strijt jeghens den hertoghe van Melanen met zyne medehulpers die den zelven coninc wilden beletten te passerene in dezelve voyage; ende men seyt dat doe eerstwaerf de siecte beghonst te regneren van de pocken.

Item, in dit jaar (op Sint Stevens dag. Pr. Ar.B.) was het land van Vlaanderen ontvangen bij commissie aan de Schreiboom, op Sint Vincents dag bij de graaf van Baden, de graaf van Hoorne, de heer van Nassauwen, Meneer Bauwin van Rijsel en de president van Vlaanderen.

Item, de ballingen hadden gratie alle diegene die hun titel overgaven binnen 6 weken en niet anders en ontving hertog Philips Vlaanderen.

Item, in dit jaar werd de koning Karel, koning Lodewijks zoon, geweldig koning van Napels en in ’t wederom keren had hij een grote strijd tegen de hertog van Milaan met zijn medehelpers die koning wilden beletten te passeren in dezelfde reis; en men zegt dat toen de eerste keer de ziekte begon te regeren van de pokken.

1495.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Lodewijck van Marke, fs Lodewijcx.

Jan van der Venne, overdeken.

Joos van der Saffele.

Lievin Utermeere.

Heynric de Lieve.

Jacob Clauwaert.

Claeys van daer Boven.

Joris van Kercvoerde.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Mer Roeland van Wedergrate,

ridder

Joos Triest.

Jan Everwijn.

Daneel Goetghebuer.

Boudijn van der Donct.

Jan van der Eeken, scipman.

Heynric van der Camere.

Meneer Jan de Grutere,

heere van Eksaarde.

Lievin van Loo, fs Adriaens.

Jan van der Asselt, drapeer.

[p. 368]

Michiel van Overloop.

Roelant de Baenst, fs Meester Roelants.

Philips Symoens,

huiden vetter

Arend van Grijspeere.

Jan de Peystere.

Jeronimus Mannins.

Andries de Muenc.

Luuc Minne.

Lievin Diericx, in de drie Duiven.

Jan de Buecle.

Lievin de Vechtere.

Jacob Everaert.

Jan de Meestere.

Willem de Cleerc, fs Gillis.

Christoffels Peterins.

Olivier de Cleerc.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Jan van der Venne.

Symoen de Voghele.

Item, in dit jaer begeerde de grave Philips, up den xj in Meye, an die van Ghendt dat zy hem zauden consenteren te moghene heffene up dlant van Vlaenderen de somme van xxviijm croonen, daer up dat hem gheconsenteert waren van den ghemeenen insetenen te doen heffene, anghesien den scamelen staet van den lande ende der stede, de somme van xm croonen, ten vier scellinghen grooten 't stic.

Item, in dit jaer waren ter lavenessen van de scamelen insetenen, den iiij dach in Hoimaent by consente van scepenen ende de ghemeente van Ghent de assyse van den grane afgheset, van elc halstere graens eenen grooten.

Item, in dit jaer, den xxx in Hoeimaent, begeerde hertoghe Philips up dlant van Vlaenderen cxxm cronen van iiij sc. gr. 't stic, waer up de drye leden deser stede in andwoorden gaven dat zy 't gherne consenteerden te deser waersten hem te ghelievene in zyne begeerte als boven, by condicie dat die van Ghent zullen ontstaen over huerlieder poortie met de somme van vm guldenen.

[In dit jaer, op den xxiij van de Wedemaent, was up den sondach van de Triniteyt, een seer groot ongheweere. (K.M.)]

Item, in dit jaar begeerde de graaf Philips op de 11de mei aan die van Gent dat ze hem zouden consenteren te mogen heffen op het land van Vlaanderen de som 28 0000 kronen waarop dat hem geconsenteerd waren van de algemene ingezetene te doen heffen, aangezien de schamele staat van het land en de stad, de som van 10 000 kronen, ten vier schellingen groten 't stuk.

Item, in dit jaar waren ter lavenessen van de schamele ingezetene de 4de dag in juli bij consent van schepenen en de gemeente van Gent de accijns van de graan afgezet, van elk halster graan een grote.

Item, in dit jaar de 30ste juli begeerde hertog Philips op het land van Vlaanderen 120 0000 kronen van 4 schellingen ‘t stuk, waarop de drie leden van deze stad in antwoord gaven dat ze het graag consenteerden te deze waarde hem te gelieven in zijn begeerte als boven, bij conditie dat die van Gent zullen ontstaan over hun portie met de som 5000 guldens.

[In dit jaar op de 23ste januari was op een zondag van de Triniteit een zeer groot onweer. (K.M.)]

[pagina 369]

1496.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Jan Hueribloc.

Pieter Damblain.

Lievin Leys.

Willem van Sint Jacobshuis.

Lievin Donaes.

Jan van der Eecken, drapeer.

Claeys van der Brugghen.

Wouter Mestdach.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Meneer Adriaen van Raveschoot,

ridder

Joos van Zaemslach.

Heynric de Muenc.

Jan van der Venne, smid.

Quintin van Bouchaute.

Jan van den Denne.

Meester Gaultier Alaerdt.

Joos Bette.

Jacob Goetghebuer, op de Mude.

Stierf op de half augustus avond.

Meester Jan van Sycleer.

Daneel van den Hane.

Philips Damman, schipper

Jan Sersanders, fs Daneels.

Geerolf van Coudenhove.

Claeys de Vriese.

Jacob Utendale.

Jooris Sloc.

Daneel Dauwere.

Lievin van Loo, fs Karels.

Jan de Brune, over de Nieubrugghe.

Jan Sanders, in den Papegay.

Laureyns Dullaert.

Jan Willems, curdewanier.

Christoffels de Wale.

Thomas de Vos, fs Arends.

Jan de Troeyere.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Jan Hueribloc, smet.

Symoen de Voghele.

Item, in dit jaer huwede hertoghe Philips met vrauwe Joanne te Liere, in Brabant, ende was de autste dochtere van den coninc van Spaengien. [p. 370]

Item, in dit jaer dede hertoghe Philips zyne eerste intreye binnen Ghent met vrauwe Joanna, zynen wyve, up den xv in Maerte, ende als zi in dlant quam, zoo quam zi ende arriveerde in Zeelant, ende trac naer Andworpen, daer zi met triomphen anquam, ende van daer naer Liere, daer Philips haer trauwede ende besliep; van danen trocken zy naer Brusele ende also naer Mechelen, ende van danen quamen zy te Ghent.

[Den ven dach van Maert so traude hertoghe Philips binnen der stede van Liere in Brabant Joanna van Spaegnen, ende t' huerlieder blyde incompste was hier binnen Ghendt zeer rijckelick gheviert van in Ste. Joorispoort tot in 't Hof te Walle. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaer was te Bruusele uutgheroepen de ordonnantie van den ghelde by grave Philips ende zynen raed, volgens de valuwatie aldoen gheordonneert.

Item, in dit jaar huwde hertog Philips met vrouwe Joanne te Liere, in Brabant, en was de oudste dochter van de koning van Spanje. [pagina 370]

Item, in dit jaar deed hertog Philips zijn eerste intrede binnen Gent met vrouwe Joanna, zijn wijf, op de 15de maart en toen ze in het land kwam zo kwam ze en arriveerde in Zeeland en trok naar Antwerpen waar ze met triomf aankwam en vandaar naar Liere daar Philips haar trouwde en besliep; vandaar trokken ze naar Brussel en alzo naar Mechelen en vandaar kwamen ze te Gent.

[De 5de dag van maart zo trouwde hertog Philips binnen de stad van Liere in Brabant Joanna van Spanje en bij hun blijde was hier binnen Gent zeer rijk gevierd van in Sint Jorispoort tot in 't Hof te Walle. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaar was te Brussel uitgeroepen de ordonnantie van het geld bij graaf Philips en zijn raad volgens de valuatie alstoen geordonneerd.

1497.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Arent van Grijspeere.

Philips Symoens.

Christoffels Vijt.

Luuc Minne.

Olivier de Cleerc.

Jooris van Keercvoorde.

Jacob du Buisson.

Lievin Utermeere.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Claeys van den Moure.

Joos Triest.

Joos van Melle.

Boudijn van der Donct.

Symoen de Voghele.

Claeys van den Eechaute.

Lievin van Leyns.

Jacob Fransman.

Jacob van der Eecken, schipper.

Lodewijck van Marke.

Jan van Wijchuus.

Roelant de Baenst.

[pagina 371]

Sanders van Vaernewijc, heer van Bost.

Meester Roeland Zoete.

Jacob Boudins.

Willem Leys.

Jan de Scermere.

Wouter Mestdach.

Jan van Loo, fs Adriaens.

Pieter Leeman.

Lievin de Vechtere.

Heyndric van Leeuwen.

Jan de Peystere.

Jacob de Grave, huidenvetter

Pieter Martins.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Jan Hueribloc, smet.

Daneel Goetghebuer.

Item, in dit jaer was de banc van scepenen ommeghekeert, want die ghecoren waren scepenen van de Keur waren by de commissarissen ghestelt scepenen van Gedeelde, ende de scepenen van Gedeelde waren ghestelt scepenen van de Keur, ende also verandert.

[Dese voorscrevene jaerscare waren naer 't overbringhen van den kiesers verandert by den commissarissen ons gheduchten heeren de bovenscreven bancken, te wetene: de onderbanck by den kiesers overbrocht als raed of scepenen van Gedeelde was ghestelt boven ende ghemaect scepenen van de Keur, ende de upperbanc was ghestelt beneden als scepenen van Gedeelde. (S.B.)

- Item, in dit jaer waren by commissarissen de weth die boven staet beneden ghestelt, om dat de kiesers ter liefde van den prince eenighe in de wet niet stellen en wilden. (K.M.)]

Item, in dit jaer begeerde hetoghe Philips up dlant van Vlaenderen vjcxxm croonen, te vier scellinghen grooten 't stic.

Item, in dit jaer was gheconsenteert de vrye maert te Halfvastenen xiiij daghen lanc gheduerende. [p. 372]

Item, in dit jaer overleet coninc Kaerle van Vranckerijcke, de zone van coninc Lodewijc, ende Lodewijc, hertoghe van Orliens, waert coninc van Vranckerijcke.

Item, in dit jaer, up den Beloken Paesdach na de noene, viel ende brack de draeyende brugghe, daer men gaet over de Scelde naer Sente Baefscloostere, ende daer verdranc vele volcx in 't watere (wel xxvij lieden. Pr. Ar.B.) ende daer waerter vele ghevist; endelinghe waerter ghevist eene vrauwe die swaer ghinc van kinde, alle de daghe te gheligghene, de gheselnede van Daneel Praet, ende ghevist zijnde ghelach terstondt van haren kinde, ende 't kint waert ghenaempt Daneel, de welcke men naermaels langhe ende vele jaren noemde Neelken Praet, ende was simpel ghebooren, ende bleef simpel tot zijnder doot, ende waert een aut man.

Item, in dit jaer waert vrauwe Margriete weduwe van den zoone van den coninc van Spaengen, ende traude daernaer den hertoghe van Savoeyen.

Item, in dit jaer was de Witte Roose ghevanghen in Inghelant.

[In dit jaer wart te Londen in Ynghelandt gherecht de Witte Roose, omme dat hy hemlieden gheerne ghemaect hadde conynck van Ynghelant. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaer dede bisscop Quick zyne intreye te Brugghe, ende waert daer gheconsacreert ende ghewijt den v in April.

Item, in dit jaer was by colatien ghevraecht ter begheerte van hertoghe Philips, ende hem 't selve gheconsenteert te wesene binnen der stede van Ghent een scietspel van den voetboghe ter begheerte van hertoghe Philips. [p. 373]

[In dit scependom was binnen dezer stede een rijckelick schietspel, daer af dat die van Berghen in Henegauwe den upperprijs wonnen, den welcken was zes zelveren cannen. (Pr. Ar.B.)]

Item, den vj Hoeimaent gaf men de ghemeente te kennen dat de stede van Ghent t' achter was xixmvjcxl. p. gr. diversche rentiers, ende dat boven den renten van den lande van Vlaenderen.

Item, als den grave van Vlaenderen gheconsenteert es up dlant van Vlaenderen hondert duusent cronen, dan es de stede van Ghent portie zes hondert pont grooten.

[In dit jaer begonst men te maken de brugghe achter 's Princhenhof. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaar was de bank van schepenen omgekeerd, want die gekozen waren schepenen van de Keur waren bij de commissarissen gesteld schepenen van Gedeelde en de schepenen van Gedeelde waren gesteld schepenen van de Keur en alzo verandert.[Deze voorschreven jaarscharen waren na 't overbrengen van de kiezers veranderd bij de commissarissen van onze geduchte heren de bovenbeschreven banken, te weten: de onder bank bij de kiezers over gebracht als raad of schepenen van Gedeelde was gesteld boven en gemaakt schepenen van de Keur en de opper bank was gesteld beneden als schepenen van Gedeelde. (S.B.)

- Item, in dit jaar waren bij commissarissen van de wet die boven staat beneden gesteld omdat de kiezers ter liefde van den prins enige in de wet niet en wilden. (K.M.)]

Item, in dit jaar begeerde hertog Philips op het land van Vlaanderen 662000 kronen, te vier schellingen groten 't stuk.

Item, in dit jaar was geconsenteerd de vrij markt te Halfvasten 14 dagen lang gedurende. [pagina 372]

Item, in dit jaar overleed koning Karel van Frankrijk, de zoon van koning Lodewijk en Lodewijk, hertog van Orleans werd koning van Frankrijk.

Item, in dit jaar op de Beloken Paasdag na de noen viel en brak de draaibrug daar men gaat over de Schelde naar Sint Baafs klooster en daar verdronk veel volk in 't water (wel 27 lieden. Pr. Ar.B.) en daar werd er veel gevist; eindelijk werd er gevist een vrouwe die zwaar ging van kind om alle dagen te liggen, de gezellin van Daneel Praet en toen ze gevist was lag ze terstond van haar kind en ’t kind werd genaamd Daneel die men later lang en vele jaren noemde Neelken Praet en was simpel geboren en bleef simpel tot zijn dood en werd een oude man.

Item, in dit jaar werd vrouwe Margriet weduwe van de zoon van de koning van Spanje en trouwde daarna de hertog van Savoie.

Item, in dit jaar was de Witte Roos gevangen in Engeland.

[In dit jaar werd te Londen in Engeland berecht de Witte Roos omdat hij hem graag gemaakt had koning van Engeland. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaar deed bisschop Quick zijn intrede te Brugge en werd daar geconsacreerd en gewijd de 5de april.

Item, in dit jaar was bij collatie gevraagd ter begeerte van hertog Philips en hem in hetzelfde geconsenteerd te wezen binnen de stad van Gent een schietspel van de voetboog ter begeerte van hertog Philips [pagina 373].

[In dit schependom was binnen deze stad een rijk schietspel waarvan dat die van Bergen in Henegouwen de opper prijs wonnen wat was zes zilveren kannen. (Pr. Ar.B.)]

Item, de 6de juli gaf men de gemeente te kennen dat de stad van Gent t' achter was 19640. p. groten. diverse renteniers en dat boven de renten van het land van Vlaanderen.

Item, toen de graaf van Vlaanderen geconsenteerd i op het land van Vlaanderen honderd duizend kronen, dan is de stad van Gent portie zes honderd pond groten.

[In dit jaar begon men te maken de brug achter 's Prinsenhof. (Pr. Ar.B.)]

1498.

‘s Heren kiezers.

(Volgens andere handschriften

waren in dit jaar ‘s Heren kiezers:

Daneel Goetghebuer, Meneer Gautier

Alaert, Jan Sersanders,

Mer Roelant Zoete.

De stad kiezers: Joos de Vechtere,

Joos van Saemslacht, Jan Dhane,

Jan de Peystere.)

De stad kiezers.

Jan van der Venne.

Jacob Hueribloc.

Gyselbrecht Dullaert.

Gillis van Waesberghe.

Jan Sersanders.

Jan van den Denne.

Pieter Damblain.

Boudijn de Voghele.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Jonkheer Louis van Massemine.

Meneer Jan de Grutere, heer van Eksaarde.

Jan Hueribloc.

Joos Steel.

Meester Pieter de Rijcke.

Jan van Buerwaen.

[pagina 374]

Arend van Grijspeere.

Jan van der Eecken, schipper,

over hem Jan de Ploughere.

Luuc Minne.

Michiel van Overloop.

Jan van der Eecken, drapeer.

Christoffels Vijt.

Jan van den Ackere, kruidenier.

Jacob Everaert.

Meester Symoen van der Haghen.

Fs Meneer Geerolfs.

Jan de Brune, aan de Nieuwebrug.

Jan van der Asselt, in de Scelstrate.

Lievin Baers, fs Gillis.

Willem de Clerc, fs Gillis.

Fransoys Heindricx.

Jan van den Burne.

Jan de Lieve.

Gillis Coppins, fs Pieters.

Joos van der Saren.

Thomaes de Vos. In den Eenhoorn

Joos van der Zaffelt.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Philips Symoens.

Jan van Wijchuus.

Item, in dit jaer was de incomste van alle de steden die ten scietspele quamen van den voetbooghe, te wetene den xxen en xxjen van Meye.

Item, voor 't Stadhuus stonden de prysen, alle scoone zelveren cannen, danof den upperpris was zes zelveren cannen, ende also voort.

Item, up de plaetse van Sente Joorishuus tot den Beelfroote waren ghestelt up elc ende een doelhuus met eender scoonder alleye ghedect met scaelgien, ende also scoene ghescildert, ende die van Berghen Sente Winnocx wonnen den upperprijs, Berghen in Heneghauwe den naerprijs.

Item, in dit jaer, den xv Novembris, was gheboren, in de stede van Bruusele, de eerste dochter van den grave Philips [p. 375] ende vrauwe Joanne, ende was ghenaempt Leonora, up Sente Andriesavont.

Item, in dit jaer dede manscip hertoghe Philips den coninc van Vranckerijcke, ter causen van den lande van Vlaenderen, ende uut dien zoo gaf hem de coninc van Vranckerijcke weder Arien ende Hesdin, met al huerlieder toebehoorten, volghens den apoeintement by den coninc ende zynen rade afghedaen ter eender zyde, ende grave Philips ter ander zyde.

[In dit jaer wart binnen de stede van Bruusele gheboren Eleonora, dochter van den hertoghe Philips, by Joanna des conyncx dochtere van Spaengnen. In 't zelve jaer ontfinck hertoghe Philips van den conynck van Vranckerijcke de stede van Bethunen, met haerlieder toebehoorten, ende hertoghe Philips dede den conynck manschap van dat hy van de croone haudende was. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaar was de inkomsten van alle steden die ten schietspel kwamen van den voetboog, te weten de 20ste en 21ste mei.

Item, voor 't Stadhuis stonden de prijzen, alle mooie zilveren kannen, dan op opperste prijs was zes zilveren kannen en alzo voort.

Item, op de plaats van Sint Jorishuis tot de Belfort waren gesteld op elk een doelhuis met een mooie alle bedekt met schalie en alzo mooi geschilderd en die van Sint Winnoksbergen wonnen de opperste prijs, Bergen in Henegouwen de na prijs.

Item, in dit jaar de 15de november was geboren in de stad van Brussel de eerste dochter van de graaf Philips [pagina 375] en vrouwe Joanne, en was genaamd Leonora op Sint Andries avond.

Item, in dit jaar deed manschap hertog Philips de koning van Frankrijk ter oorzaak van het land van Vlaanderen en uit dien zo gaf hem de koning van Frankrijk weer Ariens en Hesdin met al hun toebehoren, volgens de overeenkomst bij de koning en zijn raad afgedaan ter ene zijde en graaf Philips ter ander zijde.

[In dit jaar werd binnen de stad van Brussel geboren Eleonora, dochter van de hertog Philips, bij Joanna de koningsdochter van Spanje. In hetzelfde jaar ontving hertog Philips van de koning van Frankrijk de stad van Bethune met zijn toebehoren en hertog Philips deed de koning manschap van dat hij van de kroon hield. (Pr. Ar.B.)]

1499.

‘s Heren kiezers.

Volgens andere handschriften waren in dit jaar:

‘s Heren kiezers: Christoffels Pauwels,

Roelant de Baenst, Jan Heindricx,

Lievin van Huffelghem;

De stad kiezers: Joos Pauwels,

Antonis Deynoot, Jan van Loo,

fs Adriaens, Pieter Braem.

De stad kiezers.

Philips Symoens, overdeken.

Olivier de Clerc.

Jan Alaerts.

Jacob Lammius.

Jan Utenhove, fs Jans.

Lievin Utermeere.

Boudijn Roffins.

Daneel van den Hane.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Joos Triest.

Joos Bette.

Daneel Goetghebuer.

Jeronimus Mannins

[pagi na 376]

Jan van der Venne.

Boudijn van der Donct.

Meester Gaultier Alaerts.

Symoen Clocman, fs Symoens.

Jacob Fransman.

Lievin van Loo, fs Adriaens.

Claeys de Vriese.

Jooris Sloe.

Jan Sersanders, Fs Daneels.

Philips Buridaen.

Meester Roeland Zoete.

Godewale van der Haghen.

Jan de Troyere.

Andries de Muenc.

Heindric de Lieve.

Pauwels Dullaert.

Guilebert de la Porte.

Fransoeys de Brune.

Pauwels van der Asselt.

Pieter van Wettere.

Lievin Dhooghe, fs Lievens.

Pieter Braem, fs Lievens.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Philips Symoens.

Jan van Wijchuus.

Item, in dit jaer ende scependom, up Sente Matijsavont up den Scricnacht, was ghebooren te Ghent, in den Wal, Kaerle, eersthertoghe van Oostenrijcke, grave van Vlaenderen, daer 's morghens grote blyscepe omme bedreven was, ende djaer van gratien was inne ghegaen te Kersavont te vooren, naer de maniere van Roome, ende was kersten ghedaen den vijen van Maerte, in Sente Janskercke te Ghent, ende daer was eene zeere costelicke alleye ghemaect van in 't Hof van den Prinche tot an de voornoemde Sente Janskercke, daer groote tryomphe up bedreven was van vierne ende diversche fygueren ghetoocht, ende die van Ghent sconcken den jonghen prinche een selveren scip, dat zes mannen draghen moesten in de kercke, zeer costelick.

[Den xxiij dach van Sporcle, up Ste. Mathijsavont, zo wart te Ghendt in 't Hof te Walle geboren d'eerste zone van [p. 377] den hertoghe Philips by Joanna, des conynx dochter van Spaengnen. De peters waren: de prinche van Simay ende Mer Philips van Cleve, heere van Ravesteyn; ende zyne metere was vrau Magriete van Oostenrijcke zyne moye, ende wart ghenaemt Carolus, ende men vierde zeer rijckelick, ende daer was eene alleye ghemaect van coorden ende men vierde van uter cappe an de voye van den Belfroote totter voye van an Ste. Niclausturre te Ghendt t'zyner gheboorten, ende wart kersten ghedaen den viien dach van Maert, ende wart doe een hauten alleye ghemaect vijf voeten hooghe van der eerden van in 't Hof te Walle tot in Sente Janskercke voor den hooghen choor, over welcke alleye de gheheelen stoet ghynck zeer tryumphantelijck. (Pr. Ar.B.)

- In dit Scependom was gheboren te Ghendt de hertogh Carel, die de hertoch Philips hadde by vrouwe Joanne van Spaignen, den xxiiii Sporkele, 's morghens ontrent den dry uren, ende was kersten ghedaen te Ghent in St. Janskercke, den vii dach in Maerte daer naer seer tryomphelijck, zoo dat diesghelijcke noynt ghesien en was te geender stede; daer ginghen mede bisschoppen, abten, prelaten, ende alle de heeren geestelijcke ende weerelijcke, ende daer was een alleye ghemaeckt van 't Princenhof beginnende tot in Sent Janskercke, aldaer men 't selve kint met allen den staten van den landen over droegh, welcke staten ende heeren met den kinde gaende ter kercke waert, wierpen met hantvullen ghelt in 't volck, gaut ende selver, roepende: Vive Bourgoigne! Ende 't selve kint was ghedreghen van den douagiere, weduwe van den hertogh Karel, ende de zelve galderye was vijf voeten hooch van der aerden, ende met lenen over beyde de syden, ende doen quam vrauwe [p. 378] Margriete, weduwe van den sone van Spaingnen, wederomme te Ghendt, was meter ende de dowagiere, ende de heere prince van Simay was peter. (K.M.)]

Item, up den v Maerte quam vrauwe Magriete uut Spaengnen, grave Philips sustere.

Item, in dit jaer xxv Decembris, was't ghaut ende 't selvere ghestelt up zijn ghewichte ende werdde.

[In dit jaer, den xiien dach van Ougste zo heeft Pyasetus (Bajazet) de xe turxsche keysere ghewonnen Morea ende Modon. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaar en schependom op Sint Mathijs avond op de Schrei nacht was geboren te Gent in de Wal Karel, aartshertog van Oostenrijk, graaf van Vlaanderen, daar ‘s morgens grote blijdschap om bedreven was en het jaar van de gratie was ingegaan de Kerstavond tevoren naar de manier van Rome en was gedoopt de 7de maart in Sint Janskerk te Gent, en daar was een zeer kostbare allee gemaakt van in 't Hof van den Prins tot aan de voornoemde Sint Janskerk waar grote triomf op bedreven was van vuren en diverse figuren getoond en die van Gent schonken de jonge prins een zilveren schip dat zes mannen dragen moesten in de kerk, zeer kostbaar.

[De 23ste februari op Sint Matthijs avond zo werd zo wart te Gent in 't Hof te Wal geboren de eerste zoon van [pagina 377] de hertog Philips bij Joanna, de koningsdochter van Spanje. De peters waren: de prins van Chimay en Meneer Philips van Kleef, heer van Ravestein; en zijn meter was vrouw Margriet van Oostenrijk, zijn tante, en werd genaamd Karel en men vierde zeer rijk en daar was een allee gemaakt van koorden en men vierde (vuurde?) van uit de kap aan het gewelfde van de Belfort tot het gewelf van aan Sint Nicolaas toren te Gent zijn geboorten en werd gedoopt de 7de dag van maart en toen werd een houten allee gemaakt vijf voeten hoog van de aarde van in 't Hof te Wall tot in Sint Janskerk voor het hoge koor en over die allee de hele stoet ging zeer triomfantelijk. (Pr. Ar.B.)

- In dit Schependom was geboren te Gent de hertog Karel die de hertog Philips had bij vrouwe Joanne van Spanje de 24ste februari 's morgens omtrent drie uren en was gedoopt te Gent in St. Janskerk de 7de dag in maart en daarna zeer triomfantelijk zo dat dergelijke nooit gezien was in geen stad; daar gingen mede bisschoppen, abten, prelaten, en alle heren geestelijke en wereldlijke en daar was een allee gemaakt van 't Prinsenhof begin en tot in Sint Janskerk aldaar men in hetzelfde kind met allen staten van de landen over droeg, welke staten en heren met de kind ter kerk gingen en wierpen handvol geld in het volk, goud en zilver en riepen Vive Bourgoigne! en hetzelfde kind was gedragen van de douairière, weduwe van de hertog Karel en die galerij was vijf voeten hoog van de aarde en met leien over beide zijden en toen kwam vrouwe [pagina 378] Margriet, weduwe van de zoon van Spanje, wederom te Gent, was meter en de douairière en de heer prins van Chimay was peter. (K.M.)]

Item, op de 5de maart kwam vrouwe Margriet uit Spanje, graaf Philips zuster.

Item, in dit jaar de 25ste december was het goud en in hetzelfde gesteld op zijn gewicht en waarde.

[In dit jaar, de 12de dag van augustus zo heeft Pyasetus (Bajazet) de 10de Turkse keizer gewonnen Morea en Modon. (Pr. Ar.B.)]

1500.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Willem Sloeve.

Pieter van der Doerne.

Claeys van der Brugghen.

Gillis van den Bossche.

Jacob Hueribloc.

Jan de Brune.

Joos van der Saren.

Jan Clouckaert.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Claeys van den Moere.

Mer Jan de Grutere,

heer van Eksaarde.

Philips Symoens.

Symoen de Voghele.

Jan van der Eecken, drapeer.

Roeland de Baenst.

Jan van Loo, fs Adriaens.

Joos van der Zaffelt.

Sanders van Vaernewijc, heer van Bost.

Heynric de Muenc.

Heynric van der Cameren.

Jacob de Vettere.

Jan Willems.

Jan van der Asselt.

Up den Coorenaert.

Jan Heindricx.

Pieter van der Hoeyen.

Lievin Wanzele.

Lievin Dherd.

[pagina 379]

Jan van der Brugghen,

t' Sint Baaafs.

Jan de Peystere.

Lievin van der Haghe, wolwever.

Gillis de Brune, wit leer touwer.

Anthonis Deynoot.

Lievin van Huffelghem.

Joos de Vechtere.

Lievin van der Haghe, schipper.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Claeys van der Brugghen.

Jan van Wijchuus.

Ontfanghers.

Jan van der Venne, als trezorier.

Mr Guy de Baenst, ontvanger van de werken, zoon van Roelant, ridder.

Guillaume de Cleerck, van de Yssue.

Item, de gulden poorte was te Romen openghedaen, die vele jaren ghesloten ende toegemets hadde gheweest.

Item, de gulden poort was te Rome open gedaan die vele jaren gesloten en dicht gemetseld had geweest.

[pagina 1]

1501.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Danneel Goedghebuer.

Jeronimus Mannins.

Boudijn Kersins.

Fransoeys de Brune.

Jan van der Vennen.

Jan de Troyere.

Meester Gillis van Waesberghe.

Danneel van den Hane.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Joes Bette.

Mer Anthonis de Lu.

Jan van den Wijchuuse.

Willem Snellaert.

Lievin Braem, brouwere.

Joos Steel.

Jan van Buerwaen.

Claeys Triest.

Jan Claeys, up den Coutere.

Joos Meyeraert.

Luuc Minne.

Jan Sanders, fs Pieters.

[pagina 2]

Meester Philips Sersanders.

Philips van der Couderborch.

Willem de Cleerc.

Pieter Letteljans.

Lievin Toebast.

Pieter Braem.

Lievin de Vechtere.

Jan de Hane.

Jacob Boudins.

Gillis Coppins.

Jan de Smet.

Gillis van der Schelt.

Jacob Clauwaert,

over hem Pieter de Hamblain.

Joos Pauwels.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Claeys van der Brugghen.

Jacob Fransman.

Item, in dit jaer (den xvjen in Hoymant. S.B.) was gheboren te Brusele de tweede dochtere van grave Philips, ghenaempt vrauwe Ysabelle, up eenen Vrydach xxiiij Hoeimaent, 's avonts ontrent den x ueren.

[In dit jaer, was binnen der stede van Brussele gheboren Ysabeele, dochter van den hertoghe Philips, ende huere peters waren: de bisschop van Luudicke ende de bisschop van Gulcken; huere metere was vrau Magriete van York, douagierigghe van den lande van Vlaenderen, ter causen van Karel de Valoys, hueren man. Ysabeele traude den conynck Christianus van Denemeercken, ende had er by een' zone ende twee dochteren. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaer was 't huwelic ghesloten tusschen den hertoghe van Savoyen ende vrauwe Magriete, de sustere van hertoghe Philips.

Item, in dit jaer trac hertoghe Philips met vrauwe Joanne naer Spaengien duer Vranckerijcke, daer hem vele eeren ghedaen was van alle de edelen ende groote meesters in alle steden, ende zy lieten de kinderen te Brusele.

[.... Hy liet alle syne kinderen te Mechelen, ende [p. 3] vrauwe Margriete track op den selven tijt in Savoyen by den hertoghe haren man. (K.M.)]

Item, up den Half Ougstavont, ende was Sondach, waren by de commissarissen kiesers ghemaect van 's heeren weghe: Jan Haelaert, Jan van der Eecken, drapier, Lievin van Leins, Jacob Hueribloc, ende van der stede weghe: Amant Claeys, Lievin Ghyselins, Jacob Fransman, Lievin van Huffele, ende zy waren te gadere eer dat zy scepenen deden uutlesen, van tSondaechs tot 's Dysendaechs 's morghens ten ix ueren, ende zy en consten niet accorderen van haerliede Keur, zoo dat Jan Haelaert sprac: ‘Ic zal doen trompen ende doen uutroupen naer onse kuere.’ Daer up Amant Claeys antwoorde terstont: ‘Zijt ghy zoo staut, ic zal u by de voeten grypen ende werpen ter veynster uut.’ Zoo dat zy 's Dycendaechs moesten acorderen, ende dit ghebuerde omme dese naer volghende scepenen.

Item, in dit jaar (de 16de juli S.B.) was geboren te Brussel de tweede dochter van graaf Philips, genaamd vrouwe Isabelle, op een vrijdag de 24ste juli ’s avonds omtrent 10 uur.

[In dit jaar was binnen der stad van Brussel geboren Isabel, dochter van de hertog Philips, en haar peters waren: de bisschop van Luik en de bisschop van Gulik; haar meter was vrouw Margriet van York, douairière van het land van Vlaanderen ter oorzaak van Karel de Valois, haar man. Isabel trouwde de koning Christianus van Denemarken en had er bij een zoon en twee dochters. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaar was ’t huwelijk gesloten tussen de hertog van Savoie en vrouwe Margriet, de zuster van hertog Philips.

Item, in dit jaar trok hertog Philips met vrouwe Joanne naar Spanje door Frankrijke daar hem vele eer gedaan was van alle edelen en grote meesters in alle steden en ze lieten de kinderen te Brussel.

[.... Hij liet alle zijn kinderen te Mechelen en [pagina 3] vrouwe Margriet trok op dezelfde tijd in Savoie bij de hertog haar man. (K.M.)]

Item, op de half augustus avond en was een zondag waren bij de commissarissen kiezers gemaakt vanwege de heren: Jan Haelaert, Jan van der Eecken, drapeer, Lievin van Leins, Jacob Hueribloc en vanwege de stad: Amant Claeys, Lievin Ghyselins, Jacob Fransman, Lievin van Huffele, en ze waren tezamen eer dat schepenen ze deden uitlezen, van zondag tot dinsdag ‘s morgens ten 9 uur en ze konden niet accorderen van hun Keur zodat Jan Haelaert sprak: ‘Ik zal doen trompetten en doen uitroepen naar onze Keur.’ Waarop Amant Claeys antwoorde terstond: ‘Bent gij zo stout, ik zal u bij de voeten grijpen en werpen ter venster uit.’ Zodat ze dinsdag moesten accorderen en dit gebeurde om deze navolgende schepenen.

1502.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Jan Alaerts.

Jacob Hueribloc.

Lievin van Leyns.

Jacob Fransman.

Lievin Ghyselins.

Amand Claeys.

Jan van der Eecke.

Lievin van Huffelghem.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Meester Philips de Grutere.

Joos van der Couderborch.

Claeys van der Brugghen.

Jacob de Vettere.

Heynric de Lieve.

Pieter Snellaert.

Meester Gautier Alaert.

Meester Reynier Salaert.

Philips Hueribloc.

Pauwels van der Asselt.

Jan van der Asselt, drapier.

Lievin Diericx.

[pagina 4]

Lievin Donaes.

Philips van Ghistele.

Joos de Vechtere.

Lievin van der Haghe.

Lievin de Hoghe, fs Lievins.

Jan Nauts.

Jan Sanders, fs Jans.

Gyselbrecht van den Heede.

Denijs Vlamync.

Gillis van den Bossche, borduurwerker.

Pieter de Drossate.

Lievin van Melle.

Gillis Stalins, fs Jans.

Willem van den Heede.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Jan de Troyere.

Jan de Brune.

Item, in dit jaer dat hertoghe Philips ende vrauwe Joanne in Spaengien waren, ghelach zi van eenen jonghen zoone, ghenaemt Ferdinandus.

Item, in dit jaer, op den Asschewonsdach, waren de freminueren ghereformeert van den bullebroers, by den consente van den ghemeenen opservanten ende regierders der stede van Ghent.

[Den 1en in April wart t' Sente Jans te Ghendt 't lof inneghestelt van Onzer Vrauwe, dat men nu alle dagen singt, ende het was 't je dat in musycke ende ooc in discante ghestelt was. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaar dat hertog Philips en vrouwe Joanne in Spanje waren lag ze van een jongen zoon, genaamd Ferdinand.

Item, in dit jaar op de Aswoensdag, waren de Freminuren gereformeerd van de bullenbroeders, bij consent van de algemene observanten en regeerders van de stad van Gent.

[De 1ste april werd t' Sint Jans te Gent 't lof ingesteld van Onze Vrouwe dat men nu alle dagen zingt en het was 't 1ste dat in muziek en ook in discante gesteld was. (Pr. Ar.B.)]

1503.

Commissarissen.

De Graaf van Nassau, stadhouder generaal van onze harde geduchte heer en was in zijn reis van Spanje.

Mijn heer van Fines, over mijn heer van Ville.

Roeland Le Fevre, heere van Kemseke.

Meester Jan Boele, over mijn heer van Remi.

Mijn heer de hoog baljuw.

[p. 5]

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Lievin van Pottelsberghe.

Jan van Wijchuuse.

Willem Sloeve.

Fransoeys de Brune.

Jan van Melle.

Jan de Troyere.

Jan de Crane, d' oude.

Lievin van Loo.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Joos Triest.

Gheert van der Oyen.

Jan de Brune.

Philips Symoens.

Jan van der Venne.

Pieter van Hauwert.

Joos van den Berghe.

Philips Buridaen.

Jan Sanders, fs Pieters,

over hem Jacob van der Beke.

Jacob van den Velde.

Lievin de Vos.

Lievin van Loo, fs Karels.

Loys Bollin.

Jan van Pottelsberghe.

Wulfaert Snibbele.

Meester Roeland Zoete.

Jan van Carrebrouc.

Lievin Wanzele.

Adriaen van der Stoct,

over hem Joos van Loo.

Lievin van Huffelghem.

Olivier de Cleerc.

Arend Sanders.

Jan de Brouwere.

Jan Heylinc.

Jan de Rouc.

Gillis Stalins.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Jan de Troyere.

Jan van Wijchuus.

Item, in dit jaer ('s daechs voor Ste. Martins. Pr. Ar.B.) quam de grave Philips uut Spaengien, ende hy quam duer Vranckerijcke, ende also naer Cuelen lancx den Rijn nedere, daer hem die van Ghent ontfinghen met eenen heerlicken state; want de stede zont daerwaert beede de voorscepenen, den hoochbailliu van Ghent, den prelaet van Ste. Pieters, den prelaet van Ste. Baefs; zoo dat zy vergaderden wel lxxx [p. 6] peerden te zamen, ende bedreven alomme groote genouchte daer zy passeerden.

Item, vrauwe Joanna quam binnen eenen halven jare daerna ghevolcht te watere, ende coninc Philips lach doen te Brugghe, ende vrauwe Joanne quam gearrivert te Blankenberghe.

Item, de hertoghe Philips hadde in 't ascommen in Vranckerijcke eene groote siecte; eenighe seyden dat hem wat ghegheven was, zo datter de coninc van Vranckerijcke inne beschaemt was; maer men seyde dat hertoghe Philips groote woorden hadde jeghens den hertoghe van Loreynen, in 't hof van den coninc, ter causen van der doot van hertoghe Kaerle, zynen grootheere, zoo dat hertoghe Philips van daer vertrac ende quam naer Coolen als vooren, daer hy heerlic ontfanghen was van alle zyne landen, zonderlinghe van die van Ghent.

[In dit jaer overleet dezer werelt Elysabet conynghinne van Spaengnen, moeder van Joanna, ghezellenede van den hertoghe Philips, daer af een costelick uitvaert ghedaen was t' Sente Jans in de kercke. (Pr. Ar.B.)

- Item, in dit jaer, op den lesten dach van july 1503, verbrande de stede van Haerderwijck gheheel ende al binnen den tijt van dry uren, dat er boven de vijf a ses huysen niet bleven staende, ende daer verbrande ende versmoorde meer dan xvc menschen onder jonck ende oudt, ende met dat er in de stede was. (K.M.)

- Item, in 't selve jaer verbranden te Gorcom twee hondert huysen. - Item, in 't selve jaer verbranden te Belle in Vlaenderen vijf hondert huysen. (K.M.)]

Item, in dit jaar (daags voor Sint Martins. Pr. Ar.B.) kwam de graaf Philips uit Spanje en hij kwam door Frankrijk en alzo naar Keulen langs de Rijn neer daar hem die van Gent ontvingen met een heerlijke staat; want de stad zond derwaarts beide de voorschepenen, de hoog baljuw van Gent, de prelaat van Sint Pieters, de prelaat van Sint Baafs; zoo dat ze wel verzamelden 80 [pagina 6] paarden tezamen en bedreven alom grote genoegens daar ze passeerden.

Item, vrouwe Joanna kwam binnen een half jaar daarna gevolgd te water en koning Philips lag toen te Brugge en vrouwe Joanne kwam gearriveerd te Blankenberge.

Item, de hertog Philips had het aankomen in Frankrijk een grote ziekte; enige zeiden dat hem wat gegeven was, zo dat er de koning van Frankrijk in beschaamd was; maar men zei dat hertog Philips grote woorden had tegen de hertog van Lorraine, in 't hof van de koning ter oorzaak van de dood van hertog Karel zijn grootvader zodat hertog Philips van daar vertrok en kwam naar Keulen als te voren daar hij heerlijk ontvangen was van al zijne landen, vooral van die van Gent.

[In dit jaar overleed in deze wereld Elisabeth koningin van Spanje, moeder van Joanna, gezellin van de hertog Philips, waarvan een kostelijke uitvaart gedaan was t' Sint Jans in de kerk. (Pr. Ar.B.)

- Item, in dit jaar op de laatste dag van juli 1503, verbrandde de stad van Harderwijk geheel en al binnen de tijd van drie uren dat er boven de vijf a zes huizen niet bleven staan en daar verbrandde en versmoorde meer dan 1500 mensen onder jong en oud en met dat er in de stad was. (K.M.)

- Item, in hetzelfde jaar verbrande te Gorcum twee honderd huizen. - Item, in hetzelfde jaar verbrandde te Belle in Vlaanderen vijf honderd huizen. (K.M.)]

[pagina 7]

1504.

Commissarissen.

Mijn heer de abt van St. Nicolaas bij Veurne.

Meester Jan Sauvaige, ridder, heer van Estambeke, president van Vlaanderen.

Mijn heer de coadjutor van Sint Baafs, heer Gillis Boele.

Mijn heer de hoog baljuw van Gent.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Gillis van den Eechaute.

Pieter Dhamblain.

Wouter van Heetvelde.

Jaspar Curthals.

Claeys van der Brugghe.

Lievin Utermeere.

Philips Hueribloc.

Jan Sanders, fs Jans.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Joos Bette.

Geeraert van Anghereel.

Jan van Loo.

Lievin Dherde.

Boudijn van der Donct.

Willem Snellaert.

Roelant de Baenst.

Jan Alaert.

Jan de Troyere.

Gillis Stalins.

Pauwels van der Asselt.

Joos Meyeraert.

Jan de Cale,

over hem meester

Symoen van der Haghe,

fs Mr Geerolfs.

Philips Rijm.

Meester Jan de Sterke.

Lievin Arends.

Jan Willems.

Gillis de Kemele.

Lievin de Vechtere, over hem

Fransoeys de Brune.

Claeys van der Burcht.

Gillis van Leeuwe.

Martin van Sycler.

Pieter van Melle.

Jan de Smet.

Willem Lutinc.

Boudijn Goethals.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Christoffels van Hove.

Jan van Wijchuus.

[pagina 8]

Item, den xxiiii Ougste, op eenen Vrydach, ghebeurde eene groote ertbevinghe voor den x ueren in den avont, ontrent eenen paternoster ghedurende, daer dierghelyke niet ghebeurde sichtent den paeys van Gavere, ende die was op Sente Bertelmeesavont.

[De eerde wart bevende, dwelc was Godts macht,

In Ougste den dry-en-twintigsten 's nacht. (S.G.)]

Item, in dit jaer maecte hertoghe Philips ende de hertoghe Kaerle van Geldere tusschen hem beeden pays zonder yemant daer over te roupene, ende d'hertoghe van Geldere ontsinc van den grave Philips eene groote somme van penninghen, omme met den grave Philips te treckene naer Spaengien; maer als de grave Philips zaude vertrecken, zoo maecte hem de hertoghe van Geldere sieck, ende bleef t' huus; maer als de grave Philips naer Spaengnen ghereyst was, d'hertoghe van Geldere quam wedere met hertoghe Philips gelde op de landen van Brabant ende Hollant, doende hemlieden groote orlooghe.

Item, in dit jaer hadde 't ambacht van der weverye te Ghent vercreghen secretelic van den grave Philips de Halfvastenmaert af te zyne van der wullen lakene, met vele redenen naer 't uutwysen van collatien, op den xxv Sporkele by scepenen ghewijst, allerande lakene te vercoopene drye daghen: Woensdach, Donderdach ende Vrydach.

Item, in dit jaer overleet de coninghinne van Spaengnien, vrauwe Joanne moedere, waer af dat op vrauwe Joanne verstaerf 't coninckrijcke van Castylien, van Leon, van Garnaten, ende van daer voort dede hertoghe Philips ghereescip maken, ende heet hem van doe voort coninc Philips, ende dede alle manieren van goude ende selvere ende van [p. 9] penninghen by vercoopinghe van eeneghe parcheelen van heerlicheden ende andersins, omme weder met zynen wyve te treckene naer Spaengien, omme in persoone zelve de croone te ontfanghene.

[Item, in dit jaer was meester Adriaen Florisone van Utrecht, pastor te Goeree in 't landeken van Westvoorne in Zeelant, daer hy selve een wyle resideerde ende predickte; maer corts daernaer werde hy scholmeester van den jonghen prince, hertoghe Carle, fs Philips, corts daerna bisschop Daccusen (Tortosa), in Spaegnen, ende cardinael, ende starf paus ende bisschop van Roomen. (K.M.)

- In 't scependom van Joos Bette van den jare viere, so was gheordonneert dat alle der acten, also wel diffinitive als interlocutoire, costen wesen souden ten laste van der ghecondempneerder partye. Actum tsMaendaeghs den vij April anno xvc ende vive, na Paesschen. (S.B.)]

Item, de 24ste augustus op een vrijdag gebeurde een grote aardbeving voor 10 uur in de avond omtrent een paternoster gedurende, daar dergelijke niet gebeurde sinds de vrede van Gavere en die was op Sint Bartholomeus avond.

[De aarde werd bevend wat was Gods macht,

In augustus de drieëntwintigste 's nachts. (S.G.)]

Item, in dit jaar maakte hertog Philips en de hertog Karel van Gelder tussen hen beiden vrede zonder iemand daarover te roepen en de hertog van Gelder ontving van de graaf Philips een grote som van penningen om met de graaf Philips te treken naar Spanje; maar toen de graaf Philips zou vertrekken zo maakte hem de hertog van Gelder ziek en bleef thuis; maar toen als de graaf Philips naar Spanje vertrokken was kwam de hertog van Gelder weer met het geld van hertog Philips op de landen van Brabant en Holland en deed ze grote oorlog.

Item, in dit jaar had 't ambacht van de weverij te Gent verkregen in het geheim van de graaf Philips de half vasten markt af te zijn van de wollen lakens, met vele redenen naar 't uitwijzen van collatie op de 25ste februari bij schepenen gewezen allerhande lakens te verkopen drie dagen: woensdag, donderdag en vrijdag.

Item, in dit jaar overleed de koningin van Spanje, vrouwe Joanne moeder, waarvan dat op vrouwe Joanne verstierf 't koninkrijk van Castilië, van Leon, van Granada en vandaar voort deed hertog Philips gereedschap maken en noemde hem van toen voort koning Philips en liet alle manieren van goud en zilver en van [pagina 9] penningen bij verkoop van enige percelen van heerlijkheden en anderszins om weer met zijn wijf te trekken naar Spanje om zelf in persoon de kroon te ontvangen.

[Item, in dit jaar was meester Adrianus Floriszoon van Utrecht, pastoor te Goeree in 't landje van Westvoorne in Zeeland, daar hij zelf een tijdje resideerde en predikte; maar kort daarna werd hij schoolmeester van de jonge prins, hertog Karel, fs Philips, kort daarna bisschop Daccusen (Tortosa), in Spanje en kardinaal en stierf als paus en bisschop van Rome. (K.M.)

- In 't schependom van Joos Bette van het jaar vier zo was geordonneerd dat alle de aktes, alzo wel definitieve als interlocutoire, kosten wezen zouden ten laste van de veroordeelde partij. Akte maandags de 7de april anno1505 na Pasen. (S.B.)]

1505.

Commissarissen.

Mijn heer van Fiennes.

Mijn heer van Boulaer, over mijn heer van Ville.

Mijn heer de hoog baljuw, over mijn heer van Remi.

Mijn heer Jeronimus Lauwerin, trezorier generaal.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Mer Adriaen van Ravenscoot.

Willem de Mueleneere.

Joos Triest.

Amant Claeys.

Jan van Pottelsberghe.

Meester Jacob de Steenwerper.

Lievin van Leyns.

Jan de Brune.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Jan van den Kethulle.

Jonkheer Claeys Triest.

Jan van Wijchuus.

Gillis van Zonnemare.

[pagina 10]

Claeys van der Brugghen.

Heynric de Lieve.

Arend van Grijspeere,

over hem Geerolf

van den Coudenhove.

Jan Vriend.

Lievin Baers.

Pieter van Hauwaert.

Jan Claeys.

Joris Sersanders.

Denijs Vlaminc.

Jan de Scoutheete.

Wouter van Eetvelde.

Jan van der Brugghen.

Joris Sloc.

Jan de Peystere.

Lievin van Loo, fs Adriaens.

Laureys de Brauwere.

Lievin van der Haghen.

Joos Meyeraert, fs Jaspars.

Gillis Stalins.

Heynric van Ydeghem.

Pieter de Drossate.

Geerolf de Ruutere.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Christoffels van den Hove.

Jan van Wijchuus.

Item, in dit jaer, den x in Lauwe, zoo vertrac coninc Philips met vrauwe Joanne, naer Spaengien, uut Zeelant met xlij scepen naer 't conincrijcke van Castylien, van Leon ende van Grenaden te ontfanghene, omme daer ghecroont te zyne; daer naer op 't water wesende drye ofte vier daghen by quade fortune van der zee ende van winde, zo dat hy by grooter avontueren ende by mirakle van Gode moeste landen in Inghelant, ende daer verdroncken eenighe smalle officieren; ende in Inghelant zijnde was zeer heerlic ontfanghen ende gewillecompt van den zoone van den coninc van Inghelant, ende hy sont coninc Philips al 't ghuent dat hem behoufde van victuaelge; ende was in Inghelant jaghende ende vlieghende met den coninc tot op Sente Joorisdach, den xxiij April xvcvj naer Paesschen, midts dat de wint niet eer en stont om te reysene, ende binnen xiiij daghen daernaer quam de tydinghe dat hy ghelant was in de Caloenge, [p. 11] ende hy trac tot den grooten heere Sente Jacob in Ghalissien, in de stede van Compostelle.

Item, binnen den tijt dat hertoghe Philips in Inghelant was, moeste hy leveren de Witte Roose die in 't lant van Geldere van hertoghe Philips vonden was, die, in 't jaer xiii hier naer, deerlic onthooft was omme dieswille dat de coninc over quam om Teruwanen ende Doornijcke te ghecryghene ende winnene, ghelijc hy dede, ende dede hem daer omme dooden, ghemerct dat hy was gherechtich coninc van Inghelant ende dat 't volc daer niet hoofden en zaude.

Item, den xiiij Septembris was gheboren de derde dochtere van coninc Philips, te Brussele, eer hy vertrac naer Spaengien, ende was genaemd Elisabet.

[Mijn heere Charles de Haultboes dede zyne intreye binnen der stede van Ghend, als biscop van Dornike, ende wart by der wet inghehaelt, aldaer Jan Sersanders onderbailliu van Ghend zijn roede voerde tot den Chartreusen clooster. (S.B.)]

Item, in dit jaar de 10de januari zo vertrok koning Philips met vrouwe Joanne naar Spanje uit Zeeland met 42 schepen naar 't koninkrijk van Castilië, van Leon en van Granada te ontvangen om daar gekroond te worden; daarna was hij op het water en drie of vier dagen bij kwaad fortuin van de zee en van wind zodat ij bij grote avonturen en mirakels van God moest landen in Engeland en daar verdronken enige kleine officieren; en in Engeland werd hij zeer heerlijk ontvangen en verwelkomt van de zoon van de koning van Engeland en hij zond koning Philips al hetgeen dat hem behoefde van victualie; en was in Engeland jagen en vliegen en met de koning tot op Sint Joris dag de 23ste april 1506 na Pasen mits dat de wind niet eerder stond om te reizen en binnen14 dagen daarna kwam de tijding dat hij geland was in de Caloenge, [pagina 11] en hij trok tot de grote heer Sint Jacob in Galicië, in de stad van Compostella.

Item, binnen de tijd dat hertog Philips in Engeland was moest hij leveren de Witte Roos die in 't land van Gelder van hertog Philips gevonden was die in 't jaar 13 hierna deerlijk onthoofd was om dieswille dat de koning over kwam om Terwaan en Doornik te krijgen en te winnen, gelijk hij deed, en liet hem daarom doden, gemerkt dat hij was de gerechtige koning van Engeland en dat ’t volk daar niet onthoofden zou.

Item, de 14de september was geboren de derde dochter van koning Philips te Brussel, eer hij vertrok naar Spanje, en was genaamd Elisabeth.

[Mijn heer Charles de Haultboes deed zijn intrede binnen de stad van Gent, als bisschop van Doornik en werd bij de wet ingehaald, aldaar Jan Sersanders onder baljuw van Gent zijn roede voerde tot het Chartreuse klooster. (S.B.)]

1506.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Lievin van Pottelsberghe.

Jan van der Venne.

Lievin Wanzele.

Jacob Hueribloc.

Olivier de Baenst.

Fransoeys de Brune.

Martin van Sycler.

Heynric van den Zompele.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Joos Triest.

Meneer Anthonis de Lu.

Christoffels van Hove.

Meester Roeland Zoete.

Jan de Brune.

Philips Symoens.

[pagina 12]

Meester Reynier Salaert, alias de Donckere.

Symoen Clocman.

Andries de Muenc.

Willem Snellaert.

Symoen Meeuszone.

Jan Sanders, in den Papegay.

Roeland van der Zype.

Philips Buridaen.

Jan Sanders, fs Jans.

Willem Beys.

Jan Martins.

Jan van Kerrebrouc.

Martin de Vettere.

Pieter van der Schuere.

Jan van Loo, fs Fransoeys.

Meester Jan de Sterke.

Jan de Roovere.

Gillis Danins.

Willem de Groote.

Gyselbrecht van den Heede.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Jan van der Venne, smid.

Jacob de Vettere.

Item, in dit jaer quam te Ghent de droeve mare dat coninc Philips in Spaengien overleden was, in de stede van Vallidolyfve (Valladolid), ende overleet den xxvj Septembris, op eenen vrydach, ter salegher memorie, waer by dat in alle dese landen groote droefhede was, ende dat grave Kaerle noch zeer jonc was maer ontrent v jaren oud, ofte letter meer; maer hadden de hoope op den keysere Maximilianus, de grootheere, dat hy altijts zaude wesen te bescudde van desen lande.

Merct 't claeghelt vertrecken; alle de letteren maken de jaren van sijnder oude, de vocale letteren in zijn huwelic was.

‘t Carnation.

Laus Castelle concepit dolorem.

[In dit jaer, den 26 September, tusschen den negen ende tien uren 's morghens, op eenen Saterdach, stierf Philippus, coninck van Castillien, in Spaigne, oudt 28 jaren, [p. 13] hebbende den 18 van de selve maent geschreven verscheyde brieven aen alle syne landen ende heerlijckheden. Hy liet voor syne erfgenamen in Nederlant den aertshertoch synen sone, prince van Spaigne, ende twee dochters, ende in Spaigne was sijn sone don Ferdinand ende eene dochter. (K.M.)]

Item, naer 't overlyden van onsen prince Philips, grave van Vlaenderen, in salegher memorie, waren te Ghent diversche begherten in colatien ghedaen legghen, omme de landen te bescuddene ende omme t' onderhoudene xvc mannen te peerde ende acht duusent voetknegten, emmer vier duust ghereet ende vier duust verbeyden, oft den lande eenich last quame, ende die van Ghent gaven in andwoorde: ‘Dat zy van gheenen advyse en waren te consenterene ende in zulcken last te commene, noch oock dlant zoo te belastene, biddende mynen gheduchten heere Kaerle, den prinche van Castylien, patientie te willen hebbene.’

Item, in dit jaar kwam te Gent het droevige bericht dat koning Philips in Spanje overleden was in de stad van Vallidolyfve (Valladolid), en overleed de 26ste september op een vrijdag ter zalige memorie waarbij dat in alle deze landen grote droefheid was en dat graaf Karel noch zeer jong was en maar omtrent 5 jaren oud of weinig meer; maar hadden de hoop op de keizer Maximilianus, de grootvader, dat hij altijd zou wezen de behoeder van dit land.

Merk het klagelijk vertrekken; alle letters maken de jaren van zijn oudersom, de vocale letters in zijn huwelijk was.

‘'t Incarnation.

Laus Castelle concepit dolorem.

[In dit jaar de 26ste september, tushen den negen en tien uren 's morgens op een zaterdag stierf Philippus, koning van Castilië, in Spanje, oud 28 jaren, [pagina 13] en had de 18de van dezelfde maand geschreven verscheidene brieven aan al zijn landen en heerlijkheden. Hij liet voor zijn erfgenamen in Nederland de aartshertog, zijn zoon, prins van Spanje, en twee dochters, en in Spanje was zijn zoon don Ferdinand en een dochter. (K.M.)]

Item, na 't overlijden van onze prins Philips, graaf van Vlaanderen, in zalige memorie, waren te Gent diverse begeerten in colatien gedaan leggen om de landen te beschutten en om t' onderhouden 1500 mannen te paard en acht duizend voetknechten ,immer vier duizend gereed en vier duizend te wachten of het land enige last kwam en die van Gent gaven in antwoord ‘Dat ze van geen advies en waren te consenteren en in zulke last te komen, noch ook het land zo te belasten, bid mijn geduchte heer Karel, de prins van Castilië, geduld te willen hebben.’

1507.

Commissarissen.

Mijn heer van Fiennes.

Mijn heerevan Boulaer.

MeneerRoeland van Wedergrate, over mijn heerevan Romin.

Meneer Jeronimus Lauwerin, trezorier generaal.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Jan van den Kethulle.

Claeys van der Brugghen.

Jan Claeys.

Jacob de Vettere.

Claude Goedghebuer.

Jan van Wijchuus.

Lievin van Leys.

Jan van Melle.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Joos Bette.

Joos van Zaemslacht.

Heynric de Lieve.

Luuc Minne.

[pagina 14]

Jan van Loo, fs Adriaens.

Boudijn van der Donet.

Heynric van der Cameren.

Jan van Bruwaen.

Heynric de Muenc.

Joes van der Zaffelt.

Jan de Troyere.

Jan van der Hasselt, drapeer.

Pieter van der Hoyen.

Sanders van Vaernewijc.

Willem de Cleerc.

Jan Obrecht.

Jan Heys, in de Bracke.

Jacob van der Beken.

Joris van Kercvoerde.

Lievin van Beken.

Jan de Peystere.

Gillis de Sterke.

Gillis Stalins.

Jan de Cleerc.

Pieter Letteljans.

Bauwin van Kerrebroue.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Jan van der Venne, smid.

Jacob de Vettere.

Item, in dit jaer, den xxvij in Meye, quam vrauwe Margriete duwagierigghe van Savoyen in de stede van Ghent, omme dlant te ontfanghene by procurasie inrevocabele, uter name van den roomschen coninc Maximilianus, haren vadere, als voocht ende momboer van hertoghe Kaerle, zynen neve, ende ontfine dlant op eenen Vrydach; zy track te Swynaerde 's avonts te vooren, buten Ste. Pieters, neffens Ghent, slapen, ende 's anderdaechs quam zy voor den noene in de stede van Ghent, met scoonen state, omme dlant te besweerene ende de stede van Ghent.

Item, jeghens huer trocken uut Ghent vele notabele poorters, heeren ende mannen; de heeren van der wet ende andere ende eene scoone processie naer de costume, ende brochten se van Ste. Pieters tot Sente Janskercke, daer zy den eet dede ende dlant beswoer, ende zy track daerop de clocke drye slaghen, ende doe vertrocken zy also naer de maert, daer de ghemeente ooc eed dede, [p. 15] uter name van hertoghe Kaerle, ende daer saeyde se ghelt.

[In dit jaer, op den dach van St. Michiel, quam de hertoch van Ghelder, Charles, met de Franschen in Brabant, ende namen in de stadt door assaut van Tiellement ofte Thienen, alwaer ghebeurde groote vreetheden. (K.M.)

- In dit jaer was eene gemeene ende generale dachvaert gehauden hier binnen de stede van Ghendt, ende wart dwoort ghevoert ende de materie beleet ende de andwoorde ghegheven by den pensionaris dezer stede Jacob Huerebloc, als in Vlaenderen behaudens die van Brabant 't vooren sitten. Actum den iijen in April xvevij voor Paesschen. (Pr. Ar.B)]

Item, in dit jaer was weder versoucht by colatien van xm voetknegten en ijm mannen te peerde te onderhauden van den lande van Vlaenderen; maer het was ooc ontseyt.

[Item, in dit jaer was te Mechelen grooten raedt ghehouden, omme financie van goede te cryghen, om op te nemen volck van wapenen, omme bystant te doen Maximiliaen, den gecoren keyser, die alsdan quam uyt Lombardyen deur Duytslant, waeromme te Ghendt ghehauden waren dry collatien, ende in de derde collatie was expres gheseyt als dat men consenteren soude in de begheerte, of dat sy kiesen souden pays ofte oorloghe, maer die van Ghendt deden als de wysen ende koosen den pays. (K.M.)]

Item, in dit jaar de 27ste mei kwam vrouwe Margriet douairière van Savoie in de stad om het land te ontvangen bij revocabele uit de naam van de Roomse koning Maximilianus, haar vader, als voogd en erfgenaam van hertog Karel, zijn neef, en ontving het land op een vrijdag; ze trok naar Zwijnaarde ’s avonds tevoren buiten Sint Pieters, neffens Gent slapen en anderdaags kwam ze voor de noen in de stad van Gent met een mooie staat om het land te bezweren en de stad van Gent.

Item, tegen haar trokken uit Gent vele notabele poorters, heren en mannen; de heren van de wet en andere en een mooie processie naar het gebruik en brachten haar zo van Sint Pieters tot Sint Janskerk waar ze de eed deed en het land bezwoer en ze trok daarop de klok drie slagen en alzo vertrok ze naar de markt waar de gemeente ook de eed deed [pagina 15] uit de naam van hertog Karel en daar zaaide ze geld.

[In dit jaar op de dag van St. Michiel kwam de hertog van Gelder, Charles, met de Fransen in Brabant, en namen in de stad door aanval van Tiellement of Tienen alwaar gebeurde grote wreedheden. (K.M.)

- In dit jaar was een algemene en generale dagvaart gehouden hier binnen de stad van Gent en werd het woord gevoerd en de materie beleid en het antwoord gegeven bij de pensionaris van deze stad Jacob Huerebloc, als in Vlaanderen behoudens die van Brabant ’t voor zitten. Acte de 3de april 1507 voor Pasen. (Pr. Ar.B)]

Item, in dit jaar was weer verzocht bij colatien van 10 000 voetknechten en 2 000 mannen te paard te onderhouden van het land van Vlaanderen; maar het was ontzegd.

[Item, in dit jaar was te Mechelen grote raad gehouden om financiën van goed krijgen, om op te nemen wapenvolk, om bijstand te doen Maximiliaan, de gekozen keizer die alsdan kwam uit Lombardije door Duitsland, waarom te Gent gehouden waren drie collaties en in de derde collatie was expres gezegd als dat men consenteren zou in de begeerte of dat ze kiezen zouden vrede of oorlog, maar die van Gent deden als de wijzen en kozen de vrede. (K.M.)]

1508.

Commissarissen.

Mijn heer van Fiennes.

Mijn heer van Boulaer.

Meneer Jeronimus Lauwerin.

Mijn heer de Proost van Sint Omaars

[pagina 16]

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Meester Lievin Heyman.

Laureyns Dullaert.

Gerolf van Coudenhove.

Amand Claeys.

Lievin Donaes.

Laureyns de Groete.

Joos de Grutere.

Lievin van der Haghe.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Meester Philips de Grutere.

Geeraert van der Oyen.

Philips Symoens.

Jan van den Wijchuuse.

Anthonis Zoete.

Jan van der Vennen.

Geeraert van Anghereel.

Meester Symoen van der Haghe,

fs mer Geerolfs.

Jan Damman.

Lievin de Moer.

Claude Goedghebuer.

Jan Vriend.

Lievin van Loo.

Jan van der Asselt.

Lievin Borluut.

Lievin Dherde.

Fransoeys de Brune.

Lievin dHoeghe.

Victoor de Buc.

Boudijn Goedhals.

Joos Codde.

Jacob van Zeverne.

Meester Lievin Heyndericx.

Joos de Vechtere.

Willem Stoop.

Lievin Roffins.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Claeys van der Brugghen.

Roelandt Zoete

Item, in dit jaer waren verpacht de smalle officien, de secretaryen van beede de bancken, serganten, boden, uut laste van collatien, op Ste. Gillis-dach, gheconsenteert by versoucke van scepenen ende voorts te verpachtene alle de batelicke officien, omme de stede ende den ghemeenen insetenen te ontlastene; want den last van der stede bedroech boven den incommene xxvc grooten tsjaers. Item, mijn heeren van der wet gaven de gemeente te kennene, dat de stede te diere t' achter was vijmvcxxvij scellingen ende penningen. [p. 17]

Item, in dit jaer den xxix Octobris, was op de colatiesoldere ghecasseert een contract dat de heeren van den rade hadden op de poorters van Ghent, kennesse daerop te moghen nemene, ende was uut dien ghescuert ter presentie van Me Reijckaert, Remghier, president van Vlaenderen, Me Jacob de Blasere ende Me Claeis Utenhove, heeren van den rade ende den secretaris van mynen heere van Fynes over een zyde, ende den bailliu ende scepenen van beede de bancken, metsgaders de drye leden deser stede van Ghent.

[Den iijen Augusti starf abt Raphael van Ste. Baefs, te Brugghe, ende was te Ghendt inne brocht den ven Ougste met hondert peerden, ende op den zelven dach begraven. (Pr. Ar.B)]

Item, in dit jaar waren verpacht de smalle officies, de secretaris van beide banken, sergeanten, boden, op last van collaties op Sint Gillis-dag geconsenteerd op verzoek van schepenen en voorts te verpachten alle de baten officies om de stad en de gemeente ingezetene te ontlasten; want de last van de stad bedroeg boven het inkomen 2500 groten per jaar. Item, mijn heren van der wet gaven de gemeente te kennen, dat de stad te dier tijd achter was 7527 schellingen en penningen. [pagina 17]

Item, in dit jaar de 29ste oktober was op de collatie zolder gecasseerd een contract dat de heren van de raad hadden op de poorters van Gent kennis daarop te mogen nemen en was uit die gescheurd ter presentie van Meneer Reijckaert, Remghier, president van Vlaanderen, Meneer Jacob de Blasere en Meneer Claeis Utenhove, heren van de raad en de secretaris van mijn heer van Fynes over een zijde en den baljuw en schepenen van beide de banken, mitsgaders de drie leden van deze stad van Gent.[De 3de augustus stierf abt Raphael van Sint Baafs te Brugge en was te Gent ingebracht de 5de augustus met honderd paarden en op dezelfde dag begraven. (Pr. Ar.B)]

1509.

Commissarissen.

Mijn heer van Fiennes.

Mijn heer van Sint Bertins.

Robert de Melun, heer van Rongny.

De prelaat van Dronghene, uit de naam van mijn heer van Caestre, bij subrogatie.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Jan van den Kethulle.

Gillis Stalins, olieslager.

Jan van Pottelsberghe.

Gillis de Brune.

Meester Gautier Alaert.

Meester Jan de Sterke.

Pieter van der Oyen.

Willem de Cleerc.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Mer Anthonis de Lu, ridder.

Claeys Triest.

Jacob de Vettere.

Martin van den Buendere.

Denijs Vlaminc.

Meester Roeland Zoete.

Joos van Zaemslaeht,

over hem meester

Philips Sersanders.

Geert van Coudenhove.

Claeys Damman

[pagina18]

Laureyns de Groote.

Andries de Muenc.

Anthonis Deynoet.

Jan Uteuhove.

Lievin Donaes, op dHoochpoort.

Justaes de Cleerc.

Jan van der Brugghe, t' Ste. Baefs.

Laureyns de Brauwere.

Gillis van Bost.

Jan Sanders, in de Veltstrate.

Thomaes de Vos.

Pieter de Drossate.

Jan van Ymbeke.

Joos Meyeraert, in de Belle.

Lievin Serevele, over hem Jan Beyaert.

Gillis de Steercke.

Jan van der Eecken, fs Jacobs, op 't Zand.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Claeys van der Brugghen.

Heyndrick de Liefve.

Item, in dit jaer was de aliantie ende de paeys uutghelesen tusschen den coninc van Vranckerijcke ende den coninc van Inghelant ende desen landen van herwaerts overe.

Item, in dit jaer dede Franchoys van Masteyt (Mastaing. Pr. Ar.B.) zynen eed als hoochbailliu van Ghent, op den xxvj in April.

Item, in dit jaer was 't metswerc van den turre t' Eckerghem gheresen ende een langhe naelgie daerup ghestelt.

Item, in dit jaer waren te Ghent de assysen afghedaen ende ghemindert, te wetene van den wyne viij d.p. van den stoope, ende vele andere pachten niet jeghenstaende den commere ende last van der stede, die te betalen hadde diverssche rentiers vijmvjcxxx xix s. gr. ix d.p., ende 't gheheel incommen bedrouch vm hondert lxij pont grooten; zoo ghinc de stede t' achtere tweem vierc lxviij xix s. grooten ix deniers parisis.

[Item, dese schepenen regierden in haerlieder jaerschare soo wel, dat zy 't commun payden, ende stelden af van de [p. 19] accysen van den wyne twee enghelsche up den stoop, ende gaven te kennen dat sy de stede belast vonden van xj duysent ponden grooten, die men versweghen hadde by den voorsaten van tyden voorleden, ende leeninghen gedaen tot eender groote somme, die de crediteurs niet en dorsten heeschen. (K.M.)]

Item, in dit jaar was de alliantie en de vrede uitgelezen tussen de koning van Frankrijk en de koning van Engeland en deze landen van herwaarts over.

Item, in dit jaar deed Franchoys van Masteyt (Mastaing. Pr. Ar.B.) zijn eed als hoog baljuw van Gent, op de 26ste april.

Item, in dit jaar was ’t metselwerk van de toren te Ekkergem gerezen en een lange naald daarop gesteld..

Item, in dit jaar waren te Gent de accijnzen afgedaan en verminderd, te weten van de wijn d.p. van de stoop en vele andere pachten niet tegenstaande kommer en last van de stad die te betalen had diversen renteniers 7630 gr. 9 d.p., en 't geheel inkomen bedroeg 5162 pond groten; zo ging de stad te achter 2468 en 30 s. groten 9 deniers parisiense.

[Item, deze schepenen regeerden in hun jaarschaar zo goed dat ze 't commune paaiden, en stelden af van de [pagina 19] accijnzen van de wijn twee Engelse op de stoop, en gaven te kennen dat ze de stad belast vonden van 11 duizend ponden groten die men verzwegen had bij de voorzaten van tijden voorleden en lenigen gedaan tot een grote som, die de crediteurs niet durfden te eisen. (K.M.)]

1510.

Commissarissen.

Mijn heer van Fiennes.

Robert de Melun, heer van Rongny.

Meester Thierry de Beaufremez, gesubrogeert in de plaats van mijn heer de prelaat van Sint Bertins.

Mijn heer de prelaat van Dronghene, gesubrogeert in de plaats van mijn heer van Caestere.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Meester Reynier de Donckere.

Amand Claeys.

Jan Sanders, onder-baljuw.

Bertelmeeus van den Wijncle.

Nicolas de Croix.

Rogier de Vettere, fs Jans.

Joos Braem.

Jacob van der Beke.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Jan van den Kethulle.

Meneer Willem de Wale,

ridder, heer van Axspoele.

Willem Snellaert.

Heynderic de Muenc.

Jan de Brune.

Symoen Clocman.

Claeys van der Brugghe.

Gillis de Vriese.

Adriaen de Vos.

Jan Claeys, up de Cautere.

Jan Sanders, in den Papegay.

Lievin de Grutere.

Jacob van der Eecke.

Laureyns Dullaert.

Jan Heyman.

Gyselbrecht van der Heede.

Lievin van der Haghe.

Pieter van der Schuere.

Meester Lievin Heynricx.

Martin de Vettere.

Cornelis van der Donet.

[pagina 20]

Arend van Cauwenberghe.

Victor Deynoet.

Pieter de Cupere.

Jacob Clouckaert.

Jan van Loo, fs Fransoeys.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Amant Claeys.

Heynric de Liefve,

die afgingg te Beloken-Pasen

en kwam aan Gillis Stalins,

op de Steendam.

Item, in dit, jaer den xx Septembris, op Sente Mateeusdach, zoo was Jacob de Bomslaeghere, hem tweestere dieners van der Auderburch, ghebannen vijftich jaer uut Vlaenderen, omme dat zy eenen poortere van Ghent by nachte ende ontyde haelden uut eens poorters huus, sonder consent van der wet.

[Item, in dit jaer, den xiiij Lauwe, was doodt ghesteken in sijn huys Clays Bennins, fs Martins, van Herman van Steelant sijn swaegher was. (K.M.)

- In dit jaer regneerde eene particuliere sieckte ghenaemt Clockelneuse. (K.M.)]

Item, in dit jaer xiiijen in Lauwe, overleet op de Slijpstraete eenen Jacob de Pape, blauwere, ende hy was begraven 's Helichs Kerst; de Jacopynen van Ghent opposeerden hemlieden daer jeghens, ende wilden selve hebben in haerlieder cloostere omme dat zijn voorders daer altijts begraven waren, ende dat hy was guldebroedere van Onser Vrauwe van den Hoeykene, ende namen proces mynen heeren van den rade in Vlaenderen.

Item, daer was gheordoneert denzelven te ontgravene in eene nieuwer plaetse, t' Sente Claren, achter de maert te Coletten in Bethelhem, totter sententie definityve, ende lach daer begraven zeven weken. [p. 21]

Item, daernaer wardt weder ontgraven, midts den vonnesse van den heeren van den rade, den xen in Maerte, op eenen Maendach naer de noene, ten een ueren, ende de helighe Jacopynen quamen omme 't doode lichaem, metter processie ende drouchghen also in haerlieder cloostere, ghemerct dat hy hemlieden haer versouck anne ghewijst was.

Item, in dit voornoemd jaer, den xxiij in Sporkele, op eenen Vrydach 's avonts, dede te Ghent zyne incomste de keyser Maximilianus, die in dese landen niet gheweest en hadde sichtent zynen vertreckene, doe vrauwe Marye deser werelt overleden was, ende met hem quam de jonghe prinche, grave Kaerle, Philips zoone, beede in 't harnasch, ende hadden elc op 't hoost eenen witten hoet; ende met den keysere quam de palsgrave van den Rijn, die langen tijd jeghens den keysere gheoorlocht hadde, ende vrauwe Margriete, 's keysers dochtere, ende daer quamen mede tien duusent voetknechten, elc met eender spyse vijf... dicke, ende waren alle ghecleet met roode rockxkins, ende daerop gheborduert eenen palstere op den boeseme, ende op den rugghe, ende daernaer volchden twee duusent peerden, ghewapent. Daer waren daer inne die ghecleet waren met half roode ende half blauwe kerls, ghenaemt Straedthoten, met lichte peerden scinende of zy daer mede vlooghen.

Item, tSondaeghs dede de keyser eet als voocht ende momboer naer de costume, ende tsachternoens was op de Vrydachmaert eenen tornoey beroepen, xx Duutschen jeghens xx Vlaminghen, dat zeer lustich om zien was, daer Bauwin Borluut een van den Vlaminghen groote eere behaelde.

Item, de keysere, de palsgrave van den Ryne ende de hertoghe van Sassen waren selve in persone in de baene, [p. 22] omme daeraf de zorghe te draeghene, ende daer bleven in de rede twee oft drye duutsche heeren doot, ende van ghelijcken de perden, ende daer naer was er beroupen een steeckspel dat drye oft vier daghen gheduerde, daer Bauwin Borluut de baene hilt jeghens elcken die quam.

[Den xiiijen January dede men het steeckspel up de Vrindachmaert ten yse, ten versoucke van den auden heere van Finis, daer veel prysen te winnen waren met stekene. De Ketelpoorte hadde den upperprijs, den ijen ende iijen deelde 't gulde van den Drooghen en boven die den upperprijs van incommen dezelve Drooghe, ende de Callanderberch den naerprijs. (Pr. Ar.B.)

- Op dezen tijdt speelde men met ijsblocken ende schaverdynen up de Vrindachmaert, dat te vooren nooit ghesien en es gheweest. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaar de 20ste september op Sint Matheus dag zo was Jacob de Bomslaeghere, de tweede dienaars van de Oudburg gebannen vijftig jaar uit Vlaanderen omdat hij een poorter van Gent bij nacht en ontij haalde uit een poorters huis zonder consent van der wet.

[Item, in dit jaar de 14de januari was dood gestoken in zijn huis Clays Bennins, fs Martins, van Herman van Steelant zijn zwager was. (K.M.)

- In dit jaar regeerde een particuliere ziekte genaamd Klokkelneus. (K.M.)]

Item, in dit jaar 14 in januari overleed op de Slijpstraat een Jacob de Pape, blauwer, en hij was begraven 's Heilig Kerst; de Jakobijnen van Gent opponeerden zich daartegen en wilden hem zelf hebben in hun klooster omdat zijn voorouders daar altijd begraven waren en dat hij was gildebroeder van Onze Vrouwe van ‘t Hoedje en namen proces mijn heer van de raad in Vlaanderen.

Item, daar was geordonneerd dezelfde te ontgraven in een nieuwe plaats, t' Sint Clara achter de markt te Coletten in Bethlehem tot der sententie definitieve, en lag daar begraven zeven weken. [pagina 21]

Item, daarna werd weer ontgraven mits het vonnis van de heren van de raad de 10de maart op een maandag na de noen te een uur en de heilige Jakobijnen kwamen op het dode lichaam met een processie en droegen hem alzo in hun klooster, gemerkt dat hij ze op hun verzoek aangewezen was.

Item, in dit voornoemd jaar de 23ste februari op een vrijdag ’s avonds deed te Gent zijn inkomst de keizer Maximilianus die in deze landen niet geweest was sinds zijn vertrek toen vrouwe Marie van deze wereld overleden was, en met hem kwam de jonge prins, graaf Karel, Philips zoon, beide in 't harnas en hadden elk op het hoofd een witte hoed; en met de keizer kwam de palsgraaf van de Rijn die lange tijd tegen de keizer geoorloogd had en vrouwe Margriet, de keizers dochter, en daar kwamen mede tien duizend voetknechten, elk met een spijs vijf... dik en waren alle gekleed met rode rokjes en daarop geborduurd een band op de boezem en op den rug en daarna volgden twee duizend paarden gewapend. Daar waren in die gekleed waren met half rode en half blauwe kleren, genaamd Straatbroeken, met lichte paarden het scheen of ze daarmee vlogen.

Item, zondags deed de keizer de eed als voogd en erfgenaam naar het gebruik en in de achter noen was op de vrijdag markt een toernooi beroepen, 20 Duitsers tegen 20 Vlamingen dat zeer lustig om te zien was daar Bauwin Borluut een van den Vlamingen grote eer behaalde.

Item, de keizer, de palsgraaf van de Rijn en de hertog van Saxen waren zelf in persoon in de baan, [pagina 22] om daarvan zorg te dragen en daar bleven in het rijden twee of drie Duitse heren dood en dergelijke de paarden en daarna was er beroepen een steekspel dat drie of vier dagen duurde daar Bauwin Borluut de baan hield tegen elke die kwam.

[De 14de januari deed men het steekspel op de vrijdag markt ten ijs, op verzoek van de oude heer van Finis, daar veel prijzen te winnen waren met steken. De Ketelpoort had de opperste prijs, de 2de en 3de het gilde van de Drogen en boven die den opper prijs van inkomen dezelfde Droge en de Kalanderberg de na prijs. (Pr. Ar.B.)

- Op deze tijd speelde men met ijsblokken en schaatsen op de vrijdag markt dat tevoren nooit gezien is geweest. (Pr. Ar.B.)]

1511.

Commissarissen.

Mijn heer van Fiennes.

Meneer Jonkheer van Boulare, in de plaats van den prelaat van Sint Bertins.

Meester Thieri de Beaufremez, gesubrogeerd in de plaats van Meneer Robert de Melun.

Lievin van Pottelsberghe, ontvanger van Vlaanderen, gesubrogeerd in de plaats van Roeland Lefevre, ontvanger en trezorier generaal van onze geduchte heren.

s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Meneer Anthonis de Lu, ridder.

Jacob Hueribloc.

Charles van Wedergrate,

heere van Landeghem.

Heynric van Testele.

Jacob de Vettere.

Wouter van Eetvelde.

Meester Jan de Sterke.

Lievin Donaes

[pagina 23]

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Joos Bette,

over hem Claeys van den Moure.

Meneer Sanders van Vaernewijc.

Christoffels van Hove.

Heynric de Lieve.

Jan van Wijchuus.

Philips Symoens.

Meester Symoen van der Haghe, fs Me Geert.

Jan Sersanders, fs Me Jans.

Fransoeys de Brune.

Pieter Letteljans.

Lievin van Loo.

Jan van der Asselt, drapier.

Jan van Zaemslacht.

Jan van Cauwenhove.

Rogier de Vettere.

Willem van der Eeken.

Vincent van Bommale.

Jan van den Broucke.

Boudijn Goethals.

Wulfaert Snibbele.

Jacob Straetman.

Christiaen de Coc.

Heynric van den Sompelc.

Boudijn van Carrebrouc.

Lievin Hallijn.

Jan Curthals.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Amant Claeys.

Gillis Stalins

Item, in dit jaer was de stede van Venlo in Ghelderlant beleyt, den xijen in Ougste, van hertoghe Karels weghe, ende laghen daer vooren tot den xiij Novembris, ende vrauwe Margriete lach t' Sertoghenbossche, ende daer bleef vooren min heere van Bossuut uut Henegauwe die wel ghedroncken was, op den xj in Septembre.

Item, den tweesten in Wedemaent begherde vrauwe Margriete te Ghent eene groote somme van penningen; maer 't was huer by colatien ontseyt, daer zy niet wel in te vrede en was, ende reysde gram uut Ghent.

Item, den xvij in Wedemaent was dezelve begherte weder begheert by colatien ende was weder ontseyt.

[Den xxiiij Maerte waren begheert by vrau Magriete twee [p. 24] duusent croonen, omme den hertoghe van Gheldere te bedwynghene, ende bovendien noch twee duusent guldenen, omme mede te dijckene, ende het was al ontseyt. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaer luden de clocken eertwarf op Sente Jans grooten nieuwen turre.

[Den xviijen January luudde eerstmael de groote clocke up Sente Jans turre, waeromme deselve regierders van Ste. Janskeercke hilden eene bede, ende daer quam veel ghelts inne. (Pr. Ar.B.)

- Op den xviijen April, up den Goeden Vrindach, so preecte broeder Pieter de Breka, prioor van Onzen Vrauwenbroeders, in zijn couvent, ende als hy was in de passie totten vanghene van Onzen Heeren, so wart hy selve subitelick van Onzen Heere ghevanghen, ende men drouch hem uten stoel, ende starf ten iij ueren naer noene. Deze prioor was in de gratie van veel persoonen van eeren, ende hy hadde pastuer gheweest eer hy ter ordene quam. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaer was by den keysere Maximilianus der stede van Ghent, in den name van den prinche, conforme ende verclaerste van den previlegien, eerst dat de poorters van Ghent van doe voorts vry ende onghemoeyt blyven van 's graven proprere ende ooc niet verbueren en moghen dan haerlieden lijf oft lx , ten ware dat vredebrake ware ende den rechte van den Amman anclevende, volghende den latoene in 't scepenhuus van de Keur, ende oock een nieu verclaers van den besten hoofden hanghende.

[Item, in dit schependom ontrent Paesschen begoest de steerfte in 't Beghijnhof t' Sente Lisebetten. (K.M.)

- Item, in dit jaer den xiiij Decembris was 't soo groot tempeest van winde, uyt den westen, noortwesten, dat [p. 25] het water seer hooch vloeyde, ende dat de Vierambachten in Vlaenderen overvloeyden, als oock in Zeelant, in 't Ste. Annelandt. (K.M.)

- Item, in dit jaer ende schependom xvcxj vroos het soo sterck, wel xiiij weken lanck, dat men t' Antwerpen over de Schelde met wagen ende peerden reedt van xiiij Novembris tot den xviij February, ende de wagens met goet gheladen reeden van Antwerpen tot ter Goes, in Suyt-Beverlant over 't ijs, ende oock in alle de eylanden van Zeelant. (K.M.)]

Item, in dit jaar was de stad van Venlo in Gelderland belegerd de 12de augustus vanwege hertog Karel en lagen daar voor tot de 13de november en vrouwe Margriet lag te Hertogenbosch en daar bleef voor mijn heer van Bossuut uit Henegouwen die goed dronken was op de 11de september.

Item, den 2de januari begeerde vrouwe Margriet te Gent een grote som van penningen; maar 't was haar bij colatien ontzegd waarmee ze niet goed tevreden was en reisde gram uit Gent.

Item, de 17de januari was dezelfde begeerte weer begeert bij colatien en was weer ontzegd.

[De 24ste maart waren begeert bij vrouw Margriet twee [pagina 24] duizend kronen om de hertog van Gelder te bedwingen en bovendien noch twee duizend guldens om mee te dijken en het was al ontzegd. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaar luiden de klokken de eerste maal op Sint Jans grote nieuwe toren.

[Den 18de januari luidde de eerste maal de grote klok op Sint Jans toren, waarom de regeerders van de Sint Jans kerk een bede hielden en daar kwam veel geld in.

- Op de 18de april op de Groede Vrijdag zo preekte broeder Pieter de Breka, prior van Onze Vrouwenbroeders, in zijn convent en als hij was in de passie tot het vangen van Onze Heer zo werd hij subtiel van Onze Heer gevangen en men droeg hem uit de stoel en stierf te 3 uur na de noen.. Deze prior was in de gratie van veel personen van eren en hij was pastoor geweest eer hij ter orde kwam. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaar was bij de keizer Maximilianus der stad van Gent, in de naam van de prins, conforme en verklaart van de privilegies, eerst dat de poorters van Gent van toen voorts vrij en ongemoeid blijven van 's graven proper en ook niet verbeuren mogen dan hun lijf of f 60, tenzij dat het vrede breken was en het recht van de Amman aankleeft volgens de latoen (messing) in het schepenhuis van de Keur en ook een nieuwe verklaring van de beste hoofden hangende.

[Item, in dit schependom omtrent Passen begon de sterfte in 't Begijnhof t' Sint Liesbeth. (K.M.)

- Item, in dit jaar den 14de december wat het zo’n grote tempeest van winde uit het westen, noordwesten, dat [pagina 25] het water zeer hoog vloeide en dat de Vierambachten in Vlaanderen overvloeiden, als ook in Zeeland, in 't Sint Annaland. (K.M.)

- Item, in dit jaar en schependom 1511 vroor het zo sterk en wel 14 weken lang dat men t' Antwerpen over de Schelde met wagen en paarden reedt van 14 november tot e 18de februari en de wagens met goed geladen reden van Antwerpen tot ter Goes, in Zuid-Beveland over 't ijs en ook in alle de eilanden van Zeeland. (K.M.)]

1512.

Commissarissen.

Mijn heer van Fiennes.

Mijn heer de trezorier generaal Lefevre.

Meneer Jacob, heer van Caestre.

Meester Thiery de Beaufremez, gesubrogeerd in de plaats van mijn heer de prelaat van Sint Bertins.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Meneer Willem de Wale, ridder.

Pieter Braem, huidenvetter.

Meester Philips van den Kethulle.

Bertelmeeus van den Wynckele.

Gillis Stalins, up den Steendam.

Jan Claeys, op den Cautere.

Dieric de Lieve.

Arend Stuerme.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Meneer Anthuenis de Lu, ridder.

Mer Rijcaert Utenhove, ridder.

Amand Claeys.

Jan de Brune.

Jacob de Vettere.

Denys Vlamync.

Lievin Donaes.

Joris Sersanders.

Lievin Dhooghe.

Pieter de Drossate.

Willem de Cleerc.

Lievin Toebast.

Jan van Steeland.

Joos de Gheendt

[pagina 26]

Jan Willems.

Pieter van den Haute.

Andries de Muenc.

Jan de Grave.

Jan van der Eecken.

Danneel de Voghele.

Jan de Bake.

Jan van Loo, fs Franchoys.

Heynric van Testele.

Pieter Dullaert.

Joris de Keystere.

Lievin van den Vivere.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Pieter Braem.

Gillis Stalins.

[In dit jaer ontrent Martinsmesse zo sandt de keyser Maximiliaen neder als capiteyn generael van hem ende ten beschudde van alle de landen van hertoch Caerle, zynen neve, den hertoghe van Bruunswijc ende zynen broeder, dewelcke nederslougen in Ghelderlant, daer zy veel quaets deden van brandene, ende en spaerden niemant cleen noch groot, ende de hertoghe van Gheldere en quam niet ute noch te velde. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaer, op den xj in April, Paesdach, was ghesleghen eenen grooten slach voor Ravennen, in Italien, tusschen den paus, de Venetianen ende den coninc van Arragon, over een zyde, ende den coninc van Vranckrijcke, over d'ander zyde; men zeyde datter wel bleven, over beede de zyden, xxx of xxxij dusent volcx, maer meest Franchoeysen.

Item, in dit jaer waren t' Sente Michiels, te Ghent, eerst de clocken gehangen, up den cleenen turre, al nieuwe ghegoten, ende waren een goet acoort, ende was gedaen ende ghemaect by der hulpe van mer Lievin van Pottelsberghe, tresorier van der keyserlicker majesteyt ende heere van Vinderhaute, Merrendre ende Wissenkercke ten Broucke.

[In dit jaer, 's Vrindaechs voor Kersavont, quam binnen [p. 27] Ghendt eenen hert geloopen, ende spronck an den Wyenaert in 't watere, ende was ghevanghen an de hautenbrugghe t' Sente Baefs. (Pr. Ar.B.)

- Op den Versworen Maendach, naer Paesschen, so vant men buter Waelpoorte vermoort t'henden der cautsye her Willem Snellaert, fs Willems. (Pr. Ar.B.)

- Den xxvien January was Daneel van den Hende gecondempneert gegeesselt te zyne tot up 't Pellerijn, ende daer up sitten een uere, ende daernaer wederom geleet up 't Sausselet, ende 's anderdaechs wart hy noch eens gegeesselt tot an 't Pellerijn, ende daer wart hem aengedaen een scroode voor 't hooft, ende also gegeesselt ter Mudepoorte ute ende ghebannen vijftich jaer, omme dat hy voor huwelick ende naer huwelick bekent hadde zyne zustere ende had er kinderen by. (Pr. Ar.B.)

- Den xxiijen September was gecondempneert Franchois van Loo, vleeschauwere, gestelt te zyne an eenen stake, up eenen waghene, met eene scroode voor zijn hooft ende also gegecsselt van vierwescheede te vierwescheede, ende also ter Mudenpoorten uten, ende vijftich jaer gebannen, omme dat hy een man doot gesteken hadde, selden gesien. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaer, op den Nieudach, berrende wel half Poperinghe af ende Vuerne van inviere, zonder yemant daer af te wetene.

Item, in dit jaer namen de Switsen inne dlant van Milanen ende de stede, den xxix Wedemaent.

Item, de voornoemde Switsen hebben doen presenteren den keyser Maximilianus de stede ende dlant van Milanen, omme hem daer inne te stellene eenen hertoghe, die 't hem beliefde. [p. 28]

Item, in dit jaer verbarnde den meesten deel van der stede van Herenthals, in Brabant, van inviere.

[In dit jaar omtrent Martinus mis zo zond de keizer Maximiliaan neer als kapitein generaal van hem en ten beschutten van alle de landen van hertog Karel zijn neef de hertog van Braunschweig en zijn broeder die neersloegen in Gelderland daar ze veel kwaads deden van branden en spaarden niemand klein noch groot en de hertog van Gelder kwam niet uit noch te velde. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaar op de 11de april, Paasdag, was geslagen een grote slag voor Ravenna in Italië tussen de paus, de Venetianen en de koning van Aragon over een zijde en de koning van Frankrijk over de andere zijde; men zei dat er wel bleven over beide de zijden, 30- of 40 000 volk, maar meest Fransen.

Item, in dit jaar waren t' Sint Michiels te Gent eerst de klokken gehangen op de kleine toren al nieuwe gegoten en waren een goed akkoord en was gedaan en gemaakt met de hulp van meneer Lievin van Pottelsberghe, penningmeester van der keizerlijke majesteit en heer van Vinderhaute, Merrendre en Wissenkerk ten Broucke.

[In dit jaar de vrijdag voor Kerstavond kwam binnen [pagina 27] Gent een hert gelopen en sprong aan de Wyenaert in 't water en was gevangen aan de houtenbrug te Sint Baafs. (Pr. Ar.B.)

- Op de Verzworen Maandag na Pasen zo vond men buiten de Waalpoort vermoord ten einde de cautsie heer Willem Snellaert, fs Willems. (Pr. Ar.B.)

- De 26ste januari was Daneel van den Hende veroordeeld gegeseld te zijn op 't Pellerijn en daarop een uur te zitten en daarna weer geleid op Sausselet en 's anderdaags werd hij noch eens gegeseld tot aan 't Pellerijn, en daar werd hem aangedaan een doek voor 't hoofd en alzo gegeseld ter Muiderpoort uit en gebannen vijftig jaar omdat hij voor het huwelijk en na het huwelijk bekend had zijn zuster en had er kinderen bij. (Pr. Ar.B.)

- De 23ste september was veroordeeld Franchois van Loo, vleeshouwer, gesteld te zijn aan een stak op een wagen met een doek voor zijn hoofd en alzo gegeseld van kruising tot kruising en alzo ter Muiderpoort uit en vijftig jaar gebannen omdat hij een man dood gestoken had, zelden gezien. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaar op Nieuwjaarsdag brandde en wel half Poperinge af en Veurne van in vuur, zonder iemand daarvan te weten.

Item, in dit jaar namen de Zwitsers het land in van Milaan en de stad, de 29ste januari.

Item, de voornoemde Zwitsers hebben doen presenteren de keizer Maximilianus de stad en het land van Milaan om daarin te stellen een hertog die hem beliefde. [pagina 28]

Item, in dit jaar verbrandde het grootste deel van de stad van Herentals in Brabant van het vuur.

1513.

Commissarissen.

Lievin van Pottelsberghe, over mijn heer van Fiennes.

Mijn heer van Dronghene, over mijn heer van Sint Bertins.

Mijn heer van Boulaere, over mijn heer van Caestre.

Jan van Hemstede, over Mereer Roeland le Fevre.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Mer Sanders van Vaernewijc,

heere van Bost.

Laureyns Claeys, fs Amandts.

Joris de Backere.

Meester Lievin Heyman.

Fransoeys de Brune.

Lievin Haesbijt.

Rogier de Vettere, fs Jans.

Philips Pieters.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Nicolaus Triest.

Jan van Coudenhove.

Gillis Stalins.

Martin van den Buendere.

Willem Snellaert.

Anthonis Zoete.

Symon Clocman.

Meneer Symon van der Haghe,

fs Meneer Geerolfs.

Jan Claeys.

Wulfaert Snibbele.

Claeys Damman, fs Lievins.

Mer Philips van den Kethulle.

Pieter van den Haute.

Gyselbrecht van den Heede.

Lodewijc de Wale.

Vincent van Loo. fs Karels.

Boudijn van den Steene.

Jan van der Asselt, drapier.

Jan van den Heede.

Gillis Danins, fs Joos.

Gillis van den Houte.

Pieter de Cupere.

Joos Huckelghem.

Lievin d'Hooghe, fs Jans.

Laureyns Bauwins.

Claeys de Voghele.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Pieter Braem.

Franchois de Brune.

[pagina 29]

Item, in dit jaer waren ghewonnen van den keysere ende den coninc van Inghelant, die doe capitein ende cause was van den belegghe, eerst Terwanen ghewonnen ende daernaer de stede van Doornijcke, daer de coninc van Inghelant 't casteel dede maecken, ende by Arien was eenen slach, daer vele Franchoyen ghevanghen waren, ende de coninc van Inghelant was doen aut xxiij of xxiiij jaer, een schoon jonckman, ende hy hadde by hem xxxm volcx.

[Item, naer dat die van Doornick hun overgegeven hadden in handen van den coninck van Enghelant, soo hebben hun intree gedaen aldaer Maximiliaen de keyser, de coninck van Enghelant seer rijckelijck gheabitueert, daernaer de aertshertoch Carolus, ende vrouwe Margarite, syne moeye, met huere vrouwen ende jonckvrouwen in deselve stadt van Doornick op den selven tijt. (K.M.)

- In dit scependom quam overe de conynck van Yngelandt over dees zyde 's waters, ende quam belegeren Terwaenen ende lach er vooren een maent ofte daer ontrent, ende quam ter hulpe den hoochgeboren vurst den keyser Maximiliaen, die 't selve wonnen ende destrueerden, ende doe quamen zy ligghen voor Doornicke, daer zy niet langhe en laghen zy en gaven hen uppe, ende deden eedt den conynck van Ynghelandt als gherechtich heere den conynck van Vranckrijcke, ende doe bleven zy Franchois, ende men secht dat ze riepen drymael eenen roup op eenen dach: eerstmael riepen zy: ‘Vive Bourgongne!’ ende de tweede reyse riepen zy: ‘Vive le Roy de Franche! ende de derde reyse riepen zy: ‘Vive le Roy d'Angleterre!’ (Pr. Ar.B.)

- Den ijen October was de prelaet van Ste. Baefs by vijf bisschoppen gemytert, ende wart bisschop van Besanson. (Pr. Ar.B.)] [p. 30] Item, in dit jaer, op den helighen Assenwoensdach, was by den coninc van Inghelant, eer hy overquam naer Terwanen en Doornijcke, de Witte Roose doen onthoofden, die uut Ghelderlant brocht was ende in Inghelant ghelevert, omme dat men in Inghelant, in de absentie van den coninc ter cause van der croone, niet murmereren en zaude.

Item, in dit jaer, was te Mechelen, den ix in Ougste, ende t'Andwerpen uutghelesen een bestant tusschen den keysere ende den hertoghe van Gheldere, een bestant van vier jaren.

[Den x November was Michiel van Boven, wullewevere, gecondempneert by scepenen van de Keur dat hy an zynen hals een strop doen saude ende gegeesselt te zyne totten Pellerynen, ende curten hem 't haer, ende daernaer beede zyne ooren, ende vijftich jaer gebannen, omme dat hy kerckroof ende andere dieverie gecomitteert hadde. (Pr. Ar.B.)- Op Sente Pauwelsdach in Lauwe wart Franchois le conte d'Angoeleme geconsacreert, te Riemen, conynck van Vranckerijcke. De conynck commende binnen Parijs vant by hem den heere van Nassauwen, als geordonneert wezende van hertoghe Caerle, die genoot es van de croone. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaer reysde vrau Elysabeth naer Denemercken omme te trauwen Christianus, conynck van Denemercken, de welcke met grooter tryumphe wech reysde. (Pr. Ar.B.)

- De conynck Ferdinandus van Spaengnen conquesteerde uten handen van den conynck van Vranckerijcke Napels. - De selve conynck conquesteerde noch anno xvc xij het conynckrijck van Navaren, ende de conynck van Vranckerijcke, met zyne huusvrauwe moesten vluchten. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaer wierden de Franschen geslagen tot Engingat [p. 31] (Guinegate), nevens Aire, alwaer de keyser Maximiliaen de victorie behaelde. (K.M.)]

Item, in dit jaar waren gewonnen van de keizer en de koning van Engeland die toen kapitein en oorzaak was van het beleg en eerst Terwaan gewonnen en daarna de stad Doornik waar de koning van Engeland 't kasteel liet maken, en bij Arien was een slag waar vele Fransen gevangen waren en de koning van Engeland was toen oud 23 of 124 gaar, een mooie jonkman, en hij had bij hem 30 000 volk.

[Item, nadat die van Doornik hun overgegeven hadden in handen van de koning van Engeland zo hebben hun intree gedaan aldaar Maximiliaan de keizer, de koning van Engeland zeer rijk gekleed en daarna de aartshertog Karel en vrouwe Margariet, zijn tante, met haar vrouwen en jonkvrouwen in de stad van Doornik op dezelfde tijd. (K.M.)

- In dit schependom kwam over de koning van Engeland over deze zijde van het water en kwam belegeren Terwaan en lag er voor een maand of daar omtrent en kwam te helpen de hoog geboren vorst keizer Maximiliaan die hetzelfde wonnen en vernielden en toen kwamen ze liggen voor Doornik waar ze niet lang gaven of ze gaven zich op en deden de eed de koning van Engeland als gerechtig heer de koning van Frankrijk en toen bleven ze Frans en men zegt dat ze riepen drie maal een roep op een dag’ de eerste keer riepen ze: ‘Vive Bourgongne!’ en de tweede keer riepen zye ‘Vive le Roy de Franche! en de derde keer riepen ze: ‘Vive le Roy d'Angleterre!’ (Pr. Ar.B.)

- De 2de oktober was de prelaat van Sint Baafs bij vijf bisschoppen gemijterd en werd bisschop van Besançon. (Pr. Ar.B.)] [pagina 310]

Item, in dit jaar op de heilige Aswoensdag was bij de koning van Engeland, eer hij overkwam naar Terwaan en Doornik, de Witte Roos doen onthoofden die uit Gelderland gebracht was en in Engeland geleverd omdat men in Engeland in de absentie van de koning ter oorzaak van de kroon niet murmelen zou.

Item, in dit jaar, was te Mechelen de 9de augustus en te Antwerpen uitgelezen een bestand tussen de keizer en de hertog van Gelder, een bestand van vier jaren.

[De 10de november was Michiel van Boven, wolwever, veroordeeld bij schepenen van de Keur dat hij aan zijn hals een strop doen zou en gegeseld te zijn tot de Pellerine en korten hem ’t haar en daarna beide zijn oren en vijftig jaar gebannen om dat hij kerkroof en andere dieverij gecommitteerd had. (Pr. Ar.B.)

- Op Sint Pauwels dag in januari werd Franchois le conte d' Angoeleme geconsacreerd te Reims koning van Frankrijke De koning kwam binnen Parijs ven vond bij hem de heer van Nassau als geordonneerd te wezen van hertog Karel die genoot is van de kroon. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaar reisde vrouw Elisabeth naar Denemarken omme te trouwen Christianus, koning van Denemarken, die met grote triomf weg reisde. (Pr. Ar.B.)

- De koning Ferdinand van Spanje veroverde uit de handen van de koning van Frankrijk Napels. – Di koning veroverde noch anno 1512 het koninkrijk van Navarra en de koning van Frankrijk met zijn huisvrouw moesten vluchten. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaar werden de Fransen geslagen tot Engingat [pagina 311] (Guinegate), nevens Aire-sur-la-Lys alwaar keizer Maximiliaan de victorie behaalde. (K. M.)]

1514.

Commissarissen.

Lievin van Pottelsberghe, ontvanger van Vlaanderen, over mijn heer van Fiennes.

Meester Thieri de Beaufremez, over mijn heer van Sint Bertins.

Joseph de Baenst, over Mernee Roeland le Fevre, heer van Temsche.

Meneer Jaques de Lombyse, heer van Caestre en van Rumbeke.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Meneer Anthonis de Lu, ridder.

Amand Claeys.

Heynric van der Cameren.

Jan de Muenc.

Lievin Donaes.

Meester Jan de Sterke.

Jan Heyman.

Jooris de Keystere.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Mer Willem de Wale,

riddere, heere van Hansbeke, enz.

Roeland de Baenst.

Jan de Brune.

Pieter Braem.

Lievin van Loo.

Heynric de Lieve.

Lievin Borluut.

Adriaen de Vos, t' Ste. Baefs,

over hem Lievin de Grutere.

Bauwin Goedhals.

Gillis Haelgoed.

Jan Sanders, in den Papegay.

Meester Jacob van der Zickelen.

Jan van Wijchuus.

Jan Utenhove.

Jan de Brauwere.

Vincent van Bommale.

Jacob de Grave.

Gillis Stalins, aan de Korenmarkt.

Jan Pauwels.

Pieter van Wettere.

[pagina 32]

Pauwels van den Velde.

Willem Cockunt.

Jan de Vettere, fs Heyndricx.

Jan Martins.

Lievin Roffins.

Danneel de Voghele.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Jooris de Backere.

Fransoeys de Brune

Item, in dit jaer, den xxiiij Sporkele, dede hertoghe Caerle, grave van Vlaenderen, zyne blyde incomste binnen Ghent, ontrent den viij ueren in den avont, ende was met grooter tryomphe inghehaelt ende daer berrende t' synen incommene wel viijm tortsen.

Item, tSondaechs den vierden in Maerte, ontfinck hy 't lant van Vlaenderen alsoo 't behoorde, ten welcken tyde onse ghenadeghe prinche ghelost was de stede van Nienhove ende 't lant van Rootselaere voor Nienhove met zynen toebehoorten, dwelc by coninc Philips, zynen vadere, belast was ende vercocht.

Item, de prinche was ghesconcken van der stede een costelic bancket, in 't Scepenhuus, op den colatiesoldere, ende waren ooc by onsen prinche t' sijnder blyder incomste ende ontfanghe gheconfirmeert ende van nieus gheoctroyheert ende verleent diverssche prevelegien, die gheregistreert staen in den Rooden Bouck.

[Den iiij in Maerte tSondaechs bezwoer hertoghe Caerle dlant van Vlaenderen, ende dede zynen eedt t'Sente Jans, in de kercke, ende den eedt gedaen zijnde, dede van gelijcke hertoghe Jan van Digion ende hertoghe Philips d'aude, ende dede die van Ghendt gebruucken al huerlieder previlegien, ende omme dat de regierders de prinche ontfyngen, omme zijn landt te ontfanghene, zonder den volcke daernaer [p. 33] te vragen, zoo dubden eenige persoonen ende twyfelden in den eedt ende zeyden dat den eedt anders niet en was dan den pays van Cassant, ende up die tytle wart Jacob Sent ende Jacob van Impe, tusschen baelgie, onthooft voor 's Gravensteen ende veele andere gebannen, te gaen wonene in partien te Roome, te Cuelene, t' Sente Jacob in Compostelle, in vremde landen, ende zijn alle buten der stede gestorven. (Pr. Ar.B.)

- Den xix September was Anne van der Haghen, vrauwe Wille, gecondempneert onthooft te zyne, ende het was twee uren naer noene, up eenen Dyssendach, eer zy verwesen was. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaer, ter intreye van den keysere, waren rudders geslegen, t' Sente Pieters, Bouchhuus de Lalaing, seigneur de Burnecourt, Artus de Lalaing, son frère, et Jean Preudhome, dit was den iiij Martii. - Up den ven Maerte zo gaf de prinche den ouden heere van Fines 't regement van Vlaenderen, ende daer waren doe by den prinche rudders gemaect, Mr Clays Utenhove, president van Vlaenderen, Mr Philips de Grutere, Charles van Wedergrade, Clays Triest, Jan van Saemslach, Jan van Cauwenhove, Jacob van den Vichte, Stevin van Liekercke, Philips van der Gracht. (Pr. Ar.B.)

- Item, in dit jaer, den vii Maerte, waren in de lucht gesien twee regenbogens, staende rugge tegen rugge. (K.M.)

- Item, in dit jaer, den viii in October, was binnen der stede van Leyden, een kint geboren sonder hooft, met oogen ende mond staende in de borst, de aermen ende handen aen sijn syde gevesticht, ende was beneden ront sonder voeten, 't geene terstond stierf. (K.M.)] [p. 34]

't Carnation.

Als de waele in Vlaenderen ghinc onder half myle,

Ende djaer van xiiij regierde,

Doen beswoer Kaerle Ghendt ter zelver wyle

Als het Brabans joncwijf den sondach vierde.Item, in dit jaer trocken onse ghenadighe vrauwe, vrauwe Marie, om te trouwene 's conincx zoone van Hongharyen ende van Bohemen, ende vrauwe Ysabeele naer Denemercken, Sweden, Noorweghen, Gotthem ende Slavoenen, dewelcke vertrocken met grooter tryomphe, elc naer zynen brudegoem, ende waren seer blydelicken ontfanghen.

Item, in dit jaar de 24ste februari deed hertog Karel, graaf van Vlaanderen, zijn blijde inkomst binnen Gent omtrent d8 uur in de avond en was met grote triomf ingehaald en daar brandde bij zijn inkomst wel 800 toortsen.

Item, zondags de vierde in maart ontving hij het land van Vlaanderen alzo 't behoorde, ten weke tijd bij onze genadige prins gelost was de stad van Niehove en 't land van Rotselaar voor Niehove met zijn toebehoren wat bij koning Philips, zijn vader, belast was en verkocht.

Item, de prins was geschonken van de stad een kostelijk banket in 't Schepenhuis op den collatie zolder en waren ook bij onze prins tot zijn blijde inkomst en ontvangen geconfirmeerd en opnieuw geoctrooieerd en verleend diverse privilegies die geregistreerd staan in het Rode Boek.

[De 4de in maart op een zondag bezwoer hertog Karel het land van Vlaanderen en deed zijn eed te Sint Jans in de kerk en toen de eed gedaan was deden gelijk hertog Jan van Dijon en hertog Philips de oude en deden die van Gent gebruiken al hun privilegies en omdat de regeerders de prins ontvingen om zijn land te ontvangen zonder het volk daarnaar [pagina 33] te vragen zo dubden enige personen en twijfelden in de eed en zeiden dat de eed niets anders was dan de vrede van Cadzand en op die titel werd Jacob Sent en Jacob van Impe, tussen baljuw, onthoofd voor 's Gravensteen en vele andere gebannen te gaan wonen in partijen te Rome, te Keulen, t' Sint Jacob in Compostella in vreemde landen en zijn allen buiten de stad gestorven. (Pr. Ar.B.)

- Den 19de september was Anne van der Haghen, vrouwe Wille, veroordeeld onthoofd te zijn en het was twee uren na de noen op een dinsdag eer ze verwezen was. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaar ter intrede van de keizer waren ridders geslagen t' Sint Pieters, Bouchhuus de Lalaing, seigneur de Burnecourt, Artus de Lalaing, son frère, et Jean Preudhome, dit was de 4de maart. – Op de 5de maart zo gaf de prins de oude heer van Fines 't regiment van Vlaanderen en daar waren toen bij de prins ridders gemaakt Meneer Clays Utenhove, president van Vlaanderen, Meneer Philips de Grutere, Charles van Wedergrade, Clays Triest, Jan van Saemslach, Jan van Cauwenhove, Jacob van den Vichte, Stevin van Liekercke, Philips van der Gracht. (Pr. Ar.B.)

- Item, in dit jaar de 7de maart waren in de lucht gezien twee regenbogen, stonden rug aan rug. (K.M.)

- Item, in dit jaar de 8ste oktober was binnen de stad van Leiden een kind geboren zonder hoofd met ogen en mond stonden in de borst, de armen en handen aan de zijde gevestigd en was beneden rond zonder voeten, hetgeen terstond stierf. (K.M.)] [pagina 34]

't Incarnatie.

Als de wel in Vlaanderen ging onder een halve mijl,

en het jaar van 14 regeerde,

Toen bezwoer Karel terzelfder tijd

Als de Brabantse dienstmaagd de zondag vierde.

Item, in dit jaar trok onze genadige vrouwe, vrouw Marie, om te trouwen ’s koningszoon van Hongarije en van Bohemen, en vrouwe Isabel naar Denemarken, Zweden, Noorwegen, Gotthem en Slavonië die vertrokken met grote triomf elk naar zijn bruidegom en waren zeer blijde ontvangen.

1515.

Commissarissen.

Mijn heer Lievin van Pottelsberghe, ridder.

Mijn heer van Castre.

Meester Thieri de Beaufremez.

Meneer Claeys Utenhove, ridder.

s Heeren kiesers.

De stad kiezers.

Meneer Claeys Triest, ruddere.

Jooris de Backere, Over deken.

Jan Sersanders, fs meester Jans.

Joos de Grutere.

Jooris van Overwale.

Arend Stuerm.

Jan Claeys, op de Cautere.

Gyselbrecht van den Heede.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Meneer Anthonis de Luu, ridder.

Meneer Jan van Saemslacht, ridder.

Fransoeys de Brune.

Amand Claeys.

Christoffels van Hove.

Meester Philips Sersanders.

Heynrie de Muenc

[pagina 35]

Jacob de Vettere.

Meester Fransoeys van den Brande.

Lievin Dhooghe, fs Lievins,

over hem Jan de Peystere.

Jan van der Eecken, op 't Zand.

Adriaen Bette.

Willem de Cleerc.

Meester Roeland Zoete.

Jan de Stoppeleere.

Denijs Vlamine.

Anthonis Deynoot.

Lievin van Huffelghem.

Jan Rijckaert, fs Lodewijcx.

Pieter van der Schuere.

Zegher van der Straten.

Daneel de Deckere, Janszone.

Lievin de Pape, fs Jacobs.

Jan van Loo, fs Fransoeys.

Claeys Blomme.

Philips van der Vynct.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Jooris de Backere.

Claude Goetghebuer

Item, in dit jaer, den xxx Septembris, verberrende de kercke van Galileen te Gent.

[In dit jaer, up Ste. Michielsdach, 's nachts, verberrende de kercke van het clooster van Galileen, buuten der Torrepoorte, ende up den Cruucendach in September, verberrende de brauwerie van het clooster up 't Meerhem. (Pr. Ar.B.)

- Den xiiij September vielder vier uter lucht, ende maecte eene claerheyt als of 't dach hadde gheweest. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaer, in den vastenen, dede men te Ghent, in Ste. Janskercke, de uutvaert van den auden conynck van Spaegnen, grootheere van hertoghe Caerle, daer veele edelen van den lande waren, ende het was tryumphelick; hy overleet den xxiiij January. (Pr. Ar.B.)

- Den iijen Aprilis waren ontboden by scepenen Heindrick Bruunhaes, Jan Neyt, Joos Dhamere ende Jan van den Eede buter Santpoorte, ende als zy by scepenen quamen [p. 36] riep men partien ende taellieden daer Heindrick Bruunhaes gewesen was te gane wonene in de stede van Cuelene een jaer lanck, ende daer af brynghen certificatie eer hy zijn poort hebben saude. - Jan Neyt was ghewesen te gaen wonene een jaer te Hooghen Roome, ende daer af brynghen certificatie. Deze persoonen hadden gesproken in vergaderynge van vele mannen ende persoonen proposten contrarie de waerheyt, so men seyde. - Jan van den Eede was gebannen vijftich jaer uut Vlaenderen, beter uter stede dan daer inne. - Joos Dhamere was gewesen te wonene een jaer lanck t' Sente Jacobs in Galissen, ende daer af brynghen certificatie. (Pr. Ar.B.)

- Den viij in Meye waren by Jan de Suttere uutgelesen de previlegien die de keyser aen Ghendt gegeven hadde ten ontfangene van zynen lande. (Pr. Ar.B.)

- Wauter van der Hoye van Curterijcke was van manslacht gebrocht in de vierschare, omme te stervene; maer zynen goeden raedt die hy hadde, behilt hem zijn lijf, ende dier starf hadde eene smete voor 't hooft, ende de questie was of dura mater of pia mater gecraect was, ende by de questie ontgynck hy zijn lijf ende by de meesters die daer te rade waren. (Pr. Ar.B.)

- De pays was uutgeroupen tusschen den conynck van Vranckerijcke ende hertoge Caerle, den ijen paesdach; in welcken pays een huwelick gecontracteert was tusschen hertoge Caerle ende vrau Regine, ije dochtere van den conynck Lowijs lest overleden, ende wert zustere van de huusvrau van den conynck Franchois. Doen reysde de conynck naer Mylanen, ende vergaderde veel volx omme de zelve te conquesterene. (Pr. Ar.B.) [p. 37]

- In dit jaer bleef, by toedoene van de Weverij, af de Halfvastenmaert. (Pr. Ar.B.)

- Item, in dit jaer soude Jan de Somere, presbiter, setten een verwaet aen Ste. Michielskercke ten laste van Roeland van Loo, vleeschauwere, welcken Roelant den presbiter sijn handt afslouch op 't kerckhof, ende wart er om ghevanghen in 't geestelijck hof. (K.M.)

- Item, dese schepenen deden af den inghelschen van den stoop up wijn. (K.M.)]

Item, in dit jaar de 30ste september verbrandde de kerk van Galilea te Gent.

[In dit jaar op Sint Michiels dag 's nachts, verbrandde de kerk van het klooster van Galilea buiten de Torenpoort en op de Kruisdag in september, verbrandde de brouwerij van het klooster op 't Meerhem. (Pr. Ar.B.)

- De 14de september viel er vuur uit de lucht en maakte een helderheid alsof het dag was geweest. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaar in de vasten deed men te Gent in Sint Jans kerk de uitvaart van de oude koning van Spanje, grootvader van hertog Karel daar vele edelen van het land waren en het was triomfantelijk; hij overleed 24ste januari. (Pr. Ar.B.)

- De 3de april waren ontboden bij schepenen Heindrick Bruunhaes, Jan Neyt, Joos Dhamere en Jan van den Eede buiten de Zandpoort en toen ze bij schepenen kwamen [pagina 36] riep men partijen en tolken waar Heindrick Bruunhaes gewezen was te gaan wonen in de stad van Keulen een jaar lang en daarvan te brengen een certificaat eer hij zijn poort hebben zou. - Jan Neyt was gewezen te gaan wonen een jaar te Hoge Rome en daarvan te brengen certificatie. Deze personen hadden gesproken in vergaderingen van vele mannen en personen voorstellen contrarie de waarheid, zo men zei. - Jan van den Eede was gebannen vijftig jaar ut Vlaanderen, beter uit de stad dan daarin. - Joos Dhamere was gewezen te wonen een jaar lang t' Sint Jacobs in Galicië en daarvan te brengen certificatie. (Pr. Ar.B.)

- De 8ste mei waren bij Jan de Suttere uitgelezen de privilegies die de keizer aan Gent gegeven had ten ontvangen van zijn land. (Pr. Ar.B.)

- Wauter van der Hoye van Kortrijk was van manslacht gebracht in de vierschaar om te sterven; maar de goede raad die hij had behield hem zijn lijf en die er stierf had een smet voor 't hoofd en de kwestie was of dura mater of pia mater gekraakt was, en bij die kwestie ontging hij zijn lijf en bij de meesters die daar te rade waren. (Pr. Ar.B.)

- De vrede was uitgeroepen tussen de koning van Frankrijk en hertog Karel de 2de Paasdag; en in die vrede was een huwelijk gecontracteerd tussen hertog Karel en vrouwe Regine, 2de dochter van de koning Lodewijk laats overleden en werd zuster van de huisvrouw van de koning Franchois. Toen reisde de koning naar Milaan en vergaderde veel volk om die te veroveren. (Pr. Ar.B.) [pagina 37]

- In dit jaar bleef, bij toedoen van de weverij, af de half vasten markt. (Pr. Ar.B.)

- Item, in dit jaar zou Jan de Somere, presbyter, zetten een banvloek aan Sint Michielskerk ten laste van Roeland van Loo, vleeshouwer, welke Roelant den presbyter zijn hand afsloeg op ‘t kerkhof en werd er om gevangen in 't geestelijk hof. (K.M.)

- Item, deze schepenen deden af de Engelsen van de stoop op wijn. (K.M.)]

1516.

Commissarissen.

Meneer Lievin van Pottelsberghe, ridder, onvanger van Vlaanderen, enz., over Meneer Jacob van Luxemborch, heer van Fiennes.

Meneer Claeys Utenhove, president in de raad van Vlaanderen, over Meneer Roeland le Fevre, heer van Teemsche.

Meester Thierri de Beaufremez, over mijn heer de prelaat van Sint Bertins.

Monseigneur Dougy, over meneer Jacob van Lombyse, heer van Caestere, soeverein baljuw van Vlaanderen.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Meneer Philips de Grutere.

Heynric van Testele.

Meneer Willem de Wale.

Pieter Braem.

Joris Sersanders.

Heynric de Lieve.

Heynric van der Gamere.

Bauwin Goethals.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Meneer Rijcquaert Utenhove,

ridder.

Jan Sersanders, fs meester Jans.

Gillis Stalins.

Jooris de Backere.

Jan Damman, fs meester Jans.

Jan Claeys.

Meester Jacob van den Eechoute.

Meneer Jan van Coudenhove.

[p. 38]

Willem Snellaert.

Pauwels van der Asselt.

Roegier de Vettere.

Lievin Dhoeghe, huidenvetter.

Lievin Donaes.

Jan van Pottelsberghe, fs meester Claeys.

Meester Lievin Heynricx.

Boudijn van Carrebrouc.

Augustijn Heylinc.

Gillis Halsberch, die men zegt Aelgoed.

Jan Sanders, in de Veldstraat.

Jan Curthals.

Joos de Vechtere.

Joos Meyeraert, in de Belle.

Jan van der Vondele.

Pieter van Hukelghem.

Jooris de Keystere.

Jan van der Loenen, tapijtwever.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Heynric van Testele.

Claude Ghoetghebuer.

Item, in dit jaer, den x in Maerte, was gheleyt den eersten steen aen 't nieuwe Scepenhuus, an de strate daer de gressie stont, by Mer Rijckaert Utenhove, voorscepene, ende was meester van den nieuwen wercke, Jan Stassins, metsere.

Item, in dit jaer, xxix in Ougste, op Sente Jansdach, was te Ghent eene processie generael omme den paeys tusschen onsen keysere ende den coninc van Vranckerijcke; men vierde te Ghent voor 't Scepenhuus ende scone esbatementen.

[Item, dese schepenen stelden den inghelschen van den wyne weder uppe. (K.M.)

- Item, in dit schependom was afgedaen de hautenbrugghe aen de Posterne, ende de steene brugghe met den steegere ende kaye was alsdoen ghemaeckt. (K.M.)

- Item, in dit jaer ende schependom was gheleyt den eersten steen van den nieuwen wercke van den Schepenhuyse, ende daer was gheleyt onder den eersten steen eenen [p. 39] gouden guldene, te weten van der sale ende de capelle ende de turre. (K.M.)

- Item, in dit jaer soo heeft de prince hertoch Carel, fs Philips, coninck van Castillien, syne seeste van den Gulden Vlies gehauden den xxvie dach in October, in de stede van Brussel, ende heeft die aude ghewoonte ghevolght van den Gulden Vlies te dragen. (K.M.)

- Up Sente Stevensdach, naer Kerstdach, was 't eenen grooten dondere ende windt, waerby in veele plaetsen groote schade gebeurde. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaer was gesloten by colatie by de poorters ende die van der nerynge dat zy hebben wilden den iiije dach van Halfvastene, maert, d'welcke de deken van de Weverij van den ambachte appelleerde, zeggende ende daerby blyvende dat hy hadde van den conynck van Castillien ende meer andere graven schoone previlegien, dat men binnen Ghendt geen vremdt laken leggen mach te tooghen noch te vercoopen. (Pr. Ar.B.)

- In dit scependom, in Hoymaent, oveleet Mer Lievin van Pottelsberghe. (Pr. Ar.B.)]

Mmmm Item, in dit jaar de 10de maart was gelegd de eerste steen aan 't nieuwe Schepenhuis aan de straat daar de gressie stond bij Meneer Rijckaert Utenhove, voor schepen, en was meester van het nieuwe werk Jan Stassins, metserlaar.

Item, in dit jaar de 29ste augustus op Sint Jansdagh, was te Gent een processie generaal om de vrede tussen onze keizer en de koning van Frankrijk; men vierde te Gent voor 't Schepenhuis en mooie esbattementen.

[Item, deze schepenen stelden de Engelse van de wij weer op. (K.M.)

- Item, in dit schependom was afgedaan de houten brug aan de Posteerne, en de stenen brug met de steigers en kade was als toen gemaakt. (K.M.)- Item, in dit jaar en schependom was gelegd de eerste steen van het nieuwe werk van het Schepenhuis en daar was gelegd onder de eerste steen een [pagina 39] gouden gulden, te weten van de zaal en de kapel en de toren. (K.M.)

- Item, in dit jaar zo heeft de prins hertog Karel, fs Philips, koning van Castilië, zijn zesde van de Gulden Vlies gehouden de 26ste dag in oktober in de stad van Brussel en heeft de oude gewoonte gevolgd de Gulden Vlies te dragen. (K.M.)

- Op Sint Stevens dag na Kerstdag was ’t een grote donder en wind waarbij in vele plaatsen grote schade gebeurde. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaar was besloten bij collatie bij de poorters en die van de neringen dat ze hebben wilden de 4de dag van Halfvasten markt wat de deken van de weverij van de ambacht appelleerde en zei daarbij dat hij had van de koning van Castilië en meer andere graven mooie privilegies dat men binnen Gent geen vreemd laken leggen mag te tonen noch te verkopen. (Pr. Ar.B.)

- In dit schependom in augustus overleed Meneer Lievin van Pottelsberghe. (Pr. Ar.B.)]

1517.

Commissarissen.

Meneer Lievin van Pottelsberghe, ridder, in plaats van mijn heer van Fiennes.

Mijn heer de prelaat van Sint Bertins, t' Sint. Omaars.

Mijn heer Claeys Utenhove, president van Vlaanderen, in de plaats van mijn heer de Lalaing.

Mijn heer de prelaat van St. Winoksbergen in de plaats van mijn heer van Castre, souverain van Vlaenderen

[pagina 40]

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Meester Reynier Salart.

Amant Claeys.

Meester Fransoys de Brune.

Joos Martins.

Joes de Grutere.

Jacob de Vettere, deken van de Weverij.

Dominicus van Provijn.

Jan de Sterke.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Meneer Philips de Grutere, ridder.

Roeland de Baenst.

Christoffels van den Hove.

Claude Goedghebuer.

Jan de Brune.

Pieter Braem.

Lievin Borluut.

Fransoeys van den Brande.

Symoen Meeussone.

Jan van Wijchuus.

Martin de Vettere.

Wulfaert Snibbele.

Jan Passcharis.

Christoffels de Wintere.

Joris van Overwale.

Jan Rijckaert.

Willem van der Muelene.

Gillis Danins.

Laureins Claeis.

Joes de Cleerc.

Heynric van den Somple.

Jan de Stuvere.

Pieter van Wettere.

Joos van Hukelghem.

Pauwels Dhamere.

Jan Symoens, smet.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Heynric van Testele.

Jacob de Vettere.

Item, den xxij in Ougste, quamen binnen der stede twee ballinghen by daghe, ghenaempt Lievin Ghuus ende Pieter Leys, ende worden van den bailliu ende dieners vervolcht, zoo dat Lievin Ghuus waende duer de Leye swemmen t'Eckerghem ende hy verdronck. Pieter Leys was achterhaelt te Afsne buuten Ghent ende gevangen, maer Lievin Ghuus doot zijnde, was op een scavaut op Sente Verhildenplaetse, op eenen Sondach, gherecht met den sweerde naer de costume. [p. 41]

[Item, in dit jaer wiert afghebrocken d'audde sale van den Schepenhuyse. (K.M.)

- Item, in dit jaer was de kalsyde geleegt voor het Schepenhuys, by den raed van twee vremde meesters, die men doen nam omme 't besorgen van den wercken, de welcke men toeleyde elck xxvij Philips-guldens t' jaers, ende eenen Philippus 's daeghs, als sy in de stede sijn om het besorghen van den wercke. (K.M.)

- Jan van Dixmude wilde den xxixen December dootslaen Jacob van Melle, cleerck van den bloede, ende was er omme gewesen in 's Ammans, up den Nieu-avont, dwelck hy niet en dede, ende wasser up den xiij avont omme gebannen, ende was de leste ballynck van der thune. (Pr. Ar.B.)

- Item, in dit jaer begonst Martinus Luther ende veel diergelijcke haer leeringhe te saeyen ende te schryven. (K.M.)

- Item, in dit jaer soo was 't eenen grooten winter, dat men ginck t' Antwerpen ter Borght over de Schelde; ende in Seelant reet men met wagenen ende peerden, ende quam alsoo overe in Brabant. (K.M.)

- Item, in dit jaer ende in de maend van Februarius soo fondeerde de Predicheeren t' Antwerpen het portael van haerlieder nieuwe kercke. (K.M.)

- Dweerck van den Scepenhuuse was eerst begonnen by eenen Jan Stassins, ende saude dweerck dat buten staet binnen gestaen hebben, ende de solders sauden geweest hebben vaulten; doe quam eenen Justaes Polleyt ende dede al 't begonnen weerck afbreken ende de straten nederen, so men nu sien mach, ende waren toesienders Jan van Wijckhuus ende Heindrick van Testele, nopende de weercken. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaer, up den viij Septembris, vertrac coninc [p. 42] Kaerle met Leonora naer Spaengien ende arriverde den xix der selver maent in 't lant van Asturien, in de stede ghenaempt Vylencusosa (Villaviciosa).

[In dit jaer vertrock de coninck Carolus (uut Wacheren. S.B.) naer Spaignen, vergeseltschapt met Eleonora, syne suster, ende arriveerde den 19 van February in de haven van de stadt van Viciosa, in 't lant van Asturie, in welcke reyse een schip verginck, in het welcke waren de secretaris van den coninck. In de maent van April naervolgende, arriveerde uyt Spaigne tot Ghendt, don Ferdinand, broeder van den coninck, met de hertoginne van Savoye. (K.M.) Zie 't jaer 1518.

- In de maendt van Hoymaent was gevangen Mer Clays, hoochrechter van der stede, ende men souden gebrocht hebben ter scheerper examen, dwelck gelaten was uut zekere cause. (Pr. Ar.B.)

- Daer was een jonck man geheeten Clays van der Sickelen, barbier van zynen ambachte, wonende up de Vrindachmaert in de Bessemmaerct, welcken Clays committeerde up Maria-Maechdeleenendach eenen manslach, zijnde geheel droncke, ende was, 't faict gedaen hebbende, subijt gevanghen ende 's anderdaechs geexamineert ende by de exemple die men hem zeyde, kende 't faict gedaen t' hebbene, present scepenen. Op dien tijt hadde de voornoemde Mr Clays eenen cnape, de welcke ontboden was by scepenen, ende hem wart gevraecht ofte hy hebben wilde 't officie van zynen meester, daer uppe dat hy andtwoorde ja, ende men dede hem eedt doen, ende daer naer was hem geseyt dat hy gereeschepe saude gaen maken, omme tsachternoens den voornoemden Clays van der Sickelen te executeren up de Hoofbrugghe, dwelck hy beloofde te doene; daer naer [p. 43] gynck men de vierschaere bannen, ende was de voornoemde Clays verwesen te stervene. De nieuwe aengenomen t' huus commende en zeyde niet van zynen eede, nemende up zynen hals eene geladene wel gestoffeert, ende track t' Ender Weerelt over, ende also ter stede ute. 's Achternoens naer costume quamen scepenen te 's Gravensteene, ende daer was last gegeven te gaen besiene oft er al bereet was, ende men bracht in andtworde datter de executeur niet en was, zo dat de officiers doe gingen in 't Sausselet halen den voornoemden Mr Clays, omme zijn officie te doen, die 't selve refuseerde ende ontseyde, seggende dat hy zelve bereet was omme sterven ende anderssins niet en verwachte, so dat by tusschenspreken ende belofte, die de hoochbailliu, onderbailliu ende scepenen hem deden te doen, hebben kennis van het stick by hem gecommitteert, hem daer af leverende contract in handen, onderteekent en geseghelt by hemlieden, ende 't selve gedaen zijnde dede 't officie up de Hooftbrugghe naer costume. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaer op den Scurssen Wonsdach, was ghereformert 't clooster van den Augustynen van der duutscher oordene.

Item, in dit jaer overleet heer Gillis Boele, abt van Sente Baefs, ende wart abt in zyne plaetse heer Lievin Huughenoot.

Item, in dit voornoemde jaer overleet den vij Wedemaent heer Jan van der Cauderburch, abt van Sente Pieters, ende wart abt in zyne plaetse heer Gheeraert van Cuelsbrouck.

Item, in 't zelve jaer overleet mijn heere van Fynes, Jacob van Lutsenburch, ende staerf den xij in Hoeymaent te Ghent, ende light begraven t' Sotteghem. [p. 44]

[In dit jaer overleet de auden heere van Finis, waer af men de uutvaert dede ende haudende was in Ste. Janskercke, daer bescreven waren de staten van den lande, geestelick ende weerlick; de welcke alle vergaderden t' Sente Michiels, daer hemlieden vonden de heeren van den rade, met huerlieder supposten, de scepenen van beede bancken, met huerlieder state, beede de dekenen metten andere dekenen, mette geswornen, al gecleet in 't swarte; insgelijx alle de processen van der stede, de welcke t' samen gynghen metten lijcke tot Sente Janskercke, ende alle de poorteren mede: Aldereerst so quamen, naer de processie ende de staten voorgenompt, acht persoonen, elc persoon dragende eenen standaert met zyne wapene ende eerlichede, twee heerraulten met wapenrox, die reden te peerde; daer waren twee peerden vooren ende achter den lichame, daer niemant up en sat, de welcke gestoffeert waren met lakene van damast, geluwe vooren ende bachten root, up huerlieder hooft hebbende elc eene plume ende metten wapene behangen zeer costelick; insghelijx waren daer twee hellemen gedragen met plumen, met twee schilden ende eenen wapenrock voor dlijck; insghelijx 't Gulden Vlies up een cussen van fluweele; daer naer bracht men 't lijck ghevoert up een horsbaer, gedect met een gulden cruuce dwelck cleet vier persoonen hilden, elc an eenen cant jeghens 't slepen; daer naer volchde zijn zone te peerde ende andere persoonen van oordene Mr Joos van Lalaing; daer waren ijc tortsen, de welcke gedregen waren by twee hondert aerme persoonen ende elc eenen raukeerle hadden zy metten capproen, ende als den dienst ghedaen was voerde men 't lijck naer Sotteghem, daer 't begraven es; de heere van Resseghem [p. 45] voerdeghe het hellemet ende de oordene van het toysoene. (Pr. Ar.B.)]

Item, de 22ste augustus kwamen binnen de stad twee ballingen bij dag genaamd Lievin Ghuus en Pieter Leys en woeden van de baljuw en dienaars vervolgd, zodat Lievin Ghuus was door de Leie aan het zwemmen te Ekkergem en hij verdronk. Pieter Leys was achterhaald te Afsnee buiten Gent en gevangen, maar Lievin Ghuus die dood was werd op een schavot op Sint Verhilde plaats op een zondag berecht met het zwaard naar het gebruik. [pagina 41]

[Item, in dit jaar werd afgebroken de oude zaal van het Schepenhuis. (K.M.)

- Item, in dit jaar was de kaal zijde gelegd voor het Schepenhuis bij de raad van twee vreemde meesters die men toen nam om 't bezorgen van den werken die men toelegde elk 27 Philips-guldens per jaar en een Philippus 's daags als ze in de stad zijn om het bezorgen van het werk. (K.M.)

- Jan van Dixmude wilde de 29ste december doodslaan Jacob van Melle, klerk van den bloede en was er omme gewezen in ’s Ammans op de Nieuwjaarsavond, wat hij niet deed en was er om op de 12de avond om en was de laatste balling van de tuin. (Pr. Ar.B.)

- Item, in dit jaar begon Martinus Luther en veel diergelijke hun lering te zaaien en te schrijven. (K.M.)

- Item, in dit jaar zo was ’t een grote winter dat men ging t' Antwerpen ter Borght over de Schelde; en in Zeeland reedt men met wagens en paarden en kwam alzo over in Brabant. (K.M.)

- Item, in dit jaar en in de maand februari zo fundeerde de Predikheren t' Antwerpen het portaal van hun nieuwe kerk. (K.M.)

- Het werk van het Schepenhuis was eerst begonnen bij een Jan Stassin en zou het werk dat buiten staat binnen gestaan hebben en de soldeerders zouden geweest hebben ter zolder; toen kwam een Justaes Polleyt en deed al 't begonnen werk afbreken en de straten neder, zo men nu zien mag, en waren toezieners Jan van Wijckhuus en Heindrick van Testele, nopende de werken. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaar op de 8ste september vertrok koning [pagina 42] Karel met Leonora naar Spanje en arriveerde de 19de van dezelfde maand in het land van Asturië, in de plaats genaamd Vylencusosa (Villaviciosa).

[In dit jaar vertrok de koning Karel (uit Walcheren. S.B.) naar Spanje vergezelschapt met Eleonora, zijn zuster, en arriveerde de 19de februari in de haven van de stad Villaviciosa in 't land van Asturië, in welke reis een schip verging waarin waren de secretaris van den koning. In de maand april navolgend arriveerde uit Spanje tot Gent don Ferdinand, broeder van de koning, met de hertogin van Savoie. (K.M.) Zie 't jaar 1518.

- In de maand augustus was gevangen Meneer Clays, hoge rechter van de stad, men zou hem gebracht hebben ter scherpe examen, wat gelaten was uit zekere oorzaak. (Pr. Ar.B.)

- Daar was een jonge man geheten Clays van der Sickelen, barbier van zijn ambacht woonde op de vrijdag markt in de Bezemmarkt welke Clays committeerde up Maria-Magdalena dag een manslag, was geheel dronken en was toen hij het feit gedaan had subiet gevangen en 's anderdaags geëxamineerd en bij het voorbeeld die men hem zei bekende het feit gedaan te hebben en gepresenteerd de schepenen. Op die tijd had de voornoemde Meneer Clays een knaap die ontboden was bij schepenen en hem werd gevraagd of hij hebben wilde 't officie van zijn meester waarop hij antwoordde ja, en men liet hem eed doen en daarna was hem gezegd dat hij gereedschap zou gaan maken om te achter noen voornoemde Clays van der Sickelen te executeren op de Hoofdbrug wat hij beloofde te doen; daarna [pagina 43] ging men de vierschaar bannen en was de voornoemde Clays verwezen te sterven. De nieuwe aangenomen die thuis kwam zei niets van zijn eed nam op zijn hals een geladen en goed gestoffeerde en trok ten Einde der Wereld over en alzo de stad uit. Te achter noem naar het gebruik kwamen schepenen te 's Gravensteen en daar was last gegeven te gaan bezien of alles al gereed was en men bracht in antwoord dat de executeur er niet was, zo dat de officiers toen gingen in 't Sausselet halen de voornoemde Meneer Clays om zijn officie te doen die daarin weigerde en ontzei en zei dat hij zelf wel bereid was om te en anderszins niet verwachte, zo dat bij tussenspraken en belofte die de hoog baljuw, onder baljuw en schepenen hem deden te doen, hebben kennis van het stuk bij hem gecommitteerd hem daarvan te leveren en contract in handen, ondertekent en gezegeld bij ze en toen hetzelfde gedaan was deed 't officie op de Hoofdbrug naar gebruik. ( Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaar op de Schortel woensdag was gereformeerd 't klooster van den Augustijnen van de Duitse orde.

Item, in dit jaar overleed heer Gillis Boele, abt van Sint Baafs, en werd abt in zijn plaats heer Lievin Huughenoot.

Item, in dit voornoemde jaar overleed de 5de januari heer Jan van der Cauderburch, abt van Sint Pieters en werd abt in zijn plaats heer Gheeraert van Cuelsbrouck.

Item, in 'in hetzelfde jaar overleed mijn heer van Fynes, Jacob van Lutsenburch en stierf de 12 juli te Gent en ligt begraven t' Zottegem. [pagina 44] [In dit jaar overleed de oude heer van Finis waarvan men de uitvaart deed en gehouden was in Sint Janskerk daar beschreven waren de staten van het land, geestelijk en wereldlijk; die alle vergaderden t' Sint Michiels waar ze vonden de heren van de raad met hun supposten, de schepenen van beide banken met hun staat, beide de dekens met de andere dekens, met de gezworenen, alle gekleed in het zwart; insgelijks alle de processen van de stad die tezamen gingen met het lijk tot Sint Janskerk en alle de poorters mede: Allereerst zo kwamen na de processie en de staten voorgenoemd acht personen, elk persoon droeg een standaard met zijn wapen en heerlijkheid, twee herauten met wapenrok, die reden te paard; daar waren twee paarden voor en achter het lichaam waar niemand op zat die gestoffeerd waren met laken van damast, geel voor en achter rood en op hun hoofd had elk een pluim met het wapen op het hoofd behangen zeer kostelijk; insgelijks waren daar twee helmen gedragen met pluimen, met twee schilden en een wapenrok voor het lijk; insgelijks 't Gulden Vlies op een kussen van fluweel; daarna bracht men 't lijk gevoerd op een draagbaar bedekt met een gulden kruis wat kleed vier personen hielden, elk aan een kant tegen 't slepen; daarna volgde zijn zoon te paard en andere personen van de orde van Meneer Joos van Lalaing; daar waren 200 toortsen die gedragen waren bij twee honderd arme personen en elke rouw kleren hadden ze met de kaproen en toen de dienst gedaan was voerde men 't lijk naar Zottegem waar het begraven is; de heer van Resseghem [pagina 45] voerde de helm en de orde van de toisoen. (Pr. Ar.B.)]

1518.

Commissarissen.

Meneer Lievin van Pottelsberghe, ridder, in de plaats van Meneer Jacob van Luxembourg, heer van Fiennes.

Meneer Claeys Utenhove, ridder, president van Vlaanderen, in de plaats van mijn heer de Lalaing.

De prelaat van Sint Bertins.

De prelaat van der Dunen.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Mer Jan van Coudenhove,

ruddere.

Willem Snellaert.

Adriaen de Croec.

Heynric van der Camere.

Rogier de Vettere.

Jan Heyman.

Joes de Vechtere.

Jacob van Zeveren.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Meneer Jan van Zaemslacht, ridder.

Lievin de Grutere.

Heynric de Muenc.

Heynric van Testele.

Lievin Toebast.

Heynric de Lieve.

Sanders van Vaernewijc.

Meester Reynier Saellaert,

gheseyt de Donckere.

Jan Sanders, in den Papegay.

Bertelmeus de Backere.

Jan de Peystere.

Lowijs Bette.

Gillis Stalins, up den Steendam.

Lievin van Huffelghem.

Willem van Ymbyse.

Rykaert van Melle.

Pieter de Vos, caescoopere.

Joos Codde.

Jan de Vettere, fs Heindricx,

tussen poorten.

Jan de Muenc.

Wouter de Croec.

Joos Martins, tijk wever.

Matheeus Brant.

Augustyn Heylinc.

Jan van Caneghem.

Pieter van Huuckelghem.

[p. 46]

Over deken.

Deken van de Weverij.

Amant Claeys,

over hem Willem Snellaert.

Jacob de Vettere

Item, in dit jaer, den xvj in Wedemaent, arriverde don Ferdinande uut Spaengien, commende binnen der stede van Vlissinghen in Seelant, ende quam binnen Ghent up den xix der selver maent, de welcke up den soldere van scepenhuus ghesconcken was een costelic banket.

Item, in dit jaer, den ix in Lauwe, overleet de edele keysere Maximilian, de grootheere van Caerle ende don Ferdinande; daer omme dat binnen Ghent grote druc was, ende op den derden dach van Maerte dede men t' Sente Jans daer overe eene drouve uutfaert.

[In dit jaer, ontrent Lichtmis, stierf de keyser Maximiliaen, eene seer goede ende bermhertighe prins, ende daer naer ontrent Palmsondach, gaf de coninck van Enghelant de stadt van Doornick aen de Franschen met het casteel, het gene hy hadde doen macken; oock de heere van Ligny gaf oock aen den coninck van Vranckrijck, het lant van Mortaigne, met consent van onsen coninck Carel ende van synen raedt. (K.M.)]

Item, de drouve nieumaere secret wesende lettel tijts Heyndric van Testele sont zynen zoone met penninghen te Valenchyne, te Douwaey ende tot meer plaetsen; hy cochte al 't coorne dat hy ghecryghen conste; niemandt daer af wetende wat hy daermede meende, nemaer daer waert inne voorsien jeghens zyne ende zulcke ghiericheit; want daer hadde moghen dieren tijt uut spruuten van zulcken voortstelle.

[Item, in dit jaer, den xxiij Juny, soo waren t' Antwer- [p. 47] pen gecommen twee galleyen ende noch wel xxx meerschepen, de welcke groote coopmanschappen brochten. (K.M.)

- Item, in September soo starf die capiteyn van den galleyen, ende wert begraven ter Predicheeren t' Antwerpen met groote solemniteyt. (K.M.)

- Item, in dit jaer, den vi dach in October, soo vertrack uyt Vlaenderen vrouwe Eleonora naer Portugal, omme te trauwen den coninckx sone, maer de coninck trauwde dese selfs. (K.M.)

- Item, in dit jaer ten selven tyde vertrock ons coninck Carel naer Napels ende alsoo naer Roomen. (K.M.)

- Op Onzer Vrauwenavont waren scepenen uutgelesen d'je reyse in den nieuwen turre. (Pr. Ar.B.)

- Den xxix October soo smeet Jooris de Conynck, zeepsiedere, eenen zyner dienaers doot met eender flabbe te gevene, zonder bloet te laten, dwelck hem wel coste lxxx gr. by de heeren van den rade. (Pr. Ar.B.)

- Den xijen January overleet Amant Clays, Over deken van Ghendt, ende doe quam er anne in zyne plaetse, Willem Snellaert. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaar de 16de januari arriveerde don Ferdinand uit Spanje en kwam binnen de stad van Vlissingen in Zeeland en kwam binnen Gent op de 19de van dezelfde maan die op de zolder van het schepenhuis geschonken een kostelijk banket.

Item, in dit jaar de 9de januari overleed de edele keizer Maximiliaan, de grootvader van Karel en don Ferdinand; waarom dat binnen Gent grote droefheid was en op de derde dag van maart deed men t' Sint Jans daarover een droevig uitvaart.

[In dit jaar, omtrent Lichtmis, stierf de keizer Maximiliaan, een zeer goede en barmhartige prins en daarna omtrent Palmzondag gaf de koning van Engeland de stad van Doornik aan de Fransen met het kasteel, hetgeen hij had doen maken; ook de heer van Ligny gaf ook aan de koning van Franrijk het land van Mortaigne, met consent van onze koning Karel en van zijn raad. (K.M.)]

Item, het droevige geheime nieuws was een tijdje en Hendrik van Testele zond zijn zoon met penningen te Valenciennes, te Duway en tot meer plaatsen; hij kocht al het koren dat hij krijgen kon; niemand wist wat hij daarmee meende, nee maar daarin werd voorzien tegen zijn en zulke gierigheid; want daar had een dure tijd uit mogen spruiten van zulke voorstellen.

[Item, in dit jaar de 23ste juni zo waren te Antwerpen [pagina 47] gekomen twee galeien en noch wel 300 meer schepen die grote koopmanschappen brachten. (K.M.)

- Item, in September zo stierf die kapitein van de galeien en werd begraven ter Predikheren t' Antwerpen met grote plechtigheid. (K.M.)

- Item, in dit jaar de 6de dag van oktober zo vertrok uit Vlaanderen vrouwe Eleonora naar Portugal om te trouwen de koningszoon, maar de koning trouwde die zelf. (K.M.)

- Item, in dit jaar terzelfder tijd vertrok onze koning Karel naar Napels en alzo naar Rome. (K.M.)

- Op Onze Vrouwenavond waren schepenen uitgelezen de 1ste keer in de nieuwe toren. (Pr. Ar.B.)

- De 29ste oktober zo smeet Jooris de Koning, zeepzieder, een van zijn dienaars dood met een flab te geven, zonder bloed te laten, wat hem wel koste 80 f groten bij de heren van de raad. (Pr. Ar.B.)

- De 12de januari overleed Amant Clays, over deken van Gent en toen kwam er aan in zijn plaats Willem Snellaert. (Pr. Ar.B.)]

1519.

Commissarissen.

Meneer Lievin van Pottelsberghe, ridder, ontvanger van Vlaanderen, over Meneer Jacob van Luxembourg, heer van Fiennes.

De prelat van Sint Bertins.

Meneer Claeys Utenhove, ridder, heer van Marckeghem, president van Vlaanderen, over mijn heer van Lalaing.

De prelaat van Dronghene.

[p. 48]

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Meneer Philips de Grutere, ridder.

Pauwels van den Velde.

Gillis Danins.

Joes Triest.

Jan Claeys, deken van de weverij.

Dominicus van Provijn.

Wulfaert Snibbele.

Jan Rijckaert.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Roeland de Baenst.

Heynric van der Camere.

Jacob de Vettere.

Luuc Minne.

Christoffels van den Hove.

Gyselbrecht van den Heede.

Jan van Steeland.

Magister Symoen van der Haghe,

fs Meneer Geerolfs.

Jan de Brune.

Meester Lievin Heynricx.

Jan van Loopots.

Gyselbrecht de Grutere.

Jacob van der Beke.

Boudijn van Carrebrouck.

Fransoeys van Nieuwenhuus.

Gillis Snellaert.

Pieter Goethals, fs Jacobs.

Joes de Vechtere.

Lievin de Pape, t' Sint Pieters.

Lievin Dhoeghe, op de Mude.

Victor Laephaut.

Lievin van der Boven.

Willem Cockuut.

Jan van der Eecke, tapijter.

Joes Seys.

Lievin Dhokere.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Willem Snellaert.

Jan Claeys.

Item, in dit jaer, was ghecoren hertoghe Kaerle coninc van den Romeynen, up den xvij Wedemaent binnen der stede van Franckevoort by den vij corvorsten.

[Item, in dit jaer, naer de doodt van den keyser Maximiliaen, doen wert de prince Carolus coninck van Castillien tot keyser vercoren van den keurvorsten; ende de palsgrave heer Lodewijck, hertog van Beyeren bracht hem de tydinghe in Spaignen, ende soo track hy weder uyt Spaignen ende quam in Inghelant, daer hy versekert was met des conincx [p. 49] dochter Hendrijck den VIIJ, ende dat wiert er causeert, want de coninck meende se te geven den coninck van Schotlant synen neve. (K.M.)]

't Carnation.

Accipias aquilas, rex Karole, Cesaris arma.

Item, in dit jaer ariverde onse ghecoren coninc van den Romeynen, toecommende keysere, op den Sincxenavont in Inghelant, daer hy van den coninc ende coninghinne, zijnder vrauwe moeye, zeer triomphantelic ontfanghen was.

Item, in dit jaer, op den Heleghen Sacramens-avont, dede de voornoemde coninc Kaerle zyne intrye binnen Ghent, commende uut synen lande van Spaengien, daer hy met groote eeren ontfanghen was als coninc van den romschen rijcke, ende toecommende keysere, ende tsanderdaechs was geordenert eene scoone processie generael, daer men in Sente Jacobskercke de vergaderinghe dede met den Heleghen Sacramente, daer de edele roms coninc ende de coninc Ferdinando van Hongharyen elc met eender tortse zeer devotelic met den Heleghen Sacramente ghinghen naer Sente Janskercke.

[Item, tsondaechs naer de processie generael schoot don Ferdinande den papegay af. (Pr. Ar.B.)

- Item, in dit jaer begon te regneren Solymannus Magnus, de xij turcksche keyser. (K.M.)

- Mijnheer van Praet, over die van Ghendt, mijnheere van der Dunen, over die van Brugghe, mijnheere van Bousynghe, over die van Ypere, mer Guydo van Blasvelt, over die van den Vryen, reysden naer den keyser, in Spaengnen, omme dat de jonghe heere van Finis ruwaert [p. 50] blyven saude van Vlaenderen; want men seyde dat de heere van Ravesteyn ruwaert geweest soude hebben, dwelcke de regierders niet wel inne en viel; insgelijx omme de wulle ende 't laken reysden zy omme 't proffijct van den lande. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaer, op den xvjen Wedemaent, vergaderden de coninc van Vranckerijcke met zijnder coninginne ende de coninc van Inghelant met sijnder coninginne; de coninc van Vranckerijcke te Arders ende de coninc van Inghelant te Guynes, ende dede daer maecken elc een costelic huus noeit dierghelijcke ghesien, ende zy verghaerden daer te diverschen stonden elc met zijnder coninghinne.

[Item, in dit jaer coocht de coninck van Vranckrijck de stede van Doornick, teghen den coninck van Inghelant. (K.M.)]

Item, in dit jaar was gekozen hertog Karel koning van de Romeinen op de 17de januari binnen de stad van Frankfurt bij de 7 keurvorsten.

[Item, in dit jaar na de dood van den keizer Maximiliaan, toen werd de prins Karel koning van Castilië tot keizer gekozen van de keurvorsten; en de paltsgraaf heer Lodewijk, hertog van Beieren bracht hem de tijding in Spanje en zo trok hij weer uit Spanje en kwam in Engeland waar hij verzekerd was met de koningsdochter [pagina 49] van Hendrick de 8ste en dat werd bepraat want de koning meende haar te geven de koning van Schotland, zijn neef. (K.M.)]

't Incarnation.

Accipias aquilas, rex Karole, Cesaris arma.

Item, in dit jaar arriveerde onze gekozen koning van de Romeinen, toekomende keizer op de Pinksteravond in Engeland waar hij van de koning en koningin, zijn vrouw moeder zeer triomfantelijk ontvangen was.

Item, in dit jaar op de Heilige Sacramentsdag deed de voornoemde koning Karel zijn intrede binnen Gent en was gekomen uit zijn land van Spanje waar hij met grote eer ontvangen werd als koning van het Roomse rijk en toekomende keizer en te anderdaags was geordineerd een mooie processie generaal daar men in Sint Jacobskerk de vergadering deed met het Heilige Sacrament waar de edele Roomse koning en de koning Ferdinand van Hongarije elk met een toorts zeer devoot met het Heilige Sacrament gingen naar de Sint Janskerk.

[Item, zondags na de processie generaal schoot don Ferdinand de papegaai af. (Pr. Ar.B.)

- Item, in dit jaar begon te regeren Soliman Magnus, de 7de Turkse keizer. (K.M.)

- Mijnheer van Praet over die van Gent, mijnheer van der Dunen over die van Brugge, mijnheer van Bousynghe over die van Iperen, meneer Guydo van Blasvelt over die van de Vrijen reisden naar de keizer in Spanje omdat de jonge heer van Finis ruwaard [pagna 50] blijven zou van Vlaanderen; want men zei dat de heer van Ravestein ruwaard geweest zou hebben, wat de regeerders niet goed beviel; insgelijks om de wol en 't laken reisden ze om 't profijt van het land. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaar op de 16de januari, vergaderden de koning van Frankrijke met zijn koningin en de koning van Engeland met zijn koningin; de koning van Frankrijke te Ardes en de koning van Engeland te Guines en liet daar elk maken een kostelijk huis noch nooit dergelijke gezien en ze vergaderden te diverse stonden elk met zijn koningin.

[Item, in dit jaar kocht de koning van Frankrijk de stede van Doornik tegen de koning van Engeland. (K.M.)]

1520.

Commissarissen.

Meneer Jaques van Luxembourg, heer van Fiennes, stadhouder enz.

De prelaat van Sint Bertins.

Meneer Claeys Utenhove, rudder, heer van Marckeghem, president van Vlaanderen.

Jan Wijts, watergraaf van Vlaanderen.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Meneer Jan van Zaemslacht.

Heynderic van Testele.

Symoen Borluut.

Adriaen de Crooc.

Jan Rafelaert.

Heynderic de Lieve.

Jan van Caneghem.

Jan de Suttere.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Meneer Willem de Wale, ridder,

heer van Hansbeke.

Philips van den Kethulle.

Anthonis Soete.

[p. 51]

Willem Snellaert.

Meester Denijs van der Sare.

Willem van der Muelne.

Joris Sersanders.

Lievin Donaes.

Jan Rijckaert.

Claeys Damman.

Vincent van Bommale.

Roegier de Vettere.

Bussaert de Baenst.

Jan Heyman.

Pauwels van der Asselt.

Pieter van der Schuere.

Laureyns Claeys.

Lievin van Beke, fs Heynricx.

Jan van den Eede.

Gillis de Brune, leertouwer.

Gillis Diericx.

Pieter de Cupere.

Jan Brouckaert.

Willem de Groote.

Lievin van der Stichelen.

Gillis de Steercke.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Pieter Braem.

Jan Claeys.

Item, in dit jaer, den iijen in Hoeymaent, quam de coninc van Inghelant in Vlaenderen besien Kaerle, synen neve, binnen der stede van Grevelinghen, daer hy met groter eeren ontfaen was.

Item, den iiijen in Hoeymaent reysde onsen coninc van den Romeynen Kaerle met den coninc van Inghelant uut Grevelinghen naer Caelis, daer hy eerlic ontfanghen was van der coninghinne van Inghelant zijnder moeye ende ander princhen ende princhessen.

[In dit jaer quam van Spaignen Carolus rooms coninck, ende dede syne intre in de voorseyde stadt van Ghendt; van daer vertrock hy naer Dunckercke ende Grevelinghe, alwaer de coninck van Enghelant hem quam vinden; onse voorseyden coninck vergheseltschapte hem tot Calis, alwaer groote maeltyden ghehauden wierden, ende de coninck van Enghelant brocht onsen coninck wederom tot Grevelinghe, ende wat daer vooren, waren daer by oock gheweest de coninginnen van Vranckrijck ende van Enghelant ontrent [p.52] Calis op het lant van Guinc, daer oock seer ghebanqueteert wiert. (K.M.)]

Item, in dit jaer waren te Ghent de vonnessen met banden te nieuten ghedaen, ende de executien van scepenen vernieut, volghende zeker statuten daer af ghemaect, conforme den prevelegien van den grave Guwy van Dampierre.

[In dit scependom waren afgedaen veele mestdaghen, gelijck: Ste. Baerbele, Ste. Nicasius en de Dyssendach ende Woensdach in de Paestdagen, Synxendach, maer mestdach totter noene, ende tsachternoens ten eenen luudde de clocke, dwelck gedaen was by den bisschop van Doornicke, daer 't volc in beroert was. (Pr. Ar.B.)

- Den ien April was vrau Piens ghestelt up 't pellerijn ende gecurt beede ooren ende vijftich jaer gebannen. (Pr. Ar.B.)

- Den xiiij Jauuary traude de Senechael van Henegauwe de sustere van den heere van Finis, ende men hilt doe een tryumphelick steeckspel up de Vrindachmaert te peerde. (Pr. Ar.B.)]

Item, in 't zelve jaer [op den xvij Juny. (Pr. Ar.B.)] quam binnen Ghent de coninc Christiaen van Denemercken, Sweden, Noorweghen, Gotten ende Slavoenen, ende dede de reverentie ende homagie keysere Kaerle, zynen swaghere, in 't hof te Ghent, den xxj in Hoeymaent, op eenen Sondach.

Item, in dit jaar de 3de in juli kwam de koning van Engeland in Vlaanderen bezien Karel, zijn neef, binnen der stad van Grevelingen daar hij met grote eer ontvangen was.

Item, den 4dejuli reisde onze koning van de Romeinen Karel met de koning van Engeland uit Grevelingen naar Calais daar hij fatsoenlijk ontvangen was de koningin van Engeland zijn tante en ander prinsen en prinsessen.

[In dit jaar kwam van Spanje Karel Roomse koning en deed zijn intrede in de voorzegde stad van Gent; vandaar vertrok hij naar Duinkerken en Grevelingen alwaar de koning van Engeland hem kwam vinden; onze voorzegde koning vergezelschapte hem tot Calais alwaar grote maaltijden gehouden werden en de koning van Engeland bracht onze koning wederom tot Grevelingen en wat daarvoor waren daarbij ook geweest de koninginnen van Frankrijk en van Engeland omtrent [pagina 52] Calais op het land van Guinc, waar ook zeer banket werd. (K.M.)]

Item, in dit jaar waren te Gent de vonnissen met banden te niet gedaan en de executies van schepenen vernieuwd volgens zekere statuten daarvan gemaakt conform de privilegies van dengraaf Guwy van Dampierre.

[In dit schependom waren afgedaan vele misdagen gelijk: Sint Barbara, Sint Nicasius en de dinsdag en de woensdag in de Paasdagen, Pinksterdag, maar meest mis dag tot de noem en te achter noen te een uur luidde de klok was gedaan was bij de bisschop van Doornik waarin het volk bewogen was. (Pr. Ar.B.)

- De 1ste april was vrouw Piens gesteld op 't pellerijn en gekort beide oren en vijftig jaar gebannen. (Pr. Ar.B.)

- De 14de januari trouwde de hofmaarschalk van Henegouwen de zuster van de heer van Finis en men hield toen een triomfantelijk steekspel op de vrijdagmarkt te paard. (Pr. Ar.B.)]

Item, in 'in hetzelfde jaar [op de 17de juni. (Pr. Ar.B.)] kwam binnen Gent de koning Christian van Denemarken, Zweden, Noorwegen, Goten en Slavonië en deed de reverentie en hommage keizer Karel, zijn zwager, in 't hof te Gent, de 21ste juli op een zondag.

1521.

Commissarissen.

Meneer Lievin van Pottelsberghe, ridder.

De prelaat van Sint Bertins.

Mijn heerevan Sente Martins te Iperen

Meneer Claeys Utenhove, ridder, heer van Marckeghem, president van Vlaanderen.

[p. 53]

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Jan Alaerd, fs meester Gautiers.

Wulfaert Snibbele.

Lievin de Grutere.

Christoffels van Houte.

Jan Oosterlinc.

Jacob de Vettere.

Pauwels van de Velde.

Jacob van der Haghe.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Meneer Claeys Triest, ruddere.

Geerom Borluut.

Jan Claeys.

Denys Vlamync.

Jan Damman, fs meester Jans.

Claude Goetghebuer.

Fransoys van den Brande,

over hem Heynderic van der Camere.

Lievin Aesbijt.

Dominicus Nevelync.

Meester Roelandt Zoete,

over hem Jacob van der Beke.

Rogier van Sonnemare.

Sanders van Vaernewijc,

over hem Jan Pascharis.

Denijs Quevijn.

Jan de Hane, brauwere.

Fransoys de Mil.

Daneel de Voghele.

Martin de Vettere.

Claeys Bloume.

Jan de Stuvere.

Matheus van der Boven.

Lievin de Voghele.

Jacob Heyndericxs.

Pieter Teerlync.

Lievin van der Hasselt.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Pieter Braem.

Jan de Vettere.

Item, in dit jaer, was te Roome Paus ghecooren meester Adriaen van Utrecht, een nederlandere, de meeste geleerde die men wiste in dese Nederlanden.

Item, in dit jaer was Doornijk zeer sterc beleyt van den Vlaminghen daer de grave van Gavere, heere van Fynes, gouverneur ende capitein generael af was; maer de heere van Nassauwen die quam van voor Masieres voor de stede van Doornijcke; dit ziende die van Doornijcke op Sente Andriesavont ghaven huer stede over in den handen van den grave van Vlaenderen omme daer onder te blyvene. [p. 54]

Item, in dit jaer track de Coninclijcke Majesteyt by den coninc van Inghelant, daer hy triomphelic ontfaen was van den coninc ende coninghinne zijnder moeye, ende aldaer nam de coninc van Inghelant met den coninc Kaerle de orloghe an jeghens den coninc van Vranckerijcke; maer hy dede den keyser cleenen bystant binnen den oorlooghe.

[Ten selven tyde wart grooten brandt te Valenchyne, ende duer de Braempoorte deser stede verberrende een huus up Ste. Bastiaensdach 's nachts; daer inne verberrende de man van den huuse, ghenaemt Mer Jan de Jonghe. (Pr. Ar.B.)

- Die van Ghent trocken voor Doornicke ende hadden drie capiteynen, te weten: Mer Rijckaert Utenhove, Arendt Sturme, onderbailliu, Lievin Pien, in de Clocke te Putte, ende Joos van der Haghen, ende was upperheere aldaer mijnheere van Nassauwen. (Pr. Ar.B.)

- Op Alder Heleghenavont trocken uut Ghendt vijc ghezellen naer Doornicke; Mer Rijckaert Utenhove was capiteyn; zy hadden eene basane met root, wit ende gheluwe metten leeuwe. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaer, in September, vertrock Carel roomsch coninck naer Duytslant; ende in de maent van Mey daer naer keerden sy weder om den voorseyden roomschen coninck van Duytslant met den coninck van Denemarcken, ende quamen tot Ghendt; van daer vertrocken sy naer Brugghe, om teghen te gaen den cardinael van Enghelant, naer dat den oorlog ghedeclareert was teghen den coninck van Enghelant ende van Vranckrijck, ende naer dat de heer van Nassauw ghewonnen hadde veel casteelen rontom Lutsenborch ende Luyck, wesende in 't beleg van Masieres, alwaer de coninck hem liet vinden in persoon den meesten tijt. (K.M.) [p. 54]

- Item, in dit jaer dede de keyser Karel nieuw ghelt slaen, te weten gauden penninghen van x schellynghen grooten ende van dertich stuyvers ende van twintich stuyvers 't stuck. (K.M.)

- Die van den lande van Waes quamen te Ghendt, up Sente Symoens, in den avont, met schoonen state ende wel ghewapent, ende 's anderdaechs daer naer vergaderen zy up den Cauter ende en wilden uut Ghendt niet gaen, die van Ghendt en sauden mede reysen metten grooten standaerde. Mijnheere de hoochbailliu sprakse so lief toe dat se trocken van den Cautere, ende van daer also ter Spittaelpoorte uutgeleyt, reysende also naer huus, dwelcke eenighe huerlieder lijf coste. (Pr. Ar.B.)

- Den xxven October waren twee mannen ghepellerijnt ende ghesluetelt ende vijftich jaer ghebannen, omme dat zy goet ende ghelt ontfanghen hadden, omme te belastene eenen Jan Lyale, een eerbaer man, de welcke zy te laste leyden dat hy de Waseneers inneghegheven hadde als zylieden te Ghendt waren, naer Doornicke te reysene, dat zy uut Ghendt niet reysen en sauden, zy en hadden met hemlieden den standaert van Ghendt; ende by informatie zoo bleeck dat de zelve Jan vier daghen te vooren en dry daghen naer, naer dat de Waseneers wech waren, in de stede niet en was. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaer, den xij in ougste was Mer Bauwin de Grutere, fs Mer Philips, commen van den helighen lande, ruddere van Jerusalem, ende was een jonc stere vroom edel man van xxviij jaren.

[Item, in dit jaer stack doodt Antheunis de Baenst, fs Roelants, eenen Bussaert van Imbiese onverwist in 't schermen, den xij October. (K.M.)

Item, in dit jaar was te Rome Paus gekozen meester Adrianus van Utrecht, een Nederlander, de meeste geleerde die men wist in deze Nederlanden.

Item, in dit jaar was Doornik zeer sterk belegerd van de Vlamingen daar de graaf van Gavere, heer van Fynes, gouverneur en kapitein generaal af was; maar de heer van Nassau die kwam van voor Maisières voor de stad van Doornik; dit zagen die van Doornik en op Sint Andries avond gaven ze hun stad over in de handen van de graaf van Vlaanderen om daaronder te blijven. [pagina 54]

Item, in dit jaar trok de Koninklijke Majesteit bij dn koning van Engeland waar hij triomfantelijk ontvangen was van de koning en koningin, zijn tante, en aldaar nam de koning van Engeland met de koning Karel oorlog aan tegen de koning van Frankrijk; maar hij deed de keizer kleine bijstand binnen de oorlog.

[Terzelfder tijd was er een grote brand brandt te Valenciennes en door de Braampoort van die stad verbrandde een huis op Sint Bastiaan nacht’ daarin verbrandde de man van het huis genaamd Meneer Jan de Jonghe. (Pr. Ar.B.)

- Die van Gent trokken voor Doornik en hadden drie kapiteins, te weten: Meneer Rijckaert Utenhove, Arendt Sturme, onder baljuw, Lievin Pien, in de Clocke te Putte, en Joos van der Haghen en was opperheer aldaar mijnheer van Nassau. (Pr. Ar.B.)

- Op Aller Heiligenavond trokken uit Gent 700 gezellen naar Doornik; Meneer Rijckaert Utenhove was kapitein; ze hadden een bazaan met rood, wit en geel met de leeuw. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaar in september vertrok Karel Roomse koning naar Duitsland; en in de maand mei daarna keerden ze wederom de voorzege roomse koning van Duitsland met de koning van Denemarken en kwamen tot Gent; vandaar vertrokken ze naar Brugge om tegen te gaan de kardinaal van Engeland na dat de oorlog gedeclareerd was tegen de koning van Engeland en van Frankrijk en na dat de heer van Nassau gewonnen had veel kastelen rondom Luxemburg en Luik dat was in 't beleg van Maisières, alwaar de koning hem liet vinden in persoon de meeste tijd. (K.M.) [pagina 55]

- Item, in dit jaar liet de keizer Karel nieuw geld slaan, te weten gouden penningen van 10 schellingen groten en van dertig stuivers en van twintig stuivers 't stuk. (K.M.)

- Die van het land van Waas kwamen te Gent op Sint Simons in de avond met een mooie staat en goed gewapend en 's anderdaags daarna vergaderen ze op de Kouter en wilden uit Gent niet gaan, die van Gent en zouden mede reizen met de grote standaard. Mijnheer de hoog baljuw sprak ze zo lief toe dat ze vertrokken van de Kouter en vandaar alzo ter Spittalpoort uitgeleide en reisden alzo naar huis wat enige van hen het lijf kostte. (Pr. Ar.B.)

- De 25ste oktober waren twee mannen gepeld en gesleuteld en vijftig jaar gebannen omdat ze goed en geld ontvangen hadden om te belasten ene Jan Lyale, een eerbare man, die ze te laste legden dat hij die van Waas in gegeven had dat ze te Gent waren naar Doornik te reizen, dat ze uit Gent niet reizen zouden ze hadden met zich de standaard van Gent; en bij informatie zo bleek dat dezelfde Jan vier dagen tevoren en drie dagen daarna dat die van e Waas weg waren in de stad niet was. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaar de 12de in augustus was Meneer Bauwin de Grutere, fs Meneer Philips gekomen van het heilige land, ridder van Jeruzalem en was een jonge sterke vrome en edele man van 28 jaren.

[Item, in dit jaar stak dood Antheunis de Baenst, fs Roelants, een Bussaert van Imbiese onoverwonnen in ’t schermen de 12de oktober. (K.M.)

[p. 56]

1522.

Commissarissen.

Meneer Jacob van Luxembourg, graafvan Gavere, heer van Fiennes, stadhouder, enz.

Mijn heer van Sint Martins te Iperen.

Meneer Claeys Utenhove, ridder, heerevan Marckeghem, president van Vlaanderen.

Meneerr Lievin van Pottelsberghe, ridder, heer van Vinderhaute, Meerendre, enz.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Meneerr Jan van Zaemslacht.

Claeys Damman.

Lowijs de Wale.

Adriaen de Crooc.

Lievin Donaes, fs Lievins.

Jan de Zuttere.

Heynric van Testele.

Gillis Zagherman.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Mer Anthonis de Luu, ruddere,

heere van Hamme.

Philips van den Kethulle.

Gyselbrecht van den Heede.

Pieter Braem.

Lievin Toebast.

Jacob de Vettere.

Meester Jacob van den Eechaute.

Dominicus van Provin.

Meester Lievin Heyndericx.

Meester Jan de Steercke.

Jan de Brune.

Vincent van Loo, fs Karels.

Jan Utenhove.

Jooris van Crombrugghe.

Jan van Caneghem.

Jooris de Keystere.

Joos de Vechtere.

Jan van der Looven, tapitchier.

Lievin Dooghe, hudevettere.

Pieter van Hukelghem.

Lievin van der Boven.

Willem Stoop.

Lievin Pien, in de Clocke.

Jan van Haute.

Pieter Drossate, de jonghe.

Matheeus Brant.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Gillis Danins.

Lievin de Voghelere

[p. 57]

Item, in dit jaer, op den Heleghen Kerstnacht, was Rodijs van den Grooten Turc ghewonnen, met den byligghende lande wel iiijc mylen lants ende meer, dwelcke dat om kerstenrijcke claegelic es.

Item, in dit jaer, den vc Wedemaent, quam de coninc Christiaen van Denemerken weder binnen Ghent te waghene, met cleenen state, ende met hem vrauwe Isabeele, zyne coninghinne, sustere van den keysere Karolus, ende zy vertrocken 's anderdaechs naer Brugghe, tot in Inghelant by den coninc, ende zy lieten huerlieder kinderen te Mechelen by vrauwe Magriete hurer moeye, ende de coninc keerde weder in Ghent, op den xviij van Hoeymaent.

Item, ten xxiiij daghe was te Ghent eene schoone processie t' Sente Jacops ghehauden, op Sente Jacopsdach, daer de keysere metten Spaengaerts de koordene van Sente Jacop haudende was, ende daer was de coninck van Denemercken, de hertoghe van Brandeburch, de hertoghe van Brunsewijc ende de prinche zijn zoone, ende noch meer groote meesters, ende daer zy van der kercken naer 't hof rydende waren, was op de Vrydachmaert een scavaut ghemaect, daer men op verbrande vele diverssche boucken, dat men doe seyde dat van Martinus Luters leeringhe was, ende dit scavaut stont ghemaect voor den Wulf; ende daer was uten Sauselette eenen brocht ghevanghen, ghenaempt Lievin de Backere, ende omme zulcken clap van der zelver leeringhe die daer ghestelt was, ende de keyserlicke majesteyt ghaf hem daer gratie, ende was bevolen niet meer daer af te sprekene, up groote corexie.

[Den xviij Juny was ghestelt Lievin de Zomere, backere, up een schavaut ende hadde by hem seker bouxkins van [p. 58] Martinus Luther, waer inne hy ghestudeert hadde, ende waren verberrendt. (Pr. Ar.B.)

- Den iij Augusti waren ghebannen Stoffele van Beveren ende Pieter van Crombrugghe, foerteneere, elc x jaer, omme dat zy d'een d'andere diefte up leghen, 't welck zy niet en consten doen blijcken. (Pr. Ar.B.)

- Den iij September waren ghebannen Thienen van Loo ende Luuck van Loo, omme dat zy by nachte de lieden ghevanghen hadden, van nachtgane, ende zy vynghen Joos van der Haghen dienare. (Pr. Ar.B.)]

Item, op den xvj in Sporckele, waren te Ghent vier dieners van der Auderburch ghebannen, twee waerf vijftich jaer: Lievin Magnus, Gheerkin Taetse, Arent Ghoethals ende zijn zoone, partyelic uut Vlaenderen; eerst waerf jeghens eene vrauwe vijftich jaer, anderwaerf jeghens de stede van Ghent elc vijftich jaren, op haerlieder hooft.

Item, in 't zelve jaer, verdroncken op eenen Woensdach twee broders van den Jacopynen, achter huerlieder cloostere, ende den derden broedere die was ghevist, daer sy coreelen met een sceepken haelden, ende dat versonc met den coreelen.

[Den xxven February verdroncken in de Leye broeder Jacob van den Dijcke ende noch eene met hem religieuse van de Predicheeren. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaer, op Sente Martinsavont vervroos 't coorne, daer groote dieren tijt af quam, welc jammer was.

[Item, in dit jaer waren aldereerst te Brussel, om de leeringhe van Martinus Luther, twee Augustynenbroeders verbrant. (K.M.)

- Item, om de selve leeringhe was het clooster der Augustynen te Antwerpen te niet gedaen. (K.M.)]

Item, in dit jaar op de Heilige Kerstnacht was Rhodes van de Grote Turk gewonnen met het bijliggende land wel 400 mijlen land en meer wat om het christenrijk de klagen is.

Item, in dit jaar de 5de januari kwam de koning Christiaan van Denemarken weer binnen Gent te wagen met kleine staat en met hem vrouwe Isabel zijn koningin, zuster van keizer Karel en ze vertrokken 's anderdaags naar Brugge tot in Engeland bij dn koning en ze lieten hun kinderen te Mechelen bij vrouwe Margriet, hun tante, en de koning keerde weer in Gent op de 18de juli.

Item, ten 24ste dag was te Gent een mooie processie t' Sint Jacobs gehouden op Sint Jacobs dag daar de keizer met de Spanjaarden de koorden van Sint Jacob hield en daar was de koning van Denemarken, de hertog van Brandenburg, de hertog van Braunschweig en de prins zijn zoon en noch meer grote meesters, en daar ze van de kerk naar de hof reden was op de vrijdag markt een schavot gemaakt waarop men verbrandde vele diverse boeken dat men toen zei dat het van Martinus Luther lering was en dit schavot stond gemaakt voor de Wulf; en daar was uit het Sauselet een gevangen gebracht, genaamd Lievin de Backere, en om zulk klappen van dezelfde lering die daar gesteld was en de keizerlijke majesteit gaf hem daar en was bevolen niet meer daarvan te spreken op grote correctie.

[De 18de juni was gesteld Lievin de Zomere, bakker, op een schavot en had bij hem zekere boekjes van [pagina 58] Martinus Luther waarin hij gestudeerd had en waren verbrand. (Pr. Ar.B.)

- De 3de augustus waren gebannen Stoffele van Beveren en Pieter van Crombrugghe, foerageer, elk 10 jaar, omdat de ene de andere diefstal oplegde wat ze niet konden doen blijken. (Pr. Ar.B.)

- De 3de september waren gebannen Thienen van Loo en Luuck van Loo, omdat ze bij nacht de lieden gevangen hadden van nachtgang en ze en ze vingen Joos van der Haghen dienaar. (Pr. Ar.B.)]

Item, op de 16de februari waren te Gent vier dinars van de Oudburg gebannen, twee maal vijftig jaar: Lievin Magnus, Gheerkin Taetse, Arent Ghoethals en zijn zoon, particulier uit Vlaanderen; eerste maal tegen een vrouw vijftig jaar, ander maal tegen de stad van Gent elk vijftig jaren, op hun hoofd.

Item, in 'in hetzelfde jaar verdronken op een woensdag twee broeders van de Jakobijnen achter hun klooster en de derde broeder die was opgevist daar ze kralen met een klein scheepje haalden dat verzonk met de kralen.

[De 25ste februari verdronken in de Leie broeder Jacob van den Dijcke en noch een met hem religieuze van de Predikheren. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaar op Sint Martinus avond bevroor het koren waarvan grote dure tijd kwam, wat jammer was.

[Item, in dit jaar waren allereerst te Brussel om de lering van Martinus Luther twee Augustijnen broeders verbrand. (K.M.)

- Item, om dezelfde lering was het klooster der Augustijnen te Antwerpen te niet gedaan. (K.M.)]

[p. 59]

1523.

Commissarissen.

De abt van Sint Bertins.

Mijn heer van Dronghene.

Meneer Claeys Utenhove, ridder, heer van Markeghem, president van Vlaanderen.

Meester Anthonis Suiket.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Meneer Willem de Wale, ridder.

Gillis Danins.

Lievin de Grutere.

Jacob van Melle.

Jan de Baenst.

Lievin de Voghele.

Pauwels van den Velde.

Jan Claeys.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Jan van den Kethulle.

Gyselbrecht de Grutere.

Jan de Vettere.

Christoffels van den Hove.

Claeys Damman, fs Lievins.

Fransoys de Brune.

Lievin Donaes.

Symoen Borluut.

Daneel de Voghele.

Vincent van Bommale.

Jacob van Severen.

Jan Rijckaert.

Jan Heyman.

Jan Oosterlync.

Lievin van der Beke.

Lievin Hallync, d' oude.

Jan de Rouck.

Lievin de Moor.

Yweyn Slock.

Pieter van Melle, fs Jacobs.

Gillis de Brune.

Gillis van Huffele.

Joos van Hauwaert.

Pauwels van Hulze.

Bauwin de Buck.

Jan Sutterman.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Gillis Danins.

Lievin de Voghelere.

Item, in dit jaer was afgebroken de Kerremelcporte an den Steendam, by Sente Jacopskercke, ende daer waert ghemaect eene scoone nieuwe kaeye ende een scoone wateringhe om peerden te waterene. [p. 60]

Item, in dit jaer was de Keyserporte vulmaect.

Item, in dit jaer quam de coninc van Denemercken in Zeelant met eenen grooten scepe, dat dierghelyke noeynt in 't lant ghesien en was; ende hy was verdreven uut zynen lande by foortsen, omme de overwilleghe justycie die hy dede over groote meesters die in zijn lant waren.

[Den jen February sat Gillis van Sevecote t' Sente Pieters up 't pellerijn, ende was ghebannen vijftich jaer uter heerlichede van Ste. Pieters ende ghegheesselt, omme dat hy by zyne natuerelicke dochter een kindt hadde, ende de dochter was ghebannen x jaer te blyven in Sente Pieters-prochie. (Pr. Ar.B.)

- Item, voor Vastenavont cocht men den stoop van de keeremelck iiij ynghelsche ende de botere iiij gr. 't pont. - Item, een cabuus-coole iij ende iiij gr. ende up den Vastenavont golt de keremelck iiij gr. den stoop. (Pr. Ar.B.)

- Op den ij April quam ghevloot up eene plancke, by der Leyen, een priestere, ende hy quam ghevloot van Aryen ende men zeyde dat hem volghen sauden twee vrauwepersoonen in zelven tyde ghesact. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaer was afghebrocken eene poorte op 't Sluseken, by der Graupoorte, daer de vinderen huer residentie up hilden ende plochten te sittene, ende midts den afbrekene hielden haer plaetse in d'eene zyde van der Graupoorte.

Item, in dit jaer was uut Ghent gebannen vijftich jaer Jan de Stoppelere, omme segwoorden.

Item, in dit jaer overleet mevrauwe van Ravestein, mer Philips stiefmoedere, te Wynendale, by Toraut, ende zy was ghevoert te Brussele, ende daer zeer tryomphantelic begraven.

Item, in dit jaar was afgebroken de Karrenmelkpoort aan de Steendam, bij Sint Jacobs kerk, en daar werd gemaakt een mooie nieuwe kade en een mooie watering om de paarden te wateren. [pagina 60]

Item, in dit jaar was de Keizerpoort volmaakt.

Item, in dit jaar kwam de koning van Denemarken in Zeeland met een groot schip dat diergelijke nooit in het land gezien was; en hij was verdreven uit zijn land met kracht om de overweldigen justitie die hij deed over grote meesters die in zijn land waren.

[Den 2ste februari zat Gillis van Sevecote t' Sint Pieters op 't pellerij en was gebannen vijftig jaar uit de heerlijkheid van Sint Pieters en gegeseld, omdat hij bij zijn natuurlijke dochter een kind had en de dochter was gebannen 10 jaar te blijven in Sint Pieters-parochie. (Pr. Ar.B.)

- Item, voor Vastenavond kocht men de stoop van de karnemelk 4 Engelse en de boter 4 groten ‘t pond. - Item, een kabuiskool 3 en 4 groten en op de Vastenavond gold de karnemelk 4 groten de stoop. (Pr. Ar.B.)

- Op de 2de april kwam gevloden op een plank bij de Leie een priester en hij kwam gevloden van Arien en men zei dat hem volgen zouden twee vrouwspersonen in dezelfde tijd geschaakt. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaar was afgebroken een poort op ’t Sluisje bij de Grauwe poort daar de vinders hun residentie op hielden en plachten te zitten en mits het afbreken hielden ze plaats in de ene zijde van de Grauw poort.

Item, in dit jaar was uit Gent gebannen vijftig jaar Jan de Stoppelere, om zegwoorden.

Item, in dit jaar overleed mevrouw van Ravestein, meneer Philips stiefmoeder te Wijnendale bij Torhout en ze was gevoerd te Brussel en daar zeer triomfantelijk begraven.

[p. 61]

1524.

Commissarissen.

Mijn heer de graaf van Gavere.

Mijn heer van Gaesbeke.

Meneerr Claeys Utenhove, ridder, president van Vlaanderen, gesubrogeerd in de naam van mijn heer van Sint Bertins.

Mijn heer Jan, heer van Oigniez, in de naam van mijn heer van Caestre.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Meneer Claeys Triest, ridder.

Lievin Pien.

Dominicus Van Provijn.

Adriaen de Croock.

Denys Vlamync, d' oude.

Meester Willem Fransman.

Joos de Vechtere, op de Mude.

Jooris de Keystere.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Meneer Jan van Zaemslacht,

ridder.

Jan Alaert.

Gillis Stalins.

Gillis Dhanins.

Heynric van Tessele.

Jan Claeys.

Lievin Borluut.

Lievin Haesbijt.

Willem de Cleerck.

Wulfaert Snibbele.

Lievin van Loo, Carelszone.

Anthonis Zoete.

Jan de Baenst.

Adriaen Triest.

Willem Cockuut.

Pauwels van den Velde.

Jacob Hoyr.

Martin de Vettere.

Lauwereyns Macharis.

Jooris van Overwale.

Jacob de Moor.

Claeys de Voghele.

Boudijn de Rijcke.

Bertelmeeus de Backere.

Jacob Damman, scheepmakere

Passchier de Wiest.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Jan de Stuvere.

Jan de Voghele,

afgaande te Beloken Pasen

en kwam aan Jan van Wijchuuse

[p. 62]

Item, in dit jaer was by scepenen van Ghent, met den hoochbailliu ghehaelt t' Sente Pieters, uut den Vossestert, eenen Gillis Mesman die t' sijnder poorte sijn wilde, ende midts dat hy ballinc van Sente Pieters was, en wilde mijn heere van Sente Pieters niet obedieren den bescryvene van die van Ghent; om welc uuthaele rees groot proces tusschen der stede ende den voornoemden heere van Sente Pieters, daer naer vele jaren; de stede succomberde jeghens den voornoemden heere van Sente Pieters.

Item, in dit jaer was de Spittaelpoorte t' Sente Baefs afgebroken ende een andere beghonnen maken.

tem, in dit jaer was afghebroken 't autste huus van Ghent, dwelc was de schoole up Sente Baefskerkhof, daer de wech duer ghinc naer 's Helich Kerstkerke.

Item, in dit jaer was joncker Martin Vyleyn, gheseyt van Lykercke, poortere van Ghent, van den husiers ghevanghen ende gheleyt in 's Gravensteen by mynen heeren van den raede; maer Franchoeis van der Gracht, ruddere ende hoochbailliu van Ghent, heere van Leeverghem ende voorschepene van de Keur haelden hueren poortere uuter vanghenesse ende uut den casteele daer hem de heeren van den raede hadden ghedaen legghen.

Item, in dit jaer, op Sente Mathijsnacht, was ghevanghen de coninc Franchoeis van Vranckerijcke, daer hy bedolven lach in zijn paerc voor de stede van Pavyen, die hy beleit hadde; daer inne lach uter name van den keysere Kaerle van Oostenrijk, grave van Vlaenderen, de hertoghe van Borbon met 's keysers armeye, die den coninc upsloughen met grooter vromicheit ende behendicheit, zoo dat de coninc van Vranckerijcke ghevanghen ghelevert was in den handen [p. 63] van den hertoghe van Borbon, de welcke den coninc sant als ghevanghen man by den keysere in Spaengien; daer menich edelman in 't velt doot bleef ende ghevanghen, zoo hier naer volcht:

Eerst de coninc van Vranckerijcke, de coninc van Navarre, mijn heere van Simpol, Franchoeys, heere van Saluus, mijn heere van Nevers, de prinche van Taellemont, de hertoghe van Alenson.

Item, noch in de vlucht versleghen ende verdroncken de heeren Franchoeis van Loreynen, mijn heere de admirael, heere van Lateremoelgie, mijn heere de marissael Jan Cambanes, heere van Palyce, mijn heere Buchy d'Amboeyse, mijn heere Chamont van Amboeyse, de groote sciltenecht van Vranckrijke, van der Poelle die heet hertoghe van Suffort, witte roose, met veele andere edelen doet bleven ende ghevanghen, die te lanc waren om scryven; ende op de zyde van den hertoghe van Borbon en bleven maer hondert en vijftich mannen doot ende niemant van eenighen name; ende dese slach ghebuerde op den zelven dag dat de keysere gheboren was.

[Item, in dit jaer, den xv Mey schoot de heere van Finis af den papegay, de derde reyse, ende was keyser van St. Jooris. (K.M.)]

Item, den ij in Wedemaent, was ghebannen mijn heere van Resseghem, van scepenen van Ghent, omme dat hy eenen priestere ghevanghen hadde ende op hem vele foortsche gedaen te Wachbeke, ende den priestere wech ghevoert; de heeren van den raede leyden mijns heeren ghoet 's princhen tafele, ende was ooc by den heere van den raede ghebannen, dwelck noeynt ghesien en was op eenen poortere, maer het verghinck wel. [p. 64]

[Den xiiij Ougste was ghebannen Jacob van Hooghenbosch, alias de Wandele, vijftich jaer, ende Pieter Cockhuut mueleneere met hem, omme dat zy den pacht van den crabbeleere niet en consten versekeren voor ixc ende vijftich ponden grooten, ende en golt niet meer daer naer dan acht hondert ende xlij gr. (Pr. Ar.B.)

- Op den xix September was Luuck van Loo ghecondempneert te sittene op 't pellerijn, ende zijn tonghe duersteken, ende gaen met eene tortse ende ghebannen vijftich jaer uter stede, beter uut dan daer inne, 't welck so hy zeyde niet vulcommen en saude, waeromme hy wech gheleet was in 't Sausselet, ende als de vrienden dat gheware wierden, ghynghen by hem, ende hadden vreese dat hy by justicie ghestorven saude hebben, ende brochten de voornoemde Luuck ter kennesse, ende doe bat hy der justicie vergheffenesse, ende bat dat hy saude moghen vulcommen haerlieder vonnesse tsvoornoens, 't welcke gheconsenteert was, ende vulquaem tsachternoens ten vier uren. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaar was bij schepenen van Gent met de hoog baljuw gehaald t' Sint Pieters, uit de Vossenstaart een Gillis Mesman die tot zijn poort zijn wilde en mits dat hij balling van Sint Pieters was en wilde mijn heer van Sint Pieters niet gehoorzamen het beschrijven van die van Gent; om welke uithaal rees groot proces tussen de stad en de voornoemde heer van Sint Pieters, daarna vele jaren; de stad bezweek tegen de voornoemde heer van Sint Pieters.

Item, in dit jaar was de Spittaalpoort t' Sint Baafs afgebroken en een andere begonnen maken.

Item, in dit jaar was afgebroken ’t oudste huis van Gent, wat was de school op Sint Baafs kerkhof daar de weg ging door het Heilige Kerst kerk.

Item, in dit jaar was jonker Martin Vyleyn, gezegd van Liekerk, poorter van Gent, van de haussiers gevangen en gelegd in 's Gravensteen bij mijn heren van de raad; maar Franchoeis van der Gracht, ridder en hoog baljuw van Gent, heer van Levergem en voorschepen van de Keur haalden hun poorter uit de gevangenis en uit het kasteel daar hem de heren van de raad hadden gedaan leggen.

Item, in dit jaar op Sint Mathijsnacht was gevangen de koning François van Frankrijke daar hij bedolven lag in zijn park voor de stad van Pavia die hij belegerd had; daarin lag uit de naam van de keizer Karel van Oostenrijk, graaf van Vlaanderen, de hertog van Bourbon met ’s keizers leger die de koning opsloegen met grote dapperheid en handigheid zodat de koning van Frankrijke gevangen geleverd was in de handen [pagina 63] van de hertog van Bourbon die de koning zond als gevangen man bij de keizer van Spanje; daar menig edelman in ’t veld dood bleef en gevangen, zo hierna volgt:

Eerst de koning van Frankrijke, de koning van Navarra, mijn heer van Saint-Pol, Franchoeys, heer van Saluus, mijn heer van Nevers, de prins van Tallemont, de hertog van Alençon.

Item, noch in de vlucht verslagen en verdronken de heren Franchoeis van Lorraine, mijn heer de admiraal, heer van Lateremoelge, mijn heer de aanvoerder Jan Cambanes, heer van Palice, mijn heer Buchy d' Amboise, mijn heer Chamont van Amboise, de grote schildknecht van Frankrijk, van der Poelle die heet hertog van Suffolk, witte roos, met vele andere edelen dood bleven en gevangen, die te lang waren om schrijven; en op de zijde van de hertog van Bourbon bleven maar 150 mannen dood en niemand van enigen naam; en deze slag gebeurde op dezelfde dag dat de keizer geboren was.

[Item, in dit jaar de 15de mei schoot de heer van Finis af de papegaai de derde keer en was keizer van St. Joris. (K.M.)]

Item, de 2de januari was gebannen mijn heer van Resseghem, schepenen van Gent, omdat hij een priester gevangen had en op hem veel geweld gedaan had te Wachtebeke, en de priester weg gevoerd; de heren van de raad legden mijn heer goed op de prins tafel en was ook bij de heer van de raad gebannen, wat nog nooit gezien was op een poorter, maar het verging goed. [pagina 64]

De 14de augustus was gebannen Jacob van Hooghenbosch, alias de Wandele, vijftig jaar en Pieter Cockhuut muolenaar met hem omdat ze de pacht van de krabbeleer niet konden verzekeren voor 950 ponden groten en gold niet meer daarna dan 842 groten. (Pr. Ar.B.)

- Op de 19de september was Luuck van Loo veroordeeld te zitten op 't pellerij en zijn tong doorstoken en gaan met een toorts en gebannen vijftig jaar uit de stad, beter er uit dan daarin, wat hij zei nier volkomen zou, waarom hij weg geleid was in 't Sausselet en toen de vrienden dat gewaar werden gingen bij hem en hadden vrees dat hij bij de justitie gestorven zou hebben en brachten de voornoemde Luuck ter kennis en toen bad hij de justitie vergiffenis en bad dat hij zou mogen volkomen hun vonnis te voor noen, wat geconsenteerd was voldeed te achter noen te vier uur. (Pr. Ar.B.)] 64]

1525.

Commissarissen.

Mijn heer de graaf van Gavere.

Mijn heer de prelaat van Sint Bertins.

Mijn heer van Gaesbeke.

Mijn heer van Oigniez.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Meneer Willem de Wale, riddere.

Jan de Stuvere.

Mernee Rijckaert Utenhove, riddere.

Claeys Damman.

Willem van der Muelene.

Gyselbrecht de Grutere.

Jan de Brauwere.

Boudijn de Buck.

[p. 65]

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Roeland de Baenst.

Heynderic van der Cameren.

Lievin de Voghele.

Willem Snellaert.

Christoffels van Hove.

Jan de Brune.

Wauter van Eetvelde.

Lowijs Halaert.

Jan Rijckaert.

Jan de Peystere.

Denijs Vlamyne.

Gyselbrecht van den Eede.

Christoffels de Wintre.

Adriaen van den Eechaute.

Joos de Vechtere.

Jan Schautheete.

Meester Lievin Heyndricx.

Bauwin van Kerrebrouck.

Jooris de Keystere.

Jacob Deynoot.

Willem de Ruddere.

Pieter van den Hende.

Gillis Zagherman.

Willem de Smet.

Jan van Scaverbeke.

Christiaen de Cock.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Jan de Stuvere.

Jan van Wijchhuus.

Item, in dit jaer woonde de coninc Christiaen van Denemercke ende vrauwe Ysabeele, coninghinne, 's keysers sustere ende haerlieder kinderen, te Liere in Brabant, daer zy onderhauden waren met eenen graceliken state, omme dat hy verjaecht was uut zynen conincrijke.

Item, in 't voornoemde jaer, op Sente Nyclaeisdach, quam de coninc van Denemercken met zijnder coninghinne, eenen soone en twee dochteren, van mijns heeren van Sente Baefs goet te Loocristy, ghenaempt Roosselare, daer zy wat tijts gheleghen hadden, ende reden op de noene duer Ghent, met acht waghenen, zonder af te sittene, naer 't hof van mynen heere den prelaet van Sente Pieters, te Swijnaerde, ende daer ghecommen zijnde, de coninghinne waert sieck van grooten rauwe ende druc die zy in 't hert hadde, ende men mocht hemlieden te Ghent gheen eere doen uut [p. 66] vreesen van den regeerders van den lande, zo dat vrauwe Ysabeele zo groot verdriet maecte dat zy daer staerf ende overleet den xix in Lauwe, te Swijnaerde, op mijns heeren prelaets casteel, ende was begraven t' Sente Pieters, in den cloostere in den choor, voor den hooghen autaer, met grooter costelichede, ten groote coste van mynen heere van Sente Pieters.

Item, in dit jaer was de paeys ghemaect tusschen den keysere ende den coninc Franchoeis van Vranckerijcke te Madryd.

[In dit jaer zo was de conynck ontsleghen van de vanghenesse ende de pays was uutgheroepen in de maent van Sporcle xvcxxv. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaer was te Ghent op de colatie-soldere gheheest eene groote settinghe tot twee reysen, ende was t' elcken by colatie ontseit van die van Ghent, ende en wilden niet gheven; maer het platte lant dede men gheven by fortsen, daer vele moeiten mede was in vele plaetsen by fortchege execusie, dwelc God bewaerde dat wel verghinc.

Item, in dit zelve jaer was te Ghent in de Cammestrate in een huus ghenaempt de Catte, daer woonde een troepier, ghenaempt Pieter Brunals, de welcke wiert ter doot brocht ende deerlic vermoort, in zijn huus voornoemt van Lievin Brunals, zynen natuerlicken zoone, dwelc een jammerlic feyt was den vadere te dodene van den zoone.

[Den xxxen January was onthooft Anne Coetse. - Den xxiiijen Martii was ghebannen Gillis Pien. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaer was t' Andtworpen ghesact ende in 't water gheworpen eenen presbiter, omme zyne predicatie. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaar woonde de koning Christiaan van Denemarken en vrouwe Isabel de koningin, keizers zuster en hun kinderen te Liere in Brabant daar ze onderhouden waren met een gracieuze staat omdat hij verjaagd was uit zijn koninkrijk.

Item, in 't voornoemde jaar op Sint Nicolaas dag kwam de koning van Denemarken met zijn koningin, een zoon en twee dochters van mijn heren van Sint Baafs goed te Lochristi, genaamd Roosselare, daar ze een tijdje gelegen en reden op de noen door Gent met acht wagens zonder af te gaan naar de hof van mijn heer de prelaat van Sint Pieters te Zwijnaarde en toen ze daar gekomen waren werd de koningin ziek van grote rouw en droefheid die ze in het hart had en men mocht ze te Gent geen eer doen uit [pagina 66]] vrees van de regeerders van het land zodat vrouwe Isabel zo groot verdriet maakte dat ze daar stierf en overleed de 19de januari te Zwijnaarde op het kasteel van mijn heer de prelaat en was begraven t' Sint Pieters in de het klooster in het koor voor het hoge altaar met grote kostbaarheid tot grote kosten van mijn heer van Sint Pieters.

Item, in dit jaar was de vrede gemaakt tussen de keizer en den koning François van Frankrijk te Madrid.

[In dit jaar zo was de koning ontslagen van de gevangenis en de vrede was uitgeroepen in de maand februari de 1525 (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaar was te Gent op de collatie-zolder geëist een grote bezetting tot twee keer en was telkens bij collatie ontzegd van die van Gent en n wilden niet geven; maar het platteland liet men met kracht geven daar vele moeiten mee was in vele plaatsen bij krachtige executie, wat God bewaarde dat het goed verging.

Item, in hetzelfde jaar was te Gent in de Kamstraat in een huis genaamd de Catte, daar woonde een soldaat, genaamd Pieter Brunals, die werd ter dood gebracht en deerlijk vermoord in zijn huis voornoemd van Lievin Brunals, zijn natuurlijke zoon wat en droevig feit was de vader te doden van de zoon.

[De 30ste januari was onthoofd Anne Coetse. – De 24ste maart was gebannen Gillis Pien. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaar was t' Antwerpen gezakt en in 't water geworpen een presbyter om zijn predicatie. (Pr. Ar.B.)]

[p. 67]

1526.

Commissarissen.

Mijn heer van Sint Bertins.

Mijn heer de graaf van Gavere.

Mijn heer van Gaesbeke.

Mijn heer van Castre.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Anthonis van der Vicht.

Gillis Danins.

Bussaert de Baenst.

Pieter Teerlynck.

Lievin van Testele.

Anthuenis Zoete.

Lievin van Beke.

Franchoeys de Brune.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Mer Philips de Grutere,

ruddere.

Lievin Donaes.

Jan de Stuvere.

Claude Goetghebuer.

Jan de Vettere.

Bauwin de Buck.

Meester Reynier de Donckere.

Jan Damman, fs Jans.

Claeys Damman.

Gillis Stalins, op de Corenaert.

Daneel de Voghele.

Pieter de Vos, caescoopere.

Gillis de Baenst.

Andries van Quickelberghe.

Lievin Pien.

Jan de Zuttere.

Meester Jan de Steercke.

Rykaert van Melle.

Adriaen de Croock.

Pieter van Huuckelghem.

Reynier van Huffelghem.

Jan Wanghemet.

Martin de Coninck.

Jan van Ympe.

Lievin van der Boven.

Pieter van der Zwalmen, fs Joos.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Pieter Teerlynck.

Jan van Wijchuus.

Item, in dit jaer was de Spittaelpoorte t' Sente Baefs vulmaect zeer costelic.

Item, in dit jaer was de turre van Sente Verhilden ghemaect tot der voeye, wesende een half princhelicke canesye.

Item, in dit jaer dede de prelaet van Bauweloo, heer Jan [p. 68] Deyse, zijn hof te Ghent maken van metserye, zyne cappelle ende huusinghen zeer costelic, omme zijn covent daer inne te loghirene als 't noot ware.

Item, in dit jaer waren de leeuwen ende vier bannieren op de vier pylaren van der Vischmaert verscildert ende vernieut met diversche wapenen.

[Den 24 February dede de keysere van Overschelde syne intree te Ghendt, naer dat hy geleghen hadde te Roeyghem, ende maecte, t' zijnder blyder incomste, van den proost van der Burchstrate eenen patriarch, ende van den deken van den Audeburch eenen cardinael, ende van den heere van der Langhermunte eenen coninc, ende den heere van den Lampaert ghaf hy de opperjagherie ende hy beghifte noch andere van zyne heeren, ende hy festeerde alle zyne edele, ende gaf hemlieden een bancket, an de Graupoorte, op 't Sluusekin, dat es 's keysers camere. (Pr. Ar.A.)

- Den xxiiij Sporcle dede de keyser van den keyserijcke zyne intreye te Ghendt, ende maecte t' zijnder blyde incompste den heere van Langhermunte een conynck; hy feesteerde alle zyne edelen en gaf een bancket an de Graupoorte. (Pr. Ar.B.)

- Den xven Martii was Augustijn Annaert fs Augustijns ghegeesselt ter Mudepoorte ute, ende ghebannen drie jaren, omme dat hy ghestolen goet ghecocht hadde. (Pr. Ar.B.)

- Den xiiijen in April was ghebannen Jan van Dixmude omme dieswille dat hy uut een huuse spyse ghehaelt hadde by fortse, ende dat hy gheclopt hadde up de duere van eenen scepenen, ende riep hem uut zynen huuse ende seyde dat hy hem nagelen saude an zyne duer. (Pr. Ar.B.)

Den ijen van Meye was onthooft by mijn heeren van den [p. 69] rade, twee persoonen, omme dat zy hadden helpen dootslaen den hangmeestere van Ypere. Actum te Poperynghe. (Pr. Ar.B.)

- Den jen in Meye starf mer Anthonis de Luu, ruddere. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaer stack Bauwin de Raze doot zyne huusvrauwe, fs Martins van den Bossche, t' Sente Pieters.

- Den xvijen Novembris stack mijnheere van Laerne doot den dienare van Jan Brouckaert, an Sente Janskercke. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaar was de Spittaalpoort t' Sint Baafs volmaakt zeer kostelijk.

Item, in dit jaar was de toren van Sint Verhilde gemaakt tot de zoldering, was een half prinselijke kapittel van de kanunniken.

Item, in dit jaar deed de prelaat van Bauweloo, heer Jan [pagina 68] Deyse, zijn hof te Gent maken van metselwerk, zijn kapel en zijn huizen zeer kostbaar om zij n convent daarin te logeren als het nood was.

Item, in dit jaar waren de leeuwen en vier banieren op de vier pilaren van de Vismarkt geschilderd en vernieuwd met diverse wapenen.

[De 24ste februari deed de keizer van Overschelde zijn intree te Gent nadat hij gelegen had te Rooigem en maakte tot zijn blijde inkomst van de proost van der Burgstraat een patriarch en van de deken van Oudenburg een kardinaal en van den heer van der Langhermunte een koning en den heer van den Lampaert gaf hij de opper jacht en hij begiftigde noch andere van zijn heren en hij fêteerde alle zijn edelen en gaf ze een banket aan de Graupoort op ’t Sluisje en dat in de naam van de keizer kamer. (Pr. Ar.A.)

- De 24ste februari deed de keizer van het keizerrijk zijn intrede te Gent en maakte tot zijn blijde inkomst de heer van Langhermunte een koning; hij fêteerde al zijn edelen en gaf een banket aan de Graupoort. (Pr. Ar.B.)

- Den 15de maart was Augustijn Annaert fs Augustijns gegeseld ter Muiderpoort uit en gebannen drie jaren omdat hij gestolen goed gekocht had. (Pr. Ar.B.)

- De 14de april was gebannen Jan van Diksmuide om dieswille dat hij uit een huis spijs gehaald had met kracht en dat hij geklopt had op de deur van een schepen en riep hem uit zijn huis en zei dat hij hem nagelen zou aan zijn deur. (Pr. Ar.B.)

De 2de mei was onthoofd bij mijn heren van de [pagina 69] raad twee personen omdat ze hadden helpen doodslaan de hangmeester van Iperen. Acte te Poperinge. (Pr. Ar.B.)

- De 1ste in mei stierf meneer Anthonis de Luu, ridder. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaar stak Bauwin de Raze dood zijn huisvrouw fs Martins van den Bossche, t' Sint Pieters.

- De 17de november stak mijnheer van Laerne dood de dienaar van Jan Brouckaert aan Sint Janskerk. (Pr. Ar.B.)]

1527.

Commissarissen.

Mijn heer Jaques van Luxembourg, heer van Fiennes en graaf van Gavere.

Mijn heer Philips van Kleef, heer van Ravestein, over mijn heer van Sint Bertins.

Maximiliaen van Hornes, heer van Gaesbeke.

Jaques van Lombyse, heer van Castre.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Roeland de Baenst.

Meester Lievin Heynricxs.

Jacob Feron.

Christoffels van Hove.

Pauwels van den Velde.

Jan Rijckaert, deken van de Weverij.

Denijs Vlamync, d'oude.

Lievin de Voghele.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Gyselbrecht de Gruutere.

Dominicus van Provijn.

Jan Claeys, op de Cautre.

Gillis Danins.

Pieter Braem.

Gillis Stalins.

Anthonis van der Vichte.

Meester Jacob van den Eechaute.

Jan de Brune.

Heynric van Testele.

Bertelmeeus de Backere

[p. 70]

Jooris van Crombrugghe.

Willem de Cleerck.

Martin de Vettere.

Jan Borluut, fs Geerolfs.

Lievin Hallync.

Denijs Terlynck.

Claeys de Voghele.

Lievin de Moor.

Adriaen de Wale.

Joos de Ruddere.

Jan Sutterman, 't Sente Pieters.

Wouter de Croock.

Jan de Block.

Karel van Melle.

Anthonis van Huffele.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Pieter Teerlynck.

Jan Rijckaert.

Item, in dit jaer was de hauten brugghe op den Wydenaert ghebroken, ende daer was eene scoone steenen brugghe ghemaect.

Item, in dit jaer was Rome ghewonnen van den hertoghe van Borbon met 's keysers armeye, ende de paus was ghevanghen, ende in 't beclemmen van Rome was de hertoghe van Borbon op de muren doot gescooten, dat scade was voor den keysere.

[In dit jaer wiert de stadt van Roomen met het casteel van Enghelendael met de wapenen inghenomen door het legher van keyser Carel den V, ende wiert de paus ghevanghen met 16 of 17 cardinalen, die gheleyt wierden naer Gagietten, eene stercke stadt by Napels; in het assaut van de voornoemde stadt bleef doot de cloecken capiteyn duc de Bourbon, ende de stadt van Roomen wiert gheplundert. (K.M.)]

Item, in dit jaer overleet Philips van Cleve, heere van Ravestein, te Wynendaele by Toraut, ende was duer Ghent ghevoert naer Brussele, ende was begraven in de Jacopynenclooster by zijnder vrauwe, ende de extimatie van der uutvaert aengaende den aerme ende de rauwe-abyten die [p. 71] men gaf, ende met diesser in de uutfaert anclevende ende den testemente, bedrouch t'samen vijftich of vier en vijftich duusent gauden croonen.

[Den xxvijen Lauwe overleet de heere van Ravesteyn, ende de raet quam ute die ghesloten was jeghens de regierders van den lande, daer omme dat werden ghebannen Joos de Grutere, Jan de Suttere ende Daneel de Deckere. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaer was de Haghe in Hollandt gherooft ende ghespoelgiert van den Gheldersschen. (Pr. Ar.B.)

- Den iijen in Meye was Thuenkin van Loo, fs Jans als ballync ghehaelt te Steenhuuse by bevele van boven. - Lievin Deynoot, fs Martins was den xxviijen Meye ghebannen omme dat hy een man wilde slaen dien hadde doen ofte ghedaen panden. (Pr. Ar.B.)

- Den xvijen Juny was den eersten balck gheleyt in 't Scepenhuus. (Pr. Ar.B.)

- Den xxiiijen July was overgheleet een persoon van vullen faicte, ende verhynch hem zelven in 't Sausselet, ende wart ghehanghen in eenen spriet. (Pr. Ar.B.)

- Den lesten July was Cornelis Bauwens, gautsmet, ghewesen te bidden up eenen knien de heeren ende scepenen vergheffenesse, ende boven dien xx Carolus guldene gheven, omme dat hy ghesustineert hadde in een gheselschip de leerynghe van Luther. (Pr. Ar.B.)

- Den vij in Ougste begheerde vrau Magriete t' hebbene up 't landt van Vlaenderen xxvj duusent croonen voor haren aerbeyt, die zy ghedaen hadde den lande, tsichtent 't vertrecken van den keysere, de welcke haer gheconsenteert waren. (Pr. Ar.B.) [p. 72]

- Den vjen September was blent Annekin van Laerne ghewesen te biddene de scepenen op zynen knie, vergheffenesse, ende moeste daer naer commen totter weduwe Impins op een schavaut, daer hy ghebonden stondt an eenen staeck met zijn delict an zynen boeseme, ende wart ghegheesselt totten bloede, ende daer naer gheleet in de vanghenesse. (Pr. Ar.B.)

- Den vij September was hem ter zelver plaetse zijn haer afgheberrent ende met een gloyende ysere, cruuswijs, was hy ghesluetelt op zijn cake, ende daer naer ghebannen dry jaer in de stede te blyvene, en alle Donderdaghe een jaer lanck te gane tot Ste. Jans t' Sacramentsmesse, met eene wasse kersse, omme dat hy verclaerd hadde in de tortuure ende exame, dat hy diverssche persoonen gherooft hadde met waersegghene, ende hadde zyne ziele overghegheven den viandt, omme dat hy hem helpen saude waersegghen. (Pr. Ar.B.)

- Den ven October was Maurissus van der Vijnct ghegheesselt drie reysen, rontomme de siege in scepenecamere, omme dat hy gheseyt hadde dat Jan van Wijckhuus behoorde te sittene daer Jan Clays sat, ende dat hy gheseyt hadde dat Heindrick van Tessele ghecocht hadde twee seyen coorens, omme de dierte te makene, ende dat Jan de Suttere een putierkin was, ende en behoort daer niet te sittene. (Pr. Ar.B.)

- Den xixen December so baden Lievin Lein ende Gillis Lein, ghebroeders, scepenen ende den heere vergheffenesse elc met eender tortse van vier ponden in de handt, ende waren ghebannen vijftich jaer, omme dat zy de heeren ende dieners gheheeten hadden: verraders, bordeelbrocken, leckers ende bloetsupers. (Pr. Ar.B.) [p. 73]

- In dit jaer Carolus de V, roomsch keyser heeft ghenomen ten huwelijcke Isabelle, die suster was van den coninck van Portugael. (K.M.)

- Item, in dit jaer ghelach des keysers huysvrouwe in de stadt van Validolyt van eenen jonghen sone, die ghenaempt was Philippus. (K. M)]

Item, in dit jaar was de houten brug op de Wijdenaar gebroken en daar was een mooie stenen brug gemaakt.

Item, in dit jaar was Rome gewonnen van de hertog van Bourbon met ’s keizers leger en de paus was gevangen en in 't beklimmen van Rome was de hertog van Bourbon op de muren dood geschoten, dat schade was voor de keizer.

[In dit jaar werd de stad van Rome met het kasteel van Engelendaal met de wapenen ingenomen door het leger van keizer Karel de V en werd de paus gevangen met 16 of 17 kardinalen die geleid werden naar Gagietten, een sterke stad bij Napels; in de aanval van de voornoemde stad bleef dood de kloeke kapitein duc de Bourbon en de stad van Rome werd geplunderd (K.M.)]

Item, in dit jaar overleed Philips van Kleef, heer van Ravestein, te Wijnendale bij Turnhout en was door Gent gevoerd naar Brussel en was begraven in de Jakobijnen klooster bij zijn vrouw en de schattingen van de uitvaart aangaande de arme en rouwe habijten die [pagina 71] men gaf en met die ze in de uitvaart aankleefde en het testament bedroeg tezamen 50- of 50 000 gouden kronen.

[De 22ste januari overleed de heer van Ravestein en de raad kwam uit die gesloten was tegen de regeerders van het land en daarom dat werden gebannen Joos de Grutere, Jan de Suttere en Daneel de Deckere. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaar was Den-Haag in Holland geroofd en geplunderd van de Gelderse. (Pr. Ar.B.)

- De 3de mei was Thuenkin van Loo, fs Jans als ballying gehaald te Steenhuis bij bevel van boven. - Lievin Deynoot, fs Martins was de 28ste mei gebannen omdat hij een man wilde slaan die had doen of gedaan panden. (Pr. Ar.B.)

- De 17de juni was de eersten balk gelegd in 't Schepenhuis. (Pr. Ar.B.)

- De 23ste juli was over geleid een persoon van vuile berichten en verhing zichzelf in 't Sausselet en werd gehangen in een spriet. (Pr. Ar.B.)

- De laatste juli was Cornelis Bauwens, goudsmid, gewezen te bidden op een knie de heren en schepenen vergiffenis en boven dien 20 Carolus guldens geven omme dat hij aangevoerd had in een gezelschap de lering van Luther. (Pr. Ar.B.)

- De 7de augustus begeerde vrouw Margriet t' hebben op 't land van Vlaanderen 26 000 kronen voor haar arbeid die ze gedaan had het land sinds het vertrek van de keizer die haar geconsenteerd waren. (Pr. Ar.B.) [pagina 72]

- De 6de september was blinde Annekin van Laerne gewezen te bidden de schepenen op zijn knie vergiffenis en moest daarna komen tot de weduwe Impins op een schavot daar hij gebonden stond aan een staak met zijn delict aan zijn boezem en werd gegeseld tot bloedens toe en daarna geleid in de gevangenis. (Pr. Ar.B.)

- De 7de september was hem terzelfder plaats zijn haar afgebrand en met een gloeiend ijzer was hij gesleuteld aan zijn kaak en daarna gebannen drie jaar in de stad te blijven en alle donderdagen een jaar lang te gaan tot Sint. Jans t' Sacrament mis met een wassen kaars omdat hij verklaard had in de kwelling en examen dat hij diverse personen beroofd had met waarzeggen en had zijn ziel overgeven de vijand omdat hij hem helpen zou waarzeggen. (Pr. Ar.B.)

- De 5de oktober was Maurissus van der Vijnct gegeseld drie keer, rondom de zaal in schepenkamer omdat hij gezegd had dat Jan van Wijckhuus behoorde te zitten daar Jan Clays zat, en dat hij gezegd had dat Heindrick van Tessele gekocht had twee schepen koren om duurte te maken en dat Jan de Suttere een pooier was en behoort daar niet te zitten. (Pr. Ar.B.) - De 19de december zo baden Lievin Lein en Gillis Lein, gebroeders, schepenen en de heer vergiffenis en elk met een toorts van vier ponden in de hand en waren gebannen vijftig jaar omdat ze de heren en dienaar geheten hadden: verraders, bordeelbrokken, likkers en bloedzuipers. (Pr. Ar.B.)

[pagina 73] - In dit jaar Karel de 5de, Roomse keizer heeft genomen ten huwelijk Isabelle die zuster was van den koning van Portugal. (K.M.)

- Item, in dit jaar lag de keizer huisvrouw in de stad van Vallidolid van een jonge zoon die genaamd was Philippus. (K.M.)]

1528.

Commissarissen.

Mijn heer Jacques van Luxembourg, heer van Fiennes.

Philips, heer de Lalaing, over de graaf van der Hoochstrate.

Maximiliaen van Hornes, heer van Gaesbeke.

Jacques de Lombise, heer van Castre.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Meneer Willem de Wale, ridder,

heer van Axpoele.

Pieter van der Zwalmen.

Willem de Ruddere, d' oude.

Meester Reynier de Donckere.

Meester Willem Fransman.

Gillis de Baenst.

Jan de Vettere, fs Heyndricx.

Claeys Damman.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Meneer Jan van Saemslacht, ridder.

Loys de Wale, gezegd van Axpoele.

Pieter Teerlync.

Gyselbrecht van den Eede.

Lievin de Voghele.

Denijs Vlamync.

Jan Pascharis.

Jan Heyman.

Christoffels van Hove.

Lievin van Beke.

Anthuenis Zoete.

Gillis de Brune.

Lowijs Bette.

Jan de Grutere, fs Jacobs.

Meester Lievin Heyndricx.

Gillis van den Huffele.

Joos de Vechtere.

Pieter van Melle, fs Jacobs.

Gillis Diericx.

Joos de Croock.

Willem Cochuut.

Jan van den Brande.

[p. 74]

Fransoys Everwijn.

Pieter de Schuutere.

Anthuenis van den Damme.

Jacob Senay.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Lievin Pien.

Jan Rijckaert.

Item, in dit jaer was de beelgie van Onser Vrauwe van Lede, ende beede de keysers met den tabernakele, voor de Keyserpoorte ghestelt.

Item, in dit jaer was de papieren-watermuelene voor de Keyserpoorte ghestelt, by eenen Pieter de Keysere, boucbindere op de Verhildeplaetse.

Item, in dit jaer was ghedincht in de nieuwe vierschare van der Keure, ende daer was inne verwijst eenen Lievin Inghelbrecht ende onthooft op de Hoofbrugghe.

Item, in dit jaer was de jonghen ghulde van Sente Sebastiaen in Sente Jacopskercke, by colatie van den ghemeenen insetenen, gheconsenteert ende ghegheven den Minnemeersch an Sente Jacops Brugghe, omme ten eeuweghen daghe huerlieder scuttershof te zyne, zonder daer jemant tjeghens te moghene segghen, 't sy gheburen oft andere.

[In dit jaer was eene waellinne, ghenaemt Jannette, ghedolven, omme dat zy haer kindt vermoort hadde. (Pr. Ar.B.)

- Den xxen Martij was Catelyne van der Muelene ghedolven, omme dat zy huer kindt versmoort hadde in een aysement. (Pr. Ar.B.)

- Den xxven July was Jacob Keymuelen, rietmakere ghewesen te knielene voor scepenen, ende bidden vergheffenesse, ende commen blootshooft, baervoets in zijn lywaet, met eender tortse in zijn handt, totten pelleryen, aldaer hem afgheberrent was al zijn haer, ende een gloyende cruuce up zijn cake ghebrandt ende ghebannen vijftich jaer uut Vlaenderen, ende dat op den stake, omme dieswille dat [p. 75] hy gheseyt hadde dat in 't Sacrament van den aultare niet meer macht en was dan in het brood van zijnder schaprade, dat men Onze Vrauwe niet en behoort te anbiddene, ende dat de messe die de priesters doen over die doot zijn hemlieden niet en proufficteren, maer alleenelick proffycteren den priester. (Pr. Ar.B.)

- Joos de Backere, ruddere, was t' Sente Pieters ghepellerijnt ende zyne tonghe duersteken, ende moeste draghen een jaer lanck gheduerende op zijn rechte mauwe een roode cruuse, ende drie sondaghen in de processie t' Sente Pieters draghen t' elcken eene tortse. (Pr. Ar.B.)

- Den xijen December was ghewesen een persoon van Poperinghe die ghevanghen was van den souverain in 't casteel, dat hy tsachternoens sterven saude, ende hadde by hem broeder Gheertkin van den Augustynen, zynen biechtvadere, ende tsnoenens naer de maeltijdt begeerde hy papier ende int omme zijn testament te scryvene, ende als broeder Gheertkin daer omme ghynck, de pacient sloot de duere toe ende daer en mochte niemant inne; ende de souverain bat hem dat hy de duere open doen saude, hy en saude niet doen sterven voor 's dijssendaechs, 't welcke de pacient gheloofde ende dede daer uppe de duere opene; maer de souverain en hilt zijn woordt niet. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaar was het beeldje van Onze Vrouwe van Lede en beide de keizers met het tabernakel voor de Keizerpoort gesteld.

Item, in dit jaar was de papier-watermolen voor de Keizerpoort gesteld bij een Pieter de Keysere, boekbinder op de Verhilde plaats.

Item, in dit jaar was bedongen in de nieuwe vierschaar van de Keur en daarin was verwezen een Lievin Inghelbrecht en onthoofd op de Hoofdbrug.

Item, in dit jaar was de jonge gilde van Sint Sebastiaan in Sint Jacobs kerk bij collatie van de algemene ingezetene geconsenteerd en gegeven den Minnemeers aan Sint Jacobs Brug om ten eeuwigen dagen hun schuttershof te zijn zonder daar iemand tegen te mogen zegen hetzij geburen of andere.

[In dit jaar was een Waalse, genaamd Jannette, bedolven omdat ze haar kind vermoord had. (Pr. Ar.B.)

- De 20ste maart was Catelyne van der Muelene bedolven, omdat ze haar kind versmoord had in een toilet. (Pr. Ar.B.)

- De 25ste juli was Jacob Keymuelen, rietmaker gewezen te knielen voor schepenen en bidden vergiffenis en komen blootshoofds, barrevoets in zijn lijnwaad met een toorts in zijn hand tot de pellerij alwaar hem zijn haar afgebrand en een gloeiende kruis op zijn kaak gebrand en vijftig jaar gebannen uit Vlaanderen en dat op de staak om dieswille dat [pagina 85] hij gezegd had dat het Sacrament van het altaar niet meer macht was dan in het brood van zijn provisiekast en dat men Onze Vrouwe niet behoort te aanbidden en dat de missen die de priesters doen over die dood zijn ze niet profiteren, maar alleen profiteren de priester. (Pr. Ar.B.)

- Joos de Backere, ridder, was t' Sint Pieters ontkleed en zijn tong doorstoken en moest dragen een jaar lang gedurende en op zijn rechter mouw een rood kruis en drie zondagen in de processie t' Sint Pieters dragen t' elke een toorts. (Pr. Ar.B.)

- De 12de december was gewezen een persoon van Poperinge die gevangen was van de soeverein in ’t kasteel hij te achter noen sterven zou en had bij hem broeder Gheertkin van de Augustijnen, zijn biechtvader en te noen na de maaltijd begeerde hij papier en inkt om zijn testament te schrijven en toen broeder Gheertkin daarom ging sloot de patiënt de deur toe en daar mocht niemand in; en de soeverein bad hem dat hij de deur open doen zou en hij zou niet sterven voor dinsdag, wat de patiënt geloofde en deed daarop de deur open; maar de soeverein hield zijn woord niet. (Pr. Ar.B.)]

1529.

Commissarissen.

Meester Charles Claissone, raad ordinaire der K.M. enz., over mijn heer de gouverneur, graaf van Gavere.

Philips de Lalaing, over de graaf van der Hoochstrate.

Maximiliaen van Hornes, heer van Gaesbeke.

Jacques de Lombyse, heer van Castre.

[p. 76]

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Roelant de Baenst.

Jan de Stuvere.

Gyselbrecht de Grutere.

Jacob van Melle.

Simon Bette.

Claeys de Voghele.

Jan Claeys.

Gillis Zagherman.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Adriaen Bette.

Lievin Borluut.

Jan Rijckaert.

Jan de Peystere.

Claeys Damman.

Jacob van der Beke.

Meester Jacob van den Eechaute.

Jan de Vos, fs Adriaens.

Lievin dHooghe.

Claude Goetghebuer.

Ywein Slock, fs Jooris.

Bauwin de Buck.

Antheunis de Luu,

fs Meneer Anthonis.

Bertelmeeus van Leyns.

Jooris de Keystere.

Lievin Hueribloc, fs Jacobs.

Denijs Teerlync, t' Sente Baefs.

Joos van Hauwaert, fs Pieters.

Lievin van der Boven.

Jan Verrekin.

Lievin van Huerne, d'aude.

Cornelis van der Zwallemen.

Jan van Impe, in den Appele.

Jan Raes, te Putte.

Jacob Deynoot.

Jan Fieraert, bij den Bogaerde.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Lievin Pien.

Lievin de Voghele.

Item, de pays die ghemaect was te Madriel tusschen den keysere, grave van Vlaenderen, ende den coninc Franchoeis van Vranckerijcke, op den xiijen in Lauwe xvcxxv, op eenen sondach, was binnen der stede van Camerijcke gheapprobeert ende generalic ghemaect by mevrauwe 's conincx van Vranckerijcke moedere, den coninc Franchoeis zelven ende den coninc van Navaerne ende zyn coninghinne, 's conincx van Vranckerijcke sustere, met meer edelen over een zyde, ende mevrauwe Margriete, 's keysers moeye, de grave van Ghavere, heere van Fynes, gouverneur van desen lande [p. 77] van Vlaenderen en van Artoeys, met meer edelen, over d'ander zyde, daer een groote tryomphe over beede zyden bedreven was.

[In dit jaer regneerde de siecte die men hiet de Sweetende Siecte, daer vele menschen af storven. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaer was by die van den rade in Vlaenderen een manspersoon ghecondempneert ghesoden te werdene, ende zyne medeghezellen ghehanghen an een potence, up Ste. Pharahildenplaetse, omme dat zy valsche munte ghesleghen hadden. (S.G.)

- Den xjen Juny was Pieter Ondermaerck, curdewanier, ghewesen t' oncleedene totter gurtrieme, zijn haer afghecurt, een scroode voor 't hooft ende ghegheesselt totten bloede, ende commen also tot up den Coorenaert, voor den Bonten Hert, op een schavaut, daer hem anne ghehanghen waren diverssche briefven, ende wert van danen ghegheesselt tot in 't Sausselet. Item, tsanderdaechs was hy wederomme brocht op 't selve schavaut ende wart daer naer ghestelt up eenen waghene, ghebonden an eenen stake, ghegheesselt ter Mudepoorte ute ende ghebannen vijftich jaer, beter uter stede dan daer inne, omme dat hy in diverssche plaetsen brieven ghestelt hadde in verminderthede van den gheestelicken state. (Pr. Ar.B.)

- Item, Jacob de Meyere was ten selven daghe gheseyt te gane ten Heleghen Bloede ende vallen up zyne knien ende bidden scepenen vergheffenesse ende moeste draghen eene tortse t' Sente Clare, achter de Vrindachmaert, omme dat hy gheseyt hadde jeghens 't slot van der colatie angaende 't scuttershof op de Minnemeersch, ende seyde alsoude 't hem zijn lijf costen, dat zy 't niet ghebruucken en sauden. (Pr. Ar.B.) [p. 78]

- Den xiijen December was overgheleet Jacob Feron, stedehaudere van den souverain, ende was den xvjen December ghewesen te gane an Onse Vrauwe de Clery ende gheven xx duusent coreelen ende bidden vergheffenesse. (Pr. Ar.B.)

- Item, in dit jaer, den xxen in Wedemaent, was gheboren de jonghen prince van der Verckensmaert ende dolphijn van de Camerstraet, potentaet van den Vrydachsmerct, dominateur van der Langhermunte ende raedsheer van 't Plaetseken, ende was kersten ghedaen met grooter ghenoughten ende triumphe, ende was ghenaemt Nabucodonosor. (K.M.)

- In dit jaer, ontrent St. Martens-dach, was er een soo groote inondatie van water in Hollant, Zeelant ende Vlaenderen, dat op somighe plaetsen het water stont een mans lengde hooch boven de dijcken. (K.M.)

- In dit jaer quam de keyser Karolus te Ghendt, daer hy wel bleef vijf of zes maenden, midts den grooten watere, ende eenen leghbundinck hoys gholt x oft xij scilde, ende vertrack de keyser, ontrent Sinxen naer Spaengen. (S.G.)]

Item, de vrede die gemaakt was te Madrid tussen de keizer, graaf van Vlaanderen, en de koning François van Frankrijke op de 13de in januari 1525 op een zondag was binnen de stad van Kamerijk goed gekeurd en generaal gemaakt b mevrouw 's koning van Frankrijke moeder, de koning François zelf en de koning van Navarra en zijn koningin, 's koning van Frankrijke zuster, met meer edelen over een zijde en mevrouw Margriet, ’s keizers tante, de graaf van Gavere, heer van Fynes, gouverneur van dit land [pagina 77] van Vlaanderen en van Artois met meer edelen over de andere zijde waar een grote triomf over beide zijden bedreven was.

[In dit jaar regeerde de ziekte die men het de Zweet Ziekte waarvan vele mensen stierven. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaar was bij die van de raad in Vlaanderen een manspersoon veroordeeld gezoden te worden en zijn metgezellen gehangen aan een galg op Faraildis plaats omdat ze valse munt geslagen hadden. (S.G.)

- De 10de juni was Pieter Ondermaerck, leerbewerker, gewezen t' ontleedden tot de gordelriem, zijn haar gekort, een strook voor 't hoofd en gegeseld tot bloedens toe en komen alzo op de korenmarkt voor de Bonten Hert op een schavot daar hem aan gehangen waren diverse brieven en werd vandaar gegeseld tot in 't Sausselet. Item, anderdaags was hij wederom gebracht op hetzelfde schavot en werd daarna gesteld op een wagen en geboden aan een staak en gegeseld ter Muiderpoort uit en gebannen vijftig jaar en beter uit de stad dan daarin omdat hij in diversen plaatsen brieven gesteld had van vermindering van de geestelijke staat. (Pr. Ar.B.)

- Item, Jacob de Meyere was dezelfde dag gezegd te gaan tot het Heilige Bloed en vallen up zijn knieën en bidden schepenen vergiffenis en moest dragen een toorts t' Sint Clara achter de Vrijdag markt omdat hij gezegd had tegen 't slot van de collatie aangaande het schuttershof op de Minnemeers en zei al zou 't hem zijn lijf kosten dat ze 't niet gebruiken zouden. (Pr. Ar.B.) [pagina 78]

- De 13de december was over geleid Jacob Feron, stadhouder van de soeverein en was de 16de december gewezen te gaan aan Onze Vrouwe te Clery en geven 20 000 kralen en bidden vergiffenis. (Pr. Ar.B.)

- Item, in dit jaar de 20ste januari was geboren de jonge prins van de varkensmarkt en de dauphin van de Kamerstraat, potentaat van de vrijdag markt, baas van der Langermunt en raadsheer van 't Plaatsje en was gedoopt met groot genoegen en triomf en was genaamd Nabucodonosor. (K.M.)

- In dit jaar omtrent St. Martens-dag was er een zo’n grote inundatie van water in Holland, Zeeland en Vlaanderen dat op sommige plaatsen het water stond een mans lengde hoog boven de dijken. (K.M.)

- In dit jaar kwam de keizer Karel te Gent waar hij wel bleef vijf of zes maanden mits het grote water en een

legbundeling hooi gold wel 10 of 12 schilden en vertrok de keizer omtrent Pinksteren naar Spanje. (S.G.)]

1530.

Commissarissen.

Meester Charles Claissone, raad ordinaire der K.M., enz., over mijn heer de gouverneur, graaf van Gavere.

Meneer Jan Annaert, over de graaf van der Hoochstraten.

Maximiliaen van Hornes, heer van Gaesbeke.

Jacques de Lombyse, heer van Castere.

[p. 79]

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Meneer Jan van Saemslacht, ridder.

Pauwels van den Velde.

Jan de Block.

Gillis de Baenst.

Lievin de Voghele, fs Lievins.

Christoffels van Hove.

Joos van der Haghe.

Bernaert Bornage, scipman.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Roelandt de Baenst.

Meester Reynier Salaert,

gezegd de Donckere.

Lievin Pien.

Jan Claeys.

Jan de Brune.

Symon Bette.

Willem Snellaert.

Pieter Braem.

Lowijs van Vaernewijck,

fs Meneer Sanders.

Jan de Vettere.

Christoffels de Wintere.

Meester Jan de Steercke.

Gillis Danins.

Jan de Stuvere.

Claeys de Voghele.

Willem van der Hoyen.

Adriaen de Crooc.

Martin van den Haute.

Jan de Bake.

Willem de Ruddere.

Pauwels Toebast.

Anthonis van Huffele.

Kerstiaen de Cock.

Jan van Scaverbeke.

Jan Curthals.

Dierick Deynoot.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Jan de Blocq, smid.

Gillis Stalins.

Item, in dit jaer, den xixen in Novembre, was te Ghent ter justycie brocht ende verwesen eenen Joos de Backere, ruddere, op de Vrydachmaert, de welcke was een zeer devoot man die den aermen zeer ghehuldich was; want hy deelde in zynen levene alle 't goet dat hem jaerlicx overscoet den aerme; nemaer zyne usantic was dat hy leefde naer de leeringhe van der Evangelie, dat men zeyde dat hy was een [p. 80] luteriaen, ende dat hy dede ende leefde contrarie den mandemente van der K.M., zoo dat hy uut dien by der wet van Sente Pieters-durp neffens Ghent, danof sententie hadde niet meer van ghelyken te doene; maer altijts persevererende in zyne zaken, dat hy waert by den heere van der stede van Ghent ghevanghen, ende volghende den voornoemde mandemente danof zyne sententie was by vrauwe Magriete ende den hove ghewijst te verbranden in asschen, zoo dat men van hem niets vinden en zaude, ende was also vulbrocht op de Vrydachmaert binnen Ghent. Daer was een huseken ghemaect van haute met eenen stake, ende was an den voornoemden stake ghebonden ende een strop aen synen hals ende alsoo verworcht, ende daernaer verberrent te pulvere in asschen.

Item, op den lesten dach van Novembre overleet de edel vrauwe Magriete, 's keysers moeye, de dochtere van Maximilianus, 's nachts naer Sente Andries-dach.

[In dit jaer, up Sente Andries-dach, overleet te Mechelen mevrauwe Magriete, gouvernante van Vlaenderen. - Den xviijen December dede men de uutvaert van de stede weghe van vrauwe Magriete t' Sente Jans, daer dat waren de prelaet van Ste. Pieters, Sente Baefs, Baudeloo ende Dronghen, ende de staet van der camere ende der stede. (Pr. Ar.B.)]

Item, op den viijen in Lauwe, was coninc Ferdinandus, coninc van Hongharyen, van Bohemen tot Aken by den corvorsten ghecoren ende ghecroont Roemsch coninc van den Roemschen rijcke.

Item, in zelve jaer was Karolus roomsch keysere ghecroont by den paus Clement, te Boelloengien, in Lombardyen, zeer triomphelic. [p. 81]

Item, in dit voornoemde jaer quam Karolus, keysere, op den vrydach Onser Vrauwen-avont in Marte te Ghent, ende bleef te Ghent tot den xven in Wedemaent, xij weken, ende was te octave van den Heleghen Sacramente; ende te Ghent zijnde op Sente Barnabas-dach ende was sondach, was te Ghent op de Vrydachmaert een steecspel beroupen van den keysere, daer meest alle de edelen waren van den duutschen lande, ende de keysere was selve in persone cloeckelic in de bane; hy selve brack in xij steken viij lansen achterghanc in sticken, ende den keyserlicken standaert dede hy op de baelgien stellen.

[In dit jaer, den xj Juny, stack Kaerle ghecoren keysere van den roomschen rijcke binnen Ghendt, up de Vrindachmerct, jeghens menighen edelman, ende toechde daer zyne edele keyserinne mansdaet in 't breken van menighe steercke lancen, ende datte ten anzien van die edele coninghinne van Ungherien, Marie, zyne zustere, mevrauwe van Nassauwe, ende de edelder huusvrauwe van den grave van Gavere, met meer edele joncvrauwen, alwaer Zyne M. groete eere ende prijs behaelde; ende dezelve keyser Kaerle sittende up een wit peert, ende in de course meenende zijn partye te rencontrerene, dezelve zyne partye die ontweec hem, zo dat 't peert van dezelve Mt., midts der faulte viel over zyne vier voeten, zoo dat men meende dat hy hem saude zeer ghequetst hebben; nemaer, midts dat de Hallebardiers terstont ter hulpe quamen, hebben hem tusschen de lysten upgheheven, sittende up 't zelve peert, ende stack terstondt zijn handt up, ende t' ende de lysten uutrydende keerde terstont wederomme jeghens de zelve zyne partye sonder lance ende track uut zijn mes van zijnder zyde ende sneet af alle de plumen die hy hadde up zynen helm. (S.G.)] [p. 82]

Item, in dit jaer was afghebrocken 't ghulde van Sente Amelberghe van binnen, dat zy niet meer mede te Temsche ryden en zauden; maer 't ghulde van buyten zaude ende bleef alleene rydende.

[Den xxiiijen Maerte quam anderwarf binnen Ghendt de keyser Caerle, ende hy begheerde up 't landt van Vlaenderen xijc duusent Carolus guldenen binnen een jaer betaelt, 't welck hem gheconsenteert was. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaer, ontrent St. Jans Misse, ghinck de keyser naer Duytslant om de saken te accommoderen van de religie, ende keerde wederom tot Ghendt, ontrent den Vasten, alwaer hy bleef ontrent dry maenden met de coninginne van Hongarye, syne suster, ende vertrock wederom, ontrent den 31 Augusti naer Duytslant. (K.M.)

- In dit jaer luudde Roelant. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaer was ten Freminueren eenen bisschop ghemaect; ende in 't couvent van Onsen Vrauwen Broeders was docteur ghemaect up 't selve jaer, broeder Lievin de Mueleneere, zijnde Onse Vrauwe Broedere, ende was van Ghendt. (K.M.)

- In dit jaer wonnen de bierlegghers aen een chey coorens x p. gr.; het galt v sc. gr. elc aelstere. (Pr. Ar.B.)

- Den iiijen Aprilis waren ter Mude drie botters onthooft. (Pr. Ar.B.)

- Item, in 't jaer xvcxxx, den ven in November, op eenen Donderdach, Vrydach ende Saterdach was 't uytter maten grooten storm van winde, ende was de hooghe vloet metter volle mane veel meerder dan dat hy te vooren gheweest hadde, keerende den wint uytten westen naer den noorden, soo dat de baren van de zee hun ophieven boven [p. 83] alle dijcken van den lande van Vlaenderen aen eenen cant, soo datte alle dijcken overliepen van der zee tot Antwerpen ende voorder; want daer veele schoone dorpen verdroncken ende menich mensch ende seer veel beesten. Dese vloet was eenen grooten voet hoogher dan men oyt van eenige vloeden ghehoort hadde. (K.M.)]

Item, in dit jaar de 19de november was te Gent ter justitie gebracht en verwezen een Joos de Backere, ridder, op de Vrijdag markt en dat was een zeer devoot man die de armen zeer gehuldigd was; want hij deelde in zijn leven alle 't goed dat hem jaarlijks overschoot de armen; nee maar zijn gewoonte was dat hij leefde naar de lering van het Evangelie dat men zei dat hij was een [pagina 80] lutheraan en dat hij deed en leefde contrarie het mandemente van de Koninklijke Majesteit zodat hij uit dien bij de wet van Sint Pieters-dorp neffens Gent dan of sententie had niet meer van dergelijke te doen; maar altijd persevereer en in zijn zaken dat hij werd bij de heer van de stad van Gent gevangen en volgens het voornoemde mandement dan of zijn sententie was bij vrouwe Margriet en het hof gewezen te verbranden tot as zo dat men van hem niets vinden zou en was alzo volbracht op de vrijdag markt binnen Gent. Daar was een huisje gemaakt van hout met een staak en was aan de voornoemde staak gebonden met een strop aan zijn hals en alzo gewurgd en daarna tot poeder verbrand tot as.

Item, op de laatste dag van november overleed de edele vrouwe Margriet, ’s keizers tante, de dochter van Maximiliaans, 's nachts na Sint Andries-dag.

[In dit jaar op Sint Andries-dag, overleed te Mechelen mevrouw Margriet, gouvernante van Vlaanderen. – Den 8ste december deed men de uitvaart vanwege de stad van vrouwe Margriet t' Sint Jans, waar dat waren de prelaat van Sint Pieters, Sint Baafs, Baudelo en Drongen en de staat van de kamer en de stad. (Pr. Ar.B.)]

Item, op de 8ste januari was koning Ferdinandus, koning van Hongarije, van Bohemen tot Aken bij de keurvorsten gekozen en gekroond Roomse koning van het Roomse rijk.

Item, in zelve jaar was Karel rooms keizer gekroond bij de paus Clement te Bologna in Lombardije zeer triomfantelijk. [pagina 81] Item, in dit voornoemde jaar kwam keizer Karel op de vrijdag van Onze vrouwe-avond in markt te Gent en bleef te Gent tot de 15de januari 7 weken en was te octaaf van het Heilige Sacrament; en te Gent zijnde op Sint Barnabas-dag en was zondag en was te Gent op de Vrijdag markt een steekspel beroepen van de keizer waar meest alle edelen waren van het Duitse land en de keizer was zelf in persoon kloek in de baan; hij zelf brak in 12 steken 8 lansen achter gang in stukken en de keizerlijke standaard liet hij op de balie stellen.

[In dit jaar de 11de juni stak Karel gekozen keizer van het Roomse rijk binnen Gent op de vrijdag markt tegen menige edelman en toonde daar zijn edele keizerin mannen daad in 't breken van menige sterke lansen en dat ten aanzien van die edele koningin van Hongarije Marie, zijn zuster, mevrouw van Nassau en de edele huisvrouw van de graaf van Gavere met meer edele jonkvrouwen alwaar Zijne Majesteit grote eer en prijs behaalde; en dezelve keizer Karel zat op een wit paard en in de course meende zijn partij te verrekenen en die zijn partij die ontweek hem zodat het paard van dezelve Meneer mits de fout viel over vier voeten zo dat men meende dat hij hem zeer gekwetst zou hebben; nee maar, mits dat de Hellebaardiers terstond ter hulp kwamen, hebben hem tussen de lijsten opgeheven en zat op in hetzelfde aard en stak terstond zijn hand op en t' en de lijsten uitgereden en keerde terstond wederom tegen de zelfde zijn partij zonder lans en trok uit zijn mes van zijn zijde en sneed af alle de pluimen die hij had op zijn helm. (S.G.)] [pagina 82]

Item, in dit jaar was afgebroken 't gilde van Sint Amelberga van binnen dat ze niet meer mede te Temse rijden zouden; maar 't gilde van buiten zou en bleef alleen rijden.

[D 24ste maart kwam ander maal binnen Gent de keizer Karel en hij begeerde op 't land van Vlaanderen 12 000 Carolus guldens binnen een jaar betaald, wat hem geconsenteerd was. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaar, omtrent St. Jans mis ging de keizer naar Duitsland om de zaken te accommoderen van de religie en keerde wederom tot Gent omtrent de Vasten alwaar hij bleef omtrent die manden met de koningin van Hongarije, zijn zuster, en vertrok wederom omtrent de 31ste augustus naar Duitsland. (K.M.)

- In dit jaar luidde Roelant. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaar was ten Freminuren een bisschop gemaakt; en in 't convent van Onze Vrouwe Broeders was dokter gemaakt op hetzelfde jaar broeder Lievin de Mueleneere, was Onze Vrouwe Broeder en was van Gent. (K.M.)

- In dit jaar wonnen de bierleggers aan een kaf koren 10 pond grote.; het golf 5 schellingen grote elk halster. (Pr. Ar.B.)

- De 4de april waren ter Mude drie botters onthoofd. (Pr. Ar.B.)

- Item, in 't jaar 1530 de 5de november op een donderdag, vrijdag en zaterdag was er een uitermate grote storm van wind en was er een hoge vloed met de volle maan veel meerder dan dat het tevoren geweest was en keerde de wind uit het westen naar het noorden zo dat de baren van de zee zich ophieven boven [pagina 83] alle dijken van het land van Vlaanderen aan een kant, zodat alle dijken overliepen van de zee tot Antwerpen en verder; want daar vele mooie dorpen verdronken en menig mens en zeer veel beesten. Deze vloed was een grote voet hoger dan men ooit van enige vloeden gehoord had. (K.M.)]

1531.

Commissarissen.

Meester Charles Claissone, raad ordinaire der K.M., enz.., over mijn heer de gouverneur, graaf van Gavere.

Meneer Jan Annaert, over de graaf van der Hoochstrate.

Maximiliaen van Hornes, heer van Gaesbeke.

Jacques de Lombyse, heer van Castre.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Meneer Willem de Wale, ridder,

heer van Axpoele.

Jan de Bytere.

Rijckaert van Melle.

Lowijs Bette.

Gillis Stalins, deken van de Weverij.

Bertelmeeus van Leyns.

Claeys Damman.

Meester Willem Fransman.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Philips van den Kethulle,

heer van der Haverien.

Wouter van Eedtvelde.

Christoffels van Hove.

Daneel de Voghele.

Jan Sanders, in de Veldstraat.

Pieter Teerlinck.

Loys Alaert.

Gillis de Baenst.

Heynric van Testele.

Anthuenis Zoete.

Gillis van Huffele, op de Vismarkt.

Gillis Diericx.

Willem van Imbyse.

Philips Rijm.

Martin de Vettre.

Willem de Man,

over hem Fransoys Everwijn.

Gillis Snellaert, fs Willems.

Gillis Stalins, op de Korenmarkt.

Geert Brecht.

[p. 84]

Jan van der Fonteyne.

Jan de Bellemakere.

Jan Cauterman.

Wouter de Croock.

Jan Seyssins, vleeshouwer.

Lievin Prijsbier.

Joos van den Walle, fs Mathijs.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Jan de Blocq, smid.

Gillis Stalins.

Item, in dit jaer was den muer van Sente Jacops kerckhof afghebrocken ende eene strate ghemaect tusschen den hove van Hersele ende de Kerremelcmaert, ten vervolghe van heer Jan van Deyse, abt van Baudeloo.

Item, in dit jaer, op Sente Jorisavont, zoo hilt heer Joos van den Turre, presbiter zijn sufmaeltijt, ende hadde l jaer presbiter gheweest.

[In dit jaer nam de keyser anne de reyse jeghen de Turcken (Pr. Ar.B.)

- In dit jaer hilt de keysere de feeste van den toysoene, omtrent Sente Andriesdach, binnen der stede van Doornicke. (Pr. Ar.B.)

- Jan Roose, casteleyn van de Keur, bat der wet vergheffenisse, den xxven Meye, ende drouch eene tortse t' Sente Michiels, ende was ghebannen, omme dat hy een copie ghecasseert hadde zonder betalen. (Pr. Ar.B.)

- Den xiijen July dede de prelaet van Sente Pieters vanghen de scepenen van de Keur, omme een beste hooft dat hy hebben wilde up eenen wevere, eenen poorter van Ghendt, ende bydien geen actie. (Pr. Ar.B.)

- Den ix Ougste was ghepellaryseert Jacob Goorin, omme dieswille dat hy by zijnder dochter een kindt hadde. Ten selven daghe was onthooft Anne van der Gote, die knape was van den Amman van Ghendt, meester Clays, ende die [p. 85] en wilde d'executie niet doen. Ten selven daghe was ghehanghen Hansken de Brauwere, ende hiet den Conynck van de dieven. Den ijen in Maerte was onthooft Pieter de Costere, omme dat hy doot gheworpen hadde Annekin van Baudeloo innocent. (Pr. Ar.B.)

- Den vjen in April moeste Moykin de Strijckere, Joos de Dryvere ende Clays Dhondt bidden vergheffenesse ende gaen elc tusschen twee serganten met eender tortse in de handt van 's morghens ten viijen totten xien in de vije prochiekeercken, in huerlieder lywaet, ende comme t'Sente Michiels in 't portael van der keercke ende moesten van danen cruupen totten heleghen cruuce, ende laten daer huerlieder tortse, ende elc moeste gheven zes duust coreels, ende dan sitten drie daghen in een put te water ende te broode, omme dat zy quamen up den Goeden Vrindach sitten ten huuze van Roelant d'Ynghele, up de Vrindachmaert, aldaer zy dobbelden ende zeyden dat zy 't deden omme dat Onze Heere doot was, ende met hemlieden waren Philips Ysewijn ende Lievin Steppe, wevere, maer zy vloden. (Pr. Ar.B.)

- Item, in dit jaer waren aldereerst ghemaect ende ghestelt noch dry wysers op het Belfroeyt; daer te vooren en was er maer eenen wyser op de syde van den schepenhuyse, noortwaerts. (K.M.)

- Item, in dit jaer was verboden dat men geen bruyloften hauden en saude dan van elcker syde vier persoonen ende niet meer, op eene groote boete, ende oock dat men geen gelt geven en saude in 't heffen van de kinderen ter vonten, dan kinderen van arme miserabele persoonen, ende meer andere saken die niet lanck ghehauden en waren. (K.M.)

- Item, in dit jaer, ontrent Half Ougste soo sag men [p. 86] in de lucht eene sterre met eenen steerte, ende dalende in 't oosten, wel dry weken lanck. (K.M.)

- Item, in 't selve jaer was 't seer dieren tijt, want de rogghe golt te Ghendt xxxiij ende xxxiiij stuyvers het alstere, ende de tarwe seven schellynghen het aelstere. (K.M.)

- Item, in 't selve jaer, op den xven in November, was uytgheleyt een mandement by der keyserlijcke majesteyt, als dat elck syne aermen moeste onderhouden, alomme teeckenen draghende. (K.M.)

- In 't selve jaer, den 16 Sporkele, gaf men den aerme lieden teekenen te draghene up huerlieder mauwe, ende was een maecht van Ghendt gheghooten van lood, ende d'afsetene, die van Ghendt niet waren, moesten binnen derden daghe rumen de stede, up de gheesselynghe. (Pr. Ar.A.)

- In dit jaer stierf tot Ghendt de grave van Gavere, heer van Fienes, gouverneur van Vlaenderen, ende wiert begraven te Armentiers. (K.M.)

- In dit jaer, den 19 Hoyemaend, overleet Mer Lievin van Pottelberghe, fs Lievins, ruddere ende raet ende meester van der requesten ordineere, heere van Vinderhaut, Meerendre, Wissenkercke, ten Broucke, enz., ende ontfangher van der K.M. domeynen van synen lande van Vlaenderen; hy fondeerde ende maeckte uten gronde nyeuwe Sente Catelyne-Capelle, gheseyt Alijnsspitael, ende hadde daer inne x provenen, ende de heere van Immerseele vijf provenen, mitghaders een proven die overaudt ghegheven wert, dus t' samen xvi proven. Item, noch daer en boven fondeerde hy in zynen leven tot den Fraters xiij kinderen, gheseyt de rookeerels clerckins, vier jaren lanck leerende ende costhebbende, mitsgaders hebbende huerlieder camere alleene; [p. 87] dies moeten zy commen vijf maels's jaers te Sente Michiels, in de keercke, voor den autaer van den Name Jhesus tot de jaerghetyden, aldaer ghefondeert, daer de voorseyden Mer Lievin begraven es, oock daer vooren hebbende elck een witte broet, weert eenen stuvere, ende boven dien noch ghelt, ende heeft noch binnen der zelver keercken beset, veel schoone diensten, als loven ende andere diensten. (Pr. Ar.A.)]

Item, in dit jaar was de muur van Sint Jacobs kerkhof afgebroken en een straat gemaakt tussen de hof van Herzele en de Karnemelkmarkt ten vervolge van heer Jan van Deyse, abt van Baudelo.

Item, in dit jaar op Sint Jorisavond zo hield heer Joos van den Turre, presbyter zijn suf maaltijd en was l jaar presbyter geweest.

[In dit jaar nam de keizer aan de reis tegen de Turken (Pr. Ar.B.)

- In dit jaar hield de keizer het feest van de toysoen, omtrent Sint Andries dag binnen de stad van Doornik. (Pr. Ar.B.)

- Jan Roose, kastelein van de Keur, bad de wet vergiffenis de 25ste mei en droeg een toorts t' Sint Michiels en was gebannen omdat hij een kopie gecasseerd had zonder betalen. (Pr. Ar.B.)

- De 13de juli liet de prelaat van Sint Pieters vangen de schepenen van de Keur om een beste hoofd dat hij hebben wilde op een wever, een poorter van Gen en bij die geen actie. (Pr. Ar.B.)

- De 9de augustus was veroordeeld (stom gemaakt?) Jacob Goorin, ome dieswille dat hij bij zijn dochter een kind had. Terzelfder dag was onthoofd Anne van der Gote die knaap was van de Amman van Gent, meester Clays, en die [p. 85] en wilde d' executie niet doen. Terzelfder dag was gehangen Hansken de Brauwere en heette de Koning van de dieven. De 2de maart was onthoofd Pieter de Costere om dat hij dood geworpen had Annekin van Baudeloo innocent. (Pr. Ar.B.)

- De 6de april moest Moykin de Strijckere, Joos de Dryvere en Clays Dhondt bidden vergiffenis en gaan elk tussen twee sergeanten met een toorts in de hand van 's morgens ten 8 tot 9 in de 7de parochiekerk en hun lijnwaad en komen te Sint Michiels in 't portaal van de kerk en moesten vandaar kruipen tot het heilige kruis en laten daar hun toorts en elk moest geven 6 000 kralen en dan zitten drie dagen in een put te water en te brood omdat ze kwamen op de Goede Vrijdag zitten ten huize van Roelant d' Ynghele op de Vrijdag markt aldaar ze dobbelden en zeiden dat ze 't deden om dat Onze heer dood was en met ze waren Philips Ysewijn en Lievin Steppe, wevers, maar zij vloden. (Pr. Ar.B.)

- Item, in dit jaar waren allereerst gemaakt en gesteld noch drie wijzers op het Belfort; daar tevoren was er mar een wijzer aan de zijde van het schepenhuis noordwaarts. (K.M.)

- Item, in dit jaar was verboden dat men geen bruiloften houden zou dan van elke zijde vier personen en niet meer op een grote boete en ook dat men geen geld geven zou in 't heffen van de kinderen ter vont, dan kinderen van arme miserabele personen en meer andere zaken die niet lang gehouden waren. (K.M.)

- Item, in dit jaar omtrent half augustus zo zag men [pagina 86] in de lucht een ster met een staart en daalde in 't oosten wel drie weken lang. (K.M.)

- Item, in hetzelfde jaar was ’t zeer dure tijd want de rogge gold te Gent 23 en 34 stuivers de halster en de tarwe zeven schellingen de halster. (K.M.)

- Item, in hetzelfde jaar op de 15de november was uitgelegd een mandement bij de keizerlijke majesteit als dat elk zijn arme moest onderhouden, alom tekens dragen. (K.M.)

- In hetzelfde jaar de 16de februari gaf men de arme lieden tekens te dragen op hun mouw en was een maagd van Gent gegoten met lood en de afzet die van Gent niet waren moesten binnen de derde dag ruimen de stad op geseling. (Pr. Ar.A.)

- In dit jaar stierf tot Gent de graaf van Gavere, heer van Fienes, gouverneur van Vlaanderen, en werd begraven te Armentiers. (K.M.)

- In dit jaar de 19de juli overleed Meneer Lievin van Pottelberghe, fs Lievins, ridder en raad en meester van der rekwesten ordineer, heer van Vinderhaut, Meerendre, Wissenkercke, ten Broucke, enz., en ontvanger van der Koninklijke Majesteit de domeinen van zijn land van Vlaanderen; hij fundeerde en maakte uit de grond de nieuwe Sint Kathelijne- Kapel, gezegd Alijnsspitaal en had daarin 10 provende en de heer van Immerseele vijf provende mitsgaders een provende die over oud gegeven werd, dus tezamen 16 provende. Item, noch daarboven fundeerde hij in zijn leven tot de Fraters 13 kinderen, gezegd de rookeerels clerckins, vier jaren lang de leer en kost te hebben mitsgaders hebben ze hun kamer alleen; [pagina 87] dus moeten ze komen vijf maal per jaar te Sint Michiels in de kerk voor het altaar van de Naam Jezus tot de jaargetijden aldaar gefundeerd daar de voorzegde Meneer Lievin begraven is en ook daarvoor heeft elk een wit brood waard een stuiver en boven dien noch geld en heeft noch binnen dezelfde kerk bezet veel mooie diensten als lof en andere diensten. (Pr. Ar.A.)]

1532.

Commissarissen.

Meneer Anthonis van Croy, heer van Sempy.

Meneerr Charles graaf van Lallaing, over mijn heer de graaf van der Hoochstrate.

Hughes van Grammez, heer van Wijnghene, over mijn heer van Gaesbeke.

Jacques van Lombyse, heer van Castre.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Roelandt de Baenst.

Lievin Pien.

Meester Reynier de Donckere.

Gillis Danins.

Christoffels de Wintre.

Joos van der Haghen, Amman.

Jooris van Crombrugghe.

Christiaen de Cock.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Meneer Jan van Saemslacht,

ridder.

Meester Jacob van der Eechaute.

Jan van Wijchuus.

Jan de Block.

Claeys Damman, fs Lievins.

Jan de Brune.

Roelant van der Camere.

Lievin Donaes.

Anthonis van den Damme.

Meester Lievin Heyndericx.

Pieter van der Spurt.

Claude Goetghebuer.

Jan van den Kethulle.

Jan Damman, heer van Oomberghe.

Jan Sutterman.

Joos Seys.

Jan Stuvaert.

Lauwereyns Macharis.

Lievin van Beke.

Willem van der Kenen.

[p. 88]

Jan van Scaverbeke,

over hem Willem de Ruddere.

Jacob de Grave.

Gillis van Loo.

Willem Cochuut.

Rijckaert van Melle,

over hem Gillis Baervoet.

Pieter Stalins, fs Gillis.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Jan van der Looven, tapijter.

Gillis Stalins, in den Houtbriel.

Item, in dit voornoemde jaer, op eenen Dysendach op Sente Denijs-avont, was t' Sente Baefs eenen groten brant die quam uut eender smesse, daer af dat vele scaden ghesciet van huusen die verberrenden.

[Up den vij November, 's morghens tusschen de vijf ende zes uren zo verbrande te Ghendt een huus in Onze Vrauwestrate, Overschelde, ende naer groote diligentie van watere zo gaf men de gonne die 't hadden helpen blusschen 't overblevene hauts, daermede zy hemlieden in de taverne ghynghen drooghen. Sommighe vrienden van de vrauwe die 't huus toebehoorde niet wetende waer die bevaren was, deden besouck van den ghelde ende juweelen, die zy wel wisten daer te moeten zijn, ghemerct dat men onlanx daer te vooren 't selve daer ghesien hadde; maer men vant er seer lettele dan het doode lichaem van de vrauwe die ghenaemt was Godeliefve, ende was vonden ligghende metten ansichte nederwaerts up wat rijshauts, ende de beenen totten knie waren verberrent. Nu het lichaem ontdect zijnde, zonder iet te segghene so ontboot men heere ende wet, ende daer wiert anschau ghedaen naer costume, dwelcke ghedaen zijnde was 't doode lichaem gheleyt up een beerie ende ghedreghen in 't huus van eenen Joos Cools, up den Reep, daer ghereeschepe was van zusterkins ende van eener kiste [p. 89] omme dlichaem inne te legghen, ter presentie van veel volx, dat daer commen was omme te ziene, daer onder andere in 't huus waren Bauwin van Mendonck ende Lievin Cools, ende zylieden ziende dlichaem in de kiste legghen zeyden duer 't guent dat zy an 't lichaem saghen dat men 't zo noch niet graven en saude, want hemlieden dochte dat ze vermoort was. De fame ghynck terstondt al de stede duere ende zy wart noch eens anschaut ende was bevonden dat haer den hals afghesteken was. Deze tydinghe wart gheseyt in de taverne by den Voldershuus, daer sommighe hemlieden droochden, ende een daer inne commende zeyde: ‘Men zecht dat deze vrauwe vermoort es ende den hals afghesteken.’ Daer up dat een Jan van der Meerre, ticheldeckere, sittende in 't zelve ghelaghe, zeyde dat 't selve niet moghelijck en was; want zy was, so hy zeyde, te pulvere verberrent. Dese voornoemde Jan uten zelve gheruchte ende dat hy al schoon ghelt uut gaf, was groote suspitie up hem ghenomen, uut welcke suspitie hy hem selve niet en betraude in de stede te blyvene; maer maecte hem wech ontrent Vastenavont, vluchtende tot Lessene in Henegauwe, daer hy ghevanghen wart, ende naer d'exame ghehauden so kende hy dat hy dese vrauwe up Sente Veerlendach, daer zy in huerlieder lochtynck cruut plucte, hueren hals afghesneden hadde, ende also gheleyt in huer huus met rijshaute overdect ende 't vier daer inne ghesteken hadde, omme also versekert te zyne dat zy verberrenden saude ende dat men so de moort niet bevinden en saude; maer aleer hy 't vier daer inne stack haelde hy met zynen wijfve huer ghelt ende juweelen by nachte t' zynen huuse ende het was op den Versworen Maendach eer hy er 't vier inne stack, ende [p. 90] quam 't selve helpen blusschen. Die van Ghendt deden grooten cost omme den voornoemden Jan t' hebben, omme executie over hem te doen; maer omme dat er gheenen onpays zijn en saude tusschen die van Lessene ende die van Ghendt, zo dede vrau Marie, zustere van Carolus onzen keyser, hem bringhen ter stede van Bruussele, ende daer was hy an eenen stack levende verberrent. (Pr. Ar.B.)

- Den xxiiijen Meye was by den procureur generael ghejusticiert twee mannepersoonen ende twee vrauwepersoonen van valsche munte te slane ende uut te ghevene; den eenen mannepersoon was levende ghesoden, up de Veerleplaetse, ende den anderen up de selve an een potentie ghehanghen ende beede de vrauwen waren te Mariekercke levende ghedolven. (Pr. Ar.B.)]

Item, up den xxiiij dach van Aprille, Sente Jooris-avont, zoo vertrac uut Constantinobele de grote turc Soliman, ende quam naer de stad van Weenen in Oosterijcke met zijnder macht uut vele provincien Griecken, Bellegrade in de welke de Turcken haer intreye deden up Sente Jans-Baptistendach, den Turc sterc zijnde ontrent Weenen bet dan viij of ix hondert dusent man, daer hem de keysere Carolus ende coninc Fernando waren bet dan drye hondert dusent kerstenen sterc, die hemlieden jeghens den Turc presenteerden voor Weenen; maer de Turc keerde ende hy vertrac van daer.

['T Carnation als de keysere voor Weenen was:

Cesaris occursu Solimanus exclusus arena est.

In dit jaer quam de Galeye ende was 't Carnation:

Canus Absalons wroetsele, Nabals daet,
Voucht u alle up de Galeye, 't es zo 's keysers raet. (Pr. Ar.B.)] [p. 91]

Item, in dit jaer, den xviijen in Ougste, zoo waren scepenen van beede de bancken al den nacht vergadert, omme eeneghe quaetwilleghe die binnen Ghent waren, omme de dierte van den coorne dat zy 't alle quaet hadden up de berrilegghers, coorencoopers, zijnde die aldoen de dierte in 't lant hielden, also men doe seyde, ende dat te Mechelen ende te Brusele ooc van gelijcken moeyte was up de cooplieden van den coorne, nemaer te Ghent wasser van hueren bedde ghehaelt die van desen de upsetters waren, ende daer warender ten twee reysen vij onthooft tusschen Baelgen voor de poorte van 's Gravensteen, te wetene: Bertelmeeus de Caluwe, Joos de Bardemakere, Jan ende Jacob van der Straten, ghebroeders, ende waren ten drye ueren naer de noene verwijst ende onthooft binnen sonnescyne. [In dit scependom hadden eenighe quaetwilleghe upset ghenomen van eenighe poorters dezer stede doot te slane, dwelck niet en vulquam; want een van de gonen die mede in den raet was bracht dat ute, die ghenaemt was Jan de Vriese. Deze voornoemde upsetters waren up Ste. Berthelmeeusdach den saterdaech 's nachts ghevanghen, te wetene: Berthelmeus de Caluwe, backere, Joos de Baerdemakere, scrijnwerkere, Jan ende Jacob van der Straten, ghebroeders, en 's maendaechs worden zy ten scepenhuuze brocht ende te drie uren naer noene verwijst, hoewel de vierschare voor den noene ghebannen was, ende worden binnen sonneschyne onthooft; ende 's anderdaechs den xxvijen Ougste, waren ter zelver cause inneghedaecht Joachem ende Philips de Baerdemakere, ghebroeders, Jan ende Franchois van Canengijs, ghebroeders, Jan van de Putte, gheseyt van Dixmude, Loy Lennoit, Joos de Conynck, [p. 92]

[In dit scependom hadden eenighe quaetwilleghe upset ghenomen van eenighe poorters dezer stede doot te slane, dwelck niet en vulquam; want een van de gonen die mede in den raet was bracht dat ute, die ghenaemt was Jan de Vriese. Deze voornoemde upsetters waren up Ste. Berthelmeeusdach den saterdaech 's nachts ghevanghen, te wetene: Berthelmeus de Caluwe, backere, Joos de Baerdemakere, scrijnwerkere, Jan ende Jacob van der Straten, ghebroeders, en 's maendaechs worden zy ten scepenhuuze brocht ende te drie uren naer noene verwijst, hoewel de vierschare voor den noene ghebannen was, ende worden binnen sonneschyne onthooft; ende 's anderdaechs den xxvijen Ougste, waren ter zelver cause inneghedaecht Joachem ende Philips de Baerdemakere, ghebroeders, Jan ende Franchois van Canengijs, ghebroeders, Jan van de Putte, gheseyt van Dixmude, Loy Lennoit, Joos de Conynck, Marchelis Laureyns ende Jan de Saghere, de welcke was up den xxiiijen September ghegeesselt, met eender scroode voor de ooghen ende ghebannen vijftich jaer uten lande ende graefschepe van Vlaendren, omme dat hy up eenen mertdach commen was an eenen man, die cooren vercocht, hem vraghende wat hy 't loofde, ende hem ghelooft hebbende, zeyde: ‘Daer saude eer langhe daghen volck commen, die wel maken zullen dat men wel min gheven sal.’ Ende d'ander neghene worden up den zelven dach ghebannen, elc vijftich jaer uten voornoemde graefschepe, ende up den zelven dach dat zy ghebannen waren zo quamen der drie van dese ballynghen buten de Dermontsche poorte, t' Sente Baefs, te wetene: Joachem ende Philips de Baerdemakere ende Lievin van der Stoct, meenende up titele van banne vry te sine, omme alzo binnen derden daghe hemlieden te vinden uut Vlaenderen; maer zy waren's nachts van haerlieder bedde ghehaelt ende ghevanghen ende in 't Sausselet brocht, ende des Vrindaechs was Joachem ende Philips brocht ter scherper exame, ende den ix September wezende maendach, waren zy verwijst van levende lyve ter doodt, ende huerlieder anlech was ghelijck d'ander voorgaende gheinstrueerd, omme dat zy met meer anderen eenen brief ghehandtteeckent hadden eenighe coorecoopers doot te slane, daer uut eene commotie saude hebben moghen spruuten. (Pr. Ar.B.)]

Item, up den xv Julio, up den dach Divisio Apostolorum, 's achternoens, was Anthonis van Loo, fs Jans, vleeschauwere, ter justicie brocht, uut causen dat hy zijnder voestere, costerigghe in Sente Jacopshuus, hadde met eenen messe de kele afghesteken, ende met een waghemakers hamere [p. 93] doot ghesleghen, ende als hy in de vierschare was hadde zijn sententie dat hy ghesleept zoude zijn op een hurde tot inne Sente Jacopshuus, biddende aldaer vergheffenesse van zijnder mesdaet, ende was also weder in 't casteel brocht ende 's achternoens op de Vrydachmart brocht ende ghestelt op een scavaut voor 't Hoochhuus an eenen staeke ghebonden, ende al levende verbrandt ende weder wechghevoert; dlichaem werd aen eene potentie ghehanghen ende den hamere by hem, buuten de Mudepoorte by den ghalghe.

[Den iijen Julij waren onthooft twee jonghe knechten, t' samen audt xxxvj jaer, van brandtschatte. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit voornoemde jaar op een dinsdag op Sint Denis- avond, was t' Sint Baafs een grote brand die kwam uit een smidse waarvan veel schade geschiedde van huizen die verbrandden.

[Op de 7de november 's morgens tussen de vijf en zes uren zo verbrandde te Gent een huis in Onze Vrouwestraat te Overschelde en na grote ijver van water zo gaf men diegene die 't hadden helpen blussen ’t overgebleven hout waarmee ze zich in de taverne gingen drogen. Sommige vrienden van de vrouwe die 't hus toebehoorde niet wisten waar die gevaren was deden zoeken van het geld en juwelen die ze wel wisten daar te moeten zijn, gemerkt dat men onlangs daar tevoren in hetzelfde daar gezien hadden; maar men vond er zeer weinig dan het lichaam van de dode vrouw die genaamd was Godeliefve en was vonden liggen met het aanzicht neerwaarts op wat rijshout en de benen tot de knieën waren verbrand. Nu het lichaam ontdekt was en zonder iet te zeggen zo ontbood men heer en wet en daar werd schouw gedaan naar het gebruik en toen dat gedaan was werd het lichaam gelegd op een berrie en gedragen in het huis van een Joos Cools, op de Reep, daar gereedschap was van zustertjes en van een kist [pagina 89] om het lichaam in te leggen in presentie van veel volk dat daar gekomen was om te zien, daar onder andere in 't huis waren Bauwin van Mendonck en Lievin Cools en zij die het lichaam in de kist legde zeiden door hetgeen dat ze aan het lichaam zagen dat men 't zo noch niet begraven zou want ze dachten dat ze vermoord was. De roep ging terstond de hele stad door en ze werd noch eens aanschouwd en was bevonden dat haar de hals afgestoken was. Deze tijding werd gezegd in de taverne bij het Voldershuis daar sommigen zich droogden en een die daarin kwam zei: ‘Men zegt dat deze vrouwe vermoord is en de hals afgestoken.’ Waarop dat een Jan van der Meerre, ticheldekker, zat in hetzelfde gelag en zei dat hetzelfde niet mogelijk was; want ze was, zo hij zei, tot poeder verbrand. Deze voornoemde Jan uit hetzelfde gerucht en dat hij al mooi geld uitgaf was grote verdenking op hem genomen uit welke verdenking hij zichzelf niet vertrouwde in de stad te blijven maar maakte zich weg omtrent Vastenavond en vluchtte naar Lessen in Henegouwen waar hij gevangen werd en na het examen gehouden was zo bekende dat hij deze vrouw op Sint Veerle dag daar ze in haar 9lochtinck) tuin kruid plukte haar hals afgesneden had en alzo gelegd in haar huis met rijshout bedekt en het vuur daarin gestoken had om alzo verzekerd te zijn dat ze verbranden zou en dat men zo de moord niet vinden zouden; maar aleer hij het vuur daarin stak haalde hij met zijn wijf haar geld en juwelen bij nacht tot zijn huis en het was op den Verzworen Maandag eer hij het vuur erin stak en [pagina 90] kwam in hetzelfde helpen blussen. Die van Gent deden groot kosten om de voornoemde Jan t' hebben ome executie over hem te doen; maar omdat er geen onvrede zijn zou tussen die van Lessen en die van Gent zo liet vrouw Marie, zuster van Karel onze keizer, hem brengen ter stad van Brussel en daar was hij aan een staak verbrand. (Pr. Ar.B.)

- De 24ste mei was bij de procureur generaal berecht twee manspersonen en twee vrouwspersonen van valse munt te slaan en uit te geven; de ene manspersoon was levend gezoden op de Veerle plaats en de anderen op dezelfde aan een potentie gehangen en beide de vrouwen waren te Mariekerk levend bedolven. (Pr. Ar.B.)]

Item, op de 24ste dag van april op Sint Joris-avond zo vertrok uit Constantinopel de grote Turk Soliman en kwam naar de stad van Wenen in Oostenrijk met zijn macht uit vele provincies als Griekenland, Belgrado waarin de Turken hun intrede deden op Sint Jans-Baptisten dag de Turken waren sterk omtrent Wenen meer dan 700- of 900 000 man daar hem de keizer Karel en koning Fernando waren meer dan 300 000 christenen sterk die zich tegen de Turk presenteerden voor Wenen; maar de Turk keerde en hij vertrok vandaar.

['T Incarnatie toen de keizer voor Wenen was:

Cesaris occursu Solimanus exclusus arena est.

In dit jaar kwam de Galei en was 't Incarnatie:

Canus Absalons wroette, Nabals daad,
Voegt u allen op de Galei, ’t is zo keizers raad. (Pr. Ar.B.)] [pagina 91]

Item, in dit jaar de 28ste augustus zo waren schepenen van beide de banken al de nacht vergaderd om enige kwaadwilligen die binnen Gent waren om de duurte van het koren dat ze alle het kwaad hadden op de berrie leggers, korenkopers die alstoen de duurte in het land hielden, alzo men toen zei, en dat te Mechelen en te Brussel ook dergelijke moeite was op de kooplieden van het koren, nee maar te Gent waren er van hun bed gehaald die van deze opzetters waren en daar waren er ten twee keer 7 onthoofd tussen Baalgen voor de poort van 's Gravensteen, te weten: Bertelmeeus de Caluwe, Joos de Bardemakere, Jan en Jacob van der Straten, gebroeders, en waren ten drie uren na de noen verwezen en onthoofd binnen zonneschijn.

[In dit schependom hadden enige kwaadwillige opzet genomen van enige poorters van deze stad dood te slaan, wat niet vol kwam want een van diegene die mede in de raad was bracht dat uit die genaamd was Jan de Vriese. Deze voornoemde opzetters waren op Sint Bertholomeeus dag de zaterdag 's nachts gevangen, te weten: Berthelmeus de Caluwe, bakker, Joos de Baerdemakere, schrijnwerker, Jan en Jacob van der Straten, gebroeders, en ’s maandags werden ze ten schepenhuis gebracht en te drie uren na de noen verwezen, hoewel de vierschaar voor de noen gebannen was en werden binnen zonneschijn onthoofd; en 's anderdaags de 27ste augustus waren terzelfder oorzaak gedaagd Joachem en Philips de Baerdemakere, gebroeders, Jan en Franchois van Canengijs, gebroeders, Jan van de Putte, gezegd van Diksmuide, Loy Lennoit, Joos de Conynck [pagina 92] Marchelis Laureyns en Jan de Saghere, die was op de 24ste september gegeseld met een doek voor de ogen en gebannen vijftig jaar uit het land en graafschap van Vlaanderen omdat hij op een marktdag gekomen was aan een man die koren verkocht en hem vroeg van wat hij loofde en hem geloofd had zei: ‘Daar zou eer lange dagen volk komen die wel maken zullen dat men wel minder geven zal.’ En de ander negen werden op dezelfde dag gebannen, elk vijftig jaar uit het voornoemde graafschap en op dezelfde dag dat ze gebannen waren zo kwamen er drie van deze ballingen buiten de Dendermondse poort te Sint Baafs, te weten: Joachem en Philips de Baerdemakere en Lievin van der Stoct, meende op de titel van ban vrij te zijn om alzo binnen de derde dag zich te vinden uit Vlaanderen; maar ze waren 's nachts van hun bed gehaald en gevangen en in 't Sausselet gebracht en de vrijdag was Joachem en Philips gebracht ter scherpe examen en de 9de september op een maandag waren ze verwezen van leven en lijf ter dood en hun aanleg was gelijk de andere voorgaande geïnstrueerd omdat ze met meer anderen een brief met handtekening hadden enige korenkopers dood te slaan waaruit een commotie zou hebben mogen spruiten. (Pr. Ar.B.)

]Item, op de 15de juli op de dag Divisio Apostolorum, ’s achter noen was Anthonis van Loo, fs Jans, vleeshouwer, ter justitie gebracht uit oorzaak dat hij bij zijn voedster, kosteres in Sint Jacobs huis, had met een mes de keel afgestoken en met een wagenmakers hamer dood geslagen en toen hij in de vierschaar had zijn sententie dat hij gesleept zou zijn op een hort tot in Sint Jacobs huis, bidden aldaar om vergiffenis van zijn misdaad en was alzo weer in 't kasteel gebracht en ’s achter noen op de vrijdag markt gebracht en gesteld op een schavot voor het Hoge Huis aan een staak gebonden en al levend verbrand en weer weg gevoerd; het lichaam werd aan een potentie gehangen en de hamer bij hem buiten de Muiderpoort bij de galg.

[De 3de juli waren onthoofd twee jonge knechten, tezamen oud 36 jaar van brandschatten. (Pr. Ar.B.)]

1533.

Commissarissen.

Meneer Anthuenis van Croy, heer van Simpy.

Jan van Branteghem, over mijn heer de graaf van Hoochstraten.

Meneer Hughe van Grammez, ridder, heer van Wynghene, over mijn heer van Gaesbeke.

Meneer Jacob van Lombersele, ridder, heer van Castre.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Gyselbrecht de Grutere.

Jan van der Looven, Over deken.

Gillis de Baenst.

Lowijs Alaert.

Jacob van Melle.

Berthelmeeus van Leyns.

Lievin van der Boven, deken van der Weverij.

Meester Willem Fransman.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Meneer Claeys Triest, ridder,

heer van Hauweghem,

over hem Meneer Reynier Salaert,

gezegd de Donckere.

Jonkheer Anthuenis van der Vichte.

Bauwin de Buck.

Meester Jan de Steercke.

[p. 94]

Gillis Stalins.

Jooris van Crombrugghe.

Lievin Pien.

Jacob Hoyr.

Christoffels de Wintere.

Joos de Brune, fs Franchoys.

Jan Rijckaert.

Joos Donaes.

Gillis Danins.

Jan de Backere, fs Bertelmeeus.

Jan de Vos, fs Adriaens.

Pieter van Huuckelghem.

Jooris de Keystere.

Bernaert Bornage.

Gyselbrecht de Backere.

Gillis Zagherman.

Matheeus van Boven.

Jacob de Sceppre.

Jan Seys, fs Joos.

Meester Lievin van Male.

Cornelis van der Zwalmen.

Geerolf Scuerman.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Jan van der Boven.

Lievin van Bevere.

Item, den xxx Septembere, up Sente Michielsdach, ['s noenens ten xij uren (Pr. Ar.B.)] verberrende t' Sente Baefs den Helleme, ende den vijften van Octobere Onse Vrouwekercke t' Andwerpen van inviere.

[Item, in dit jaer, den ven Octobris, op eenen sondach des nachts ontrent den middernacht, soo ontstack Onse Vrauwekercke t' Antwerpen van inviere, van aen den turre tot den choor met der cruyskercke verberrende, ende alle de autharen die in den beuck stonden. (K.M.)

- Item, in dit jaer, den xvjen Sporkele des avonts ten acht uren, verberrende eenen olye-meulen van inviere buyten Sente Baefs, toebehoorende eenen Jan Eeckman. (K.M.)

- Den xvjen Juny was Jan de Conynck, de Blende, up 't pellerijn ghesedt, aldaer hem zijn haer afgheberrent was, ende daer naer up een schavaut 's achternoens up de Veerleplaetse onthooft. (Pr. Ar.B.) [p. 95]

- Den xxvijen Juny was onthooft Jan Cornels, bailliu van Somerghem, ende was ghehaelt uten Predicheeren tot in 't Sausselet, omme dat hy doot ghesteken hadde Maurissus Wittewronghele; de Preeckheers protesteerden ende appelleerden, maer de man ghynck duere. (Pr. Ar.B.)

- Den xxvjen July dede Reynier van de Velde panden het huus van de schiplieden ter Leye. (Pr. Ar.B.)

- Quintin de Trompere, alias Cryghere, was den xxviijen July ghegheesselt ende ghestelt up 't pellerijn, daer hem zyne tonghe duersteken was, ende moeste gaen ten Heleghen Bloede, up den ban van thien jaren. (Pr. Ar. B.)

- Den xxvjen November waren t' Sente Baefs onthooft twee mannen van Bruussele. Den xven December was Pauwels de Brauwere ghehanghen, audt wesende xxiiij jaer. (Pr. Ar.B.)

- Item, in dit jaer vermenichvuldigde uytter maten seer in Hollant de seckte van de Herdoopers, daer veel volckx geestelijcke ende weerelijcke mannen ende vrauwen daer omme ghedoodt wierden. (K.M.)

- Item, in dit jaer Henricus, coninck van Enghelant, versmade syne eerste vrouwe, ende heeft eene andere ghetrauwt up den Sinxendach. (K.M.)

- In dit jaer was de nieuwe vierschare gherepareert ende den ondersten soldere gheleyt van de sale, de nieuwe cappe ghemaeckt ende den steeghere vooren de strate van den Schepenhuuse. (S.G.)

- Den xxvjen October waren ghebannen, elc vijftich jaer, Gillis van den Plassche, Jacob Stalins, fs Gillis, Geert Bootsaert, alle drie wachtcoorens, omme dat zy compact ghemaect hadden metten cooplieden, ende hadden daer af [p. 96] ghenomen somme van penninghen omme 't cooren uter stede te voerene, zonder uplech daer af te doen, 't welck was contrarie huerlieder eede, ende moesten boven den ban van der stede gheven eene somme van penninghen. (Pr. Ar.B.)]

Item, de 30ste september op Sint Michiels dag, [’s noen ten 12 uren (Pr. Ar.B.)] verbrandde t' Sint Baafs de Helm en de 5de oktober Onze Vrouwe kerk t' Antwerpen van in vuur.

[Item, in dit jaar de 5de oktober op een zondag ‘s nachts omtrent de middernacht zo ontstak Onze Vrouwe kerke t' Antwerpen van in vuur van aan de toren tot het koor met de kruiskerk verbrandde en alle altaren die in de beuk stonden. (K.M.)

- Item, in dit jaar de 16de februari ‘s avonds ten acht uren verbrandde een oliemolen van in vuur buiten Sint Baafs die toebehoorde aan een Jan Eeckman. (K.M.)

- De 16de juni was Jan de Koning, de Blinde, op ’t pellerij gezet aldaar hem zijn haar afgebrand werd en daarna op een schavot te achter noem op de Veerle plaats onthoofd. (Pr. Ar.B.) [pagina 95]

De 27ste juni was onthoofd Jan Cornels, baljuw van Zomergem en was gehaald uit de Predikheren tot in 't Sausselet omdat hij dood gestoken had Maurissus Wittewronghele; de Predikheren protesteerden en appelleerden, maar de man ging door. (Pr. Ar.B.)

- De 26ste juli deed Reynier van de Velde panden het huis van de schiplieden ter Leie. (Pr. Ar.B.)

- Quintin de Trompere, alias Krijger, was de 28ste juli gegeseld en gesteld op 't pellerij daar hem zijn tong doorstoken was en moest gaan ten Heilige Bloed op dn ban van tien jaren. (Pr. Ar. B.)

- De 26ste november waren t' Sint Baafs onthoofd twee mannen van Brussel. De 15de december was Pauwels de Brauwere gehangen, die oud was 24 jaar. (Pr. Ar.B.)

- Item, in dit jaar vermenigvuldigde uitermate zeer in Holland de sekte van de Herdopers, daar veel volk geestelijke en wereldlijke mannen en vrouwen daarom gedood werden. (K.M.)

- Item, in dit jaar Henricus, koning van Engeland, versmaadde zijn eerste vrouw en heeft een andere getrouwd op Pinksterdag. (K.M.)

- In dit jaar was de nieuwe vierschaar gerepareerd en dn onderste zolder gelegd van de zaal, de nieuwe kap gemaakt en den steiger voor de straat van het Schepenhuis. (S.G.)

- De 26ste oktober waren gebannen, elk vijftig jaar, Gillis van den Plassche, Jacob Stalins, fs Gillis, Geert Bootsaert, alle drie wacht koren, omdat ze compact gemaakt hadden met de kooplieden en hadden daarvan [pagina 96] genomen som van penningen om het koren uit de stad te voeren zonder opleg daarvan te doen, 'wat was contrarie hun eed en moesten boven de ban van de stad geven een som van penningen. (Pr. Ar.B.)]

1533.

Commissarissen.

Meneer Anthuenis van Croy, heer van Simpy.

Jan van Branteghem, over mijn heer de graaf van Hoochstraten.

Meneer Hughe van Grammez, ruidder, heer van Wynghene, over mijn heer van Gaesbeke.

Meneer Jacob van Lombersele, ridder, heer van Castre.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Gyselbrecht de Grutere.

Jan van der Looven, Over deken.

Gillis de Baenst.

Lowijs Alaert.

Jacob van Melle.

Berthelmeeus van Leyns.

Lievin van der Boven, deken van der Weverij.

Meester Willem Fransman.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Meneer Claeys Triest, ridder,

heer van Hauweghem,

over hem Meneer Reynier Salaert,

gezegd de Donckere.

Jonkheer Anthuenis van der Vichte.

Bauwin de Buck.

Meester Jan de Steercke.

[p. 94]

Gillis Stalins.

Jooris van Crombrugghe.

Lievin Pien.

Jacob Hoyr.

Christoffels de Wintere.

Joos de Brune, fs Franchoys.

Jan Rijckaert.

Joos Donaes.

Gillis Danins.

Jan de Backere, fs Bertelmeeus.

Jan de Vos, fs Adriaens.

Pieter van Huuckelghem.

Jooris de Keystere.

Bernaert Bornage.

Gyselbrecht de Backere.

Gillis Zagherman.

Matheeus van Boven.

Jacob de Sceppre.

Jan Seys, fs Joos.

Meester Lievin van Male.

Cornelis van der Zwalmen.

Geerolf Scuerman.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Jan van der Boven.

Lievin van Bevere.

Item, den xxx Septembere, up Sente Michielsdach, ['s noenens ten xij uren (Pr. Ar.B.)] verberrende t' Sente Baefs den Helleme, ende den vijften van Octobere Onse Vrouwekercke t' Andwerpen van inviere.

[Item, in dit jaer, den ven Octobris, op eenen sondach des nachts ontrent den middernacht, soo ontstack Onse Vrauwekercke t' Antwerpen van inviere, van aen den turre tot den choor met der cruyskercke verberrende, ende alle de autharen die in den beuck stonden. (K.M.)

- Item, in dit jaer, den xvjen Sporkele des avonts ten acht uren, verberrende eenen olye-meulen van inviere buyten Sente Baefs, toebehoorende eenen Jan Eeckman. (K.M.)

- Den xvjen Juny was Jan de Conynck, de Blende, up 't pellerijn ghesedt, aldaer hem zijn haer afgheberrent was, ende daer naer up een schavaut 's achternoens up de Veerleplaetse onthooft. (Pr. Ar.B.) [p. 95]

- Den xxvijen Juny was onthooft Jan Cornels, bailliu van Somerghem, ende was ghehaelt uten Predicheeren tot in 't Sausselet, omme dat hy doot ghesteken hadde Maurissus Wittewronghele; de Preeckheers protesteerden ende appelleerden, maer de man ghynck duere. (Pr. Ar.B.)

- Den xxvjen July dede Reynier van de Velde panden het huus van de schiplieden ter Leye. (Pr. Ar.B.)

- Quintin de Trompere, alias Cryghere, was den xxviijen July ghegheesselt ende ghestelt up 't pellerijn, daer hem zyne tonghe duersteken was, ende moeste gaen ten Heleghen Bloede, up den ban van thien jaren. (Pr. Ar. B.)

- Den xxvjen November waren t' Sente Baefs onthooft twee mannen van Bruussele. Den xven December was Pauwels de Brauwere ghehanghen, audt wesende xxiiij jaer. (Pr. Ar.B.)

- Item, in dit jaer vermenichvuldigde uytter maten seer in Hollant de seckte van de Herdoopers, daer veel volckx geestelijcke ende weerelijcke mannen ende vrauwen daer omme ghedoodt wierden. (K.M.)

- Item, in dit jaer Henricus, coninck van Enghelant, versmade syne eerste vrouwe, ende heeft eene andere ghetrauwt up den Sinxendach. (K.M.)

- In dit jaer was de nieuwe vierschare gherepareert ende den ondersten soldere gheleyt van de sale, de nieuwe cappe ghemaeckt ende den steeghere vooren de strate van den Schepenhuuse. (S.G.)

- Den xxvjen October waren ghebannen, elc vijftich jaer, Gillis van den Plassche, Jacob Stalins, fs Gillis, Geert Bootsaert, alle drie wachtcoorens, omme dat zy compact ghemaect hadden metten cooplieden, ende hadden daer af [p. 96] ghenomen somme van penninghen omme 't cooren uter stede te voerene, zonder uplech daer af te doen, 't welck was contrarie huerlieder eede, ende moesten boven den ban van der stede gheven eene somme van penninghen. (Pr. Ar.B.)]

Item, de 30ste september op Sint Michiels dag, [’s noen ten 12 uren (Pr. Ar.B.)] verbrandde t' Sint Baafs de Helm en de 5de oktober Onze Vrouwe kerk t' Antwerpen van in vuur.

[Item, in dit jaar de 5de oktober op een zondag ‘s nachts omtrent de middernacht zo ontstak Onze Vrouwe kerke t' Antwerpen van in vuur van aan de toren tot het koor met de kruiskerk verbrandde en alle altaren die in de beuk stonden. (K.M.)

- Item, in dit jaar de 16de februari ‘s avonds ten acht uren verbrandde een oliemolen van in vuur buiten Sint Baafs die toebehoorde aan een Jan Eeckman. (K.M.)

- De 16de juni was Jan de Koning, de Blinde, op ’t pellerij gezet aldaar hem zijn haar afgebrand werd en daarna op een schavot te achter noem op de Veerle plaats onthoofd. (Pr. Ar.B.) [pagina 95]

De 27ste juni was onthoofd Jan Cornels, baljuw van Zomergem en was gehaald uit de Predikheren tot in 't Sausselet omdat hij dood gestoken had Maurissus Wittewronghele; de Predikheren protesteerden en appelleerden, maar de man ging door. (Pr. Ar.B.)

- De 26ste juli deed Reynier van de Velde panden het huis van de schiplieden ter Leie. (Pr. Ar.B.)

- Quintin de Trompere, alias Krijger, was de 28ste juli gegeseld en gesteld op 't pellerij daar hem zijn tong doorstoken was en moest gaan ten Heilige Bloed op dn ban van tien jaren. (Pr. Ar. B.)

- De 26ste november waren t' Sint Baafs onthoofd twee mannen van Brussel. De 15de december was Pauwels de Brauwere gehangen, die oud was 24 jaar. (Pr. Ar.B.)

- Item, in dit jaar vermenigvuldigde uitermate zeer in Holland de sekte van de Herdopers, daar veel volk geestelijke en wereldlijke mannen en vrouwen daarom gedood werden. (K.M.)

- Item, in dit jaar Henricus, koning van Engeland, versmaadde zijn eerste vrouw en heeft een andere getrouwd op Pinksterdag. (K.M.)

- In dit jaar was de nieuwe vierschaar gerepareerd en dn onderste zolder gelegd van de zaal, de nieuwe kap gemaakt en den steiger voor de straat van het Schepenhuis. (S.G.)

- De 26ste oktober waren gebannen, elk vijftig jaar, Gillis van den Plassche, Jacob Stalins, fs Gillis, Geert Bootsaert, alle drie wacht koren, omdat ze compact gemaakt hadden met de kooplieden en hadden daarvan [pagina 96] genomen som van penningen om het koren uit de stad te voeren zonder opleg daarvan te doen, 'wat was contrarie hun eed en moesten boven de ban van de stad geven een som van penningen. (Pr. Ar.B.)]

1534.

Commissarissen.

Mijn heer van Simpy.

Mijn heer van Wynghene, over mijn heer de graaf van der Hoochstraten.

Heynderic van Huerne, over mijn heer van Gaesbeke, zijn vader.

Mijn heer van Castre.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Roelandt de Baenst.

Jan de Block.

Lievin Donaes, op d' Hoogpoort.

Jan Baers.

Martin de Vettere.

Willem van Jmbise.

Jan van Ympe.

Philips Rijm.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Gyselbrecht de Grutere.

Gillis de Baenst.

Jan van der Looven.

Fransoys de Brune,

over hem Joos de Grave.

Jan de Vettere.

Wauter van Eetvelde.

Adriaen de Croock.

Pieter Braem.

Adriaen van den Eechaute.

Lievin de Voghele.

Reynier van Huffelghem.

Charles Utenhove.

Willem Stoop.

Fransoys Everwijn.

Gillis Savary.

Gillis Stalins, op den Cornaert.

Jan de Backere, fs Gyselbrechts.

Joos Seys.

Pieter de Schuutere.

Jan Brouckaert.

Adriaen van Damme.

[p. 97]

Arendt Heylync.

Jan van Waersberghe.

Joos de Croock.

Lievin Utermeere.

Lievin de Backere, fs Bertelmeeus.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Jacob van Melle.

Lievin van der Boven.

Item, in dit jaer was binnen Ghent verboden niet meer om God te gane achter strate, noch voor de kercke.

Item, in dit jaer voerde men de lieden naer de ghaleye.

[In dit jaer was gheordonneert dat gheen aermen meer bidden en sauden noch achter straten, noch in de kercke, maer men vergaderde aelmoessen by lieden van eere daer toe gheordonneert, ende wart also bedeelt in de plaetse van den aermen huuse daer 't van doene was; men stelde scholen ende dede de kinderen leeren lesen ende scryven, de knechten een ambacht, de meyskins nayen, ende also bracht men se van de straten, uten tavernen ende truwanterie; ende dit begonst eerst den xen van Sporcle, up den Assche Woonsdach. (Pr. Ar.B.)

- In dit scependom wart, tsmaendachs Sacramentsdach een blendt man, gheboren van Laerne, up 't pellerijn ghestelt up de Vischmaert, ende zijn haer afgheberrent ende sekeren tijdt daer naer onthooft up de Veerleplaetse, ende datte omme tooverie ende waersegghynghen, daer omme hy tot ander stonden twee mael ghecorrigeert hadde gheweest. (Pr. Ar.B.)

- Den xven July was by de wet van Ghendt voor 's Gravensteen onthooft Willem Mulaer, om dat hy hem hadde laten herdoopen. (K.M.)

- Den xix der selver maendt worden ter zelver plaetse [p. 98] onthooft Arendt de Jaghere ende Jan van Ghendtbrugghe, omme datse hemlieden hadden laten herdoopen. (Pr. Ar.B.)

- De stede van Munstere was in dit jaer beleyt ende ghewonnen omme huere kettereye, ende hadden onder hemlieden eenen conynck ghemaect die van zynen ambachte was een permentier, ende hy seyde hem zelve te zyne Messias, ende hy wart van hemlieden die de stede wonnen gheset in een yseren muete ende also levende gheberrent, ende zyne medeghesellen worden met hoopen in een loge ghestelt ende also 't vier daer inne ghesteken ende so daer ghepuniert. (Pr. Ar.B.)

- Den xxjen July begheerde vrau Marie, zustere van Carolus keysere, douarierigghe van Ungarien, regente van dezen lande, eene begheerte van de Nederlanden, te wetene: hondert ende xx duusent guldenen alle maenden, omme 't onderhaut van den volcke van oorloghe ende 't legghen van garnesoene up de frontieren, ende indien zy meer van doene hadde de zelve begheerte te moghen meerderen, ende danof t' hebbene besegelde briefven, ende het wart gheheel ende al ontseyt. (Pr. Ar.B.)

- Den xven September was de moedere van Lievin Moeraert vijftich jaer gheseyt te wonene met Lievin Moeraert hueren zone, ende uten huuze niet te gane, up den stake ende verberrent te zyne, omme dat zy te meer stonden haer beholpen hadde met waersegghene ende te meer stonden daer af ghepuniert gheweest. (Pr. Ar.B.)

- Up den Meyavont saten Lievin ende Jan de Cleercq up 't pellerijn, ende Lievin was ghesluetelt ende daer naer waren zy ghebannen vijftich jaer uut Vlaenderen, omme dat zy met eenen valsschen briefve haelden uten cloostere van Assenede [p. 99] de huusvrauwe van Jacob Bauwens, welcke vrauwe daerghestelt was by de ordonnantie van scepenen ende de vrienden, omme haer oneerbaer leven. (Pr. Ar.B.)

- Den xxixen Lauwe dede eene vrauwe een ander panden, ende ter presentie van scepenen stack de vrauwe dier ghepant was de vrauwe die se dede panden een spille duer haer cake ende metter steke een tandt ute, ende 's noenens was zy daer omme ghebannen. (Pr. Ar.B.)

- Den xxiijen Juny was Lievine Brays ghestelt an eenen stake up eenen waghene ende ghevoert lanxst der strate van vierwescheede te vierwescheede ghegheesselt ende daer naer ghebannen vijftich jaer, omme dat zy haer moeder smeet ende achter den vloer sleepte. (Pr. Ar.B.)

- Item, heer Pieter van der Cappele, presbiter ende costere t' Sente Jans, stack Hanskin, zynen broeder, doot up Sente Jacobs- ende Christoffels-dach. (Pr. Ar.B.)

- Up den xiij dach was doot ghesmeten up de Mude de huusvrauwe van Lievin de Grave, backere; men heetse in de wandelinghe Snottemule. (Pr. Ar.B.)

- Den xjen in Maerte overleet Mer Franchois van der Gracht, hoochbailliu van Ghendt; men dede zyne uutvaert t' Sente Veerlen, den ven Aprilis, zeer pompueselick ende quam doe hoochbailliu anne Mijnheere van Schardau. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaer vertrock de keyser van Granade naer Afrika met een groot legher, ende won het coninckrijck van Thunis ende verjoegh Barbarossa, lieutenant van den grooten Turck. (K.M.)

- 28 Meye overlect Mer Claeys Triest, ruddere, vorscepene, hy dede maken de capelle met den motalen kalommen, hy leyde den soldere, hy paveerde de sale ende [p. 100] hy maecte de veinsteren in 't scepenhuus. (Pr. Ar.A.)]

Item, in dit jaer was de cappe ende 't cruce ghestelt op de clooster-turre t' Sente Pieters by Ghent, ende van ghelyken Sent Jans cappe van den turre te Ghent.

Item, in dit jaar was binnen Gent verboden niet meer om God te gaan achter straten, noch voor de kerk.

Item, in dit jaar voerde men de lieden naar de galei.

[In dit jaar was geordonneerd dat geen armen meer bidden zouden noch achter straten, noch in de kerk, maar men vergaderde aalmoezen bij lieden van eer daartoe geordonneerd en werd alzo bedeld in plaatsen van het armenhuis daar het nodig was; men stelde scholen en liet de kinderen leren lezen en schrijven, de knechten een ambacht, de meisjes naaien en alzo bracht men ze van de straten, uit tavernen en landlopen; en dit begon eerst den 10de van februari op de Aswoensdag. (Pr. Ar.B.)

- In dit schependom werd maandag Sacramentsdag een blinde man geboren van Laarne op ’t pellerij gesteld op de vismarkt en zijn haar afgebrand en zekere tijd daarna onthoofd op de Veerle plaats en dat om toverij en waarzeggen waarom hij tot ander stonden twee maal gecorrigeerd was geweest. (Pr. Ar.B.)

- De 15de juli was bij de wet van Gent voor 's Gravensteen onthoofd Willem Mulaer omdat hij hem had laten herdopen. (K.M.)

- De 19de van dezelfde maand werden op dezelfde plaats [pagina 98] onthoofd Arendt de Jaghere en Jan van Ghendtbrugghe omdat ze zich hadden laten herdopen. (Pr. Ar.B.)

- De stad van Munster was in dit jaar belegerd en gewonnen om hun ketterij en hadden onder zich een koning gemaakt die van zijn ambacht was een paramentier en hij zei hem zelf te zijn en hij werd van ze die de stad wonnen gezet in een ijzeren muite en alzo levend verbrand en zijn metgezellen werden met hopen in een loog gesteld en het vuur daarin gestoken en zo daarna gepijnigd. (Pr. Ar.B.)

- De 21ste juli begeerde vrouw Marie, zuster van keizer Karel, douarie van Hongarije en regent van dit land een begeerte van de Nederlanden, te weten: 120 000 guldens alle manden om te onderhouden oorlogsvolk en 't leggen van garnizoenen op de grenzen en indien ze meer van doen had diezelfde begeerte te mogen vermeerderen, en dan daarvan te hebben bezegelde brieven en het werd geheel en al ontzegd. (Pr. Ar.B.)

- De 15de september was de moeder van Lievin Moeraert vijftig jaar gezegd te wonen met Lievin Moeraert, haar zoon, en uit het huis niet te gaan om op de staan verbrand te worden omdat ze te meer stonden haar beholpen had met waarzeggen en te meer stonden daarvan gepijnigd geweest. (Pr. Ar.B.)

- Op de mei avond zaten Lievin en Jan de Cleercq op 't pellerij en Lievin was gesleuteld en daarna waren ze gebannen vijftig jaar uit Vlaanderen omdat ze een valse brief haalden uit het klooster van Assenede [pagina 99] de huisvrouw van Jacob Bauwens welke vrouwe daar gesteld was bij de ordonnantie van schepenen en de vrienden om haar oneerbaar leven. (Pr. Ar.B.)

- De 29ste januari deed een vrouwe en ter presentie van schepenen stak de vrouwe die er gepand was de vrouwe die ze deed panden een spil door haar kaak en met de steek een tand uit en te noen was ze daarom gebannen. (Pr. Ar.B.)

- Den 23ste juni was Lievine Brays gesteld aan een staak op een wagen en gevoerd langs de straten van de vierscheiding tot vierscheiding gegeseld en daarna gebannen vijftig jaar omdat zye haar moeder smeet en achter de vloer sleepte. (Pr. Ar.B.)

- Item, heer Pieter van der Cappele, presbyter en koster t' Sint Jans, stak Hanskin, zijn broeder, dood op Sint Jacobs- en Christoffels-dag. (Pr. Ar.B.)- Op de 13de dag was dood gesmeten op de Mide de huisvrouw van Lievin de Grave, bakker; men noemde haar in de wandeling Snottermuil. (Pr. Ar.B.)

- De 11de maar overleed Meneer Franchois van der Gracht, hoog baljuw van Gent; men deed zijn uitvaart te Sint Veerle de 5de april zeer pompeus en toen kwam de hoog baljuw aan Mijnheer van Schardau. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaar vertrok de keizer van Granada naar Afrika met een groot leger en won het koninkrijk van Tunis en verjoeg Barbarossa, luitenant van de grote Turk. (K.M.)

- 28 mei overleed Meneer Claeys Triest, ridder, voor schepen, hij liet maken de kapel met de notabele kolommen, hij legde de zolder, hij plaveide de zaal zaal en [pagina 100] Hij maakte de venster in ‘t schepenhuis. (Pr. Ar.A.)]

Item, in dit jaar was de kap en ’t kruis gesteld op de klooster-toren t' Sint Pieters bij Gent en van gelijke Sint Jans kap van de toren te Gent.

1535.

Commissarissen.

Meester Charles Claeyssone, raad, over de heer van Sempy.

Philips, bastaard van Lalaing, heer de la Moullerie, over de graaf van Hoochstraten.

Meneer Hughes de Grammez, ridder, heer van Wynghene, over mijn heer van Gaesbeke.

Mijn heer de abt van Dronghene.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Lievin Borluut.

Jacob van Melle.

Anthonis van der Vichte.

Jan Seys.

Jooris van Crombrugghe.

Meester Willem Fransman.

Claeys Damman.

Joos van der Haghen.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Adriaen Bette.

Loys de Wale, gezegd van Akspoel.

Lievin van der Boven.

Heynderic van Testele.

Jan de Stuvere.

Adriaen Triest.

Lievin van der Hasselt, fs Pauwels.

Jan Sanders, in de Veldstraat

Jan de Block.

Jooris Sersanders.

Charles de Grutere, heer van Exaerde.

Jan van der Fonteyne.

Jacob van der Beke, in den Quaetem.

Martin de Vettere.

Pieter van Melle, fs Jacobs.

Jan Rufelaert.

Jan Impe, over hem Ywein Sloc.

Loys van Melle.

Gillis Snellaert.

Jan Curthals, d'aude.

[p. 101]

Jacob van den Hane.

Lievin van Casele.

Andries Seys.

Jacob van den Haute.

Lievin van der Marien.

Joos Codde, fs Joos.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Jacob van Melle.

Jooris de Keysere.

[In dit jaer waren van Thunis ghezonden vier leeuwen an de K.M. ende eene leeuwinne, ende waren ghebrocht by eenen Dominicus van Houcke, fs Pieters, ende was begift met penninghen van der stede weghe ende boven dien met eenen ghestrijpten rock gheborduert met eender maecht daer uppe, ende de voornoemde Dominicus reysde wederomme naer de K.M. (Pr. Ar.B.)

- Ontrent vastenavont in dit jaer vergaderde de conynck van Vranckerijcke veel volx van wapenen ende sant 't selve naer Mylanen, daer uppercapiteyn af was de hertoghe van Orliens, zynen ijen zone, ende den ven April dede de keysere zyne intreye binnen Roome met grooter macht van volcke, ende quam also naer Provense ende beleyde de stede van Marchelyn. (Marseille.) (Pr. Ar.B.)

- Den iiij Ougste overleet Mer Jan van Saemslacht. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaer was 't cruuce up Ste. Jansturre ghestelt, den xviijen September, by Mr Jan de Somere, als meester zijnde van de stede. (Pr. Ar.B.)

- Den xviijen Meye dede mijnheere van Schardau zynen eedt als hoochbailliu van Ghendt metten toebehoorten. (Pr. Ar.B.)

- Den vjen Juny dede de abt Lucas de Muunck zyne intreye met ijc peerden ofte meer t' Sente Baefs. (Pr. Ar.B) [p. 102]

- Den iiij Ougste waren ghebannen Lievin Cloosterman ende Olivier de Baenst van valsscheden, omme dat zy copien ghescreven hadden ende handtteecken daer an ghestelt ende gheconterfaict van de secretarissen van der Camere, ende aldaer met die letteren an diversche persoonen ghelt ghehaelt. (Pr. Ar.B.)

- Den xjen October stack Liefkin Keerkaert doodt Andries Roelins, omme eenen hondt van Aspere. (Pr. Ar.B.)

- Den vjen Ougste quam an scepenen de tydinghe dat voor Onser Vrauwen huuskin, buuter Mudepoorte, hinc een mandekin daer een kindekin inne was, ende up den boesem van den kinde was een papier ghehecht daer inne dat ghescreven was dat gheen kersten ghedaen en was, ende de scepenen deden 't halen. (Pr. Ar.B.)

Den xxij October was Liefkin Keeckaert ghebannen. - Den xviijen November was ghegheesselt ende ghebannen Adriaen Daneels fs Jans, peltier. (Pr. Ar.B.)

- Item, den xen December was een vrauwe ghepelleryseert omme dat zy eenen coopman van veerckenen ontvreemd hadde eenen bygurdele, daer inne dat waren x ponpen gr. vlaemsch, en hy had 't wederomme. (Pr. Ar.B.)

- Den vijen February was Baerbele Ghyselins, alias de Groene, apoteker, ghepellaryseert, omme dat zy wel wetende ghecocht hadde ghestolen goet, ende voorts was zy ghewesen haer te vermydene van ghelijcke te doene, up den ban van xj jaren. (Pr. Ar B.)

- Den xj in Maerte starf de weduwe van den heere van Fienis. (Pr. Ar.B.)

- Den ven in Meye was ghehangen Joos Antrax, autcleercoopere, omme dat hy ghestolen goet ghecocht hadde te meer stonden. (Pr. Ar.B.) [p. 103]

- Den xviijen Juny starf Mer Roelant de Baenst. (Pr. Ar.B.)

- Den jen July trocken uut Ghendt iijc ende xxx ghesellen ten oorloghe naer Peronen, daer af dat capiteyn was mijnheere van Betencourt. (Pr. Ar.B.)

- Den xxiiijen July was open oorloghe gheroupen tusschen den keysere ende den conynck van Vranckerijcke. (Pr. Ar.B.)

- Item, in de voornoemde maendt was vechtenderhandt ghewonnen van onzen volcke 't casteel van Pangy. (Pr. Ar.B.)

- Den ij lach de heere van Nassauwe voor Peronnen, zonder iet te doen of te winnen; daer naer quam de conynck van Vranckerijcke ende concquesteerde Hesdijn, midts dat die van den casteele hemlieden up gaven. (Pr. Ar.B.)

- In 't zelve jaer was begonst te maken den turre t' Sente Pieters. (Pr. Ar.B.)

- Item, in dit jaer, den derden in Meye soo verberrende de stede van Delft in Hollant, met beede de prochiekercken, cloosters ende gasthuysen, ende daer gheschiede groote aenmerkelijcke schade, want dat volck haer goet niet verberghen en conde van den grooten brandt, want hy duerde dry uren lanck, ende daer verberrende wel dry duysent huysen ofte heertsteden, die soo gheweldich was ende sterck dat hy niet blusschelijk en was, want dat vijfde deel nauwelijck staende en bleef van de stede, en dat waren meest al cleyne huysekens. (K.M.)

[In dit jaar waren van Tunis gezonden vier leeuwen aan de Koninklijke Majesteit en een leeuwin en waren gebracht bij een Dominicus van Houcke, fs Pieters en was begiftigd met penningen vanwege de stad en boven dien met een gestreepte rok geborduurd met een maagd daarop en de voornoemde Dominicus reisde wederom naar de Koninklijke Majesteit. (Pr. Ar.B.)

- Omtrent Vastenavond in dit jaar vergaderde de koning van Frankrijk veel wapenvolk en zond in hetzelfde naar Milaan waarvan opper kapitein was de hertog van Orleans zijn 2de zoon en de 5de april deed de keizer zijn intrede binnen Rome met grote macht van volk en kwam alzo naar Provence en belegerde de stad van Marchelyn. (Marseille.) (Pr. Ar.B.)

- De 4de augustus overleed Meneer Jan van Saemslacht. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaar was ’t kruis op de Sint Jans toren gesteld de 18de september bij Meneer Jan de Somere, als meester zijnde van de stad. (Pr. Ar.B.)

- De 18de mei deed mijnheer van Schardau zijn eed als hoog baljuw van Gent met het toebehoren. (Pr. Ar.B.)

- De 6de juni deed de abt Lucas de Muunck zijn intrede met 200 paarden of meer t' Sint Baafs. (Pr. Ar.B) [pagina 102]

- D 4de augustus waren gebannen Lievin Cloosterman en Olivier de Baenst van valsheid omdat ze kopieën geschreven hadden en handtekeningen daaraan gesteld en afgebeeld van de secretarissen van de Kamer en aldaar met die letters aan diverse personen geld gehaald. (Pr. Ar.B.)

- De 10de oktober stak Liefkin Keerkaert dood Andries Roelins, om een hond van Asperen. (Pr. Ar.B.)

- De 6de augustus kwam aan schepenen de tijding dat voor Onze Vrouwe huisje buiten de Muiderpoort hing een mandje waarin een kindjes was en op de boezem van het kind was een papier gehecht waarin dat geschreven was dat het niet gedoopt was en de schepenen deden 't halen. (Pr. Ar.B.)

Den 22ste oktober was Liefkin Keeckaert gebannen. – De 18de november was gegeseld en gebannen Adriaen Daneels fs Jans, pelser. (Pr. Ar.B.)

- Item, de 10de december was een vrouwe ontkleed omdat ze een koopman van varkens ontvreemd had de een bij gordel waarin dat waren 10 pompen groten Vlaams en hij had 't wederom. (Pr. Ar.B.)

- Dn 7de februari was Baerbele Ghyselins, alias de Groene, apotheker, ontkleed omdat ze wel wetend gekocht had gestolen goed en voorts was ze gewezen zich te vermijden van gelijke te doen op de ban van 11 jaren. (Pr. Ar B.)

- De 11de maart stierf de weduwe van de heer van Fienis. (Pr. Ar.B.)

- De 5de mei was gehangen Joos Antrax, oud klerenkoper omdat hij gestolen goed gekocht had te meer stonden. (Pr. Ar.B.) [pagina 103]

- De 18de juni stierf Meneer Roelant de Baenst. (Pr. Ar.B.)

- De 2ste juli trokken uit Gent 330 gezellen ten oorlog naar Peronne waarvan dat kapitein was mijnheer van Betencourt. (Pr. Ar.B.)

- De 24ste juli was een open oorlog uitgeroepen tussen de keizer en de koning van Frankrijk. (Pr. Ar.B.)

- Item, in de voornoemde maand was vechtenderhand gewonnen van ons volk ‘t kasteel van Pange (Pr. Ar.B.)

- Den 2de lag de heer van Nassau voor Peronne zonder iets te doen of te winnen; daarna kwam de koning van Frankrijk en veroverde Hesdin, mits dat die van het kasteel zich op gaven. (Pr. Ar.B.)

- In 'in hetzelfde jaar was begon te maken de toren t' Sint Pieters. (Pr. Ar.B.)

- Item, in dit jaar de derde van mei zo verbrandde de stad van Delft in Holland met beide de parochiekerken, kloosters en gasthuizen en daar geschiedde grote aanmerkelijke schade, want dat volk kon hun goed niet verbergen van de grote brand want het duurde drie uren lang en daar verbrandde wel drie duizend huizen of haardsteden dat zo geweldig was en sterk dat het niet te blussen was want dat vijfde deel nauwelijks staan bleef van de stad en dat waren meest al kleine huisjes. (K.M.)

1536.

Commissarissen.

Messier Anthone de Croy, seigneur de Sempy, chevalier.

Philips, bastaard de Lalaing, seigneur de la Moullerie, over [p. 104]

mijn heer Anthuenis van Lalaing, graaf van Hoochstrate, ridder.

Meneer Hughes van Grammez, heer van Wynghene, over mijn heer Maximiliaen van Hornes, heer van Gaesbeke, ridder.

Mijn heer Adolf de Prant, ridder, heer van Blaesvelt, over mijn heer Jan, heer van Sint Aldegonde en Noircarmes, ridder.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Gyselbrecht de Grutere.

Lievin Pien.

Gillis de Baenst.

Jan Seysins.

Lowijs Alaert.

Reynier van Huffelghem,

deken van de Weverij.

Andries van Quickelberghe.

Pieter Drossate.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Philips van den Kethulle,

heere van der Haverie.

Lievin Donaes.

Jan de Brune.

Jacob van Melle.

Reynier van den Velde.

Gillis Stalins, in de Houtbriel.

Philips Rijm.

Meester Joos Triest.

Gillis van Huffele.

Jan de Backere, fs Bertelmeeus.

Meester Pieter van Dickele.

Joos de Grave.

Anthonis de Baenst, fs Jans.

Jan van den Eechoute.

Cornelis van der Zwalmen.

Willem de Ruddere.

Willem de Smet.

Jan van Waesberghe.

Meester Lievin de Grave.

Lievin Myte.

Symon de Buck.

Joos de Brune, fs François.

Anthonis Stalins,

Lievin Lammins.

Laureyns Everdey.

Jacob de Grave.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Jan de Stuvere.

Reynier van Huffelghem.

[p. 105]

[Den xxvjen September vergaerde eene armeye hier in 't landt, daer capiteyn af was de heere van Nassauwe, de prinche van Oraengen ende de grave van Reux, ende beleyden de stadt van Guyse die zy wonnen, ende beleyden Peronnen, daer zy eene maent vooren laghen, ende lieten de stede ende trocken also t'huuswaert. Corts hier naer heeft de keysere ende de coninghinne zyne zustere eene groote armeye upghestelt ende beleyt de stede van Sainct Pol, die by assault inghenomen was ende ghepilgiert ende ter doodt ghebrocht dry duusent mannen, ende onder andere groote personagien, den conynck van Immercourt (Ivetot) ende den provoost van Parijs. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaer was by de vier leden deser stede gheconsenteert de begheerte van vrau Marie van xxm guldenen, ten twee paymenten, van xl gr. 't stuck, ende noch twee hondert duusent guldenen, ten twee paymenten, te wetene d'eene helft t' Sente Jans-messe ende d'andere helft binnen een jaer. (Pr. Ar.B.)

- Den xxen April begheerde de conynghinne te heffene noch ixm iiijc guldenen van xl gr. 't stuck, maer het was by de vier leden ontseyt, ende consenteerden deze landen en 't landt van Artois ende d'andere t'ontsettene met huerlieder persoone, naer costume, soo men hier voortijts dede. (Pr. Ar.B.)

- Den xxijen in April quam hier de tydinghe dat de Franchoysen hadden gewonnen Hesdijn. (Pr. Ar.B.)

- Den 20 October, des vrindachs 's nachts, ten elf uren, verberrende het Vischcoopershuus up de Vischmaert, ende daer woende daen inne Jacob Impins fs Jacobs, apotecaris; daer lach t'huus een advocaet van der camere van den rade ende spronck uter veinstre, achter up 't watere, [p. 106] van der tweester stagien, ende starf van den spronghe, ten huuse van meester Laureyns Bybau, cirugien. (Pr. Ar.A.)

- Up den nieu avont was binnen Ghendt eene colatie daer de conynginne overdanckelick nam de presentatie by die van Ghendt ghedaen, ende begheerde van die van Ghendt t'hebbene xiijc lxxvij saudeniers, de welcke de portie es van die van Ghendt in den transport van x duusent volx up dlandt van Vlaenderen, ende was vertoocht dat eenighe in de voorgaende begheerte huerlieder portie betalen sauden met caefghelde, met vercoopinghe van renten ende upsettynghe van assysen, ende aldus was die van Ghendt ghevraecht hoe dat se de portie vinden sauden, ghemerct dat men se up eene saecke niet en conste ghestellen; maer die van Ghendt 't selve hoorende, zeyden dat huerlieder verstandt niet en was eenichsins gheconsentert hebbende, ende also en wisten zy niet waer deze bedanckinghe quam. (Pr. Ar.B.)

- In dezen tijdt was d'armeye van der K.M. te velde, ende de coninghinne lach binnen de stede van Rijssele; welcke armeye wan doe ter tijdt Monstruel ende wart verbrandt, ende Terwanen wart beleyt, daer zy vooren laghen totten leste van July zonder yet te doene; maer daer was een bestandt ghemaect van thien maenden ende also brack d'armeye uppe. (Pr. Ar.B.)

- Den xxvijen July was binnen Ghendt eene colatie ghehauden ende te kennen ghegheven hoe de conynghinne begheerde betaelt t'hebben de portie van die van Ghendt van den voorgaenden heesch in questie, dan of de portie van die van Ghendt bedrouch lvim iiijc guldenen; zy zauden ontstaen hebben metter heelft, te weten xxviijm ijc guldenen, [p. 107] ende daer was vertoocht dat de K.Mt. by zynen briefve selve ooc begheert hadde dat men de penninghen saude willen vinden met vercoopinghen van renten; maer was expresselick by de dry leden deser stede ontseyt; want zy zeyden dat zy gheen middelen en wisten omme sulc eene somme te vindene; want het landtvolck claechde zeere van de groote settynghen die zy daghelix hadden ende informeerden daer af die van Ghendt ten beste dat zy mochten van der zelver zake te ontsegghene, midts der grooter belastinghe te vooren die elc wel wiste. (Pr. Ar.B.)

- Item, in dit schependom, den v Juny, waert meester Lievin van de Walle, chirurgien, verwijst om onthooft te worden, om sijn gheloof dat hy niet afgaen en wilde. (K.M.)

- Den xijen van Juny was onthooft eenen Jenyn van Redichove, omme dat hy jeghens dmandement van der K.M. gheconverseert hadde met Herdoopers ende andere ketters. (Pr. Ar.B.)

- Up den xvien Juny was by de wet van Ghendt ghecondempneert levende verberrent te zyne an eenen stake up de Veerleplaetse eenen Sanders Huubert, boucvercoopere, omme dat hy niet afgaen en wilde, so men hem anzeyde, zijn ongheloovich propoost ende heresie. (Pr. Ar.B.)

- Up den xxiiijen Juny, up Ste. Jansdach in middenzomere, was naer noene, ontrent de drie uren, grooten brandt up Sente Lievinsstrate over beede de zyden, so dat men niet ghepasseren en conste van der groote hitte. (Pr. Ar.B.)

- Ten zelven tyde quam te Ghendt mijnheere van Herbays, de maercgrave van Andtworpen, ende met hem quam Cornelis Scepperus, ende deden vergaderen de scepenen [p. 108] voor der noene, ende daer was by Scepperus vertoocht de letteren van credentie die de heere van Herbays brachte van den keysere; insgelijx wasser vertoocht by gheschrifte van den voornoemden Scepperus de begheerte van Mevrauwe de conynghinne, ende begheerde dat men in alle manieren zonder af of toe te doene te kennen gheven saude by colatie, waer op de wet vertrock omme te andtwoorden tot tsachternoens ende behilden copie. (Pr. Ar.B.)

- Ten twee uren naer noene waren scepenen vergadert tot savonts ten ve, aldaer ghesloten was dat zy 't niet te kennen gheven en sauden de ghemeente den teneur van den briefve, vreesende dat niet opereren en saude, dwelcke zy te kennen gaven den president, den hoochbailliu ende Mr Charles Clayssone, den ontfanghere, de welcke ghynghen an de ghedeputeerde in den Appele, daer zy ghelogiert waren, ende gaven 't hemlieden te kennen 's avonts ten vi uren. (Pr. Ar.B.)

- Ten zeven uren daer naer waren scepenen weder ghedachvaert omme ten acht uren van den avonde te commene t' Scepenhuuse, 't welcke so vulquam. (Pr. Ar.B.)

- Ten achte in den avont, de ghedeputeerde metten president, den hoochbailliu ende Mr Charles gaven de scepenen te kennene dies hem lieden de president gheseyt hadde; met alle zaken wel overmeerckende so was gheseyt ende gheduyseert dat de pensionaris deser stede metten ghedeputeerden reysen sauden hy Mevrauwe, ende te kennen gheven dwelcke so ghedaen was, nochtans so wart haer ontseyt. (Pr. Ar.B.)

- Up den xxviiien in Maerte was eenen Jooris Aelbeke, vrywullewevere dezer stede, wonende bachter Sassche, ghe- [p. 109] bannen omme dat hy de weddeboden die in zijn huus laghen van zynen huuse jaechde ende slaen wilde; naer dat de voornoemde Jooris ghebannen was, track hy zelve t' hove, omme kennis, ende gaf aldaer te kennene dat hy was een persoon schadelicke zijnde uter stede voor den prinche; want wanneer de prinche eenighe petitien dede up 't landt, zynen persoon met zyne complicen beleede de zake in dlet van de Weverij, zo dat hy by zynen loopene quam t' zyner neerynghe, dwelck was ten proffijcte van den keysere. (Pr. Ar.B.)

- De voornoemde Jooris dede zo veel t' hove by toedoene van sommighe persoonen als dat men van 's hoofs weghe sant een brief an scepenen, inhoudende 't guent dat vooren ghescreven es, ende wart in de selve lettere zeere gherecomandeert an den voorscepene ende zyne medeghezellen; maer daer en volchde geen gratie binnen dien scependomme. (Pr. Ar.B.)

- Deze Jooris was wel bekent met Mr Charles Clayssone, ontfanghere generael van Vlaenderen, ende binnen dien tijt dat hy ghebannen was, zo wasser de petitie ghedaen van Mevrauwe weghe, dwelcke ontseyt was in de Weverij mette andere lieden. (Pr. Ar.B.)

- Up den ven dach van Meye was Willem Driepont ghewesen te gane te Cuelene, ende daer af brynghen certificatie up den ban van vijftich jaren, ende dat omme segghewoorden nopens der lester colatie daer den nieuwen dienare by was, in 't broederschip van Ste. Joris; elc zie jeghens wien dat hy spreke. (Pr. Ar.B.)

- Den xven Meye sat manck Stoffelkins wijf up 't pellerijn, ende was ghebannen up den put, omme dat zy daer [p. 110]

te vooren hueren man ghegrieft hadde met messe an zijn mannelichhede, dwelck toequam omme dat hy niet ghedooghen en wilde dat zy bordeel hauden saude, dwelcke zy ghewone was. (Pr. Ar.B.)

- Den xijen Juny was voor 't schepenhuus ghestelt up een schavaut Joncvrauwe Martine Scroote, an 't Cuupgat, ende van dane also ghevoert ter Muden ute ende ghebannen vijftich jaer beter uter stede dan daer inne. (Pr. Ar.B.)

- In Junio was by den heere van Brederode ende den heere van Yseghem ghewonnen ende ghedestruweert de stede van Sainct-Pol, ende al vermoort, daer de prinche van Oraengien ooc present was. (Pr. Ar.B.)

- In de zelve maent was ghewonnen ende in partie ghedestruweert de stede van Monstruel by de voornoemde persoonen. (Pr. Ar.B.)

- In djaer xxxvi, naer dat men den zomere te voren vertrocken was van Perone dat beleyt hadde gheweest, zoo was Hesdijn in Artoys in Sporcle beleyt van den coninck van Vranckerijcke, Franchois d'eerste, met grooter heercracht, in welc 's conincx gheselscip waren onder andere noch dry coninghen, te weten: de coninck van Scotlandt, de coninck van Navarren ende van Dievetost; ende naer dat zy 't zelve wel een maent tijts daer voren gheleghen hebbende, by appointemente vercreghen hadde ende in 't zelve voyage de stede van St.-Pol inne ghenomen, boven zyne beloofte saufve garde ende neutraliteyt, es ontrent den vjen van Meye daer naer ghelicht ende vertrocken in zijn landt, tot zijnder cleenen bate niet min ter grooter scade van den lande van Artoys. Corts daer naer heeft de K. Mt. by de coninghinne zijne zuster, regente ende gouvernante van zyne [p. 111] Nederlanden, eene groote armee upghestelt ende de stede van St.-Pol, de welcke onverwinnelic ghemaeckt was by den coninc van Vranckerijck, by assaulte ghenomen, de zelve ghepilgiert ende ter doodt ghebrocht tot dry duusent vechtende mannen, onder welcke groote menighte edelmannen waren ende eenighe personnagen ghevanghen, als de voorseyde coninck van Dievetost ende de prevost van Parijs, de zelve armee trock voorts naer Monstruel, de welcke ghepilgeert was ende verberrent, ende quam van daer naer Terrewane, nemaer wert bestant by tusschenspreken van veele gheestelicke personnagien. (S.G.)

- In dit jaer sloot men de poorte van de stede toe, ende men dede se open ter dachclocke, ende men hilt 't scepenhuus ende ter poorte waken, ende men drouch den but, ende men ruumde de veste an de Deeremontsche poorte tot up de Schelde voor de Hoye; men stelde de veste uppe van den Persellepoorte totte in den waeckhuuse naer de Heuverpoorte. (Pr. Ar.B.)

- Men stelde ute veele tenten en pauweljoenen te verluchten die de neerynghen toebehoorden. Item, sommighe neerynghen deden maken alfhaken ende haghebussen. (Pr. Ar.B.)

- Men proufde eenighe engienen t' Sente Amantsberch der stede toebehoorende; de zone van Mr Jan de Somere, hem niet myende, bleef daer doot, ende andere met hem ghequetst. (Pr. Ar.B.)

- Den xven July quam de tydinghe te Ghendt dat de 1e president, de hoofmeester van den conynck van Vranckerijcke ende de 1e cammerlync van den Dolphijn commen waren by Hesdijn, de welcke brachten letteren van [p. 112] credentie metten seghele van den conynck, ende ghehandtteeckent by den Dolphijn, omme aldaer te communiquerene met Mer Jan Annaert ende Mynen heere van Molenbays, de welcke te samen communicqueerden, maer daer omme zy vergadert waren en was up den tijt niet veraccordeert. (Pr. Ar.B.)

- Den xxven July quam een messagier van Brugghe met een missive an den voorscepene, die sat voor den Kethele, ende by hem was Lievin Donaes, den voorscepene van Gedeelde, te wiens presentie hy den brief las, ende hilt inne aldus: ‘Als dat de heeren van den Vrye, Brugghe ende Ypere verstaen hadden dat men tracteerde van bestande, ende dat Terwanen blyven saude over de zyde van Vranckerijcke, dwelcke de lande van herwaerts-overe grootelijck saude bejeghenen, biddende daer omme dat hemlieden die van Ghendt sauden willen vinden tsondaechs 's avonts daer naer, in de heerbeerghe t' Sente Omaers ofte tsanderdaechs daer naer ten lanxsten, omme aldaer te communicqueren te samen up de stede van Terwaenen, ende daer naer gaen by Mevrauwe.’ (Pr. Ar.B.)

- Up Sente Jans Baptistendach, in den brandt van Sente Lievensstrate vooren ghenompt, viel eenen steenenen ghevele inne, daer onder doot bleef eenen Lievin de Buck, broeder van Pieter de Buck, officier. (Pr. Ar.B.)

- Den ijen Ougste was uutghelesen abstinentie de guerre. (Pr. Ar.B.)

- Item, in 't jaer xvexxxvij, in Januarius, was de huysvrauwe van Lievin de Grave, backer up 't hoeckxken van de Holstrate ghewesen gheleet te werden in 't bordeel; ende de bordeelvrouwen ende de meyssens van den quartiere quamen p. 113] met eender muscle up schepenhuys, daer waertse gheleet ter Hoochpoorte neder, ende alsoo tot haren huyse op 't hoecxken van der Holstrate, ende zy waert op den wech eer sy t' huys quam seer qualijck. Dese vrouwspersoone hadde eenen sone, die op den Papen-Vastenavont doodt ghesteken was in sijns vaders huys, ter oorsaeke hy woorden hadde over de voorseyde executie. (K.M.)

- Den iiijen Ougste waren t' Audenaerde ghevanghen zestien persoonen uter casselrie van Audenarde, omme de settynghe van den caefghelde, dat die van Audenarde belooft hadden te betalene, ende ghevanghen zijnde zeyden dat die van Ghendt niet belast en waren en so onghehauden. (Pr. Ar.B.)

- In dit scependom, 28 Sporkele, was Willem Polgier ghewesen te draghene een tortsche tusschen twee serjanten, om een liedekin dat hy ghemaeckt hadde up 't gheestelicke, ende voort was hem verboden niet meer te stellene in rhetorijcke quaet noch goet, ende voorts was verboden alle facteurs van rhetoryken niet uut te laten gane, zonder consent van scepenen ende oock ghevysenteert ten Preekheeren, up correczye van scepenen. (Pr. Ar.A.)

- Den ixen November waren ghebannen de weert en de weerdinne in Onze Vrauwestrate, over Schelde, omme dat zy oneerbare heerbeerghe ghehauden hadden; want Jan van Cruubeke, de weert in de Munte, vercrachte, zo men zeyde, in 't zelve huus een meyskin, ende wart er omme ghevanghen ende wart ghewesen dat meyskene te ghevene acht ponden grooten ende boven dien der stede xx duusent coreelen. (Pr. Ar.B.)]

[De 26ste september verzamelde een leger hier in ’t land waar de kapitein van was de heer van Nassau, de prins van Oranje en de graaf van Reux en belegerden de stad van Guise die ze wonnen, en belegerden Peronne waar ze een maand voor lagen en lieten de stad en trokken alzo huiswaarts. Kort hierna heeft de keizer en de koningin zijn zuster een groot leger opgesteld en belegerd de stad van Saint Pol, die bij aanval ingenomen en geplunderd en ter dood gebracht drie duizend mannen en onder andere grote personages de koning van Immercourt (Ivetot) en de provoost van Parijs. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaar was bij de vier leden van deze stad geconsenteerd de begeerte van vrouw Marie van 20 000 guldens ten twee betalingen van 20 000 groten ‘t stuk en noch twee honderd duizend guldens te twee betalingen, te weten d' ene helft t' Sint Jans-mis en d' andere helft binnen een jaar. (Pr. Ar.B.)

- De 20ste april begeerde de koningin te heffen noch 9400 guldens van 40 groten ’t stuk, maar het was bij de vier leden ontzegd en consenteerden deze landen en 't land van Artois en de andere te ontzetten met hun personen naar gebruik zo men hier voortijds deed (Pr. Ar.B.)

- De 22ste april kwam hier de tijding dat de Fransen hadden gewonnen Hesdin. (Pr. Ar.B.)

- De 20ste oktober de vrijdag nacht ten elf uren, verbrandde het viskopers huis op de vismarkt en daar woonde in Jacob Impins fs Jacobs, apotheker; daar lag thuis een advocaat van de raadskamer en sprong uit het venster achter in ’t water [pagina 106] van de tweede etage en stierf van de sprong ten huize van meester Laureyns Bybau, chirurg. (Pr. Ar.A.)

- Op de Nieuwjaarsavond was binnen Gent een collatie daar de koningin onverdiend nam de presentatie bij die van Gent gedaan en begeerde van die van Gent te hebben de 1477 soldaten wat de portie is van die van Gent in het transport van10 000 volk op het land van Vlaanderen en was getoond dat in de voorgaande begeerte hun portie betalen zouden met kaf geld van het verkopen van renten en opzetten van accijns en aldus was die van Gent gevraagd hoe dat ze de portie vinden zouden, gemerkt dat men ze op een zaak niet kon stellen; maar die van Gent die hetzelfde hoorden zeiden dat hun verstand niet was enigszins geconsenteerd te hebben en alzo wisten ze niet waarvan dit bedanken kwam. (Pr. Ar.B.)

- In deze tijd was het leger van de Koninklijke Majesteit en de koningin lag binnen de stad van Rijsel; welk leger wond toentertijd Montruel en werd verbrand en Terwaan werd belegerd waar ze voor lagen tot de laatste dag van juli zonder iets te doen; maar daar was een bestand gemaakt van tien maanden en alzo brak het leger daarop. (Pr. Ar.B.)

- De 27ste juli was binnen Gent een collatie gehouden en te kennen gegeven hoe de koningin begeerde betaald te hebben de portie van die van Gent van de voorgaanden eis in kwestie, dan of de portie van die van Gent bedroeg 56400 gulden; ze zouden ontstaan hebben met de helft, te weten 28200 gulden [pagina 107] en daar was getoond dat de Koninklijke Majesteit bij zijn brief ook zelf begeerd had dat men de penningen zou willen vinden met verkopen van renten; maar was uitdrukkelijk bij de drie leden van deze stad ontzegd; want ze zeiden dat ze geen middelen wisten om zulke som te vinden; want het landvolk klaagde zeer van de grote zettingen die ze dagelijks hadden en informeerden daarvan die van Gent ten beste dat ze mochten van die zaak te ontzeggen mits de grote belasting tevoren dat elk wel wist. (Pr. Ar.B.)

- Item, in dit schependom de 5de juni werd meester Lievin van de Walle, chirurg, verwezen om onthoofd te worden om zijn geloof dat hij niet afgaan wilde. (K.M.)

- De 12de van juni was onthoofd een Jenyn van Redichove omdat hij tegen het mandement van de Koninklijke Majesteit geconverseerd had met Herdopers en andere ketters. (Pr. Ar.B.)

- Op de 15de juni was bij de wet van Gent veroordeeld en levend verbrand te zijn aan een staak op de Veerle plaats een Sanders Huubert, boekverkoper, omdat hij niet afgaan wilde, zo men hem aanzei, zijn ongelovig voorstel en heresie. (Pr. Ar.B.)

- Op de 24ste juni op Sint Jansdag in midden zomer was na de noen omtrent de drie uren grote brandt op Sint Lievinsstraat over beide zijden zodat men niet passeren kon van de grote hitte. (Pr. Ar.B.)

- Terzelfder tijd kwam te Gent mijnheer van Herbays, de markgraaf van Antwerpen, en met hem kwam Cornelis Scepperus, en deden vergaderen de schepenen [pagina 108] voor der noen en daar was bij Scepperus getoond de letters van krediet die de heer van Herbays bracht van de keizer; insgelijks was er getoond bij geschrift van de voornoemde Scepperus de begeerte van Mevrouw de koningin en begeerde dat men in alle manieren zonder af of toe te doen te kennen geven zou bij collatie waarop de wet vertrok om te antwoorden tot de achter noen en behielden kopie. (Pr. Ar.B.)

- Ten twee uren na noen waren schepenen vergaderd tot ’s avonds ten 5 aldaar besloten was dat ze 't niet te kennen geven zouden de gemeente de teneur van de brief uit vrees dat het niet werken zou wat ze te kennen gaven de president, den hoog baljuw en Menee Charles Clayssone, de ontvanger, die gingen naar de gedeputeerde in de Appel waar ze gelogeerd waren en gaven 't ze te kennen 's avonds ten 6 uren. (Pr. Ar.B.)

- Ten zeven uren daarna waren schepenen weder gedagvaard om ten acht uren van de avond te komen t' Schepenhuis wat zo gebeurde. (Pr. Ar.B.)

- Ten acht in de avond, de gedeputeerde met de president, de hoog baljuw en Meneer Charles gaven de schepenen te kennen wat ze de president gezegd had; met alle zaken goed aangemerkt en zo was gezegd en geadviseerd dat de pensionaris van deze stad met de gedeputeerden reizen zouden bij Mevrouw en te kennen geven wat zo gedaan was, nochtans zo werd het haar ontzegd. (Pr. Ar.B.)

- Op de 28ste maart was een Jooris Aelbeke, vrije wolwever van deze stad die woonde achter Sassche gebannen [pagina 109] omdat hij de weddeboden die in zijn huis lagen van zijn huis joeg en slaan wilde; nadat de voornoemde Jooris gebannen was trok hij zelf naar de hof en gaf aldaar kennen dat hij was een persoon schadelijk te zijn uit de stad voor de prins; want wanneer de prins enige petitiën deed op het land dan beleed zijn persoon met zijn complicen de zaak in het lid van de weverij, zo dat hij bij zijn lopen kwam tot zijn nering wat was ten profijt van de keizer.

- De voornoemde Jooris deed zo veel t' hove bij toedoen van sommige personen als dat men vanwege de hof een brief zond aan schepenen, inhoud en hetgeen te voor geschreven is en werd in die zeer aanbevolen aan de voorschepen en zijn metgezellen; maar daar volgde geen gratie binnen dat schependom. (Pr. Ar.B.)

- Deze Jooris was goed bekend met Meneer Charles Clayssone, ontvanger generaal van Vlaanderen en binnen die tijd dat hij gebannen was zo was er de petitie gedaan vanwege Mevrouw wat ontzegd was in de weverij met de andere lieden. (Pr. Ar.B.)

- Op de 5de mei was Willem Driepont gewezen te gaan te Keulen en daarvan te brengen een certificatie op de ban van vijftig jaren en dat om zegwoorden nopens de laatste collatie daar de nieuwe dienaar bij was in 't broederschap van Sint. Joris; elk zei tegen wie dat hij sprak. (Pr. Ar.B.)

- De 15de mei zat manke Stoffelkins wijf op 't pellerij en was gebannen op de put omdat ze daar [pagina 110] tevoren haar man gegriefd had met een mes aan zijn mannelijkheid, wat toekwam omdat hij niet gedogen wilde dat zij bordeel houden zou, wat ze gewoon was. (Pr. Ar.B.)

- De 12de juni was voor 't schepenhuis gesteld op een schavot Jonkvrouw Martine Scroote, aan ’t Kuipgat en vandaar alzo gevoerd ter Muden uit en gebannen vijftig jaar beter uit de stad dan erin. (Pr. Ar.B.)

- In juni was bij de heer van Brederode en de heer van Yseghem gewonnen en vernield de stad van Saint-Pol en alles vermoord waar de prins van Oranje ook present was. (Pr. Ar.B.)

- In dezelfde maand was gewonnen en in partij vernield de stad van Montreuil bij de voornoemde personen. (Pr. Ar.B.)

- In het jaar 36 nadat men de zomer tevoren vertrokken was van Peronne, dat belegerd was geweest, zo was Hesdin in Artois in februari belegerd van de koning van Frankrijk, François de eerste, met grote legermacht waarin konings gezelschap waren onder andere noch drie koningen, te weten: de koning van Schotland, de koning van Navarra en van Dievetost; en nadat ze wel een maand tijd daarvoor gelegen hadden en bij overeenkomst verkregen hadden en in dezelfde reis werd de stad van Saint-Pol ingenomen, boven zijn beloofde veilige garde en neutraliteit, is omtrent de 5de mei daarna gelicht en vertrokken in zijn land tot zijn kleine bate niet minder grote schade van het land van Artois. Kort daarna heeft de Koninklijke Majesteit bij de koning, zijn zuster, regent en gouvernante van zijn [pagina 111] Nederlanden, een groot leger opgesteld en de stad van Saint-Pol, die onoverwinnelijk gemaakt was bij de koning van Frankrijk, met een aanval genomen en die geplunderd en ter dood gebracht 3000 vechtende mannen waaronder grote menigte edellieden waren en enige personages gevangen als de voorzegde koning van Dievetost en de provoost van Parijs, dat leger trok voorts naar Montrueil wat geplunderd werd en verbrand en kwam vandaar naar Terwaan, nee maan daar kwam een bestand bij tussen spreken van vele geestelijke personages. (S.G.)

- In dit jaar sloot men de poort van de stad toe en men deed het open ter dag klok en men hield 't schepenhuis en ter poort waken en men droeg de buit en men ruimde de vest aan de Dendermonde poort tot op de Schelde voor de Hooi; men stelde de vest op van de Persellepoort tot in het waakhuis naar de Heuverpoort. (Pr. Ar.B.)

- Men stelde uit vele tenten en paviljoenen te verluchten die de neringen toebehoorden. Item, sommige neringen deden maken elfhaken en haakbussen. (Pr. Ar.B.)

- Men beproefde enige machines t' Sint Amantsberg die de stad toebehoren; de zoon van Meneer Jan de Somere, hem niet meende bleef daar dood en andere met hem gekwetst. (Pr. Ar.B.)

- De 15de juli kwam de tijding te Gent dat de 1ste president, de hofmeester van de koning van Frankrijke en de 1ste kamerling van de Dauphin gekomen waren bij Hesdin, die brachten letters van [pagina 112] krediet met de zegels van de koning, en met de handtekening van de dauphin om aldaar te communiceren met meneer met Meneer Jan Annaert en Mijn heer van Molenbays, die tezamen communiceerden, maar omdat ze vergaderd waren was er op die tijd geen akkoord. (Pr. Ar.B.)

- De 25ste juli kwam een messagier van Brugge met een missive aan den voorschepen die zat voor den Ketele en bij hem was Lievin Donaes, de voorschepen van Gedeelde, te wiens presentie hij dn brief las, en hield in aldus: ‘Als dat de heren van de Vrije, Brugge en Iperen verstaan hadden dat men trakteerde van bestand en dat Terwaan blijven zou over de zijde van Frankrijke wat het land van herwaarts-over zeer zou bejegenen, bidden daarom dat die van Gent zouden willen vinden zondag avond in de herberg t' Sint Omaars of anderdaags daarna ten langste om aldaar te communiceren tezamen op de stad van Terwaan en daarna te gaan bij Mevrouw.’ (Pr. Ar.B.)

- Op Sint Jans Baptisten dag in de brandt van Sint Lievensstraat voor genoemd viel een stenen gevel om waaronder dood bleef een Lievin de Buck, broeder van Pieter de Buck, officier. (Pr. Ar.B.)

- De 2de augustus was uitgelezen abstinentie de oorlog. (Pr. Ar.B.)

- Item, in ’t jaar 1537 in januari was de huisvrouw van Lievin de Grave, bakker op het hoekje van de Holstraat gewezen geleid t te werden in 't bordeel; en de bordeelvrouwen en de meisjes van het kwartier kwamen [pagina 113] met een muts op schepenhuis, daar werd ze geleid ter Hoge poort neer en alzo tot haar huis op het hoekje van de Holstraat en ze werd op de weg eer ze thuis kwam zeer kwalijk. Deze vrouwspersoon had een zoon die op de Papen-Vastenavond dood gestoken was in zijn vaders huis ter oorzaak dat hij woorden had over de voorzegde executie. (K.M.)

- De 4de augustus waren t' Oudenaarde gevangen zestien personen uit het rechtsgebied van Oudenaarde om de zetting van het kaf geld dat die van Oudenaarde beloofd hadden te betalen en gevangen zijnde zeiden dat die van Gent niet belast waren en zo opgehouden. (Pr. Ar.B.)

- In dit schependom, 28ste februari, was Willem Polgier gewezen te dragen een toorts tussen twee sergeanten om een liedje dat hij gemaakt had op ‘t geestelijke en voort was hem verboden niet meer te stellen in retoriek kwaad noch goed en voorts was verboden alle facteurs van retoriek niet uit te laten gaan zonder consent van schepenen en ook gevisiteerd ten Predikheren op correctie van schepenen. (Pr. Ar.A.)

- De 9de november waren gebannen de waard en waardin in Onze Vrouwenstraat over Schelde omdat ze oneerbare herberg gehouden hadden; want Jan van Cruubeke, de waard in de Munt, verkrachte, zo men zei, in 'in hetzelfde huis een meisje en werd er om gevangen en werd gewezen dat meisje te geven acht ponden groten en boven dien de stad 20 000 kralen. (Pr. Ar.B.)]

[p. 114]

1537.

Commissarissen.

Meneer Anthonis van Croy, ridder van de Orde.

Philips van Ghistele, heer van der Mote, in de plaats van Meneer Anthonis de Lalaing, graaf van der Hoochstraten, ook ridder van de Orde.

Meneer Hughes van Grammez, ridder, heer van Wynghene, in de plaats van mijn heer van Gaesbeke.

Meneer Jan, heer van Sint Aldegonde en Noircarmes.

s Heeren kiezers.

De stad kiezers.

Willem van Imbyse.

Jan Baers.

Jan Damman,

heer van Oombergen.

Joos van der Haghen.

Denijs van der Boven.

Loys Bette.

Thomaes Heylinc.

Bertelmeeus de Backere.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Gillis de Baenst.

Joncheere Anthonis van de Vichte.

Anthonis Zoete,

over hem Jacob van der Beke.

Adriaen de Wale.

Jan de Stuvere.

Jan de Vettere, tussen poorten.

Christoffels de Wintere.

Meester Jan de Steercke.

Jan de Vos, t' Sint Baafs.

Jan Seys, fs Joos.

Jan Seyssins, fs Pieters.

Jonckheere Claeys Triest,

heere van Hauweghem.

Willem Stoop.

Jacob de Beaufremez.

Gillis Stalins, op de Korenmarkt.

Symoen Yoens.

Fransoys Everwijn.

Pieter Stalins, fs Gillis.

Jan Zutterman,

over hem Pieter de Cupere,

over hem Pieter Drossate.

Geeraert Brecht.

Pieter van den Velde, op de Mude.

Adriaen de Croock.

Lievin Hallync, fs Lievins.

Jan de Buc, op de Mude.

Lievin de Muntere.

Lievin van Testele.

[p. 115]

Over deken.

Deken van de Weverij.

Jan de Stuvere.

Reynier van Huffelghem.

[In 't ancommen van dezen scependomme galt 't coorenc xxiiij stuvers elc aelstre, ende 't wart pays in Oostlant, zo dat men dat jaer het cooren cochte omme xvi gr. elc aelstre. (Pr. Ar.B.)]

Item, den laetsten van Hoeymaent wierden de monnicken van Sente Baefs canonniken 's achternoens te vespertyde, ende hadden voor de noene met den monincs habyte in de kercke gheweest ende 's achternoens met den oversloppe ende de mutse op den aerme.

Item, in dit jaer was Sutterman verlaten ende afghestelt van den scependomme, omme dieswille dat hy eene jonghe dochtere in 't Baghinhof by fortse vercracht hadde, ende t' synen laste bleec dat hy noch by costume zulc ghewone was te doene, daer omme dat hy hadde sententie van scepenen van de Keur zyne medeghesellen, ende dede legghen zynen kerle in zyne plaetse, ende was daer in vierschare openbaerlic ghegheeselt tot den bloede, ende voorts ghestelt op eenen waghene, ghebonden an eenen stake, ende ghevoert alle vierwegscheeden van der stede, ende daer ghegheeselt met roeden ende verbannen vijftich jaer uut Vlaenderen.

[Den iiijen van Sporcle was Jan Sutterman, fs Philips, de xe scepene van de Keur, ghebannen uten lande ende graefschepe van Vlaenderen, beter uter stede dan daer inne ende schadelick onder 't ghemeente, boven dat men hem met viere versynghelde zijn haer up zijn hooft, ende dat hy ghevoert was an eenen stake up eenen waghene, met eender scroo voor 't hooft, t' elken vierwescheede, omme dat hy [p. 116] Jan gheconverseert hadde met ghehuude vrauwen ende gheschoffiert maechdekins, also wel gheestelick als anderssins, ende oversulx verclaert beter uten ghemeente dan daer ondere, ende omme dat hy gherekent was doot zonder kennis, was in zyne stede ghestelt Pieter de Cuupere, fs Jans, ende over hem Pieter Drossate fs Pieters. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaer was Bernaert van den Bossche ende Lievin de Caluwe, gheseyt Bruesen, ter justicie brocht up de Vrydachmerct, om dieswille dat zy hadden vermoort Anthuenis van den Bossche, Bernaerts broedere, ende gheleyt t' enden der Doorestraet, up een volders plancke om dat hy wech stroomen zaude.

Item, dese moort quam ute, by dien dat de voornoemde Bruesen hem mesclapte t' Sente Jacops in Compostelle tot zijnder werdinne die ooc uut Vlaenderen was, ende de voornoemde werdinne dit hoorende, hevet te kennen ghegheven eenen Symoen de Ruddere ende Jan Paridaen, die 't selve te kennen gaven binnen Ghent, by den welcken de voornoemde Bruesen ende Bernaert waren ghevanghen, ende by huerlieder verlyde waren beede verberrent.

[Den ven Meye compareerde voor scepenen de weduwe van Beernaert van den Bossche met Mr Jan Pieters, notaris, daer de weduwe appelleerde van 't vonnesse dat by scepenen up den xxj April ghewijst was ten laste van haren man, ende naer 't appel ghedaen, waren zy ghevanghen ende den viij Meye eerlick ontsleghen. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaer was een voorghebot uutgheleydt daer by dat verboden was binnen Vlaenderen gheen settynghe gheynt te werdene noch te ontfanghen, anders dan by de drie leden 's landts gheconsenteert, ende was up pene van [p. 117] verbuerte van lijf ende goed, hoewel nochtans ter zelver tijdt binnen der stede van Audenaerde ghevanghen lach sommighe pachters uter casselrie van Audenaerde, ende dat omme den heesch in questie. (Pr. Ar.B.)

- Den iiijen Ougste was te Ghendt eene processie generael, ende dat omme dat hier de tydinghe quam dat tusschen der K.Mt. ende den conynck van Vranckerijcke den xven July eenen pays ghemaect was binnen der stede van Aghinach, (Nice?) ende daer up in veele plaetsen costelick gheviert ende ghebatement. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaer was 't zo zoet eenen wintere dat noynt man dierghelijck en sach. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaer wart te Ghendt by den leeu die van Thunis brocht was, verbeten de man diese bewaerde by verswymenesse dat hy het kot niet toe en loock. (Pr. Ar.B.)

- Up Sente Beernaertsdach was Willem van Cuelene ghewesen vergheffenesse te bidden up eene knien, heere ende wedt, ende te ghevene de stede vier duusent cooreels ofte xx sc. gr., ende so wanneer Hughe de Grammes in de stede quam, wert de voornoemde Willem noch ghehauden den zelven Grammes, present de heere ende dry scepenen met drie van zyne vrienden, vergheffenesse te biddene, omme dat hy gheseyt hadde: ‘Siet daer compt Huughes de Gram es up de muul, hy mocht wel up eenen esel ryden.’ (Pr. Ar.B.)

- Up de octave van Onse Vrauwe half-ougste waren de scharmeyers huerlieder gage upgheseyt, omme dat de stede soo veele t' achter was; hier inne waren eenighe lieden ghemoyt, ende men speelde er niet meer. (Pr. Ar.B.)

- 's Dijssendaechs na Onzer Vrauwendach alfougst [p. 118] drouch Pieter de Keysere den pays van Cassant gheprendt den voorscepene diene hadde doen prenten, dewelcke den volcke qualick inne viel. (Pr. Ar.B.)

- Up Ste. Berthelmeeusdach quamen binnen Ghendt uter casselrie van Audenaerde wel ijc persoonen die 's donderdaechs 's morghens ghynghen by scepenen, daer zylieden vertoochden dat zylieden ghesonden waren omme te betalene de settynghe die Mevrauwe versocht hadde up 't landt, de welcke hier by die van Ghendt ontseyt was, ende sustineerde by dien onghehauden t' zijn van yet te ghevene; waeromme scepene ghehoort hebbende huerlieder versouck gaven inhaudende dat zy de patientie nemen wilden, men saude senden by Mevrauwe, daer mede ghynck elc sijns weechs t' huuswaert. (Pr. Ar.B.)

- Beede de dekenen, Mr Jan de Steercke, Jan de Vos, Mr Jan Baert reysden naer Sente Berthelmeeusdach te Brugghe by Mevrauwe, ende waren daer tot..... 's avonts, zonder lettel te doene, ende rapporteerden tsanderdaechs huerlieder ghebesoingneerde. (Pr. Ar.B.)

- 's Anderdaechs reysden Mr Jan de Steercke ende de voorscepen van Gedeelde naer Brussele daer Mevrauwe doe was, ende de pensionaris met hemlieden ende quamen t'huuswaert naer Sente Michielsdach, ende zy vonden ten hove de andere drie leden, de welcke met hemlieden quamen up Sente Bavensdach, ende elc dede rappoort in 't zyne, 't guent dies zy t'hove ghedaen hadden. (Pr. Ar.B.)

- Ende binnen eender ure daer naer, waren ontboden xx notable persoonen, poorters, ende xx persoonen van de nerynghe, ende also veele van de Weverij, daer present scepenen gheconcipieert was metten notabele, 't guent daer [p. 119] omme zylieden ontboden waren. Up Sente Augustijnsavondt hadde Gheeraert Stragiers de Souverain ghebrocht te Ghendt ende ghevanghene, de welcke hy 's maendaechs sant twee biechtvaders, de welcke by den pacient te kennen ghegheven was dat hy was presbiter ende religieux gheweest te Freminueren; maer hy hadde absolutie daer af ontfanghen van den paus, ende dese presbiter was ghehaelt by twee Freminueren de welcke hem een habijt an deden, ende leeden in huerlieder couvent. (Pr. Ar.B.)

- Up Sente Augustijnsdach, snavonts, quamen drie ghesellen wel voorsien up de Hoochpoort in den Ketele, ende vraechden naer de weerdinne, die quam, ende vraechden haer naer den voorscepenen, de welcke andtwoorde dat hy daer niet en was, dwelcke zylieden niet ghelooven en wilden, waeromme zy binnen ghynghen ende deden besouck; maer zy en vonden hem niet, ende ghynghen zeer verstoort daer ute, zegghende: ‘Wy zullen hem noch wel vinden!’ (Pr. Ar.B.)

- 's Maendaechs naer Onser Vrauwendach-Conceptie, waren de scharmeyers weder ontfanghen, up conditie dat zy jaerlijx zo veele hebben sauden als zy ghehadt hadden van auts tyden, dies zauden zy by ghebuerte alle nachte t'elcker uren een trompet steken, ende daer naer blasen alle so veele slaghen als 't ure ghesleghen was, ende en mochte uter stede niet gaen zonder consent. Ende 's morghens ende 's avonts als zy ghespeelt hadden, zo moesten zy gaen ten huuse van Lievin van Testele, omme een loot dat hy degone gaf die ghespeelt hadden, ende daer mede ghynghen zylieden t'elcker maendt om ghelt. (Pr. Ar.B.)

- Den iijen sondach in den Avent, moesten de trompetters [p. 120] 's noenens ten xi uren trompen up de vier houcken van den Beelfroote 't gheel jaer duere. (Pr. Ar.B.)

- Den ijen Lauwe was gheordonneert dat de clockluuders up 't Beelfroot t'elcker ure 's nachts, als 't trompet ghesteken was, roupen sauden: ‘Wacht u vier, u keerslucht wel.’ (Pr. Ar.B.)

- Den xiiijen Sporele reysden naer Bruussele Jan Cheys, scepenen van de Keur, ende Adriaen de Wale van Gedeelde, ende saten up eenen vischwaghen ende reden zo uter stede. (Pr. Ar.B.)

- In de zelve maent was Pr de Sceppere van Merelbeke ontboden wettelic ten oorytschepe, ende hy ontboot den voorschepene dat hy met hem niet te doen en hadde, ende dat 't niet doen en zaude, ende wort daer omme ghevanghen ende daer vergheffenesse bidden en oorytschip zegghen. (Pr. Ar.B.)

- Voor Kersavont was ghevanghen de heere van Loodijck, ende was een man van wapenen van den keysere, ende lach in garnesoene t'Aryen, up de frontiere van den lande, ende hadde langhe ghedient; dit quam toe omme een vrauwepersoon, jonghe dochter, die claechde ende die nochtans niet al te eerbaer en was; deze edelman lach t'huus in den Pijl up de Hoochpoort; hy wart ontsleghen, maer de weerdinne wart ghebannen, die hem de dochter t'huus brachte. (Pr. Ar.B.)

- Den ix Sporcle was uutgheleyt ende ghepublieert een mandement by de heeren van den rade, inhoudende van de poinctinghe dat men betalen moeste, dwelcke die van Ghendt ontseyden uut te publieren. (Pr. Ar.B.)

- Die van Busbeke, Heersele, Resseghem ende meer [p. 121] andere quamen den xvjen Sporcle te Ghendt an scepenen, ende versochten copie te hebben van den mandemente, de welcke men hemlieden dede, ende men seyde hemlieden dat se hemlieden voughen sauden met die van Roo, Sotteghem ende Gavere, ende metter stede worden gheinthimeert up den xixen Sporcle, up den dijssendach, die van Aelst by de heeren van den rade, maer die van Aelst lieten 't varen. (Pr. Ar.B.)

- Item, in dit jaer dede Henricus, coninck van Enghelant, syne coninghinne openbaerlijck onthoofden; de reden waerom es noch onseker, ende oock somighe bisschopen wierden door bevel van den coninck oock onthooft. (K.M.)

- Item, in dit jaer, den iijen in Augusti was te Ghendt in het Brantstraetje gheboren twee kinderen sijnde meyskens, ende waren beide d'een aen d'anderen ghegroeit. (K.M.)

- In dit jaer panden Adriaen de Croock, Jan de Buck ende Lievin van Testele, dese dry scepenen, met Joos van der Haghen, als amman, alle viere te peerde, up den ven van Hoymaent, midts dat generael pandinghe was, dwelc binnen Ghendt noint te peerde was ghezien; ende was Lievin Moeraert, taelman, d'eerste die alsdan ghepandt was. (S.G.)]

[In 't aankomen van deze schependom gold ’t koren 24 stuivers elke halster en het werd vrede in Oostland zo dat men dat jaar het koren kocht om 16 grote elke halster. (Pr. Ar.B.)]

Item, het laatste van juli werden de monniken van Sint Baafs kanunniken te achter noem te vesper tijd en hadden voor de noen met het monniken habijt in de kerk geweest en te achter noen met de oversloop en de muts op de arm.

Item, in dit jaar was Sutterman verlaten en afgesteld van het schependom om dieswille dat hij een jonge dochter in ’t Begijn hof met kracht verkracht had en tot zijn last bleek dat hij noch bij gewoonte zulks gewoon was te doen, waarom dat hij had sententie van schepenen van de Keur zijn metgezellen, en deden leggen zijn kleed in zijn plaats en was daar in vierschaar openbaar gegeseld tot bloedens toen en voorts gesteld op een wagen gebonden aan een staak en gevoerd alle vierwegscheidingen van de stad en daar gegeseld met roeden en verbannen vijftig jaar uit Vlaanderen.

[De 4de februari was Jan Sutterman, fs Philips, de 10de schepen van de Keur, gebannen uit het land en graafschap van Vlaanderen, beter uit de stad dan daarin en schadelijk onder 't gemeente, boven dat men hem met vuur verzengde zijn haar op zijn hoofd en dat hij gevoerd was aan een staak op een wagen met een doek voor het hoofd te elke vierwegscheiding omdat hij [pagina 116] Jan geconverseerd had met gehuwde vrouwen en geschoffeerd maagdjes, alzo wel geestelijk als anderszins en over zulks verklaard beter uit de gemeenten dan daaronder en omdat hij gerekend dood was zonder kennis was in zijn plaats gesteld Pieter de Cuupere, fs Jans, en over hem Pieter Drossate fs Pieters. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaar was Bernaert van den Bossche en Lievin de Caluwe, gezegd Bruesen, ter justitie gebracht op de vrijdag markt om dieswille dat ze hadden vermoord Anthuenis van den Bossche, Bernaerts broeder, en gelegd ten einde van de Dorenstaart op een volders plank zodat hij weg stromen zou.

Item, deze moord kwam uit bij dien dat de voornoemde Bruesen hem mis klapte t' Sint Jacobs in Compostella tot zijn waardin die ook Vlaanderen was, en de voornoemde waardin die dit hoorde heeft het te kennen gegeven een Symoen de Riddere en Jan Paridaen die hetzelfde te kennen gaven binnen Gent, waarbij de voornoemde Bruesen en Bernaert waren gevangen e nbij hun belijden waren ze beide verbrand.

[De 5de mei compareerde voor schepenen de weduwe van Beernaert van den Bossche met Meneer Jan Pieters, notaris, daar de weduwe appelleerde van ’t vonnis dat bij schepenen op de 21ste april gewezen was ten laste van haar man en na 't appel gedaan was waren ze gevangen en de 8ste mei eerlijk ontslagen. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaar was een voorgebod uitgeleid waarbij dat verboden was binnen Vlaanderen gen zetting geëindigd te worden noch te ontvangen, anders dan bij de drie leden van het land geconsenteerd en was op boete van [pagina 117] verbeurte van lijf en goed, hoewel nochtans terzelfder tijd binnen der stad van Oudenaarde gevangen lagen sommige pachters uit het wetsgebied van Oudenaarde en dat om eis in kwestie. (Pr. Ar.B.)

- De 4de angustus was te Gent een processie generaal en dat omdat hier de tijding kwam dat tussen de Koninklijke Majesteit en de koning van Frankrijk de 15de juli een vrede gemaakt was binnen de stade van Aghinach, (Nice?) en daarop in vele plaatsen kostelijk gevierd en toneelspelen. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaar was ’t zo’n zachte winter dar men nooit diergelijke zag. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaar werd te Gent bij de leeuw die van Tunis gebracht was verbeten de man dies het bewaarde bij verzuim dat hij de kot niet toe sloot. (Pr. Ar.B.)

- Op Sint Bernards dag was Willem van Cuelene gewezen vergiffenis te bidden op een knie heer en wet en te geven stad vier duizend kralen of 20 schillingen groten en zo wanneer Hughe de Grammes in de stad kwam werd de voornoemde Willem noch gehouden dezelfde Grammes, present de heer en drie schepenen met drie van zijn vrienden vergiffenis te bidden omdat hij gezegd had: ‘Zie daar komt Hughe de Gram op de muilezel; hij mocht wel op een ezel rijden.’ (Pr. Ar.B.)

- Op de octaaf van Onze Vrouwe half-augustus waren de scharmeiers hun gage opgezegd omdat de stad zo veel t' achter was; hierin waren enige lieden gemoeid en men speelde er niet meer. (Pr. Ar.B.)

- 's Dinsdag na Onze Vrouwe dag half augustus [pagina 118] droeg Pieter de Keysere de vrede van Cadzand geprint die de voorschepen die hadden doen prenten die het volk kwalijk beviel. (Pr. Ar.B.)

- Op Sint Bartholomeus dag kwamen binnen Gent uit het gerechtsgebied van Oudenaarde wel 200 personen die donderdag morgen gingen bij schepenen daar ze toonden dat ze gezonden warmen om te betalen de zetting die Mevrouw verzocht had op ’t land wat hier bij Gent ontzegd was en beriepen bij die niet gehouden te zijn van iets te geven; waarom; schepenen gehoord hebben en hun verzoek en gaven inhoudt en dat ze geduld nemen wilden, men zou zenden bij Mevrouw en daarmee gingen ze elk hun weg huiswaarts. (Pr. Ar.B.)

- Beide de dekens, Meneer Jan de Steercke, Jan de Vos, Mr Jan Baert reisden na Sint Bartholomeus dag te Brugge bij Mevrouw en waren daar tot..... ’s avonds zonder iets te doen en rapporteerden te anderdaags hun besognes. (Pr. Ar.B.)

- 's Anderdaags reisden Meneer Jan de Steercke en de voorschepen van Gedeelde naar Brussel waar Mevrouw toen was en de pensionaris met ze kwam huiswaarts na Sint Michiels dag en ze vonden ten hove de andere drie leden die met ze kwamen op Sint Bavo dag en elk deed rapport in ’t zijne van hetgeen dat ze te hof gedaan hadden. (Pr. Ar.B.)

- en binnen een uur daarna waren ontboden 20 notabele personen, poorters en 20 personen van de neringen en alzo veel van de weverij en daarmee present schepenen geconcipieerd met de notabele hetgeen waarom [pagina 119] ze ontboden waren. Op Sint Augustinus avond had Gheeraert Stragiers de soeverein gebracht te Gent en gevangen die hij maandags zond twee biechtvaders die bij de patiënt te kennen gegeven was dat hij was presbyter en religieus geweest te Freminuren; maar hij had absolutie daarvan ontvangen van de paus en deze presbyter was gehaald bij twee Freminuren die hem een habijt aan deden en leidden hem in hun convent. (Pr. Ar.B.)

-Op Sint Augustinus dag ’s avonds kwamen drie gezellen goed voorzien op de Hoge Poort in de Ketel en vroegen naar de waardin en die kwam en vroegen haar naar de voorschepenen en die antwoordde dat hij daar niet was, wat ze niet geloven wilden waarom ze binnen gingen en deden zoeken mar vonden hem niet en gingen zeer verstoort daaruit en zeiden; ‘We zullen hem noch wel vinden!’ (Pr. Ar.B.)

- ’s Maandag na Onze Vrouwe dag-Conceptie waren de scharmeiers weer ontvangen op conditie dat ze jaarlijks zo veel hebben zouden als ze hadden van oude tijden, dus zouden om beurten alle nachten te elk uur een trompet steken en daarna blazen alzo veel slagen als het uur geslagen had en mochten uit de stad niet gaan zonder consent. En ’s morgens en ’s avonds als ze gespeeld hadden zo moesten ze gaan ten huize van Lievin van Testele om een loot dat hij diegene gaf die gespeeld had en daarmee gingen ze te elke maand om geld. (Pr. Ar.B.)

- De 3de zondag in de Advent moesten de trompetters [pagina 120] te noen ten 11 uren trompetten op de vier hoeken van het Belfort 't geheel jaar door. (Pr. Ar.B.)

- De 2de januari was geordonneerd dat de klokkenluiders op 't Belfort te elk uur 's nachts als 't trompet gestoken was toepen zouden: ‘Wacht u vuur, w kaarslucht wel.’ (Pr. Ar.B.)

- Den 14de februari reisden naar Brussel Jan Cheys, schepenen van de Keur, en Adriaen de Wale van Gedeelde en zaten up een viswagen en reden zo uit de stad. (Pr. Ar.B.)

- In dezelfde maand was Pr de Sceppere van Merelbeke ontboden wettelijk ten oord schap en hij ontbood den voorschepen dat hij met hem niet te doen had en dat 't niet doen zou en werd daarom gevangen en daar vergiffenis bidden en oord schap zeggen. (Pr. Ar.B.)

- Voor Kerstavond was gevangen de heer van Loodijck en was een man van wapenen van de keizer en lag in het garnizoen te Rien op de grens van het land en had lang gediend; dit kwam toe om een vrouwspersoon, jonge dochter, die klaagde en die nochtans niet al te eerbaar was; deze edelman lach thuis in de Pijl op de Hoge Poort; hij werd ontslagen, maar de waardin werd gebannen die hem de dochter thuis bracht. Pr. Ar.B.)

- Den 9de februari was uitgeleid en gepubliceerd een mandement bij de heren van de raad inhoud en van de punten dat men betalen moest, wat die van Gent ontzegden uit te publiceren. (Pr. Ar.B.)

- Die van Busbeke, Herzele, Ressegem en meer [pagina 121] andere kwamen de 16de februari te Gent aan schepenen en verzochten kopie te hebben van het mandement wat men ze deed en men zei ze dat ze zich voegen zouden met die van Roo, Zottegem en Gavere en met die steden worden geïntimeerde op de 19de februari op een dinsdag en die van Aalst bij de heren van de raad, maar die van Aalst lieten 't varen. (Pr. Ar.B.)

- Item, in dit jaar deed Hendrik, koning van Engeland, zijn koningin openbaar onthoofden; de reden waarom is noch onzeker, en ook sommige bisschoppen werden door bevel van de koning ook onthoofd. (K.M.)

- Item, in dit jaar de 3de augustus was te Gent in het Brandstaatje geboren twee kinderen en waren meisjes en waren beide de een an de andere gegroeid. (K.M.)

- In dit jaar panden Adriaen de Croock, Jan de Buck en Lievin van Testele, deze drieschepenen, met Joos van der Haghen, als Amman, alle vier te paard op de 5de augustus mist dat het een generale panden was wat binnen Gent nooit te paard was gezien; en was Lievin Moeraert, tolk, d' eerste die alsdan verpand was. (S.G.)]

1538.

Commissarissen.

Meneer Anthonis de Croy, ridder, heer van Simpy.

Philips de Lalaing, bastaard van Hoochstrate, in de plaats van de graaf van Hoochstrate, zijn vader.

Meneer Hughe van Grammez, heer van Winghene, ridder, in de plaats van de heer van Noircarmes.

Maximiliaen de Hornes, heer van Gaesbeke.

[p. 122]

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Jan de Vos.

Jan Brouckaert.

Meneer Jan de Steercke.

Adriaen de Wale.

Joncheer Claeys Triest.

Willem Stoop.

Jan Theyssins.

Jacob van der Beke.

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Gyselbrecht de Grutere.

Jan Damman, heer van Oomberghe.

Lievin Pien.

Jan de Brune,

over hem Jan Brouckaert.

Lievin van Beke.

Gillis Diericx.

Willem van Hembyse.

Andries van Quickelberghe.

Berthelmeeus de Backere.

Jan Pauwels.

Gillis van Huffele,

Jan de Bellemakere.

Anthonis de Baenst.

Jan Ruffelaert.

Jacob de Sceppere.

Willem Cocquut,

over hem Lievin Dherde.

Lauwerijns Macharis.

Jan Meussins.

Jacob Alsberghe.

Pieter de Schuutere.

Joos Codde.

Claeys Baes.

Oste van den Wale.

Thomaes Heylinc.

Bauwin van Kerrebrouc.

Gyselbrecht Tarles.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Jan de Bloc.

Reynier van Huffelghem,

over hem Joos van der Haghen.

Item, in dit jaer was te Ghent een scoone batementspel van Retoryken daer vele scoone prysen te winnen waren voor den upperprijs van den spele van sinne, danof d'uutstel van der reghele by die van Ghent uutghestelt welc den mensch stervende den meesten troost es, ende de upperprijs was vier selveren cannen, weghende ix maerc Troys, de naerprijs drye selveren cannen, weghende zes maerc Troys, de derde prijs drye derden deelen, weghende v maerc, de [p. 123] vierde prijs drye selveren coppen, weghende drye maerc, de v prijs ij coppen van ij maerc, de vj prijs eenen cop, en noch vele sconen prysen van incommene, van vierne van steden ende durpen; ende van batementen in 't sotte iij selveren coppen, de naerprijs ij coppen, de iij prijs twee coppen, t' samen weghende een maerc Troys; de vierde prijs een schale zes onsen swaer, de vijfsten prijs vier onssen, de seste prijs een schale van iii onssen ende noch andere zes prysen van voorts commene ende van refereynen in 't vroede, in 't amoruese ende in 't sotte; de prysen van den factuers in 't vroede ende sotten spel, ende noch zes prysen van best den sot te makene, ende den prinschepalen prijs van den spele hadden die van Andworpen.

[.... Die van Ste. Wynocx den tweesten ende Thielt den derden. (S.G.)

- In dit jaer, den iiijen van Maerte, soo reysde uyt Ghendt Joos van der Stoet als bode van der Rethorica in Zeelant ende Hollant, ende quam weder in de Paesdaeghen (15) 40. Item, 't es te weten datter acht boden uytghesonden waren. (K.M.)

- Den xen July quam logieren de heere van Sempy shoochbaillius, ende men gaf hem gheenen presentwijn. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaer was uutgheleyt de macht van de vinders, ende hoe verre dat zy huerlieder bestreck hebben. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaer waren de ghevanghene van settynghe ende pointinghe t' Aelst, Deermonde ende t' Audenaerde ende elders ontsleghen, up belofte van wedercommene als zy 't versocht zullen wesen. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaer ende scependom vergaderden de coninc [p. 124] van Vranckerijcke ende de coninghinne van Hongheryen, voor ons regente van dese Nederlanden, te Compiengien.

Item, den..... van October reysden uut Ghent naer de coninghinne om te belettene den last die men den lantvolcke dede, ter causen van de voorgaende begherte, ten eersten beede de dekenen, twee scepenen van de Kuere, te wetene: Lievin Pien ende Willem van Imbiese, twee scepenen van Gedeele, te wetene: Gillis Diericx ende Jan Rufelaert, ende voort uut eleken lede van der stede twee, te wetene: van der poorterye joncheere Chaerle de Grutere, heere van Exaerde, ende Adriaen Triest; van der weverye was Jan de Vettere ende Jan Brouckaert; van neeringhe waren Roegier van Sonnemaere ende Jan van der Fonteyne, ende meestere Jan Baert was mede om de propositie te doene.

Item, in 't voornoemde jaer ende scependom overleet de keyserinne geselnede van hertoch Kaerle, keyser van Roome, ende op den laetsten van Meye was te Ghent huere uutfaert ghedaen.

Item, in 't voornoemde jaer, den sevensten in Hoeymaent, gaven scepenen der ghemeente te kennene by colatien den staet van der stede ende vraechden of men alle voorgaende assysen verpachten wilde; maer 't en was niet gheconsenteert voor dat vulcommen zijn zoude 't slot van der lester colatie, inhaudende twee poeinten, te wetene: dat men de prevelegien prenten zaude, ende dat men 't lantvolc bescudden zaude van alle settinghen, te Ghent niet gheconsenteert.

Item, den xxiiij in Hoeymaent was men in 't secreet in 't Beelfroot; maer daer en waren niet vele prevelegien ghelesen, ende hier mede meenden zy 't volc te payene. [p. 125]

Item, den (xxiiij) in Hoeymaent was 't wederomme colatie, maer de assysen en wierden niet gheconsenteert te verpachtene voor dat corexie ghedaen zijn zaude van de ghene die dlant belast hadden buten den sloote van colatien, ende ooc die men ten laste leyde van eeneghe prevelegien, die by hemlieden ontvremt zijn zauden, midts dat eenen Pieter de Voocht, filius meester Andries, der stede smet, te kennen gaf als dat hy in 't jaer xxxvj uut laste ende by bevele van meester Philips van de Ketulle, in dien tijt voorscepene van de Keur, een slot af smeet van den secrete in 't Beelfroot.

Item, den xxviijen in Hoeymaent ginc men wederomme in 't secreet, ende men haelde ute de lade met der A, ende men brachtse op den colatie-soldere, ende men begonste te lesen ende uut te scryvene de prevelegien, ten bysyne altijts van eenighe dekenen ende alle andere die 't gheliefde te commene.

[Den iiijen in Meye bedaghende, wart up de Hoochpoort in 't Peert eenen wulghen mey ghestelt, ghestoffeert met dootshoofden, ende woonde daer in 't huus Jan de Laray, dienaer van der stede, ende dezen mey wart ghedreghen up Sente Nyclauskerckhof by de andere hoofden. (Pr. Ar.B.)

- Den vjen in July wart het bestandt up het scepenhuus by Mr Jan Baert, present de hoochbailliu ende de scepenen, elc ligghende up een fluweele cusse met twee tortsen, uutgheroupen. (Pr. Ar.B.)

- Den xiijen July drouch men processie general; men vergaderde t' Sente Jacobs, ende de dienst was t' Sente Michiels, ende men drouch 't Sacrament van Ste. Jacobs onder den troone, ende de dienst was ghedaen by den [p.126] souverain van Luudicke, heere..... van der Gracht, broeder van den hoochbailliu, die te vooren gheweest hadde prior van de Augustynen. (Pr. Ar.B.)

- Achter de processie quamen de heeren van Dronghen, Baudeloo, Sente Baefs ende Sente Pieters, de heeren van den rade met huerlieder consoorten, daer naer de wet van Ghendt, alle de dekenen metten gheswoorne, die van Sente Jooris, Sebastiaen, Sente Anthuenis, de camere van Rethorijcke, elc met eender kersse in de handt, ende lanxst der strate ghynghen de liij cnapen met tortsen van zes ponden in de handt, elc met zynen wapene ende d'ander zyde also veele van der Weverij. (Pr. Ar.B.)

- Den vjen July was by dheeren van den rade onthooft een pacient ter plaetse ghecostumeert, ende daer viel questie tusschen den procureur generael ende den hangmeester dat hy hem ontseyde breeder dienst, so dat de procureur met zyne hussiers ende messagiers het lichaem selve up het rat rechten moesten. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaar was te Gent een mooi toneelspelen spel van retoriek waar vele mooie prijzen te winnen waren voor de opperste prijs van het spel van de zin dat of het uitstel van de regel bij die van Gent uitgesteld wat de mens sterven en de meesten troost is, en de opper prijs was vier zilveren kannen trois die wogen 9 mark trois, de na prijs drie zilveren kannen de wogen zes mark. De derde prijs drie derde delen, die wogen 5 mark [pagina 123] vierde prijs drie zilveren koppen die wogen drie mark, de 5de prijs 2 koppen van 2 marl, de 6de prijs een kop en noch vele mooie prijzen van inkomen, van vuren van steden en dorpen, van spelen in ’t zotte 3 zilveren koppen, de na prijs 2 koppen, de 3de prijs 2 koppen die tezamen wegen een mark trois, de vierde prijs een schaal van zes ons zwaar, de vijfde prijs vier ons, de zesde prijs een schaal van 3 ons en noch andere zes prijzen voor voort komen en van refrein in het verstandige, amoureuze en in het zotte; de prijzen van de facteurs in ’t verstandige en zotte spel en noch zes prijzen van het beste de zot te maken en de belangrijkste prijs van het spel hadden die van Antwerpen..

[.... Die van Sint Winoksbergen de tweede en Thiel de derde. (S.G.)

- In dit jaar de 4de maar zo reisde uit Gent Joos van der Stoet als bode van de Retorica in Zeeland en Holland en kwam weer in de Paasdagen (15) 40. Item, ' het is te weten dat er acht boden uitgezonden waren. (K.M.)

- De 10de juli kwam logeren de heer van Sempy de hoog baljuw en men gaf hem geen presentwijn. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaar was uitgelegd de macht van de vinders en hoe ver dat ze hun bestek hebben. (Pr. Ar.B.)

- In dit jaar waren de gevangene van zetting en punten t' Aalst, Dendermonde en t' Oudenaarde en elders ontslagen op belofte van weerkomen als ze verzocht zullen wezen. (Pr. Ar.B.)]

Item, in dit jaar en schependom vergaderde de koning [pagina 124] van Frankrijk en de koningin van Hongarije voor onze regentes van deze Nederlanden te Compiègne.

Item, den..... van oktober reisden uit Gent naar de koningin om te beletten de last die men het landvolk deed ter oorzaak van de voorgaande begeerte, ten eersten beide de dekens, twee schepenen van de Keur, te weten: Lievin Pien en Willem van Imbiese, twee schepenen van Gedeelde, te weten Gillis Diericx en Jan Rufelaert, en voort uit elk lid van de stad twee, te weten: van de poorterij jonkheer Chaerle de Grutere, heer van Exsaarde en Adriaen Triest; van der weverij was Jan de Vettere en Jan Brouckaert; van neringen waren Roegier van Sonnemaere en Jan van der Fonteyne en meester Jan Baert was mede om de propositie te doen.

Item, in 't voornoemde jaar en schependom overleed de keizerin gezellin van hertog Karel, keizer van Rome en op de laatste van mei was te Gent haar uitvaart gedaan.

Item, in 't voornoemde jaar e n de 7de van juli gaven schepenen der gemeente te kennen bij colatien de staat van de stad en vroegen of men alle voorgaande accijnzen verpachten wilde; maar 't was niet geconsenteerd voor dat volkomen zijn zoude 't slot van de laatste collatie die inhoudt twee punten, te weten: dat men de privilegies prenten zou en dat men 't landvolk beschutten zou van alle zettingen die te Gent niet geconsenteerd waren.

Item, de 24ste juli was men in 't secreet in 't Belfort; maar daar waren niet vele privilegies gelezen en hiermee meenden ze ’t volk te paaien. [pagina 125] Item, de (24ste ) in juli was 't wederom collatie, maar de accijnzen werden niet geconsenteerd te verpachten voor dat correctie gedaan was van diegene die het land belast hadden buiten het besluit van colatien en ook die men ten laste lest legde van enige privilegies die bij ze ontvreemd zijn zouden mits dat een Pieter de Voocht, filius meester Andries de stads smid, te kennen gaf als dat hij 't jaar 36 op last en op bevel van meester Philips van de Ketulle, in dien tijd voorschepen van de Keur, een slot af smeet van de secreet in 't Belfort.

Item, den 28ste juli ging men wederom 't secreet, en men haalde uit de lade met de A en men bracht het op de collatie-zolder en men begon te lezen en uit te schrijven de privilegies in het bijzijn altijd van enige dekens en alle andere die 't geliefde te komen.

[De 4de mei bij dag werd op de Hoge Poort in ’t Paard een wollige mei gesteld gestoffeerd met doodshoofden, en woonde daar in 't huis Jan de Laray, dienaar van de stad en deze mei werd gedragen op Sint Nicolaas kerkhof bij de andere hoofden. (Pr. Ar.B.)

- De 6de mei werd het bestand op het schepenhuis bij Meneer Jan Baert present de hoog baljuw en de schepenen en elk lag op een fluwelen kussen met twee toortsen uitgeroepen. (Pr. Ar.B.)

- Den 13de juli droeg men processie generaal; men vergaderde t' Sint Jacobs en de dienst was t' Sint Michiels en men droeg 't Sacrament van Sint Jacobs onder de troon en de dienst was gedaan bij de [pagina 126] soeverein van Luik heer..... van der Gracht, broeder van de hoog baljuw die tevoren geweest had prior van de Augustijnen. (Pr. Ar.B.)

- Achter de processie kwamen de heren van Drongen, Baudelo, Sint Baafs en Sint Pieters, de heren van de raad met hun consorten, daarna de wet van Gent, alle de dekens met de gezworenen, die van Sint Joris, Sebastiaan, Sint Anthonis, de kamer van Retoriek, elk met een kaars in de hand en langs de straten gingen de 53 knapen met toortsen van zes ponden in de hand en elk met zijn wapen en van de andere zijde alzo veel als van de weverij. (Pr. Ar.B.)

- De 6de juli was bij de heren van de raad onthoofd een patiënt ter plaatse gebruikelijk en daar viel een kwestie tussen de procureur generaal en de hangmeester dat hij hem ontzei bredere dienst, zo dat de procureur met zijn deurwaarders en boodschappers het lichaam zelf op het rad richten moesten. (Pr. Ar.B.)]

1539.

Commissarissen.

Meneer Anthone de Croy, ridder, heer van Simpy.

Meneer Jan Annaert, heer van Liedekerke, ridder.

De heer van Gaesbeke.

De heer prelaat van Dronghen.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Lowijs de Wale, fs Mr Pieters.

Jan de Backere, tijkwever

Adriaen Triest, fs Lievins.

Jan Baers, fs Claeys.

Jooris Sersanders.

Gillis Stalins, in de Houtbriel.

Jan de Vos, bij Sint Baafs.

Jan de Buck.

[p. 127]

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Adriaen Bette,

heer van Schellebelle.

Jonkheer Charles Utenhove,

heer van Marckeghem.

Reynier van Huffelghem.

Reynier van de Velde,

over hem Jan Dhooghe.

Joos Seys, d' oude.

Lievin Donaes.

Claude Goetghebuer.

Joos de Grave.

Loys Alaert.

Pieter van der Spurt, op 't Zand.

Jan van den Fonteyne,

over hem Raphael van der Sare.

Meester Joos de Grutere.

Pieter van der Beke.

Anthonis Colpaert.

Jan de Grutere, gezegd van Eksaarde.

Lievin van Casele.

Joos de Croock.

Jan Danneels, fs Justaes.

Lievin Prijsbier.

Dominicus van Wijchuus.

Olivier Tincke.

Willem de Mueleneere.

Pieter van Ackere.

Jan Dhamere, fs Lievens.

Franchois Yman.

Jan van Bulare, up de Mude.

Over deken.

Deken van de Weverij.

Jan de Block, fs Thomaes.

Joos van der Haghe, fs Jans

Item, in dit voornoemde scependom van Adriaen Bette, 's dycendaechs naer Halfougst, en wilden gheen neeringhen verliesen als de nerringhe van den mueleners, scipmaekers ende andere; maer de dekenen met huerlieder suppoosten vonden hemlieden t' Sente Michiels in de kercke, daer dat by hemlieden quam mijn heere de hoochbailliu ende eenen scepenen, ende daer gaven zy last den voornoemden hoochbailliu, uut laste van haerlieder nerringhe, dat men vanghen zaude alle de guene die van eeneghe saecken belast waren als by nachte in 't prevelegie gheweest hebbende, ende de ghene die 't lant belast hadden sonder 't slot van colatien, [p. 128] ende daer was terstont ghevanghen Lievin Pien ende Jan van Waesberghe, ende daer vloet uter stede Reynier van Huffelghem, de tweede scepenen van de Keur, Jacob van Melle, Jan de Backere, filius Bertelmeus, Lievin Myte, ende des anderdaechs vloet oock Joos de Grave, de vijfste scepene van de Keur.

Item, den xvjen in Ougste, 's daechs naer Onse Vrauwendach hier te vooren, zoo was op den colatie-soldere ghelesen den paeys van Casant, ten anhoorene van elcken die 't beliefde te hoorne, ende des sondaechs naer Onser Vrauwendach en wilder gheen nerringhen verkiesen voor dat de begheirte van der lester colatie volcommen ware, ende 's maendaechs was de mueleners een bevel ghedaen dat zy des dysendaechs verkiesen zauden, dwelc was tsanderdaechs, ende huerlieder deken overbringhen naer 't uutwysen den voornoemden paeyse van Casant, maer en wilden niet obedieren als in 't artykel vooren gheseyt es ende verclaert.

Item, den xxvjen in Ougste was eene colatie ghehauden binnen Ghent, ten welcken tyde dat de nerringhen alle bleven in huerlieder huusen, ende 't overeendraeghen was ende 't gheheel slot van der colatie zulc als hier naer volcht.

Item, in den eersten dat men volcommen zaude 't slot van colatie, zulcx als tot drye oft vier stonden ghelast es, ende dat men anders niet en procedere dan by treyve van justicien.

Item, te dien fyne versoucken ende bidden mynen heere den hoochbailliu ende scepenen van de Keur, dat zy zauden doen vanghen scepenen van de Keur van den jare xvc xxxvj, metsghaders den ghenen die auteuren zauden [p. 129] moghen gheweest hebben ten ingane van den secrete, ende de ghene die onoosel bevonden werden, dat men die ontslaen zaude, ende dat men voorts meer aprehenderen zaude alle de ghene die men by informatien bevint schuldich zijnde.

Item, indien eenich pacient ofte pacientyghe die ghevanghen ofte ghevanghen zoude moghen wesen, bevonden gheweest hebbende in 't secreet, by nachte oft ontyde, ofte die breeder antwoorde overghedreghen hebben mevrauwe de regente, in 't selve jaer xxxvj, dan hier binnen Ghent gheaccordeert was by slote van colatien, dat men de selve patienten pynen zal in de sale van 's Gravensteen, present de notabele van der poorterye ende de liij dekenen ende de ghesworenen van den Ambachte, met den vijf nerringhen, ende indien hemlieden breeder iet ofte advijs dient, zoo zal elc dekin ende ghesworene in 't zyne nemen t' huerlieder rade twee ofte meer notabele t' huerlieder discretie.

Item, begheren voorts dat men doe sluten ende bewaren het ghat te Waestene, aengaende de Yperleede, ende te Aelst, zulc als mer Antuenis de Luy dede in zynen tijt, ende voort alle andere plaetsen daer 't cooren zoude moghen varen t' seemont uut, presenterende mynen heere den hoochbailliu ende der wet altijt assistentie met lyve ende met goede, by daghe ende by nachte, ende indien datter iemant ware die by violentien ofte by fortchen ende ongheregheltheden contrarie justicie dade, dat min heeren van der wet by justicien daer in voorsien willen ter assestencie van dien wy presenteren, ons daer toe bereet.

Item, dat de drye leden in 't generael de wake houden tot dat daer anders inne voorsien zy, ende dat men ont- [. 130] biede inne te commene de poorters ende andere ghegoedde mannen die buten up haerlieder goedinghen ligghen.

Item, die scepenen ghestelt zijn, contrarie den pointe van prevelegien, dat men hem verlate ende eenen anderen stelle in zyne plaetse.

Item, dat niemant en late roupen noch spreken dan de ghene die van de nerringhe daertoe dlast hebbende van huerlieder volke, ten fyne dat men elcken verstaen mach.

Item, nopende de tween ghevanghenen, d'een van Ruuslede ende d'ander van Wachbeke ofte Calue, die twee 't volc onghelijc ghedaen hebbende, dat men die expediere met curter expedicie, ende correxie doe naer 't bevint van huerlieder mesdaet sonder langhen delaey.

Item, van ghelijcken dat men 't goet van de fugityven toeseghele, ende in elc huus datte wel doe bewaren, ten minsten in elc huus met souffisante mannen in vorme van wetteboden.

Item, dat men met corter expeditien zal procederen ten laste van den ghenen die in handen ende ghevanghen zijn, omme te vinden de waerhede met hemlieden ter banc te bringhene oft andersins.

Item, begherren voorts te siene den standaert van Ghent in behoorlicker vorme ende ter plaetsen daer 't scepenen believen zal.

Item, alle de ghuene die rente hebben op ende ten laste van dezer stede, dat zy betooch doen hoe zy daer aen gheraect zijn.

Item, dat men boven dien delve de vesten dezer stede tot den ouden boêm, ende dat men den Rietgracht doe delven by den ommeghelanden, ooc tot den ouden boêm. [p. 131]

Item, dat men de drye sluetels van den secrete gheve drye dekens, ende altijts van jare te jare verandere.

Item, dat men de angienen te Brugghe hale, zoo verre die de stede competeren, ghemerct dat de stede in curten tyde herwaerts zekere somme van penninghen voor 't repareren ende bewaren brocht es in rekeninghen by den tresoriers deser stede.

Item, dat men hale 't angien te Eversteen, der stede toebehoorende, indien daer eenich es.

Item, dat men hale de angienen te Lykerke, danof den Swarten Bouck mencion maekt, ende dat van der sticx sedulle es.

Item, van ghelyken der stede angienen te Gavere met den Leeuwe nederwaert ghekeert, so men het selve bevinden zal, want daer nieuwe gaten inne ghemaect zijn, ten fyne dat men se niet bekennen en soude.

Item, dat men afbreke 't steenen brugskin staende ten Drye Muelene, oft dat mer een bloochuus make.

Item, versoucken voort ghenompt te hebbene by name ende toename de miserabel personen, van ghelijcken die hebben de staende aelmoesene, ende dat men die afstelle ende ooc 't gulde van den Drooghen.

Item, dat men by daghe ende by nachte de vanghenesse deser stede doe bewaren met zes lieden van eeren, d'een zesse opgaende ende d'ander zesse afgaende.

Item, begheeren ooc te ziene den Coop van den lande.

Item, dat met den lieden van der poorterye, ter plaetsen ghecostumeert, commen zullen ter colatie alle inwoonende erfachtige poorters in 't ledt van der neeringhe ofte den ambachte van der weverye niet vry wesende. [p. 132]

Item, voorts in de stede van den tresoriers deser stede zullen ghestelt werden uut elcken lede van der stede drye notabel mannen die alle vierendeel jaers rekeninghe doen sullen.

Item, sullen de selve neghen ghecommitterde hebben d'administratie ende 't bewint van alle de wercken met diesser aencleeft der stede competerende, ende gheen werc beghinnen zy en zullen 't vulmaken.

Item, stellen by desen af de Moorknechten, ende alwarender naermaels ander dienaers, en sullen nochtans van der stoffe van der stede gheen bewint hebben.

Item, dat gheen cloosters noch andere landlieden gheen nerringhe en doen binnen drye mylen naer deser stede, zulc als wy by privelegien vermoghen.

Item, begheeren voorts afghestelt t' hebbene Joerin Pien ende Jan Triest, de cnape van Reinier van Huffelghem, van den clocluderscepe, ende de sluetels te doen veranderen, ende andere lieden van eeren in huerlieder plaetse ghestelt te werdene.

Item, dat alle officiers ende dekens eet doen zullen ghelijc hertoghe Kaerle dien dede t' Sente Jans, ende ooc als wy by privelegien vermoghen.

Item, dat de poorters bescudt werden, ende dat men se doet bescudden van den tol van Axele ende van Hulst, zulc als wy by privelegien vermoghen.

Item, stellen voorts van ghelijcken af den presentmeester, ende en willen van nu voortan gheenen ghestelt hebben.

Item, dat scepenen van beede de bancken de processen, by hemlieden ghewesen ende die gheappeleert zijnde, houden [p. 133] staende t' huerlieder coste, behoudens redelicken salaris.

Item, begherren voorts eene wake by conincstavelrye, by daghe ende by nachte, d'een wake afcommende ende d'ander opcommende.

Item, begherren voorts dat men gheenen voorcoop van grane en doe binnen den lande van Vlaenderen, up lyvelic ghecorrigiert te zyne, volghende den mandemente der K.M.

Item, den xxiij in Ougste vonden hemlieden groote menichte van den ghemeente voor 't huus van mynen heere den hoochbailliu, ende begeerden recht, wet ende justicie ghedaen te hebbene, ende de voornoemde hoochbailliu begheerde uut elcker nerringhe te hebbene xij ghesellen, t' sijnder assistentie, de welcke hem eet deden ghoet ende ghetrauwe te syne, ende hy van ghelyke dede hemlieden ooc eet, ende doen vergaderden alle de nerringhen ghewapent in huerlieder huusen, ende die van der weverye vergaerden in den Bogaerde, ende voor den ellef ueren van den daghe was Lievin Pien overgheleet ter banc in de sale van 's Gravensteen, present die van der poorterye, de dekenen ende de ghesworenen van der weveryen, ende by hem was brocht, eerst twee smeden, Jan van Waesberghe, Lievin Lammins ende Joos Corbeel, ende men was over de exame tot 's avonts ten zes ueren van den avend, ende de voornoemde Lievin Pien was zoo zeere ghepijnt dat men hem in eene treme draghen moeste naer 't Sausselet.

Item, 's Maendaechs, den xxven in Ougste was den drye leden van der stede ghevraecht wat men met Lievin Pien doen wilde; want hy wederomme loochende alle 't ghuent dat hy ghekent hadde. [p. 134]

Item, 's Dysendaechs, den xxvj in Ougste, vergaderden de nerringhen ende de weverye, elc in haerlieden huusen, ende begeerden den voornoemden Lievin Pien wederomme ter banc zonder eenich delaey, in alder manieren als te vooren; maer die van de wet begeerden te hebbene 't huerlieder discretie met xij notabele, die men daertoe kiesen zaude; maer 't was ontseyt, ende ten twee ueren naer de noene was Lievin Pien weder ter tortuere ghedreghen in eene treme, ende men was over de exame tot den acht ueren in den avont; maer en wilde niet kennen, ende men presumerde datter eenighe toverye mede speelde, uut welcken dat men hem afscoer al sijn haer, in wat plaetsen dat ghestaen was, ende daer wert ghevanghen een meesteresse t' Sente Pieters, ghenaempt Maeyken van Sente Pieters, mitsgaders Henderic Paelinc, ende noch een barbiersterigghe op Sente Lisbettengracht, de welke persoonen berucht waren van toveryen.

Item, den xxviijen in Ougste was Lievin Pien brocht in de vierschaere, in eene treme, ende de bailliu maecte hem heesch te zynen laste, ten eersten, als dat hy in 't jaer xvexxxvj hadde helpen adcorderen de begherte van vier hondert dusent guldenen; ten tweeden, in 't zelve jaer overghegheven hebbende zijn sluetelen die hy te bewaren hadde van den secrete in 't Beelfroet, daermede dat men by nachte ende ontyde daer in ghinc; ten derden, als dat hy van der stede ghoede ghenomen hadde ende geemployhiert te zynen profyte, ende was daerom verwesen ende s' achternoens gherecht met den sweerde voor 's Gravensteen op een scavaut, ende begraven t' Senter Claus, in de kercke, voor den autaer van Sente Anne. [p. 135]

Item, het is te wetene dat op den xix van Ougste hier te vooren als Reynier van Huffele uut der stede vloot, dat min heere de hooghbailliu hem dede vervolghen by eenen Pieter de Sceppere, dienare, ende meer andere, ende vonden den voornoemden Reynier binnen der stede van Bruusele, daer dat Reynier ghevanghen wart; maer Jacob van Melle die vloot uut Bruusele; ende dese tydinghe te Ghent commende, zoo sant de stede van Ghent eeneghe ghedeputeerden naer Brusele, om huerlieder dienaers, de welcke Reynier ooc hadde doen vanghen, om hemlieden ontsleghen te hebbene, ende den voornoemden Reynier in de stede van Ghent te ghecryghene.

Item, de ghedeputeerden waren Jacob de Vrient, Jacob Goetghebuer, Olivier Serlambert ende meer andere, ende daer commende de dienaers worden ontslaghen; maer sylieden ghedeputeerden moesten daer in ostagien blyven, ende met den dieners quamen eeneghen van Brusele der wet van Ghent te kennen geven dat hem Reynier te Bruusele te rechte ghestelt hadde.

Item, op den Colatiesoldere was ghelesen op eenen noene eene prevelegie, die men heetende was 't Calfvel, dwelc vele pointen in hilt, ende was ghemaect ten laste van den insetenen van Ghent, in 't jaer xve vijftiene, in 't scependom mer Willem de Wale, Pieter Braem ende hueren ghesellen, ende was uten secrete ghehaelt, den xxx in Ouchste, met der lade 3, daer in lach den paeys van Toers, den pays van Casant ende dit Calfvel.

Item, den xxxj van Ougste, trocken naer Bruusele uut elcker banc twee scepenen ende meer andere ghedeputeerden. [p. 136]

Item, op den tweesten van September waren alle de dekenen op den Colatiesoldere, daer op ghedaen was dat min heere de hoochbailliu begherde 't Calfvel te legghene in een zeker beslotene plaetse, die men daertoe ordeneren zaude, ende beloofde acte te ghevene als dat hy hem met den Calfvelle niet behelpen en saude also langhe als de keysere, grave van Vlaenderen, uut den lande zijn saude, ende was des anderdaechs by colatie den ghemeente te kennen ghegheven, ende 't slot van den drye leden hilt inne dat men 't Calfvel scueren saude, 't welcke terstont ghedaen was in Scepenencamere.

Item, ter selver colatie worden gheroupen alle erfachtighe poorters die in gheen neeringhen vry en sijn.

Item, terstont naer dat dit voorseit contract ghescuert was, zoo was er een besouc ghedaen ten huusen van de gheene die noch leefden, die scepenen van de Keur waren als 't contract ghemaeckt was; maer men vont er niemand t' huus, ende binnen der selver nacht absenteerde hem ooc de hueverdeken, ghenaempt Jan de Bloc, ende in zyne plaetse was hueverdeken ghestelt meester Lievin Hepscaep, deken van den temmerlieden, als stedehoudere van den voornoemden hueverdeken.

[In deze vergaderinghe sijnde, was voort versocht dat men in de stede van de tresoriers kiesen saude uut elcken lede drie notabele, die alle drie maenden rekenyngen doen souden, ende de selve ixe sauden hebben d'administratie van alle de weercken deser stede met diesser aencleeft, ende en zullen gheen weerck beginnen zonder 't selve te vulmakene; ende van de poorterie was ghecoren Gillis Halsbeerch, gheseyt Algoet, Gheeraert d'Oosterlynck ende Joos van Brakel, [p. 137] gheseyt van den Bossche, ende van de neerynghen Jooris Vijts, Gheeraert van den Buundere ende Laureys Clays, ende van de weverye Jan Sanders, Veltstrate, Clays de Buck, apotecaris ende Pieter Dullaert. (Pr. Ar.B.)]

Dit naervolghende es de copie van woorde te woorde 't inhauden van den Calfvelle, dat by colatie ghescuert was:

‘Also onse harde gheduchte heere ende prinche Kaerle, by der gratien Godts, prinche van Spaengen, ertshertoghe van Oostenrike, hertoghe van Borgondien, grave van Vlaenderen, naer dien dat zyne ghenade de ondersaten deser zijnder stede van Ghent hem met grooter blyscepen, eere ende reverentie ende onderdanichheit ghehult ende ontfanghen ende eet ghedaen hebben, als goede, ghetrauwe ondersaten sculdich zijn hueren natuerelicker heere ende prinche te doene duechdelic ende vulcommelic, gheinformert ende onderrecht es gheweest dat eenighe persoonen der selver stede in cleenen ghetaele uut quaden gheeste hemlieden vervordert hebben openbaerlic onder 't volc te stroyene, dat onse voorseide gheduchte heere beswerende zijn lant van Vlaenderen ende belovende 't selve in vrede te houdene ende in rechte en usagien, de rechten, prevelegien, vryeheden, costumen ende usaegien der selver stede te onderhoudene, beswooren ende gheconfirmeert zoude hebben alle de andere rechten, prevelegien, costumen ende usagien, danof zy ghebruct sauden hebben voor den paeys van Casant, dwelc men aldus niet verstaen en mach, ghemerct dat den zelven van Ghent, omme huere verdiente vele van huerlieder voorseider prevelegien by den selven paeyse van Casant ende andere voorgaende paeysen ghenomen ende niet gherestituert en hebben gheweest, comitterende midts dien crimen [p. 138] lesae majestatis, ende verbuerende huerelieder lijf, ende stellen by dien de stede in dangiere te vallene in grooter beroerten ende commotien tot geheelder bederfenesse van diere, ende hoewel de bailliu ende scepenen van de Keur ende andere van der wet der voorzeider stede, van desen quaden opsette te vullen gheinformert zijn gheweest, niet min zy en hebben de besculdighe ende mesdadighe niet ghestraft noch ghepuniert naer haere verdienste; maer uut favuere, jonste ende ignorantie de sake niet ghenouch weghende, hebben alleenelic den eenen ghebannen ende andere pugnitie, drye ghecondempnert ende ghewijst een jaer te gaen woonen ende huere residentie te gaen houdene, den eenen te Roeme, den anderen te sente Jacops in Compostelle, den derden te Cuelene, welcke pugnitie niet condigne noch corresponderende en es der mesdaet, daer af onse gheduchte heere gheen redene en heeft te vreden te syne; maer meent daer inne te voorsiene dat derghelijcke niet meer en ghebueren sal, ten ende dat zyne stede ende goede ondersaten van Ghent daer by niet en vallen in desolatien, tweedracht ende onghenouchten, zoo t'anderen tyden by sulcken quaden opsette en inghevene gheweest heeft, ende omme daer toe te comene ende elcken ghenouch te doene, heeft ghelast ende bevolen den heere ende der wet uut huerlieder secrete te halene den principalen brief van den paeyse van Casant, ende dat den selven paeys, ende bysondere den sesten en sevensten artycle van dien, voor de notable van der voorseide stede hooghe ende overluut ghelesen worde, soo dat niemant ingnorantie en pretenderen en mach, ende om dat aldus ghedaen zijnde, heeft gheordonneert, ende ordoneert midts desen: dat men den selven paeys in alle poeinten ende arty-[p. 139] clen onderhauden ende uutghedaen alleenelijc de rechten ende prevelegien ende provisien der selver stede ende ingeseten van Ghent ghejont ende verleent van wylent coninc Philips, ons voortijts gheduchts heeren vadere, ende hem tot sijnder vorseider huldinghe ende blyde incomste, ende midts den leste consente van der bede hem ghedaen, ende dat men achtervolghende dien ende naer den uutwysene van den selven paeyse van nu voortan procederen sal in 't vermaken ende vernieuwen van den deken van den ambachte van der weverye ende ooc van den ghemeenen dekenen in 't let van nerringhen, also men altijt ghedaen heeft sichtent den voorseiden paeyse van Casant, ende omme de voorseide errueren, ghebreken ende quaet verstant ende ander dierghelijcke te scuwene ende te belettene, so wilt ende ordonneert voert onse voorseide gheduchte heere dat alle de eeden van nu voortan ghedaen sullen werden, het sy by synen bailliu oft andere syne offichiers, scepenen van beede de bancken, overdeken, syne ghemeene dekenen ende gheswoornen van der neeringhen, insgelijcx de deken van der weveryen, zyne gewoornen ende de dekenen, midtsgaders alle andere beswerende de prevelegien, vryheden, costumen ende usagien der voorseider stede tot hueren ancommene in officien, den selven paeys besweerende ende eet doen sullen die te houwene, op de condicien ende met de reservatien, addicien, ampliatien in den paeys van Casant begrepen ende der stede van Ghent ghejont, ende sichtent verleent, soo voorseit is. De selve onze voorseide gheduchte heere wilt ende ordonneert voort dat alle persoonen wie zy sijn van nu voortan hem niet en vervorderen en zullen zulcke ende ghelijcke faeme ende gheruchte op te ghevene ende te [p. 140] stroyene onder de inghesetene der voorseider stede, ofte die hem daer anne toe hulpe, raet ende bystant doen ende hemlieden daer inne ooc stercken ende andere vertrecken sullen sonder 't selve te bringhene ter kennessen van der wet, waer of wat plaetse dat ghebuerde, het ware in de huusen van huerer nerringhen, wijcken ende andere vergaderinghen, als aenghaende ende doende directelic jeghens de hoocheit van hueren prinche ende 't welvaeren der zelver stede ende insetenen van diere, lyvelic ende crimenelic ghestraft ende ghepugniert sullen werden sonder verdrach, favuer ofte dissimulatie, in exemple van allen anderen, ordonneren ende bevelen onsen bailliu, scepenen van de Keur der voorseider stede, jeghenwoordich ende toecommende, dat zy zulcke ende dierghelijcke opghevers, huere medepleghers hemlieden mesuserende, in der manieren voorseit, straffen en pugnieren crimenelic van den lyve, sonder dat te latene uut favuere, vriendscap, maechscap oft andersints, in wat manieren dat zy, op peyne van ons gheduchts heeren indignatie, ende daer af zelve arbitralic ghestraft te werdene, ende ten ende dat dese ordonnantie te bet onderhauden ende achtervolcht worde, ons voorseide gheduchte heere wilt ende ordonneert dat dese acte, gheteekent met sijnder hant, gheleyt wert in 't secret van scepenen, ende gheregistreert in den Roeden Bouck tot eeuwigher memorien. Actum te Ghent, den xi April vijftien hondert vijfthiene naer Paesschen. Onder ghescreven: By ordonnantien van mynen ghenadighen heere, ende gheteekent Hanneton.’

Item, den xjen in Septembre was ter tortuere Philips van Driessche van Wachbeke, ende ten zelven daghe was in 't Scepenhuus brocht seker goet, toebehoorende Reynier van [p. 141] Huffelghem, dwelc men meende ghevlucht te hebbene t'scepe ter Muden ute.

Item, den xiijen in Septembre worden an den Roeden Turre ghehaelt dry manden met lijnwade die men seyde toebehoerende Jan de Backere fs Bertelmeeus.

Item, den xiiijen in Septembre werden dese voorzeiden manden ontsleghen ende men saude se wech ghevoert hebben; maer zy werden wederomme ghebrocht, ende daer naer weder ontsleghen; want scepenen en waren niet diligent te ondersoucken de waerheyt.

Item, den xven in Septembre zoo hadde sententie Philips van Driessche voorseyt. Item, was ghewesen ende was ghegeeselt met roeden tot den bloede, met eender scroode voor zyne ooghen ter Mudepoorte uute ende ghenaghelt met sijnder oere an de ghalghe, ende moeste se selve aftrecken, ende bovendien al de ghene die hy verscat hadde in de settinghe te ontfaene dat moeste hy weder restituweren.

Item, den xvjen in Septembre quam te Ghent de tydinghe dat die van Ghent 't proces verloren hadden te Brusele jeghens Reynier van Huffelghem.

Item, het es ooc te wetene dat op de Colatiesoldere, den xiijen Septembre hier te vooren, ghelesen was den eet, die de grave van Vlaenderen dede te Sente Jans in de kercke, den vierden in Maerte xvc xiiij, de welcke ludende was aldus:

‘Dat swerd gy gerechtich heere ende grave van Vlaenderen te zyne, ende dat daer toe behoort, de heleghe kercke in haeren rechte te houdene ende te doen houdene; dlant van Vlaenderen in vreden, rechte ende in wetten te houdene ende te doen houdene; de privelegien, vryeheden, costumen ende usagien ende de rechten van der stede van Ghent te [p. 142] houdene ende te doen houdene; aerme ende rijcke te rechte te houdene, ende al te doene dat een gherechtich heere ende grave van Vlaenderen sculdich es van doene; also moet u Godt helpen ende alle syne heleghen.’

Item, ten zelven tyde laghen eenighe scepenen van de Keur ende van Gedeelde te Mechelen, ende de coninghinne begheerde te wetene wat eet dat die van Ghent begheerden van scepenen ghedaen te hebbene, waer om dat men de copye derwaert sant.

Item, ten selven tyde was haer ooc ghelesen den eet, die de neghen comysen acht daghen hier te vooren ghedaen hadden, daer in dat ghemeente niet wel te vreden en was.

Item, dit waren de comysen also zy ghenaempt ende ghetoenaempt waren; eerst de poorterye:

Item, in dit voornoemde schependom van Adriaen Bette de dinsdag na half en wilden geen neringen verliezen als de nering van de molenaars, scheepmakers en andere; maar de dekens met hun suppoosten vonden zich t' Sint Michiels in de kerk waar bij ze kwam mijnheer de hoog baljuw en een schepen en daar gaven ze last de voornoemde hoog baljuw op last van hun nering dat men vangen zou al diegene die van enige zaken belast waren als bij nacht in 't privilegie geweest hebbend en diegene die 't land belast hadden zonder 't slot van colatien [pagina 128] en daar was terstond gevangen Lievin Pien en Jan van Waesberghe en dar vloog uit de stad Reynier van Huffelghem, de tweede schepenen van de Keur, Jacob van Melle, Jan de Backere, filius Bertelmeus, Lievin Myte en de anderdaags vloog ook Joos de Grave, de vijfde schepen van de Keur.

Item, de 16de augustus, 's daags na Onze Vrouwe dag hier tevoren zo was op de collatie-zolder gelezen de vrede van Cadzand ten aanhoren van iedereen die 't beliefde te horen en de zondag na Onze Vrouwe dag wilde er geen nering kiezen voor dat de begeerte van de laatste collatie volkomen was en maandags waren de molenaar een bevel gedaan dat ze te dinsdag kiezen zouden, wat was te anderdaags, en hun deken overbrengen naar het uitwijzen van de voornoemde vrede van Cadzand, maar ze wilden niet gehoorzamen zoals in het artikel tevoren gezegd en verklaard is.

Item, de 26ste augustus was een collatie gehouden binnen Gent, ten welke tijd dat de neringen alle bleven in hun huizen en ’t overeen dragen was en 't geheel slot van de collatie zulks als hierna volgt.

Item, en ten eersten dat men volkomen zou 't slot van collatie, zulks als tot drie of vier stonden belast is, en dat men anders niet procederen dan bij het drijven van justitie.

Item, te dat fijne verzoek en bidden van mijn heer de hoog baljuw en schepenen van de Keur dat ze zouden doen vangen schepenen van de Keur van het jaar 1536 mitsgaders diegenen die auteurs zouden [pagina 129] mogen geweest hebben ten ingaan van het secreet en diegene die onschuldig bevonden werden dat men die ontslaan zou en dat men voorts meer opbrengen al diegene die men bij informatie bevindt schuldig te zijn.

Item, indien enige patiënt of patiënte die gevangen of gevangen zou mogen wezen bevonden geweest te hebben in 't secreet, bij nacht of ontijdig of die breder antwoord overgedragen wil hebben mevrouw de regent in hetzelfde jaar 36, dan hier binnen Gent geaccordeerd was bij het slot van colatien dat men dezelfde patiënten pijnen zal in de zaal van 's Gravensteen, present de notabele van der poorterij en de 53 dekens en de gezworenen van de Ambacht met de vijf neringen en indien ze breder iets of advies dient zo zal elke deken en gezworene in 't zijne nemen t' hun raad twee of meer notabele t' hun discretie.

Item, begeren voorts dat men doet sluiten en bewaren het gat te Waasten aangaande de Iperlede en te Aalst, zulks als meneer Antuenis de Luy deed in zijn tijd en voort alle andere plaatsen daar 't koren zou mogen varen t' zeemonding uit, presenteer en mijn heer den hoog baljuw en de wet altijd assistentie met lijf en met goed, bij dag en bij nacht, en indien dat er iemand was die bij violentien of bij kracht en ongeregeldheid contrarie justitie deed dat mijn heren van de wet bij justitie daarin voorzien willen ter assistentie van dat we presenteren, ons daartoe bereid.

Item, dat de drie leden in 't generaal de waak houden tot dat daar anders in voorzien is en dat men ontbiedt [pagina 130] in te komen de poorters en andere gegoede mannen die buiten op hun goeden liggen.

Item, die schepenen gesteld zijn, het punt van privilegie, dat men die verlaat en een anderen stelt in zijn plaats.

Item, dat niemand lat roepen noch spreken dan diegene die van de nering die daartoe last heeft van zijn volk tenzij dat men elk verstaan mag.

Item, nopens de twee gevangenen, de een van Ruislede en de ander van Wachtebeke of Calue, die twee 't volk ongelijk gedaan hebben dat men die expedieer met korte expeditie en correctie doet naar ‘t bevinden van hun misdaad zonder lange uitstel.

Item, van gelijken dat men 't goed van de vluchtelingen toe zegelt en in elk huis daartoe goed doet bewaren, ten minsten in elk huis met voldoende mannen in vorm van wetsboden.

Item, dat men met korte expeditie zal procederen ten laste van diegene die in handen en gevangen zijn om te vinden de waarheid met ze ter bank te brengen of anderszins.

Item, begeren voorts te zien de standaard van Gent in behoorlijke vorm en ter plaatse daar 't schepenen believen zal.

Item, al diegene die rente hebben op en ten laste van deze stad dat ze aantonen hoe dat ze daaraan gekomen zijn.

Item, dat men bovendien delft de vesten van deze stad tot de oude boom en dat men de Rietgracht doet delven bij de ommelanden en ook tot de oude boom. [pagina 131]

Item, dat men de drie sleutels van ’t secreet geeft de drie dekens en altijd van jaar tot jaar veranderen.

Item, dat men de machine te Brugge haalt, zo ver die de stad competeren, gemerkt dat de stad in korte tijd herwaarts een zekere som van penningen voor 't repareren en bewaren gebracht ies in rekening bij de penningmeesters van deze stad.

Item, dat men haalt de machine te Eversteen, de stad toebehorend, indien daar enige is.

Item, dat men haalt de machine te Liedekerke, dan of het Zwarte Boek mentie maakt en dat er van het stuk een briefje is.

Item, van gelijken de stads machine te Gavere met de Leeuwe nederwaarts gekeerd, zo men het zelf bevinden zal, want daar zijn nieuwe gaten in gemaakt tenzij dat men ze niet bekennen zou.

Item, dat men afbreekt het stenen brugje dat staat te Drie Molens of dat men er een blokhuis van maakt.

Item, verzoekt voort genomen te hebben bij naam en toename de miserabele personen, van gelijken die hebben de stads aalmoezen en dat men die afstelt en ook het gilde van de Drogen.

Item, dat men bij dag en bij nacht doet bewaren de gevangenis van deze stad met zes lieden van eer, d' ene zes opgaande en d' ander zes afgaande.

Item, begeren ook te zien de koop van het land.

Item, dat met de lieden van der poorters ter plaatse gewoonlijk komen zullen ter collatie alle inwoners en erfachtige poorters in 't lid van de nering of de ambacht van der weverij niet vrij zijn. [p. 132]

Item, voorts in de plaats van de penningmeesters van deze stad zullen gesteld werden uit elk lid van de stad drie notabel mannen die alle vierendeel jaar rekening doen zullen.

Item, zullen die negen gecommitteerde hebben de administratie en 't bewind van alle werken met wat er aankleeft de stad competerende en geen werk beginnen ze zullen het uitvoeren.

Item, stellen bij dezen af de Moorknechten, en al waren er later ander dienaars ze zullen nochtans van de stof van de stad geen bewind hebben.

Item, dat geen kloosters noch andere landlieden geen nering doen binnen drie mijlen nabij deze stad, zulks als we bij privilegies vermogen.

Item, begeren voorts afgesteld t' hebben Joerin Pien en Jan Triest, de knaap van Reinier van Huffelghem, van het klokkenluiders schap en de sleutels te doen veranderen en andere lieden van eren in hun plaats gesteld te werden.

Item, dat alle officiers en dekens eed doen zullen gelijk hertog Karel die deed t' Sint Jans en ook als we bij privilegies vermogen.

Item, dat de poorters beschut werden en dat men ze doet beschutten van de tol van Axel en van Hulst, zulks als we bij privilegies vermogen.

Item, stellen voorts van gelijken af de presentmeester en willen van nu voortaan geen gesteld hebben.

Item, dat schepenen van beide de banken de processen, bij hen gewezen en die geappelleerd zijn houden [pagina 133] staan en tot hun kosten, behoudens redelijk salaris.

Item, begeren voorts een wake bij koningstafel bij dag en bij nacht, de ene waak afkomend en de ander opkomend.

Item, begeren voorts dat men geen voor verkoop van granen doet binnen het land van Vlaanderen op het lijf gecorrigeerde te zijn volgens het mandemente der Koninklijke Majesteit.

Item, de 23ste augustus bevonden zich grote menigte van de gemeente voor 't huis van mijn heer de hoog baljuw, en begeerden recht, wet en justitie gedaan te hebben en de voornoemde hoog baljuw begeerde uit elke nering te hebben 12 gezellen tot zijn assistentie die hem eed deden goed en getrouw te zijn en hij van gelijke deed ze ook eed en toen vergaderden alle neringen gewapend in hun huizen en die van de weverij vergaderden in de Bogaard en voor het elfde uur van de dag was Lievin Pien over geleid ter bank in de zaal van 's Gravensteen, present die van der poorters, de dekens en de gezworenen van de weverijen en bij hem was gebracht eerst twee smeden, Jan van Waesberghe, Lievin Lammins en Joos Corbeel, en men was over het examen tot ’s avonds ten zes uur van de avond en de voornoemde Lievin Pien was zoo zeer gepijnigd dat men hem in een draagstoel dragen moest naar 't Sausselet.

Item, ’s maandag de 25ste augustus was de drie leden van de stad gevraagd wat men met Lievin Pien doen wilde; want hij wederom loog en al hetgeen hij bekend had. [pagina 134]

Item, dinsdag de 26ste augustus vergaderden de neringen en de weverij, elk in hun huizen en begeerden de voornoemde Lievin Pien wederom ter bank zonder enig uitstel, in alle manieren als tevoren; maar die van de wet begeerden te hebben tot hun discretie met 12 notabele die men daartoe kiezen zou; maar 't was ontzegd en ten twee uur na de noen was Lievin Pien weer ter kwelling gedragen in een draagstoel en men was over het examen tot de acht uren in de avond; maar wilde niet bekennen en men veronderstelde dat er enige toverij mee speelde waarom men afschoor al zijn haar in wat plaatsen dat het stond en daar werd gevangen een meesteresse t' Sint Pieters, genaamd Maeyken van Sint Pieters, mitsgaders Henderic Paelin, en noch een barbierster op Sint Lisbettengracht, welke personen berucht waren van toverijen.

Item, de 28ste augustus was Lievin Pien gebracht in de vierschaar in een draagstoel en de baljuw maakte hem de eis tot zijn last, ten eersten, als dat hij in 't jaar 1536 had helpen accorderen de begeerte van 400 000 gulden; ten tweeden, in 'in hetzelfde jaar overgegeven heeft zijn sleutels die hij te bewaren had van ‘t secreet in ’t Belfort waarmee dat men bij nacht en ontijdig daarin ging; ten derden, als dat hij van het stad goed genomen had en gebruikt tot zijn profijt en was daarom verwezen en s' achter noen berecht met het zwaard voor 's Gravensteen op een schavot en begraven t' Sinter Claus in de kerk voor het altaar van Sint Anna. [pagina 135]

Item, het is te weten dat op de 19de augustus hier tevoren toen Reynier van Huffele uit de stad vloog dat mijn heer de hoog baljuw hem liet vervolgen bij een Pieter de Sceppere, dienaar, en meer andere en vonden den voornoemde Reynier binnen de stad van Brussel waar dat Reynier gevangen werd; maar Jacob van Melle die vloog uit Brussel en deze tijding kwam te Gent zo zond de stad van Gent enige gedeputeerden naar Brussel om hun dienaars die Reynier ook hadden doen vangen om ze ontslagen te hebben en de voornoemde Reynier in de stad van Gent te krijgen.

Item, de gedeputeerden waren Jacob de Vrient, Jacob Goetghebuer, Olivier Serlambert en meer andere die daar kwamen om de dienaars te ontslaan; maar zij gedeputeerden moesten daar in gijzeling blijven en met de dienaars kwamen enige van Brussel de wet van Gent te kennen geven dat hem Reynier te Brussel te recht gesteld was.

Item, op den Collatie zolder was gelezen op een noen een privilegie die men heet en was ’t Kalfsvel wat vele punten inhield en was gemaakt ten laste van de ingezetene van Gent in ’t jaar 1515 in 't schependom met Willem de Wale, Pieter Braem en hun gezellen en was uit het secreet gehaald de 30ste augustus met de lade 3 waarin lag de vrede van Tours, de vrede van Cadzand in dit Kalfsvel.

Item, de 31ste augustus trokken naar Brussel uit elke bank twee schepenen en meer andere gedeputeerden. [pagina 136]

Item, op de tweede september waren alle de dekens op de Collatie zolder waarop gedaan was dat mijn heer de hoog baljuw begeerde ’t Kalfsvel te leggen in een zeker besloten plaats die men daartoe ordeneren zou en beloofde acte te geven als dat hij hem met het Kalfsvel niet behelpen zou alzo lang als de keizer en graaf van Vlaanderen uit het land zouden zijn en was des anderdaags bij collatie de gemeente te kennen gegeven en 't slot van de drie leden hield in dat men ’t Kalfsvel scheuren zou, wat terstond gedaan was in Schepenen kamer.

Item, terzelfder collatie werden geroepen alle erfachtige poorters die in geen neringen vrij zijn.

Item, terstond na dat dit voorzegde contract gescheurd was zo was er een bezoek gedaan ten huizen van diegene die noch leefden die schepenen van de Keur waren toen 't contract gemaakt was; maar men vond er niemand thuis en binnen dezelfde nacht absenteerde hem ook de over deken, genaamd Jan de Bloc en in zijn plaats was over deken gesteld meester Lievin Hepscaep, deken van de timmerlieden, als stadhouder van de voornoemde over deken.

[In deze vergadering te zijn, was voort verzocht dat men in de plaats van de penningmeesters kiezen zou uit elk lid drie notabele die alle drie maanden rekening doen zouden en die 9 zouden hebben d' administratie van alle werken van deze stad met wat er aankleeft en zullen heen werk beginnen zonder in hetzelfde te vol maken; en van de poorters was gekozen Gillis Halsbeerch, gezegd Algoet, Gheeraert d' Oosterlynck en Joos van Brakel, [pagina 137]

gezegd van den Bossche en van de neringen Jooris Vijts, Gheeraert van den Buundere en Laureys Clays, en van de weverij Jan Sanders, Veldstaat, Clays de Buck, apotheker en Pieter Dullaert. (Pr. Ar.B.)]

Deze navolgende is de kopie van woord tot woord en inhoudt van het Kalfsvel dat bij collatie gescheurd was:

‘Alzo onze harde geduchte heer en prins Karel bij de gratie Gods, prins van Spanje, aartshertog van Oostenrijk, hertog van Bourgondië, graaf van Vlaanderen, na dien dat zijn genade de onderzaten van deze zijn stad van Gent hem met grote blijdschap, eer en reverentie en onderdanigheid gehuldigd en ontvangen en eed gedaan hebben als goede, getrouwe onderzaten schuldig zijn huun natuurlijke heer en prins te doen deugdelijk en volkomen geïnformeerd en onderricht is geweest dat enige personen van de stad in een klein getal uit kwade geest zich bevorderd hebben openbaar onder ’t volk te strooien dat onze voorzegde geduchte heer bezweert zijn land van Vlaanderen en beloofd in hetzelfde in vrede te houden en in recht en gewoontes, de rechten, privilegiën, vrijheden, gebruiken en gewoontes van die stad te onderhouden, bezworen en geconfirmeerd zou hebben alle de andere rechten, privilegies gebruiken en gewoontes dan of ze gebruikt zouden hebben voor de vrede van Cadzand wat men aldus niet verstaan mag, gemerkt dat die van Gent om hun verdiensten veel van hun voorzegde privilegies bij dezelfde vrede van Cadzand en andere voorgaande vredes genomen en niet gerestitueerd zijn geweest, committeren mits dien criminele [pagina 138] majestatis en verbeuren hun lijf, en stellen bij dien de stad in gevaar te vallen in grote beroerten en commoties tot gehele bederf van die en hoewel de baljuw en schepenen van de Keur en andere van der wet der voorzegde stad van deze kwade opzet ten volle geïnformeerd zijn geweest, niettemin ze hebben de beschuldigde en misdadige niet gestraft noch gepijnigd naar hun verdienste; maar uit faveure, gunst en ignorantie de zaak niet genoeg gewogen en hebben alleen de ene gebannen en andere gepijnigd, drie veroordeeld en verwezen een jaar te gaan wonen en hun residentie te gaan houden, de ene te Rome, de andere te Sint Jacob in Compostella, de derde te Keulen;, welke straf niet kan noch correspondeert met de misdaad waarvan onze geduchte heer geen reden heeft tevreden te zijn; maar meent daarin te voorzien dat dergelijke niet meer gebeuren zal tenzij dat zijn stad en goede onderzaten van Gent daarbij niet vallen in desolate, tweedracht en ongenoegen zo ten andere tijden bij zulke kwade opzet in ingeven geweest heeft en om daartoe te komen en elk genoegen te doen heeft gelast en bevolen de heer en de wet uit hun secreet te halen de principalen brief van de vrede van Cadzand en dat die vrede en vooral het zesde en zevende artikel van dien voor de notabele van de voorzegde stad hoog en overluid gelezen wordt zodat niemand ignorant en pretenderen mag en om dat aldus gedaan zijnde heeft geordonneerd, en ordonneert mits dezen: dat men die vrede in alle punten en artikels [pagina 139] onderhouden en uitgedaan alleen de rechten en privilegies en provisies van die stad en ingezeten van Gent gegund en verleend van wijlen koning Philips, ons voortijds geduchts heer en vader en hem tot zijn voorzegde huldiging en blijde inkomst en mits het laatste consent van de bede hem gedaan en dat men na volgt die en naar het uitwijzen van die vrede van nu voortaan procederen zal in 't vermaken en vernieuwen van den deken van de ambacht van der weverij en ook van de algemene dekens in ’t lid van de neringen alzo men altijd gedaan heeft sinds de voorzegde vrede van Cadzand en om de voorzegde fouten, gebreken en kwade verstand en ander diergelijke te schuwen en te beletten zo wil en ordonneert voort onze voorzegde geduchte heer dat alle de eden van nu voortaan gedaan zullen worden, hetzij bij zijn baljuw of andere zijn officiers, schepenen van beide de banken, over deken, zijn algemene deken en gezworenen van de neringen, insgelijks de deken van de weverijen, zijn gezworenen en de dekens mitsgaders alle andere bezwaren en de privilegies, vrijheden, gewoontes en gebruiken der voorzegde stad tot hun aankomen in officies dezelfde vrede bezweren en eed doen zullen die te houden op de conditie en met de reservaties, toevoegingen en aanvullingen in de vrede van Cadzand begrepen en de stad van Gent gegund en sindsdien verleen zo voor gezegd is. Die onze voorzegde geduchte heer wit en ordonneert voort dat alle personen wie ze zijn van nu voortaan zich niet bevorderen zullen zulke en dergelijke faam en gerucht op te geven en te [pagina 140] strooien onder de ingezetene der voorzegde stad of die hem daartoe hulp, raad en bijstand doen en ze daarin ook sterken en andere verhalen zullen zonder hetzelfde te brengen ter kennis van der wet, waar of wat plaats dat het gebeurde, het wars was in de huizen van hun nering, wijken en andere vergaderingen als aangaande en direct tegen de hoogheid van hun prins en 't welvaren van deze stad en ingezetene van die levend en crimineel gestraft en gepijnigd te zullen werden zonder uitstel, gunst of dissimulatie in voorbeeld van allen anderen, ordonneren en bevelen onze baljuw schepenen van de Keur der voorzegde stad tegenwoordig en toekomend dat ze zulke en diergelijke opgevers, hun medeplegers ze gebruiken, in der manieren voorzegt straffen en pijnigen en criminele van het lijf zonder dat te laten uit gunst, vriendschap, verwanten of anderszins, in wat manieren dat het is op de boete van onze geduchte heer indignatie, en daarvan zelf arbitraal gestraft te worden en ten einde dat deze ordonnantie te beter onderhouden en na gevolg wordt, onze voorzegde geduchte heer wil en ordonneert dat deze acte getekend met zijn hand gelegd wordt in ‘t secreet van schepenen en geregistreerd in het Rode Boek tot eeuwiger memorie. Acte Gent, de 9de april vijftien honderd vijftien na Pasen. Onder geschreven: Bij ordonnantie van mijn genadige Heer en getekend Hanneton.’

Item, de 10de september was ter kwelling Philips van Driessche van Wachbeke, en terzelfder dag was in ’t Schepenhuis gebracht zeker goed toebehorend aan Reynier van [pagina 141] Huffelghem, den die men meende gevlucht te zijn te scheep ter Muiden uit.

Item, de 13de september worden aan de Rode Toren gehaald drie manden met lijnwaad die men zei toebehoren aan Jan de Backere fs Bertelmeeus.

Item, de 14de september werden deze voorzeiden manden ontslagen en men zou ze weg gevoerd hebben; maar ze werden wederom gebracht en daarna weer ontslagen; want schepenen waren niet diligent te onderzoeken de waarheid.

Item, de 15de september zo had sententie Philips van Driessche voorzegt. Item, was gewezen en was gegeseld met roeden tot bloedens toe met een doek voor zijn ogen ter Muiderpoort uit en genageld met zijn oor aan de galg en moest die er zelf aftrekken en bovendien al diegene die hij overschat had in de zetting te ontvangen dat moest hij weer restitueren.

Item, de 16de september kwam te Gent de tijding dat die van Gent 't proces verloren hadden te Brussel tegen Reynier van Huffelghem.

Item, het s ook te weten dat op de Collatie zolder de 13de september hier tevoren gelezen was de eed die de graaf van Vlaanderen dded te Sint Jans in de kerk en de vierde maar5 1514 die luidt en was aldus:

‘Dat zweert gij gerechtig heer en graaf van Vlaanderen te zijn en dat daartoe behoort, de heilige kerk in zij n recht te houden en te doen houden; het land van Vlaanderen in vrede, recht en in wet te houden en te doen houden; de privilegies, vrijheden, gewoontes en gebruiken en de rechten van de stad van Gent te [pagina 142] houden en te doen houden; arme en rijke te recht te houden en al te doen dat een gerechtig heer en graaf van Vlaanderen schuldig is te doen; alzo moet u God helpen en alle zijn heiligen.’

Item, terzelfder tijd lagen enige schepenen van de Keur en van Gedeelde te Mechelen en de koningin begeerde te weten wat eed dat die van Gent begeerden van schepenen gedaan te hebben, waarom om dat men de kopje derwaarts zond.

Item, terzelfder tijd was haar ook gelezen de eed die negen commiezen acht dagen tevoren gedaan hadden waarin in de gemeente niet goed tevreden was.

Item, dit waren de commiezen alzo genaamd en toe genaamd waren; eerst de poorters:

Gillis Halsberch, alias Aelgoet.

Gheeraert Oosterlinc.

Joos van den Bossche, gezegd van Brakele.

Van de Neeringhen:

Van der Weverye:

Jooris Vits.

Jan Sanders, in de Veldstraat.

Gheeraert van den Bundere.

Lauwereis Claeis, fs Amants.

Claeis de Buc.

Pieter Dullaert.

Item, den xvjen in September voornoemt was by der wet van Ghent ghebannen eenen Pieter Kenoey, ende dat om dat hy als conincstavele in 't quaertier, op tytele van wake te houdene, veele diversche saken bedreven hadde, ende ooc eenen Lieven Tac, by forschen uut zynen huuse ghehaelt, ende was ghebannen vijftich jaer uut Vlaenderen, ende vier van zyne adherenten waren ghewijst te sittene acht daghen in den put te burne en te broode. [143]

Item, ten zelven daghe waren achterhaelt in 't scip van Matijs Roethase twee tonnen met goede die men seyde toebehoorende Anthuenis de Baenst, die hem absent hilt; het was achterhaelt te Eecke ende te waghene Ghendewaert brocht; maer de weduwe van Antuenis van Lykercke, die drouch haer dit goet anne, so dat 't by dien ontsleghen was.

Item, ten zelven xvjen daghe van September was by der wet van Ghent ontsleghen Lievin Lammins ende Jan van Waesberghe, daer in dat 't ghemeente niet wel te vreden en was, niet jeghenstaende dat se belofte ghedaen hadden te commene als 't scepenen hemlieden ontbieden sauden, ende uut der stede niet te ghaene up achterhaelt te syne van 't ghuene men hemlieden betyghende was.

Item, 's anderdaechs des morghens vrouch vonden hemlieden grote menichte uut elcker neiringhe voor 't huus van den hoochbailliu in de Onderstrate, ende wilden Jan van Waesberghe ende Lievin Lammins weder ghevanghen hebben, ende ooc eenighe wethouders.

Item, terstont wert ghevanghen Lievin Donaes, Joos Cheys, Lievin Lammins; ende Jan van Waesberghe meende hem te abstenteren, ende was ghecleet in vrouwen habyte met eender faeilje op 't hooft ende eene cameriere achter hem, met eenen hoeykene in haer hant; maer was bekent van eenen knect die van Sente Jans ter eerster messe quam, op den Poldere, ende de voornoemde Jan van Waesberghe vernemende dat men hem vervolchde ende sonderlinghe by de Droochscerrershuus, die daer de wake hilden op 't voornoemde huus, ende hy Jan vloot in 't huus van Jacop Parmentier, ende clam daer over eenen muer tot in den byvanc van Simon Borluut, ende was daer ghevanghen, ende terstont [p. 144] vergaderden alle de nerringhen in huerlieder huusen in manieren van colatien.

Item, in welcke colatie ghevraecht was wat men met den ghevanghene doen zoude, ende dese collatie duerde eer de andwoorde by scepenen overquam tot 's nachts tusschen xj ende xij ueren van der nacht, daer vele diversche poeinten ghesloten waren.

Item, sondaechs was Jan van Waesberghe gheleet ter exame, naer den noene, met den dekenen ende gesworenen van neeringhen ende van der weverye met eenighen notablen van der poorterye, ende men was over de exame van den drye ueren tot den zes ueren van den avonde.

Item, den xixen in September trocken uut Ghent naer Mechelen, omme te vercryghene commysarissen omme eene nieuwe wet te makene, daer toe datter ghecoren waren uut elcken lede twee personen, te wetene, van der poorterye joncheere Claeis Triest, heere van Auweghem, Lowijs Bette; van nerringhen, Lievin Berrie ende Jan de Commere, fs Jacops; van der weverye, Jan Sanders, in de Veltstrate, ende Mateeus van Deinze, ende met hemlieden reisden ooc twee kiesers van den voorleden halfougste, te wetene: Lowijs de Waele ende Jan de Vos t' Sente Baefs.

Item, den xxiijen in September was te Ghent by trompetslaghe gheboden wie de fugityve waren by namen ende toenamen, ende wie eenich van hemlieden levende binnen Ghent brochte, saude hebben zes hondert guldenen. Eerst meestere Philips van de Ketulle, Jacop van Melle, Gillis Stalins, Houtbriel, meestere Joos Triest, Jan de Backere, fs Bertelmeeus, Joos de Grave, Jan van Eechaute, Willem de Ruddere, buter Waelpoorte, Joos de Brune, Lievin Myte, [p. 145] Jacop de Grave, Mer Willem de Wale, Jan van Wijchuuse, Jan de Vettere, tusschen-poorten, Gillis Stalins, corenaert, Reynier van Huffele, meestere Jan Baert, meestere Lievin Bloeme, Gillis de Baenst, Anthonis de Baenst, fs Jans, Sebastiaen Daene, Jan De Bloc, Jan Cheys, fs Joos, ende meester Jan de Somere.

Item, den xxiiijen in Septembre quamen van Mechelen minheere van Beveren ende de president van den paerlemente van Mechelen; maer de ghedeputeerden van Ghent moesten blyven ligghende in ostagien te Mechelen; dese heeren en brochten anders gheen commissie dan nieu scepenen te makene in de plaetse van die ghevloden waren; maer zy bevonden dat 't ghemeente daer niet mede te vreden gheweest en soude hebben, daerom dat men op den xxvjen der voorseider maent sant naer Mechelen, ende des anderdaechs daer naer quam de commissie omme de kiesers te makene, ende den xxvijen Septembre worden de kiesers uutghegheven op eenen sondach.

Item, den 16de september voornoemd was bij de wet van Gent gebannen een Pieter Kenoey en dat om dat hij legeraanvoerder in ’t kwartiers op de titel van de waak te houden vele diverse zaken bedreven had en ook een Lieven Tac met kracht uit zijn huis had gehaald en was gebannen vijftig jaar ut Vlaanderen en vier van zijn adherenten waren gewezen te zitten acht dagen in de put te water en te brood. [pagina 143]

Item, terzelfder dag waren achterhaald in 't schip van Matijs Roethase twee tonnen met goed die men zei toebehoren aan Anthuenis de Baenst, die hem absent hield; het was achterhaald te Eke en te wagen Gent waarts gebracht; maar de weduwe van Antuenis van Lykercke die droeg haar dit goed aan zodat hij bij die ontslagen was.

Item, terzelfder 16de dag van september was bij de wet van Gent ontslagen Lievin Lammins en Jan van Waesberghe waarin in dat 't gemeente niet goed tevreden en was, niet tegenstaande dat ze belofte gedaan hadden te komen als 't schepenen ze ontbieden zouden en uit de stad niet te gaan op achterhaald te worden van hetgeen dat ze aangetogen had.

Item, 's anderdaags ’s morgens vroeg vonden zich een grote menigte uit elke nering voor ’t huis van de hoog baljuw in de Onderstraat en wilden Jan van Waesberghe en Lievin Lammins weer gevangen hebben en ook enige wethouders.

Item, terstond werd gevangen Lievin Donaes, Joos Cheys, Lievin Lammins; en Jan van Waesberghe meende zich te te absenteren en was gekleed in vrouwen habijt met een omslagdoek op het hoofd en een kamenierster achter hem met een hoedje in haar hand; maar was herkend van een knecht die van Sint Jans ter eerste mis kwam op de Polder en de voornoemde Jan van Waesberghe vernam en dat men hem vervolgde en vooral bij het droog scherenhuis die daar de waak hielden op 't voornoemde huis hij Jan vloog in 't huis van Jacop Parmentier en klom daarover een muur tot in de bijvangst van Simon Borluut en was daar gevangen, en terstond [pagina 144] vergaderden alle neringen in hun huizen in manieren van colatien.

Item, in welke collatie gevraagd was wat men met den gevangene doen zou en deze collatie duurde eer het antwoord bij de schepenen overkwam tot 's nachts tussen 11 en 12 uur van de nacht daar vele diverse punten gesloten waren.

Item, zondag was Jan van Waesberghe geleid ter examen na de noen met de dekens en gezworenen van neringen en van der weverij met enigen notabelen van de poorters en men was over het examen van de drie uur tot de zes uren van de avond,

Item, de 19de september trokken uit Gent naar Mechelen omme te verkrijgen commissarissen om een nieuwe wet te maken waartoe dat er gekozen waren uit elk lid twee personen, te weten, van der poorters jonkheer Claeis Triest, heer van Ouwegem, Lowijs Bette; van neringen, Lievin Berrie en Jan de Commere, fs Jacops; van de weverij, Jan Sanders, in de Veldstraat, en Mateeus van Deinze, en met ze reisden ook twee kiezers van den voorleden half augustus, te weten: Lowijs de Waele en Jan de Vos t' Sint Baafs.

Item, de 23ste september was te Gent bij trompetslagen geboden wie de vluchtelingen waren bij namen en toenamen en wie enige van ze levend en binnen Gent bracht zou hebben zes honderd gulden. Eerst meester Philips van de Ketulle, Jacop van Melle, Gillis Stalins, Houtbriel, meester Joos Triest, Jan de Backere, fs Bertelmeeus, Joos de Grave, Jan van Eechaute, Willem de Riddere, buiten Waalpoort, Joos de Brune, Lievin Myte, [pagina 145] Jacop de Grave, Meneer Willem de Wale, Jan van Wijchuuse, Jan de Vettere, tussen-poorten, Gillis Stalins, korenmarkt, Reynier van Huffele, meester Jan Baert, meester Lievin Bloeme, Gillis de Baenst, Anthonis de Baenst, fs Jans, Sebastiaen Daene, Jan De Bloc, Jan Cheys, fs Joos, en meester Jan de Somere.

Item, de 24ste september kwamen van Mechelen mijnheer van Beveren en de president van het parlement van Mechelen; maar de gedeputeerden van Gent moesten blijven liggen in gijzeling te Mechelen; deze heren brachten anders geen commissie dan nieuwe schepenen te maken in de plaats van die gevloden waren; maar ze bevonden dat 't gemeente daarmee niet tevreden geweest zou hebben, daarom dat men op de 26ste van de voorzegde maand zond naar Mechelen en de anderdaags daarna kwam de commissie om de kiezers te maken en de 27ste september werden de kiezers uitgegeven op een zondag.

Commissarissen. De namen der Commissarissen, der Kiezers en der Schepenen van de Keur ontbreken in het Schepenboek.

Mijnheer van Beveren.

De president van Mechelen.

Mijnheer van Eversbeke.

Mijnheer van Pouckes.

‘s Heren kiezers.

De stad kiezers.

Gillis Halsberch, alias Algoet.

Jooris Vijts.

Geeraert Oosterlinc.

Gillis de Bru.

Joos van den Bossche.

Lauwereis Claeys.

Martin Hueribloc.

Lievin Dherde.

[p. 146]

Schepenen van de Keur.

Schepenen van Gedeelde.

Meneer Joos van Joigny,

heer van Pamele, ridder,

ende midts zijnder non comparitie,

was over hem ghecueurt,

hoe wel dat hy de iiije was in wette,

Anthonis de Lu.

Jonkheer Charles Utenhove,

heer van Marckegem.

Jan Dhooge, te Deermonde.

Joos Cheys.

Lievin Donaes.

Joos de Grave.

Matheus van Deynse.

Pieter van der Spurt.

Rogier van Sonnemare.

Meneer Jan de Grutere.

Jonkheer Charles van Yeghem,

heer van Wiese,

in de plaats van Anthonis de Lu.

Antonis Colpaert.

Lievin van Casele.

Joos de Croock.

Meneer Gillis de Wilde,

over hem Adriaen van Damme.

Lievin Prijsbier.

Olivier Tyncke.

Martin Volckaert.

Pieter van Ackere.

Jan van Dixmude.

Lievin van der Haghe.

Jooris van der Saffelt.

Lievin van Huuckelgem.

Jan de Keysere, d' oude,

over hem Lievin Eechaute.

Franchois van Haute, fs Jacobs.

Jacob de Wulf, fs Gillis.

Item, den xxxen in Septembere namen die van der weverye vele vrems lakens dat men in diverssche huusen te coope hilt.

Item, den vijfsten van Octobre was aen de nerringhen beghert dat zy verkiesen zauden by drye mael xiij, ende eens xiiij, te wetene, beghinnende des anderdaechs dat saude wesen Maendach, Disendach, Woensdach ende Donderdach; maer de dekenen gaen van den solder zonder eenich slot te makene.

Item, ten selven daghe trocken de commissarissen naer [p. 147] Mechelen, des morghens ten seven ueren, ende twee ueren daer naer waren ons ghedeputerden, die te Mechelen gheleghen hadden, binnen Ghendt.

Item, den vjen in Octobre waren alle de dekenen op den colatiesoldere om te wetene hoe ende in wat manieren dat se kuere doen wilden, ende bleven vergadert tot den acht ueren van den avonde, sonder iet te doene ten proposte.

Item, ten zelven daghe was ghevanghen Reinier van de Velde by die van der weveryen, daer hy meende te gaen rydene uut der stede. In syne affairen ende ten zelven daghe wierden meest alle de scepenen van Gedeelde ghevanghen van den jare xxxvj, ende dat midts dat Jan de Backere, fugityf, eenen brief ghesonden hadde dat die van Gedeelde gheaccordeert hadden in 't consenteren dies questie was, also wel als die van de Keur, also hy screef.

Item, den vijen van Octobre waren ghevanghen by nachte van den wakers ·vij· vremde ghesellen ende eene vrauwepersoen.

Item, den viijen van der selver maent was weder een voorghebodt uutgheleit dat hem alle manieren van vremde ghesellen, die hier gheen werc in stede te doene en hadden, dat zy hem binnen zonneschyne uut der stede maken zauden, op corexie van scepenen, ende ooc dat niemant in zijn wake gheen stedehaudere stellen en saude dan crancke ende onvermoghen lieden, weduwen, ende die uut der stede te doen hebben, mochten apoeinteren met huerlieder conincstabele ende den anderen wakers.

Item, ten zelven daghe wierden de vreemde ghesellen ontsleghen, maer moesten staen op een scavaut voor 't Sausselet of ze iemant kende. [p. 148]

Item, ten selven daghe was elcken deken een biljet ghegheven, ende elc deken dede zijn volc vergaderen naer der noene in haerlieder huusen, om te wetene of sy naer 't inhauden van den biljetten verkiesen wilden; maer om dies wille dat 't biljet zoo dobbel ende onverstaendelic voor simpel lieden ghestelt was, zo en wilden zy naer het inhauden van den voornoemden biljetten niet verkiesen.

Item, op Sente Denijsdach waren alle de dekenen weder vergadert op den Colatiesoldere ter causen van der verkiesinghe; maer en hadden noch gheenen voortghanc.

Item, den xen in Octobre, 's morghens vrouch, quam de tydinghe dat er ·x· oft ·xij· ghesellen commen waren op 't casteel te Gavere; scepenen dese tydinghe hebbende, zonden terstont eenen messagier tot daer, om te wetene van wiens weghe dat se daer waren, ende tot wat causen, ende de messagier commen zijnde van Gavere, sonden scepenen terstont eenen anderen bode tot Mechelen by mevrauwe de coninghinne.

Item, den xjen in Octobre was weder collatie binnen Ghent, om te wetene oft men verkiesen wilde op letteren van non prejuditien, elc in 't zyne, zynen deken maken in zijn huus, ende was ten zelven daghe also ghesloten.

Item, was ten zelven daghe ghesloten, dat die van der Weverye, alsozaen als die van Nerringhen, vercoren sauden hebben, dat zylieden hueren deken ende gesworenen vermaken zauden, om dies wille dat al van eenen eede zijn zaude.

Item, was ooc ter zelver colatie ghesloten dat men by trompetslaghe ghebieden zaude waert dat er eenighe quaetwilleghe in 't lant quame, dat die van den platten lande [p. 149] de clocke slaen sauden ende smyten se uten lande; ten tweesten dat men saude fortifieren alle stercten ofte sloten ligghende ten platte lande; ten derden dat men saude scryven aen alle de smalle steden ofte zy sauden bescudden des keysers lant met die van Ghent, indien men den lande van Vlaenderen eenighen oploop dede.

Item, binnen den zelven daghe quam uut Inghelant binnen Ghent de Palsgrave, ende was ghelogiert in de Swane voor den Hooyaert, ende vertrac den xijen in Octobre, ende in zijn vertrecken beloofde hy die van Ghent goet rapoort te doene by mevrauwe de coninginne.

Item, ten zelven daghe was by voorghebode uutgheleyt den lantman de clocslach, ende ten selven tyde beghonsten die van den platten lande te vluchten ende huerlieder beste goet ter stedewaert te bringhene, uut vreesen dat er eenighe oorloghe rysen mochte.

Item, den xiijen in Octobre begonsten de nerringhen te verkiesene sulc also 't ghesloten was, te wetene Maendach, Dysendach ende Woensdach.

Item, den xiiijen in Octobre trocken eenighe ghecommitteerde naer Gavere, te wetene: mine heere van Maerkeghem, voorscepenen van Gedeelde, Lowijs Bette, Jacop de Vrient, Lievin van Wymeersch, Willem de Ruddere fs Simoens, ende meer andere, omme te wetene oft de ghesellen van den casteele sauden willen vertrecken, men en saude hemlieden niet misdoen, nietjeghenstaende dat se stercklic beleyt waren ende ghewacht van den lantvolcke; daer op dat de ghesellen andwoorde gaven dat se van daer niet scheeden en sauden, ten ware by bevele van der coninginne die se daer ghesonden hadde, danof dat se commissie toochden. [p. 150]

Item, den xven in Octobre vergaderden alle de dekenen ten Augustynen, also zy pleghen op Onser Vrouwendach halfougste, om te kiesene eenen hueverdeken, ende de kuere viel op Lievin Derde, deken van der schrijnwerkers, ende Gillis van Merlaen, cnape, deken van der oude scoemakers.

Item, de hueverdeken dede synen eet ghelijc men van auts tyden gheplooghen hadde, besweerende den paeys van Casant met de adycien ende provisien daer inne, dat ghemeente seer ontpaeyt was, ende moeste des anderdaechs eenen anderen eet doen ghelijc scepenen ghedaen hadden.

Item, den xvjen van Octobre bracht Ewein van Vaernewijc binnen Ghent eenen jonghen gheselle ghevanghen die commen was uten casteele te Gavere.

[Want dese Yweyn hadde hem als capiteyn ghevoucht ende lach voor 't casteel met somighe lantboeren omme de passage van den gonen dier upcommen waren te bewarene dat zylieden niet wechloopen noch ontcommen en zauden. (Pr. Ar.B.)

Ende waren ten zelven daghe ghecreëert ende ghecoren elc in zyne neerynghe, zo hier naer volcht, den xvien in Octobre xvcxxxix.]

Item, de 30ste september namen die van de weverij veel vreemds lakens dat men in diversen huizen te koop hield.

Item, de 5de oktober was van de neringen begeerd dat ze kiezen zouden bij drie maal drie en eens 13, te weten, begin en de anderdaags dat zou wesen maandag, dinsdag, woensdag en donderdag; maar de dekens gaan van de van de zolder zonder enige besluit te maken.

Item, terzelfder dag trokken de commissarissen naar [pagina 147] Mechelen ’s morgen te zeven uur en twee uren daarna waren onze gedeputeerden, die te Mechelen gelegen hadden, binnen Gent.

Item, de 6de oktober waren alle dekens op de collatie zolder om te weten hoe en in wat manieren dat ze Keur doen wilden en bleven vergaderd tot de acht uren van de avond, zonder iet te doen ten voorstel.

Item, terzelfder dag was gevangen Reinier van de Velde bij die van der weverijen daar hij meende te gaan rijden uit de stad. In zijn affaires en terzelfder dag werden meest alle de schepenen van Gedeelde gevangen van het jaar 36 en dat mits dat Jan de Backere, vluchteling, een brief gezonden had dat die van Gedeelde geaccordeerd hadden in 't consenteren van die kwestie was, alzo wel als die van de Keur, alzo hij schreef.Item, de 7de oktober waren gevangen bij nacht van den wakers 7 vreemde gezellen en een vrouwspersoon.

Item, de 8ste van dezelfde maand was weer een voorgebod uitgelegd dat zich alle manieren van vreemde gezellen die hier geen werk in de stad te doen hadden dat ze zich binnen zonneschijn uit de stad maken zouden op correctie van schepenen, en ook dat niemand in zijn waken geen stadhouder stellen zou dan zwakke en onvermogende lieden, weduwen, en die uit de stad te doen hebben mochten vast stellen met hun koningstafel en den anderen wakers.

Item, terzelfder dag werden de vreemde gezellen ontslagen, maar moesten staan op een schavot voor 't Sausselet of ze iemand kende. [pagina 148]Item, terzelfder dag was elke deken een biljet gegeven, en elke deken liet zijn volk vergaderen na de noen in hun huizen om te weten of ze naar het inhoudt van de biljetten verkiezen wilden; maar om dies wille dat 't biljet zo dubbel en onverstandig voor simpel lieden gesteld was zo wilden ze naar de inhoudt van het voornoemde biljet niet verkiezen.

Item, op Sint Dionysus dag waren alle dekens weer vergaderd op de Collatie zolder ter oorzaak van de verkiezingen; maar hadden noch geen voortgang.

Item, de 10de oktober ’s morgens vroeg kwam de tijding dat er 10 of 12 gezellen gekomen waren op ’t kasteel te Gavere; schepenen doe deze tijding hadden zonden terstond een messagier tot daar om te weten vanwege dat ze daar waren en tot wat oorzaak en de messagier kwam tot Gavere en zonden schepenen terstond een anderen bode tot Mechelen bij mevrouw de koningin.

Item, den 11de oktober was weer collatie binnen Gent om te weten of men verkiezen wilde op letters van non prejudicie en elk in het zijne en zijn deken maken in zijn huis en was terzelfder dag alzo besloten.

Item, was terzelfder dag besloten, dat die van der Weverij, alzo gelijk als die van Neringen, gekozen zouden hebben dat ze hun deken en gezworenen vermaken zouden om dies wille dat alles van een eed zou zijn.

Item, was ook terzelfder collatie besloten dat men bij trompetslag gebieden zou was het dat er enige kwaadwillige in ’t land kwam, dat die van het platteland [pagina 149] de klok zou slaan en ze uit het land smijten; ten tweede dat men zou fortificeren alle sterkten of slotend ie liggen ten plateland; ten derden dat men zou schrijven aan alle de smalle steden of ze zouden beschutten het keizers land met die van Gent, indien men het in het land van Vlaanderen enigen oploop deed.

Item, binnen dezelfde dag kwam uit Engeland binnen Gent de Palsgraaf en was gelogeerd in de Zwaan voor de Hooiaard en vertrok de 12de oktober en in zijn vertrek beloofde hij die van Gent goed rapport te doen bij mevrouw de koningin.

Item, terzelfder dag was bij voorgebod uitgeleid de landman de klok slag en terzelfder tijd begonnen die van het platteland te vluchten en hun beste goed stad waart te brengen uit vrees dat er enige oorlog rijzen mocht.

Item, de 13de oktober begonnen de neringen te verkiezen zulks als ‘t besloten was, te weten maandag, dinsdag en woensdag.

Item, de 14de oktober trokken enige gecommitteerde naar Gavere, te weten: mijn heer van Maerkeghem, voorschepenen van Gedeelde, Lowijs Bette, Jacop de Vrient, Lievin van Wymeersch, Willem de Riddere fs Simoens, en meer andere om te weten of de gezellen van het kasteel zouden willen vertrekken, men zou ze niets misdoen, niettegenstaande dat ze sterk belegd waren en bewaakt van het landsvolk; waarop dat de gezellen antwoord gaven dat ze vandaar niet scheiden zouden tenzij bij bevel van de koningin die ze daar gezonden hadden dan of dat ze commissie toonden. [pagina 150]

Item, de 15de oktober vergaderden alle dekens ten Augustijnen, alzo ze plegen op Onze Vrouw dag half augustus, om te kiezen een over deken en de Keur viel op Lievin Derde, deken van de schrijnwerkers, en Gillis van Merlaen, knaap, deken van de oude schoenmakers.

Item, de over deden deed zijn eed gelijk men van ouds gedaan had en bezwoer en de vrede van Cadzand en de provisie daarin dat de gemeente zeer ontevreden was en moest anderdaags een andere eed doen gelijk schepenen gedaan hadden.

Item, de 16de oktober bracht Ewein van Vaernewijc binnen Gent een jonge gezel gevangen die gekomen was uit het kasteel te Gavere.

[Want deze Ewein had hem als kapitein gevoegd en lag voor 't kasteel met sommige landboeren om de passage van diegene die er op gekomen waren te bewaren dat ze niet weg lopen noch ontkomen zouden (Pr. Ar.B.) en waren terzelfder dag gecreëerd en gekozen elk in zijn nering zo hierna volgt de 16de oktober 1539.]

Over deken.

Deken van de Weverij.

Lieven Dherde.

Phelips van den Bossche.

Franchois Deynoot, fs Anthuenis,

van de Vleeshouwers.

Martin Hueriblocq,

van de Viskopers

Laureys Legiers,

van de Makelaars

Pauwels Goetkint,

van de Bakkers.

Lievin van der Brugghen, fs Gillis,

van de Brauwers.

Franchois Everwijn,

van de Schippers

[p. 151]

Jooris de Smet,

van de Scheepmakers.

Jan Bauwens, fs Jacobs,

van de Huidenvetters.

Jooris van Oostende,

van de Smeden.

Jan Dhyne,

van de Grauw werkers.

Pauwels van Hulse,

van de Lammerwerkers.

Baven van Waterschoot,

van de Curdewaniers.

Anthuenis van Hele,

van de Pleisterers

Lievin Rattevelt,

van de Houbrekers.

Lodewijck van der Beke,

van de Klerenkopers,

Jan de Sadeleere,

van de Kaarsengieters.

Lievin Raverick, backere,

van de Wapenmakers.

Jan Huughezone,

van de Tijkwevers.

Gheeraert van Wettere,

van de Tapijten.

Olivier Tyncke,

van de Mercenairs.

Lievin van Wymeersch,

van de Kruideniers

Cristiaen van Kersbeke,

van de Kaaskopers

Daniel de Vos,

van de Fruiteniers.

Victor Dherre,

van de Wijnmeters.

Pieter Mast,

van de Wijnschrooiers.

Jan Serlippens,

van de Kuipers.

Pieter van Vaerwijck,

van de Schilders.

Lievin de Drupere,

van de Scheppers.

Gillis van der Dijkstadt,

van de Rood ververs.

Joos Goethals,

van de Molenaars.

Lievin de Pape,

van de Blauwer’ s.

Jacob Weyns,

van de Goudsmeden.

Jan Sanders,

van de Wit leertouwers.

Meneer Lievin Hebschaep,

van de Timmerlieden.

Lievin van der Meere, op de Reep,

van de Ticheldekkers.

Jan de Conynck,

van de Metselaars.

Christoffels Rooms,

van de Zagers.

Pieter van den Driessche,

van de Strodekkers

Jooris Tournoys,

van de Kousenmakers

Meneer Laureys Biebau,

van de Baardenmakers.

Thomaes Scheerpaert,

van de Wagenmakers

[p. 152]

Pieter van der Brugghe,

over Lievin Dherde,

van de Schrijnwerkers.

Jan van der Eede, fs Roelants,

van de Houtdraaiers.

Willem de Ruddere, vetcul,

van de Olieslagers.

Pieter Baes,

van de Lijnmakers.

Maerch de Mil,

van de Potgieters.

Pauwels Toebast,

van de Korenmeters.

Jan Cricke,

van de Potmakers.

Jan van Hove,

van de Riemmakers.

Pauwels Martijns,

van de Hoedenmakers.

Gillis van Merlant,

Deken van de oude schoenmakers.

Idem gekozen knapen van het Korte Zwaard

Jan de Bock,

van de Zwarte leer touwers

Lievin Stuer,

van de Pinners.

Item, den xvijen in Octobre waren alle de geswoorene van der weverye verandert ghelijc men pleecht te Paesschen, ende ten selven daghe waren weder alle de dekenen vergadert op de Colatiesoldere, ten versoucke van Ewein van Vaernewijck, hooftman van den lantvolcke dat voor Gaver lach ende versouckte dat hem die van Ghent acte verleenen saude van den beleghe ende dat se hemlieden 't selve androughen, waer inne dat heere ende wet niet consenteren en wilden.

Item, de voornoemde dekenen begheerden eenen brief op 't casteel ghesonden t' hebben; maer de hoochbailliu ende de wet en wilden den brief niet openbreken.

Item, wat hier te vooren leiden die van Ghent zes ghesellen op 't casteel te Hoedonc, te wetene: meestere Griffoen Bogaert, Philips Sersanders, fs Jooris, ende meer andere. [p. 153]

Item, op Sente Luucxdach, den xviijen Octobre, des morghens, trac de hoochbailliu uut Ghent naer Mechelen, ende liet also de stede van Ghent, waeromme dat groote murmeratie quam onder 't volc.

Item, ten zelven daghe wert vermaect den deken van der weverye; Joos van der Haghen, deken, was verlaten, ende Philips van den Bossche wert deken van den ambachte van der weverye, ende Denijs van Boven, de cnape van den ambachte, wert ooc verlaten, ende daer wart cnape ghemaect eenen Jan Sent, ende midts dat hy lesen noch schryven en conste, wert weder verlaten, ende in plaetse wert ghestelt Gheerof de Scuutere.

Item, op den zelven xviijen dach overleet in 't Sausselet Jan Van Waesberghe, ende ghestorven sijnde, was 's anderdaechs op eenen Sondach ghedreghen t' synen huuse om ter erde te doene, daer omme dat groot gheruchte rees onder 't volc, ende ten selven daghe quamen, jeghens 's avens, groote menichte van jonghe onghevroescepte lieden cloppen ende roupen crijsschende voor de duere van Scepenencamere ende elders: ‘Waeromme dat den lichame van Jan Waesberghe gheen justicie over ghedaen en was!’ Scepenen dit hoorende ende siende, deden den dooden lichame weder bringhen in 't Sausselet.

Item, den xixen in Octobre hilt men colatie om te wetene wat men met den dooden lichaem die overleden was, doen wilde, ende 't overeendraghen was dat sylieden hem ghedroughen in de wet, also zy dat verstonden, ende wert binnen den selven achternoene begraven in Sente Niclaeiskerke.

Item, ter selver colatie waren weder veel nieuwe artyclen [p. 154] ghesloten, onder andere dat alle de ghene die eeneghe stereten van der stede ghebroken hadden, als aen de veste, bollewercken ende andersints, als Jan de Grutere ghebroken hebbende 't bollewerc buter Waelpoorte, te Vaerewijc, ende Joris van Crombrugghe, die de baerbelcansels gheweert ende afghebroken hadde, als hy ontfangher was, tusschen der Peterceliepoorte ende der Hueverpoorte, ende wie in sulke ende ghelijcke saken beschuldich ware, dat hy dat saude doen maken t' synen koste.

Item, dat scepenen corrigieren sauden alle de ghene die onbehorelic riepen ende creesschen up scepenen ende andere contrarie redene ende recht van justicien.

Item, dat de onderbailliu de officie bedienen saude alleleens of de hoochbailliu in stede ware, daer toe dat men hem presenteerde ·xij· hallebaerdiers t' sijnder assestentie ter stede coste.

Item, ten zelven daghe quam de tydinghe dat omtrent de stede van Nienhove ghesien was veel volcx van oorloghen, dwelc waerachtich was; want zy passeerden duer dlant van Aelst tot Gavere, op 't casteel, sonder iemant te mesdoene; maer op 't casteel sijnde, quamen ten huuse van Ewein van Vaernewijc, de welcke op dien tijt te Ghent was, ende namen daer ·xvij· half haken, twee halfslanghen ende buscruut, bedden ende andersins, ende lieten op 't casteel ·xx· versche ghesellen ende reisden weder wech ende met hemlieden de ·x· ghesellen dieder van te vooren op gheleghen hadden.

Item, tot alle plaetsen daer dit volc van wapenen passerende was, daer was dlantvolc seer vervaert, ende brochten veele van hare beste goede ter stedewaert naer Ghent, som te scipe, som te waghene, som te peerde, ende sommeghe [p. 155] gheladen up haren hals, dwelc deerlic ende compasselic om sien was.

Item, die van Ghent sonden ute t' allen plaetsen ende prochien waert byaldien dat hemlieden eenich overlast quame van volcke, dat sy de clocke slaen sauden, ende in contrarien van dien dede Arent Luutins alle de prochien duere van der coninghinne weghe bevel dat se an de clocke niet comen en sauden, ende bracht also dit voorseide volcke duere tot Gavere.

Item, ten selven daghe als dit ghesciede, Ewein van Vaernewijc te Ghent sijnde, als voorseyt es, die volchde an de stede van Ghent om te hebbene acte van der stede weghe dat so wies hy ghedaen hadde, dat hem 't selve 't ghemeente geheel ende al androuch, ende de tydinghe te Ghent commende dat dit volc up 't casteel commen was, soo wert de stede geheel in roere, ende daer waren eeneghe quaetwilleghe die desen Ewein van Vaernewijc vonden in de Veltstrate, ende waren hem betydende van der voorseyder sake, hem ansegghende dat hy een verrader was, ende moeste sijn lijf solveren ofte hy sauder ghebleven hebben, ende dus was de stede in grooter beroerte als datter vele waren die van stonden aen wilden naer Gavere trecken; maer binnen den zelven avond quam de tydinghe dat se afghetrocken waren, als 't voorseit es, daer by dat volc eendeels cesseerde ende stilde.

Item, ten voorseiden daghe was op den Colatiesoldere eenen brief ghelesen die de hoochbailliu ghescreven hadde aen scepenen van Ghent, inhaudende als datter lieden binnen Ghent waren die daghelicx in 't Scepenhuus ende ooc achter straten maecten veel segghinghe van der prevelegien, [p. 156] ende waren nochtans de ghene die daghelicx ghemeenscip maecten met eeneghe fugityven deser stede, ten anderen als dat hy hem niet verwonderen en mochte van synen vertrecken; want hy seer curts voor sijn vertrecken, was van eenighe persoonen soo toeghesproken als dat hy niet en saude willen om half sijn goet noch eens in sulcke vreesen sijn; screef ooc overe als dat hy der stede van Ghent, in 't hof sijnde, meer profijts doen saude dan oft hy binnen der stede van Ghent bleven ware.

Item, den xxen in Octobre was by eeneghe van Ghent [te weten als hooftman eenen Jan Debbaut met zyne complicen. (Pr. Ar.B.)] ghehaelt te Semmersake uut der kerken vier tonnen met buspoere.

Item, den xxien in Octobre beghonst men de ghevanghenen in 't Chausselet te examineren met woorden; maer daer en quam noch anders niet af.

Item, den xxiijen in Octobre trocken eenighe ghedeputeerden van Ghent naer Gavere om te wetene oft die van den casteele niet en sauden willen restituweren Ewein Vaernewijc 't ghuent dat se hem ghenomen hadden, ende wisten zy van hemlieden iemant van den voornoemden Ewein te beclaghene, hy was poorter van Ghent, dat sy hem sauden bespreken tot sijnder poorte, daer hy te rechte stont; maer en waren van gheenen sinne 't goet over te ghevene voor dat se bevel hadden van meghenadeghe vrauwe de coninghinne.

Item, den xxiiijen in Octobre trocken eenighe ghedeputerden uut Ghent naer Audenaerde, om noch breeder informatie te hebbene van Jacop van Quickelberghe, ter causen van den ghevanghenen.

Item, op Sente Simoen- ende Sente Judenavont, op eenen [p. 157]

Maendagh trocken uut Ghent twee waghenen met ghedeputeerden naer Curterijcke, ter causen daer waren commissarissen te voren uten hove commen, ende wilden van der stede weten weder sy met Ghent waren oft met den keysere, daer op dat die van Curterijcke andwoorden: ‘Zy waren met Ghent ende met den keyzere.’ - ‘Neen, seyden de commissarissen, ghy moet andwoorde gheven met d'een of met d'andere.’ Daer op dat se dach van rade namen.

Item, daer was een bevel ghedaen te Tielt, ende den vijf roen van diere, dat elc sijn poortie van der settinghe dies questie es bringhen saude te Curterijcke, in 't Casselryehuus, t' eenen ghenoemden daghe ofte men saude huerelieder persoonen ende huerlieder goet executeren daer voren.

Item, den xxixen in Octobre, des morghens ten vier ueren, quam de messagier van Curterijke te Ghent, ende reet ten ·x· ueren weder naer Curterijcke by syne meesters die noch te Curterijcke waren.

Item, binnen der selver nacht zoo waren die van der weverye ende veel van der wake, die de wake hielden in de huusen van harer nerringhen, by d'een den anderen commen, ende begheerden an elcanderen dat se ghelijc trecken sauden voor 't Scepenhuus, ende van daer niet sceedene voor dat justicie ghedaen sijn soude over de ghuene die ghevanghen waren; maer also God wilde de sake en hadde gheenen voortganc.

Item, scepenen dit verhoorende, deden voor den noene bringhen ter exame Lauwereis Everdey ende Lievin Donaes, present de ·liij· dekenen, de notabele van der poorterye ende de gheswoorenen van der weverye, ende worden gheexamineert met woorden, maer niet ghepijnt; ende dit ghe-[p. 158] duerde tot den vier ueren van de achternoene, ende men saude se uutbrenghen sonder pynen; maer de roere was soo groot onder 't ghemeente, dat scepenen 't selve ghewaer wierden ende deden doen Lauwereis Everdey ter banc leggen; maer hy en kende van gheene saecken die men hem anseyde; nochtans Lievin Donaes, verclaerde dat overdraeghen van den consente in 't jaer ·xxxvj· ghesloten ende gheacordeert was by scepenen van beede de bancken, ten welcken tyde dat hy Lievin Donaes voorscepenen van Gedeelde was, ende hy Lauwereis Everdey voorseit een van synen medeghesellen.

Item, den xxxen in October quam binnen Ghent de grave van Rues, ende was inne ghehaelt by mynen heere den onderbailliu met synen hallebaerdiers, ende dese heere van Rues was seer curts daer te voren commen uut Spangien van der K.M., ende bracht brieven met hem van den keysere, inhaudende hoe de keysere verstaen hadde hoe dat die van Ghent veel nieuwicheden ende wonderlicke saken voort ghestelt hadden.

Item, den laetsten Octobre vergaderden op den Colatiesoldere, eerst scepenen van beede de bancken, de notabele van der poorterye, alle de dekenen ende ghesworenen van der weverye, ende groote menichte van der ghemeente, daer dat minheere van Rues quam, de welcke vertoochte, eerst mondelinghe, dat hy de ghene was die de stede van Ghent alle eere ende vrienscip doen wilde die hem moghelic ware; maer seyde dat de keysere seer verstoort was op die van Ghent, zulc als hy in syne brieven screef diere tot viere ofte vyve waren; maer midts dat se alle in walsche waren ende seer quaet om den ghemeente te verstane, soo begheerde [p. 159] minheere de hueverdekin dat men se translateren saude in vlaemsche, daer inne dat minheere van Rues consenteerde.

[Biddende zeer hertelick de ghemeente dat elc saude willen laten zijn vergaderinghe in de huusen ende scheeden, latende der justicie ghewerden, alle zaken sauden wel payselick ende ten goede effecte ghebrocht werden, ende dat hy hoopte ende meende zoo vele te doene dat hy der M. wel paysieren saude. (Pr. Ar.B.)]

Item, binnen den selven daeghe quamen onse ghedeputerde t'huus die te Curterijcke gheweest hadden, ende tsachternoens vertoochdense voor scepenen ende de ghemeente wat se ghebesoengiert hadden.

Item, te Curterijcke commende, waren de commissarissen van den hove wech ende hadden ghelaten minheere van Huele ende minheere van Poucke in huerlieder stede, sonder commissie; maer mondelinghe ghelast, waer by dat die van Ghent huerelieder last niet en ontdecten; maer brochten mede wederomme gheseghelt alsoo sy dat mede droughen; maer brochten mede in ghescrifte zulc als meester Cornelis Roese, pensionaris van der stede in 't jaer ·xxxvj· van der stede van Curterijcke ende eeneghe scepenen van den voornoemden jare verkent, daer se wel gheexamineert waren op 't Scepenhuus, ter presentie van den ghedeputeerden van Ghent, ende 't verkennen van hemlieden was ghenouch ghelijc Lievin Donaes verkent hadde, als dat die van Ghent mevrauwe de coninghinne overdroughen haer gheconsenteert te syne by die van Ghent volc te doene naer transpoort, ende die selve te betalene also meester Cornelis Roese vertoochde by eenen registere, die hy hilt, daer inne dat hy alle saken in ghescrifte ghestelt hadde, daer [p. 160] over dat hy gheweest hadde, daer uut dat de ghedeputeerden copye mede brochten.

Item, op Sente Simon- ende Sente Judendach dede de coninginne ghebieden te Deinze ende van ghelyke te Moerbeke ende in meer andere plaetsen, waer 't dat er volc van wapenen quame, dat men die met paeyse saude laten passeren, ende by aldien dat se wel betaelden, ende datte op seer groote pyne; ende van ghelijcken dede men een ghebot dat niemant sijn goet vluchten en saude op ghelyke pyne.

Item, den iiijen in Novembre was, uut laste van de comisen der stede van Ghent, den ghemeente te kennen ghegheven, by colatien, dat men saude laten verpachten alle de assysen, also sy van auts tyden ende 't jaer voorleden gegaen hadden, om den last van der stede mede te betalene ende alle onversiene costen die de stede daghelicx anquam ende ghescepen was daechelicx meer toe te commene; want men ten selven tyde alle ghereescepe maecte als van plancken om 't onderhaut van den watere in 't Cuupgat, ter Turrepoorte ende elders, ende ooc de angienen ter vestene te legghene, om de stede te deffenderene, waer 't by aldien dat men haer eeneghen oploop dede; ende ooc deden de comisen maken eene stercte ten Dryemuelenen, die men noemde Creesens-casteel.

Item, in welcke voornoemde colatie ghesloten was dat men alle assysen ontfanghen ende innen saude by den commissen, also zy in 't jaer voorleden te pachte ghestaen hadden, uutghedaen den wijn die onder de zes grooten galt, ende sal maer gheven twalef myten van den stoepe, ende die ghelt vj grooten, ende daer boven eenen halven stuvere van den stoepe. Item, keyte ende clauwaers xij grooten van [p. 161] der tonne, de crabbelere ·vj· grooten van der tonne, 't pontghelt de inghesetene danof quyte, ende de vremde also zy van auts tyde ghegheven hebben; dit was ghesloten by die van den nerringhen onder elcanderen.

Item, die van der weveryen hadden ooc in de Bogaerde haerlieder andwoorde zeer properlic ghemaect ende begonsten elc t' huuswaert te gane.

Item, voor den Jacopynen rees groot discoort, ende dat ute dien dat ter colatie by trompetslaghe gheroupen waren alle de haechpoorters heerlic huus haudende, met huerlieder ghetraude gheselscipe, ·xx· jaer aut sijnde, ende daer boven, de selve commende ten Jacopynen met grooter menichte hemlieden wert daer den name ghegheven Creessins, ende midts der groote menichte men wilde se niet alle in laten.

Item, het es ooc te wetene dat die van der wet ghelast hadden den dekenen dat, als sy vergadert sijn sauden, dat sy senden sauden t'huerlieder assistentie uut elcker nerringhe vier persoonen om de voorseide Creessins te wederstane, dwelc een quaet avys was; want vele nerringhen hadden hare mannen ghesonden by heere ende wet, ende die also commende voor den Jacopynen, ende de sciplieden, vleeschauwers ende viscoopers ende de d'yssuwers van der stede, soo had daer bynaer al qualic vergaen; want daer waren commen eenighe uut der Bogaerde van der weverye, ende seyden tot die haechpoorters die voor de Jacopynen stonden: ‘Creessin Creessin! al syde hier versteken compt by ons lieden, wy sullen ulieden verheffen!’ Ende sauden aldus vergaderinghe gaen maken hebben in de Bogaerde; maer 't wert by tusschensprekene van goeden mannen belet, ende wart soo verre [p. 162] ghedaen naer de noene als dat men alle de haechpoorters saude laten commen naer de noene ten Jacopynen binnen, ende elcke prochie apaert van elcanderen.

Item, aldus was 't wel neghen ueren in den avont eer men de andwoorde by scepenen overbrochte.

Item, eeneghe van desen uut quaden gheeste gaven oppe dat men gheen inninghe van den assysen doen en saude ende dat men de wercclocke niet luden en saude, ende dat niemant gheenderande nerringhe doen en saude voor dat de beschuldeghe ghecorrigiert sijn sauden, ende de onschuldighe ontsleghen; dit was de antwoorde van die van der poorterye ende brochten 't sulc over; want sy van den Creessins vermenicht waren.

Item, die van der weveryen, midts der beroerte van den Creessins voor de Jacopynen, veranderden haerlieder eerste slot, dwelc properlic ghestelt was, ende brochten over ende accordeerden met der antwoorde van die van der poorterye.

Item, 's anderdaechs, dwelc was den vijfsten in November, doe en luudde de wercclocke niet, ende eenighe quaedwillende ginghen in cloosters ende in ander goeder lieden huusen, ende seyden: ‘Gheeft ons t'etene; want ons werc es ons verboden, ende wy moeten leven.’ Ende onder 't dexsel van dien saude binnen Ghent veel quaets ghebeurt hebben, alsoo 't ooc begonste.

Item, die van der wet ende ander goede mannen van der stede dit aenmerkende, deden soo verre als dat de drye leden van der stede vergaderden des donderdachs in manieren van colatien, om een eendrachtelic slot te makene, ende die van nerringhen bleven by haerlieder eerste antwoorde, also die voorseyt es van der assyse, ende die van der poorterye ende [p. 163] weverye volchden de selve andwoorde, soo dat de drye leden accordeerden, soo dat men de wercclocke luuden saude.

Item, in dese voorseide colatie begeerden die van der weveryen dat men met den seghele van Sent Jan beseghelen saude een contract dat eeneghe van den selven ambachte ghemaect hadden; maer was by ghemeenen voeyse ontseit; midts dat der hoocheit van der M. te naer ginc; maer was in de selve colatie ghesloten, eer men eenighe assysen ontfanghen saude, een contract dat men seghelen saude en dat men heet 't Contract van den Makelers, sulc als hier naer volcht van woorde te woorde:

‘Alvoren gheven wy te kennen den lede van den ambachte van der weverye hoe dat wy by den lede van nerringhen ghesloten ende gheaccordeert hebben nu ende in der eeuwicheit goet, vast, gestandich ende van weerden te hauden, ten eeuweghen daghe, voor ons ende onse naercommers soo wel voor den leden van den ambachte als voor onse suppoosten van nerringhen, versouckende an de lieden van den ambachte 't selve hemlieden te verobligierende ende verbindene ter bewaernesse van den ghemeenen bucke van der stede, so wel van den ambachte als van der nerringhen, op dat nu ende t'eeuweghen daghe t'elcken dache van de Keur van sijnder neeringhe, ende in daghe van de Keur van den ambachte uutghelesen worde ten anhoorene van den nieuwen eede, dat sy dit in memento oft ghedinckenesse moghen hauden, omme dit te bet in haerlieder jaerschare van weerden mach wesen, indien dat noot es te wetene. In dese jaerschare ofte in toecommende tyden soo wanneer openinghe ghedaen sal werden ten Soldere, omme te hebbene een slot van colatien dat alsdan de nerringhen haerlieder [p. 164]

slot bringhen ten Colatiesoldere, ende de gheswoorenen van den ambachte met haren vijf nerringhen ooc huerlieder slot bringhen in de Wetteeamere, ende dat elc sijn slot maken sal naer de aude costume, de dekenen also sy ghecostumeert sijn, ende de gheswoorenen van den ambachte metten vijf nerringhen van ghelijcken, soo sy ghecostumeert sijn, nemaer als dan elc apaert sijn slot heeft ghemaect, soo sullen de dekenen van nerringhen gaen op den Vinderyesoldere, ende aldaer sullen by hemlieden commen de gheswoorenen van den ambachte met den vijf nerringhen, ende aldaer commende sal men lesen hooghe ende overluut al sulc een slot als daer ghemaect es by synen geheelen ghemeente, ende sijn daer eeneghe artyclen bevonden by den nerringhen overbrocht nut ende ydone sijnde voor 't gheel ghemeente ende naer 't recht van onsen prevelegien sullen die van den ambachte van der weverye de selve artyclen van den lede van nerringhen stellen in huerlieder andwoorde; ende van ghelijcken sijnder eeneghe overbrocht by den lede van den weverye, so sullen die van nerringhen de selve stellen in huerlieder andwoorde, ende also schepenen andraghen naer d'aude costume, op dat nu ende ten eeuweghen daghe onse stede te bet mach wesen gheregiert, ende onse prevelegien onderhauden in der eeuwicheit. Item, voort dat iemant sprake voor onse stede, lant ofte prevelegien, in 't profyte van 't gheel ghemeente, ende ofte iemant ware die dus sprake ofte ghesproken hadde, 't sy aerme ofte rijcke, so dat men hem daer by name in acten van vangenesse ofte daer by wilde bringhen ten banne ofte andersins, soo verbinden hem dekens ende ghesworenen van nerringhen die nu sijn ende alle jare ancommen sullen, op haerlieder trauwe ende eet, ende van [p. 165] ghelyken de gheswoorenen van den ambachte met de vijf nerringhen, die nu sijn ende alle jaren ancommen sullen, van stonden an ende sonder delaey, te vergaderen haer ghemeen supposten van nerringhen ende de gheswoorenen van den ambachte van der weveryen met de vijf nerringhen, haerlieder supposten, in haerlieder huusen, ende daer te nemene deliberatie van rade te proposte dat onse medebroedere in acten van vanghenesse ofte voor justicien ontboden, ende dat bevindende dat niet anders dan voor uerbaer ende 't recht van onsen prevelegien, sonder daeromme ghestelt t'hebbene riguer ofte ghewelt jeghens den heere, ghesaemdelic hem dan uut te heesschene ofte bytestane voor ons recht te sprekene, sonder van elcanderen te sceedene in eenegher manieren, op dat men van nu voortsan de ghene die voor ons recht spreken ofte voor de welvaert van der gheheelder ghemeente te min zaude bringhen in acten van vanghenessen ofte ten banne, alsoo 't in voorleden tyden ghedaen heeft, ende op dat ditte nu ende t'eeuweghen daghen ghetrauwelic onderhauden saude mooghen wesen, soo hebben wy in elcke nerringhe eene ghelyke copye ende eene onder 't ambacht, beseghelt met elcanders seghele van sijnder neerynghe ende met den seghele van den ambachte daer onder uuthanghende.’

Item, ten selven daghe als dese collatie ghehauden was, so was er te Dendermonde een man ghehuert by eeneghe quaetwilleghe, ende bracht de tydinghe alomme op 't lant tusschen Dendermonde ende Ghent, als dat quamen x oft xije lieden van oorloghen, daer in 't lantvolc alomme seer beroert waren. Dees man aldus commende met deser tydinghe te Stuvenberghe, wert daer ghevanghen ende [p. 166] was binnen Ghent brocht te vier ueren naer de noene, ende terstont van scepenen gheexamineert ende daer naer gheleedt in 't Chausselet.

Item, binnen der selver nacht wert ghevanghen meestere Gillis de Wilde, de vijfste scepene van de Keur; want men hem betyghende was dat hy 't contract van der weverye ghemaect hadde, dwelc men niet seghelen en wilde, omdat der K.M. te naer ginc.

Item, op Sente Martinsdach was binnen Ghent gheboden processie te draghene, elc in sijn kercke, ende dat omme te biddene voor de K.M.; want te Ghent sekere tydinghe commen was dat de keyser gheporrent was uut Spaengien, om te commen naer dese landen duer Vranckerijcke.

Item, meestere Gillis de Wilde ghevanghen sijnde, beghonsten die van der weverye verghaderinghe te makene als dat hy daerby ontsleghen was; maer hy wert gheseyt uut der collegie van scepenen.

Item, daer waren binnen Ghent drye ghedeputeerden ghecoren om te treckene by Mynenheere van Rues, te Curterijcke, te wetene: van der poorterye meestere Damiaen van Vissenaken, van nerringhen meestere Lievin Hepscaep, ende van der weverye Joos van der Haghen.

Item, den xven in Novembre was by der wet van Ghent ghecondempneert ghegheesselt te syne, rondomme de Vismaert, eenen man van Dendermonde, de welcke inbrocht was ten daghe van der colatie, als voorseit es.

Item, den xxjen in Novembre was by der wet van Ghent ontsleghen Lievin Donaes ende alle de scepenen van de Keur ende van Gedeelde die in de wet gheseten hadden in 't jaer xvcxxxvj; maer moesten seker ende borghe stellen dat [p. 167] se in drye maenden uut der stede niet reysen en sauden; maer Lauwereis Everdey was ghewijst te vallen op eenen knie ende te bidden der wet uter name van der K.M. vergheffenesse, ende dat omme dat hy scepenen van Gedeelde sijnde in 't jaer xxxvj, ende was in 't voornoemde jaer lydende voor 't Beelfroet, by nachte, ende hoorde seer cloppen ende sach groot lucht in het secreet van der stede, midts dat het by nachte was, ende en hadde 't niet ter kennesse brocht, ende moeste alle sijn steencosten betalen.

Item, ten desen tyden was uut Ghent ghereyst naer Bruusele eenen Lowijs......... die men heet capitein Catkin, ende naer dat hy binnen Bruusel ghesien was in 't hof ofte daer ontrent, so en coste men niet ghesien noch vernemen waer hy ghevaren was; maer men presumeerde, midts dat hy hem in vele feyten voorbarich maecte, dat hy heymelic mochte ghejusticiert wesen oft in vanghenessen ghehauden; want eeneghe uut Ghent reysende, worden anghesproken van den soverein ofte syne dienaers, daer se om haer afferren reysende waren, ende vraechden ooc seer stiptelic naer haren name ende toename.

Item, den vijen in Decembre ontboot de hueverdeken by hem eeneghe dekenen ende sonderlinghe de dekins van nerringhen die noch uut haerlieder huusen niet ghesceeden en waren ende noch de wake hilden, daer hy hemlieden vraechde, uut laste vander wet, waeromme dat se noch de wake hilden ende uut haerlieder huusen niet sceeden en wilden, ende hadden gheerne gheweten wie de principaelste daer af waren, daer dat vele woorden daerom ghebuerden, ende sonderlinghe seyden de dekins als dat sy wel verstaen hadden an haerlieder suppoosten, als dat se van gheenen [p. 168] sinne en waren van sceedene, voor dat alle sloten van collatien volcommen sauden sijn, die moghelic waren te vulcommene.

Item, te desen causen dede de hueverdeken op den ixen in Decembre vergaderen alle de dekenen, elc met twee gheswoorenen op den Colatiesoldere, ende in den eersten was daer vertoocht by mynen heere den hueverdeken hoe dat alle de prevelegien ghecopieert waren, ende wat dat men voort meer mede ghedaen wilde hebben; daer waren eeneghe dekenen die wildense gheprent hebben, andere begheerden dat men registers maken saude van alle de prevelegien alleens ludende; maer emmers de principale andworde was als dat de dekenen wilden huerlieder ghemeene supposten vraghen.

Item, daer was gheseyt dat men sonder eenich delaey eenen bode uutsenden saude ten coste van der stede, ende dat die so verre reysen saude tot dat hy den keysere met den ooghen in persone ghesien hadde, ende bringhen daer af goede certificatie.

Item, ten selven tyde waren op den Colatiesoldere ghelesen alle de sloten van colatien, ende daer waren eeneghe artyclen ghelesen, de welcke minheeren van der wet deden verclaren dat se niet mueghelic en waren om te vulcommene.

Item, hier af moesten de dekenen andwoorde bringhen op den xven in Decembre; maer 't ghemeen overeendraghen was als dat se niewers af andwoorde gheven en wilden voor dat de drye leden van der stede vergaert sijn sauden in colatien.

Item, ten selven xven daghe was by vonnesse van scepenen ghewijst ter exame oft tortuere Lievin van Boven, die ontfangher van der Issuwe gheweest hadde in 't jaer xvc xxxvj.

Item, den 17de oktober waren alle de gezworene van de weverij veranderd gelijk men plag te Pasen en terzelfder dag waren weer alle de dekens vergaderd op de Collatie zolder ten verzoek van Ewein van Vaernewijck, hoofdman van het landvolk dat voor Gavere lag en verzocht dat hem die van Gent akte verlenen zouden van het beleg en dat ze hem in hetzelfde aandroegen, waarin dat heer en wet niet consenteren wilden.

Item, de voornoemde dekens begeerden een brief op 't kasteel gezonden t' hebben; maar de hoog baljuw en de wet en wilden de brief niet openbreken.

Item, wat hier tevoren leiden die van Gent zes gezellen op 't kasteel te Ooidonk, te weten: meester Griffoen Bogaert, Philips Sersanders, fs Jooris, en meer andere. [pagina 153]

Item, op Sint Lucas dag de 18de oktober ’s morgens trok de hoog baljuw uit Gent naar Mechelen en liet alzo de stad van Gent, waarom dat er groot murmelen kwam onder ’t volk.

Item, terzelfder dag werd vermaakt de deken van de weverij; Joos van der Haghen, deken, was verlaten en Philips van den Bossche werd deken van het ambacht van de weverij en Denijs van Boven, de knaap van de ambacht, werd ook verlaten, daar werd knaap gemaakt een Jan Sent, en mits dat hij lezen noch schrijven kon werd weer verlaten, en in zijn plaats werd gesteld Gheerof de Scuutere.

Item, op terzelfder 18de dag in 't Sausselet Jan Van Waesberghe, was gestorven en was 's anderdaags op een zondag gedragen naar zijn huis om ter aarde te doen waarom dat groot gerucht rees onder ’t volk en terzelfder dag kwam tegen de avond grote menigte van jonge ongenoegen lieden kloppen en roepen en krijsen voor de deur van Schepenen kamer en elders: ‘Waarom dat het lichaam van Jan Waesberghe geen justitie over gedaan was!’ Schepenen dit hoorden en zagen lieten het dode lichaam weer brengen in 't Sausselet.

Item, de 19de oktober hield men collatie om te weten wat men met het dode lichaam die overleden was doen wilde en ’t overeen dragen was dat ze hem droegen in de wet, alzo ze dat verstonden, en werd binnen dezelfde achter noen begraven in Sint Nicolaas kerk.

Item, terzelfder collatie waren weer veel nieuwe artikelen ][p. 154] gesloten, onder andere dat alle diegene die enige sterkte van de stad gebroken hadden als aan de veste, bolwerken en anderszins zoals Jan de Grutere gebroken had ’t bolwerk buiten de Waalpoort te Vaernewijc en Joris van Crombrugghe die de barbelkansels geweerd en afgebroken had toen hij ontvanger was tussen der Peterceliepoort en de Huiverpoort en wie in zulke en gelijke zaken beschuldigd was dat hij dat zou doen maken op zijn kosten.

Item, dat schepenen corrigeren zouden al diegene die onbehoorlijk riepen en krijsten op schepenen en andere contrarie reden en recht van justitie.

Item, dat de onder baljuw de officie bedienen zou alleen of de hoog baljuw in de stad was waartoe toe dat men hem presenteerde 12 hellebaardiers tot zijn assistentie op kosten van de stad.

Item, terzelfder dag kwam de tijding dat omtrent de stad van Niehove gezien was veel oorlogsvolk wat waar was; want ze passeerden door het land van Aalst tot Gavere op ’t kasteel zonder iemand te misdoen; maar toen ze op het kasteel waren kwamen ze ten huize van Ewein van Vaernewijc die op die tijd te Gent was, en namen daar 17 half haken, twee half slangen en buskruit, bedden en anderszins en lieten op 't kasteel ·20 verse gezellen en reisden weer weg en met ze de 10 gezellen die er van tevoren op gelegen hadden.

Item, tot alle plaatsen daar dit wapenvolk passeerde daar was het landvolk zeer bang en brachten veel van hun beste goed ter stad naar Gent, soms te schip en soms te wagen, soms te paard en sommige [p. 155] geladen op hun hals, wat deerlijk en medelijdend om te zien was.

Item, die van Gent zonden uit te alle plaatsen en parochies waar het bij al dien dat ze enig overlast kwam van volk dat ze de klok zouden slaan en in contrarie van dien deed Arent Luutins alle parochies door vanwege de koningin bevel dat ze aan de klok niet komen zouden en bracht alzo dit voorzegde volk door tot Gavere.

Item, terzelfder dag toen dit geschiedde en Ewein van Vaernewijc die te Gent was, als voorzegt is, die vroeg aan de stad van Gent om te hebben acte vanwege de stad dat zo wat hij gedaan had dat hem in hetzelfde 't gemeente geheel en al aandroeg en de tijding kwam te Gent dat dit volk op 't kasteel gekomen was zo werd de stad geheel in oproer en daar waren enige kwaadwilligen die deze Ewein van Vaernewijc vonden in de Veldstraat en waren hem aanzeggen van de voorzegde zaak hem en zeiden en dat hij een verrader was en moest zijn lijf redden of hij zou er gebleven hebben en dus was de stad in grote beroerte als dat er vele waren die van stonden aan wilden naar Gavere trekken; maar binnen dezelfde avond kwam de tijding dat ze afgetrokken waren, als ’t voorzegt is, waarbij dat volk eensdeels minderde en stilde.

Item, ten voorzegde dag was op den Collatie zolder een brief gelezen die de hoog baljuw geschreven had aan schepenen van Gent die inhield als dat er lieden binnen Gent waren die dagelijks in 't Schepenhuis en ook achter straten maakten veel zeggen van der privilegies [pagina 156] en waren nochtans diegene die dagelijks gemeenschap maakten met enige vluchtelingen van deze stad, ten anderen als dat hij hem niet verwonderen mocht van zijn vertrek; want hij was zeer kort voor zijn vertrek van enige personen zo toe gesproken als dat hij niet zou willen om half zijn goed noch eens in zulke vrees te zijn; schreef ook over als dat hij de stad van Gent, in het hof was, doen zou dan of hij binnen de stad van Gent gebleven was.

Item, de 20ste oktober was bij enige van Gent [te weten als hoofdman een Jan Debbaut met zijn complicen. (Pr. Ar.B.)] gehaald te Semmersake uit de kerk vier tonnen met buskruit poeder.

Item, de21ste oktober begon men de gevangenen in 't Chausselet te examineren met woorden; maar daar kwam noch anders niet af.

Item, de 23ste oktober trokken enige gedeputeerden van Gent naar Gavere om te weten of die van het kasteel niet en zouden willen restitueren Ewein Vaernewijc 'hetgeen dat ze van hem genomen hadden en wisten ze van hen iemand van de voornoemde Ewein te beklagen, hij was poorter van Gent, dat ze hem zouden bespreken tot zijn poort daar hij terecht stond; maar waren van geen zin 't goed over te geven voor dat ze bevel hadden van mijn genadige vrouwe de koningin.

Item, de 24ste oktober trokken enige gedeputeerden uit Gent naar Oudenaarde om noch breder informatie te hebben van Jacop van Quickelberghe, ter oorzaak van de gevangenen.

Item, op Sint Simon- en Sint Jude avond op een [pagina 157] maandag trokken uit Gent twee wagens met gedeputeerden naar Kortrijk ter oorzaak daar waren commissarissen tevoren uit de hof gekomen en wilden van de stad weten weder ze met Gent waren of met de keizer waarop dat die van Kortrijk antwoorden: ‘Ze waren met Gent en met de keizer.’ - ‘Neen, zeiden de commissarissen, ge moet antwoord geven met d' een of met d' andere.’ Waarop dat ze die dag raad namen.

Item, daar was een bevel gedaan te Tielt en de vijf roep van die dat elk zijn portie van de zetting van die kwestie brengen zou te Kortrijk in het Kasselrij huis op een genoemde dag of men zou die personen en hun goed executeren daarvoor.

Item, de 29ste oktober ’s morgens te vier uur kwam de messagier van Kortrijk te Gent, en reed te 10 uur weer naar Kortrijk bij zijn meesters die noch te Kortrijk waren.

Item, binnen dezelfde nacht zo waren die van der weverij en veel van de waken die de waak hielden in de huizen van hun nering en de een bij de andere gekomen en begeerden van elkaar dat ze gelijk trekken zouden voor het Schepenhuis en vandaar niet scheiden voor dat justitie gedaan zou zijn over diegene die gevangen waren; maar alzo God wilde de zaak had geen voortgang.

Item, schepenen dit hoorden deden voor den noen brengen ter examen Lauwereis Everdey en Lievin Donaes, present de 53 dekens, de notabele van der poorters en de gezworenen van der weverij en werden geëxamineerd met woorden, maar niet gepijnigd; en dit duurde [pagina 158] tot de vier uren van de achter noen en men zou ze uitbrengen zonder pijn; maar de roep was zo groot onder 't gemeente dat schepenen in hetzelfde gewaar werden en deden toen Lauwereis Everdey ter bank leggen; maar hij bekende van geen zaken die men hem aanlegde; nochtans Lievin Donaes, verklaarde dat overdragen van de consent in ’t jaar 36 besloten en geaccordeerd was bij schepenen van beide de banken, ten welke tijd dat hij Lievin Donaes voorschepenen van Gedeelde was en hij Lauwereis Everdey voorzegt een van zijn metgezellen.

Item, de 30ste oktober kwam binnen Gent de graaf van Rues en was ingehaald bij mijn heer de onder baljuw met zijn hellebaardiers en deze heer van Rues was zeer kort daar tevoren uit Spanje gekomen van de Koninklijke Majesteit en bracht brieven met hem van de keizer die inhielden dat de keizer verstaan had hoe dat die van Gent veel nieuwigheden en wonderlijke zaken voort gesteld hadden.

Item, de laatste oktober vergaderden op de Collatie zolder eerst schepenen van beide de banken, de notabele van de poorters, alle de dekens en gezworenen van de weverij en grote menigte van de gemeente daar dat mijnheer van Rues kwam die betoonde en eerst mondelingh dat hij diegene was die de stad van Gent alle eer en vriendschap doen wilde die hem mogelijk was; maar zei dat de keizer zeer verstoord was op die van Gent, zulks als hij in zijn brief schreef waarvan er tot vier of vijf waren; maar mits dat z alle in Waals waren en zeer kwaad voor de gemeente te verstaan zo begeerde [pagina 159] Mijnheer de over dat men het vertalen zou in het Vlaams waarin dat mijnheer translateren van Rues consenteerde.

[Bad zeer hartelijk de gemeente dat elk zou willen laten zijn vergadering in de huizen en scheiden, laat de justitie geworden, alle zaken zouden wel vredig en ten goede effect gebracht worden en dat hij hoopte en meende zo veel te doen dat hij Majesteit wel plezieren zou. (Pr. Ar.B.)]

Item, binnen dezelfde dag kwamen onze gedeputeerde thuis die te Kortrijk geweest hadden, en te achter noen toonde ze voor schepenen en de gemeente wat ze gedaan hadden.

Item, te Kortrijk gekomen waren de commissarissen van de hof weg en hadden gelaten mijnheer van Huele en mijnheer van Poucke in hun plaats zonder commissie; maar mondeling belast, waarbij dat die van Gent hun last niet en ontdekten; maar brachten het mee wederom bezegeld alzo ze dat mee droegen; maar brachten mee in geschrift zulk als meester Cornelis Roese, pensionaris van de stad in 't jaar 36 van de stad van Kortrijk en enige schepenen van het voornoemde jaar verkent daar ze goed geëxamineerd waren op 't Schepenhuis ter presentie van de gedeputeerden van Gent en 't verkennen van ze was genoeg Lievin Donaes verkent had als dat die van Gent mevrouw de koningin over droegen bij haar geconsenteerd te zijn bij die van Gent volk te doen naar transport en die te betalen alzo meester Cornelis Roese toonde bij een register die hij hield waarin dat hij alle zaken in geschrift gesteld had waarover [pagina 160] dat hij geweest had waaruit dat de gedeputeerden kopie mee brachten.

Item, op Sint Simon- en Sint Jude dag deed de koningin gebieden te Deinze en van gelijke te Moerbeke en in meer andere plaatsen waar dat wapenvolk kwam dat men die vredig zou laten passeren en bij al dien dat ze wel betaalden en dat op zeer grote en van gelijke deed men een gebod dat niemand met zijn goed vluchten zou op gelijke

boeten.

Item, de 4de november was op last van de commissie van de stad van Gent de gemeente te kennen gegeven, bij colatien, dat men zou laten verpachten alle accijnzen alzo ze van oude tijden en 't jaar voorleden gegaan hadden om de last van de stad mee te betalen en alle onvoorziene kosten die de stad dagelijks aankwamen en geschapen was dagelijks meer toe te komen; want men terzelfder tijd alle gereedschap maakte als van planken om het onderhoud van het water in het Kuipgat, de Torenpoort en elders, en ook de machines ter veste te leggen om de stad te verdedigen waarbij ’t al dien dat men er enige oploop deed; en ook deden de commissies maken een sterke ten Drie molens die men noemde Creessins-kasteel.

Item, in welke voornoemde collatie besloten was dat men alle accijnzen ontvangen en innen zou bij de commissies alzo ze in 't jaar voorleden te pacht gestaan hadden, uitgezonderd dn wijn die onder de zes groten gold en zal maar geven twaalf mijten van de stoop en die gelden 6 groten en daarboven een halve stuiver van de stoop. Item, keien en klauwaard 12 groten van de ton, de krabbeleer 6 groten van de ton, ’t pond geld de ingezetene dan of kwijt en de vreemde alzo ze van ouds gegeven hebben; dit was besloten bij die van de neringen onder elkaar.

Item, die van der weverijen hadden ook in de Boomgaard hun antwoord zeer proper gemaakt en begon elk huiswaarts te gaan.

Item, voor den Jakobijnen rees grote tweedracht en dat uit dien dat ter collatie bij trompetslag geroepen waren alle de haagpoorters heerlijk huis hielden met hun getrouwde gezelschap en 20 jaar oud ware n en daarboven kwamen die de Jakobijnen met grote menigte tegemoet en vandaar de naam gegeven van Creessins en mits de grote menigte wilde men ze niet alle in laten.

Item, het is ook te weten dat die van der wet gelast hadden de dekens dat als ze vergaderd zijn zouden dat ze zenden zouden tot hun assistentie uit elke nering vier personen om de voorzegde Creessins te weerstaan, wat een slecht advies was; want vele neringen hadden hun mannen gezonden bij heer en wet en die kwamen alzo voor de Jakobijnen en de schippers, vleeshouwers en viskopers en de zuiveraars van de stad zo had daar bijna kwalijk vergaan; want aar waren enige uit de Boomgaard gekomen van de weverij en zeiden tot die haagpoorters die voor de Jakobijnen stonden: ‘Creessin Creessin! al ben je hier verstoken kom bij ons lieden, wij zullen u lieden verheffen!’ en zouden aldus vergadering gaan maken hebben in de Boomgaard; maar ’t werd bij tussenspreken van goede mannen belet en werd zo verre [pagina 162] gedaan na de noen als dat men alle de haagpoorters zou laten komen na de noen ten Jakobijnen binnen en elke parochie apart van elkaar.

Item, aldus was 't wel negen uren in de avond eer men het antwoord bij schepenen overgebracht.

Item, enige van deze uit een kwade geest gaven op dat men geen inning van de accijnzen doen zouden en dat men de werk klok niet luiden zou en dat niemand geen nering doen zou voor dat de beschuldigde gecorrigeerd zouden zijn en de onschuldigen ontslagen; dit was het antwoord van de poorters en brachten zulks over want ze waren van de Creessins vermengd. Item, die van de weverijen, mits der beroerte van de Creessins voor de Jakobijnen veranderden hun eerste besluit wat proper gesteld was, en brachten over en accordeerden met het antwoord van die van der poorters.

Item, 's anderdaags, wat was de 5de november toen luidde de werk klok niet en enige kwaadwilligen gingen in het klooster en in andere goede lieden huizen en zeiden’ ‘Geef ons te eten; want ons werk is ons verboden en wij moeten leven.’ en onder 't deksel van die zou binnen Gent veel kwaads gebeurd hebben, alzo 't ook begon.

Item, die van de wet en andere goede mannen van de stad die dit aanmerkten deden zo ver als dat drie leden van de stad vergaderden de donderdag in manieren van colatien om een eendrachtig slot te maken en die van neringen bleven bij hun eerste antwoord alzo die voorzegt is van de accijnzen en die van der poorters en [pagina 163] weverij volgden hetzelfde antwoord zodat de drie leden accordeerden zodat men de werk klok luiden zou.

Item, in deze voorzegde collatie begeerden die van de weverijen dat men met de zegel van Sint Jan bezegelen zou een contract dat enige van dat ambacht gemaakt hadden; maar was bij algemeen stem ontzegd; mits dat der hooguit van de Majesteit te na ging; maar was in dezelfde collatie besloten, eer men enige accijnzen ontvangen zou een contract dat men zegelen zou en dat men heet 't Contract van de Makelaars, zulke als hierna volgt van woord tot tot woord:

‘Alvorens geheven wij te kennen de leden van de ambacht van de weverij hoe dat we bij den leden van neringen besloten en geaccordeerd hebben nu en in de eeuwigheid goed, vast, gestadig en van waarde te houden ten eeuwigen dagen voor ons en onze nakomelingen zo wel voor de leden van de ambacht als voor onze suppoosten van neringen, verzoek aan de lieden van de ambacht in hetzelfde zich te verplichten en verbinden ter bewaring van het algemeen gebruik van de stad en zo wel van den ambacht als van der neringen op dat nu en ten eeuwigen dage te elke dag van de Keur van zijn nering en in de dag van de Keur van het ambacht uitgelezen wordt ten aanhoren van de nieuwe eed dat ze dit in memento of gedenkenis mogen houden om dat in hun jaarschaar van waarde mag wezen, indien dat nood is te weten. In deze jaarschaar of in toekomende tijden zo wanneer opening gedaan zal worden ten Zolder om te hebben een slot van colatien dat alsdan de neringen hun [pagina 164] slot brengen ten Collatie zolder en de gezworenen van de ambachten met hun vijf neringen ook hun slot brengen in de wetten kamer en dat elk zijn slot maken zal naar de oude gewoonte, de dekens alzo ze gewoon zijn en de gezworenen van de ambacht met de vijf neringen van dergelijke, zo ze gewoon zijn, nee maar als dan elk apart zijn slot heeft gemaakt zo sullen de dekens van neringen gaan op de Vinder zolder en aldaar zullen bij hen komen de gezworenen van de ambachten met de vijf neringen en als ze daar komen zal men lezen hoog en overluid al slot als daar gemaakt is bij de hele gemeente, en zijn daar enige artikels bevonden bij de neringen overgebracht nut ijdel zijn voor de gehele gemeente en naar het recht van onze privilegies zullen die van den ambacht van de weverij die artikels van de leden van neringen stellen in hun antwoord; en van dergelijke zijn er enige overgebracht bij de leden van de weverij zo zullen die van de beringen die stellen in hun antwoord en als de schepenen aandragen naar het oude gebruik op dat nu en ten eeuwigen dagen onze stad te beter mag wezen geregeerd en onze privilegies onderhouden in de eeuwigheid. Item, voort dat iemand sprak voor onze stad, land of privilegies in profijt van de gehele gemeenten en of er iemand was die dus sprak of gesproken had, hetzij arm of rijk, zodat men hem daar bij naam ik aktes van gevangenis of daarbij wilde brengen te ban of anderszins zo verbinden hem dekens en gezworenen van neringen die nu zijn en alle jaren aankomen zullen op hun trouw en eed en van dergelijke [pagina 165] de gezworenen van de ambachten met de vijf neringen, die nu zijn en alle jaren aankomen zullen van stonden aan en zonder uitstel te vergaderen hun algemene supposten van neringen en de gezworenen van de ambacht van de weverijen met de vijf neringen, hun supposten in hun huizen en daar te nemen deliberatie van raad ten voorstel dat onze medebroeders in akte van gevangenis of voor justitie ontboden en dat bevinden dat niet anders dan voor oorbaar en 't recht van onze privilegie zonder daarom gesteld te verplicht of geweld tegen de heer gezamenlijk hem dan uit te eisen of te bijstaan en voor ons recht te spreken zonder van elkaar te scheiden op enige manieren, op dat men van nu voortaan diegene die voor ons recht spreken of voor de welvaart van de gehele gemeente te min zou brengen ik akte van gevangenis of ten ban alzo 't in voorleden tijden gedaan heeft en op dat dit nu en te eeuwige dagen getrouw onderhouden zou mogen wezen zo hebben we elke nering een gelijke kopie en een onder 't ambacht, bezegelt met elkaars zegel van zijn nering en met het zegel van de ambacht daaronder uit hangt.’

Item, terzelfder dag toen deze collatie gehouden was zo was er te Dendermonde een man gebeurd bij enige kwaadwilligen en bracht de tijding alom op het land tussen Dendermonde en Gent als dat kwamen 10- of 1200 waarin het landvolk zeer bewogen werd. Deze man die aldus kwam met deze tijding te Stuivenberg werd daar gevangen en [pagina 166] was binnen Gent gebracht te vier uur na de noen en terstond van schepenen geëxamineerd en daarna geleid in 't Chausselet.

Item, binnen dezelfde nacht werd gevangen meester Gillis de Wilde, de vijfde schepen van de Keur; want men aanteeg dat hij 't contract van de weverij gemaakt had wat men niet zegelen wilde omdat het de Koninklijke Majesteit te na ging.

Item, op Sint Martinus dag was binnen Gent geboden processie te dragen en elk in zijn kerk en dat omme te bidden voor de Koninklijke Majesteit, want te Gent was zekere tijding gekomen dat de keizer gepord was uit Spanje om te komen naar deze landen door Frankrijk.

Item, meester Gillis de Wilde die gevangen was begonnen die van de weverij vergadering te maken als dat hij daarbij ontslagen was; maar hij werd gezet uit het college van schepenen.

Item, daar waren binnen Gent drie gedeputeerden gekozen om te trekken tot mijnheer van Rues te Kortijk te weten: van der poorters meester Damiaen van Vissenaken, van neringen meester Lievin Hepscaep en van de weverij Joos van der Haghen.

Item, de 15de november was bij de wet van Gent veroordeeld gegeseld te worden rondom de vismarkt een man van Dendermonde die ingebracht ten dag van de collatie, als voorzegt is.

Item, de 21ste november was bij de wet van Gent ontslagen Lievin Donaes en alle schepenen van de Keur en van Gedeelde die in de wet gezeten hadden in 't jaar 1536; maar moesten zekere borgen stellen dat [pagina 167] ze in drie maanden uit de stad niet reizen zouden; maar Lauwereis Everdey was gewezen te vallen op een knie en te bidden de wet uit de naam van de Koninklijke Majesteit vergiffenis en dat omdat hij schepenen van Gedeelde was in 't jaar 36 en was in 't voornoemde jaar lid en voor ’t Belfort bij nacht en hoorde zeer kloppen en zag groot licht in het secreet van de stad mits dat het bij nacht was en had 't niet ter kennis gebracht en moeste alle zijn steen kosten betalen.

Item, ten deze tijden was uit Gent gereisd naar Brussel een Lowijs......... die men heet kapitein Catkin en nadat hij binnen Brussel gezien was in 't hof of daar omtrent zo kon men niet zien noch vernemen waar hij gevaren was; maar men veronderstelde mits dat hij zich in vele feiten voorbarig maakte dat hij heimelijk mocht berecht wezen of in gevangenis gehouden; want enige die uit Gent reisden werden aangesproken van de soeverein of zijn dienaars waarom ze daar in hun affaire eis waren en vroeg ook zeer stipt naar hun naam en toenaam.

Item, de 7de december ontbood de over deken bij hem enige dekens en vooral de deken van de neringen die noch uit hun huizen niet gescheiden waren en noch de waak hielden waar hij ze vroeg uit last van de wet waarom dat ze noch de waak hielden en uit hun huizen niet scheiden wilden en had graag geweten wie de belangrijkste daarvan waren, waar dat vele woorden daarom gebeurden en vooral zeiden de dekens als dat ze wel verstaan hadden aan hun suppoosten als dat ze van geen [pagina 168] zin waren van scheiden, voor dat alle sloten van collatie volkomen zouden zijn die mogelijk waren te volkomen.

Item, te deze oorzaak liet de over deken op de 11de december vergaderen alle de dekens, elk met twee gezworenen op de Collatie zolder en in het eerste was daar betoond bij mijn heer de over deken hoe dat alle privilegies gekopieerd waren en wat dat men voort meer mede gedaan wilde hebben; daar waren enige dekens die wilden ze geprint hebben, andere begeerden dat men registers maken zou van alle de privilegies die alle gelijk luiden; maar immers het principale antwoord was als dat de dekens wilden hen algemene supposten vragen.

Item, daar was gezegd dat men zonder enig uitstel een bode uitzenden zou ten koste van de stad en dat die zo ver reizen zou tot dat hij de keizer met de ogen in persoon gezien had en brengen daarvan goede certificatie.

Item, terzelfder tijd waren op den Collatie zolder gelezen alle de sloten van collatie en daar waren enige artikelen gelezen die mijnheer van de wet deed verklaren dat ze niet mogelijk waren te volkomen.

Item, hiervan moesten de dekens antwoord brengen op de 15de december, maar het algemeen overdragen was als dat ze nergens antwoord op geven wilden voor dat de drie leden van de stad vergaderd zouden zijn in collatie.

Item, terzelfder 15de dag was bij vonnis van schepenen gewezen ter examen of kwelling Lievin van Boven die ontvanger van de accijns geweest was in het jaar 1536.





Zie

Verder:

https://Volkoomen.nl